Bijlage Leefkwaliteit verbindt alles wat we bedenken & doen .pdf

WIJS brengt studenten en andere inwoners van de gemeente Groningen samen, onder andere doordat studenten ondersteuning bieden aan inwoners van de gemeente. Daarnaast organiseert WIJS in de hele gemeente activiteiten, zoals workshops over digitale laaggeletterdheid, voorlichting over gezonde voeding en kerstactiviteiten met jong en oud. Ook doet WIJS in opdracht van maatschappelijke opdrachtgevers onderzoek naar bijvoorbeeld leefbaarheid in straten, gezonde leefstijl onder ouderen of burgerinitiatieven in wijken. Van pilotproject tot samenwerkingsverband In de afgelopen jaren is WIJS gegroeid van pilotproject tot een vaste waarde in de stad. Er wordt vanuit meerdere locaties gewerkt (de Ruimte in Paddepoel, Floreshuis in de Korrewegwijk, Wijkbedrijf Selwerd en spreekuren in het Forum). De samenwerking WIJS is gestart met de Hanzehogeschool en de Gemeente, maar is inmiddels uitgebreid met de Rijksuniversiteit Groningen, WIJ Groningen, het ALFA College en het Noorderpoort College. Daarnaast is afgelopen voorjaar de locatie in Paddepoel verbouwd en werkt WIJS vanuit die

43

locatie samen met de SNS en de co creatiebeweging “Mooi Wel Paddepoel”; de focus ligt op (financiële) zelfredzaamheid van de bewoners in de wijken rondom Winkelcentrum Paddepoel. Het Akkoord van Groningen steunt WIJS via de City Deal Kennismaken (een subsidieregeling van Ministerie van Binnenlandse zaken en Ministerie van Onderwijs). Deze financiële impuls heeft het onder andere mogelijk gemaakt dat er een learning community is opgezet tussen MBO-HBO-WO studenten, waarbij de Rijksuniversiteit en het MBO zijn daarmee nu ook aangesloten. Tot slot vormt WIJS in de Regiodeal Groningen Noord (die het College met het Rijk heeft gesloten) een partner, vooral op het onderdeel meedoen. WIJS wordt voor het gemeentelijk aandeel vanuit de gebiedsteams West en Oude wijken en Stadsontwikkeling gefinancierd. Uitbreiding van taken worden in de nabije toekomst vooral langs die weg en in evenredigheid met de andere samenwerkingspartners bekostigd. Toekomst Sinds de motie is aangenomen, heeft de gemeente de inzet van FTE verhoogd met 0,6 FTE voor communicatie en coördinatie van de steunpunten. We willen de uitbreiding van FTE’s laten meegroeien met de ambities van de deelnemende partijen. Wij streven daarbij naar een zo evenwichtig mogelijke verdeling tussen alle deelnemende partijen, waarbij naast FTE’s ook huur en begeleiding/coördinatie zijn inbegrepen.

De samenwerkingsovereenkomst WIJS (Gemeente Groningen, Rijksuniversiteit Groningen, Hanzehogeschool, WIJ Groningen, Alfa College en Noorderpoort) in de huidige vorm loopt tot juni 2021. Alle deelnemende partijen hebben aangegeven de samenwerking voort te willen zetten en voor langere termijn aan te willen gaan. In april 2021 wordt een besluit genomen op welke wijze en in welke vorm de samenwerking vervolg zal krijgen. Bezoek aan WIJS Wanneer de Corona-maatregelen het toelaten, zal een uitnodiging volgen van WIJS aan de gemeenteraad voor een werkbezoek op één van de WIJS-locaties.

44

4. Meerjarenprogramma Verkeer & Vervoer 2021-2024 4.1 Inleiding Het Meerjarenprogramma Verkeer en Vervoer 2021-2024 beschrijft hoe wij ook de komende jaren blijven werken aan een goed bereikbare gemeente met een aantrekkelijke, veilige en gezonde leefomgeving. Het is ons concrete uitvoeringsprogramma voor de periode 2021-2024 waarin we op hoofdlijnen weergeven welke projecten en activiteiten we zelf doen of waarin we samenwerken met onze partners. Uiteraard is het programma in lijn met de ambities uit het coalitieakkoord en onze omgevingsvisie The Next City, maar het sluit ook naadloos aan bij de situatie van vandaag. Het programma loopt uiteen van visie- en beleidsvorming, onderzoek en innovatie tot talloze grote en kleinere projecten of individuele maatregelen. Met een stevig groeiende gemeente is het een flinke uitdaging om de impact van het verkeer op het stedelijk gebied zoveel mogelijk in balans te houden met aantrekkelijkheid en leefbaarheid. Samen met het terugdringen van de CO2-uitstoot in het kader van onze klimaatdoelstellingen vraagt dit op de eerste plaats om minder mobiliteit en in de tweede plaats om een transitie naar minder ruimte innemende en emissievrije mobiliteit. Dat betekent dat het speelveld rond mobiliteit de komende tijd flink moet veranderen.

De coronacrisis heeft laten zien dat we onszelf minder vaak hoeven te verplaatsen als we meer thuis werken en vaker online onderwijs volgen. Als de coronacrisis straks voorbij is, willen we hier vol op blijven inzetten. Dat is waar onze nieuwe Mobiliteitsvisie voor staat. Onze gemeente bestaat uit een compacte stad met daaromheen een aantrekkelijk landelijk gebied met compacte dorpen. We zijn een groeiende gemeente die een sterke (boven)regionale rol vervult in een krimpende regio. Deze kenmerken zien we ook terug in de opbouw van onze mobiliteit en de ontwikkeling daarvan. Lopen en fietsen – de meest gezonde manieren om je te verplaatsen – zijn samen verantwoordelijk voor bijna driekwart van alle verplaatsingen (bron CBS) (zie figuur 1). Daarentegen is de autoafhankelijkheid in de regio, onder meer vanwege het dunne achterland, juist erg groot: ruim twee derde van alle verplaatsingen van en naar onze gemeente gaat per auto (bron CBS). De samenstelling en verandering van mobiliteits-patronen in onze gemeente, maar ook daarbuiten, vormen belangrijke bouwstenen voor het programma Verkeer en Vervoer.

Figuur 1 Verplaatsingen in de gemeente Groningen en verplaatsingen van/naar de gemeente Groningen (bron CBS)

De totale omvang van het programma Verkeer en Vervoer bedraagt 1,2 miljard euro! Daarin zijn Aanpak Ring Zuid en Groningen Spoorzone natuurlijk de meest in het oog springende projecten. Maar ook voor andere, nieuwe speerpunten zijn financiële middelen beschikbaar. Zo zijn onlangs onze Conceptvisie Stadslogistiek Groningen en onze Visie Laadinfrastructuur Groningen vastgesteld, gaan we verder met de implementatie van maatregelen uit ons Uitvoeringsprogramma Fiets 20192022 en onze Parkeervisie, Binnenstadsvisie en Concept Visie op het Gronings OV 2040 en hebben we de City Deal Ruimte voor Lopen ondertekend. Maar er zijn ook nieuwe uitdagingen. Het opstellen

45

van een gemeentelijke Mobiliteitsvisie en als uitvloeisel daarvan een Deelmobiliteitsstrategie vormen in 2021 belangrijke speerpunten binnen het programma Verkeer en Vervoer. Een groot deel van alle investeringen binnen het programma Verkeer en Vervoer wordt momenteel gedekt met structurele middelen. Vanaf 2023 lopen de kapitaalslasten echter snel op en dat betekent dat de ‘vrije financiële ruimte’ binnen het programma de komende jaren steeds kleiner zal worden. Agenda Het Meerjarenprogramma Verkeer en Vervoer 2021-2024 schetst de lijn voor de komende jaren op mobiliteitsgebied. Daarnaast agendeert het nieuwe ontwikkelingen en belicht het de financiële kant. De hoogtepunten van onze bereikbaarheidsagenda voor de komende jaren zijn weergegeven in het volgende schema.

2021 2022 2023 2024 2025 2030

2035

• Mobiliteitsvisie gereed • Extra Sneltrein Groningen-Leeuwarden rijdt (nieuwe concessie regionale treinen) • Opening fietsenstalling Grote Markt • Start verkenning Westelijke Ringweg

• Doorfietsroute Groningen-Winsum gereed

• Groningen Spoorzone gereed (doorkoppeling regionale treinen) • Gerrit Krolbrug vervangen

• Eerste voertuigen over de nieuwe Zuidelijke Ringweg

• Aanpak Ring Zuid gereed • Emissievrije bevoorrading van de binnenstad

• Emissieloze binnenstad • Nieuwe busconcessie volledig zero emissie

• Groningen CO2-neutraal

4.2 Belangrijkste opgaven 2021-2024 en activiteiten 2021 In deze paragraaf beschrijven we de activiteiten binnen het programma Verkeer en Vervoer waaraan we de komende periode – en dan vooral in 2021 – werken. We beginnen met de grootste opgaven: onze Mobiliteitsvisie, de Aanpak Ring Zuid en Groningen Spoorzone. Vervolgens gaan we in op onze zes inhoudelijke opgaven: fiets, openbaar vervoer, auto, parkeren, verkeersveiligheid en duurzame en slimme mobiliteit en stedelijke logistiek.

46

47

4.2.1 Grootste opgaven Mobiliteitsvisie In onze nieuwe Mobiliteitsvisie beschrijven we de belangrijkste keuzerichtingen op het gebied van bereikbaarheid, duurzaamheid en leefbaarheid en de onderlinge samenhang daarvan. Daarbij zetten wij een uitstekende leefkwaliteit voorop. Dat houdt in dat we onze mobiliteit zo willen inrichten dat personen en goederen niet alleen zo snel mogelijk van A naar B reizen, maar dat we ook een gemeente willen waar het fijn is om te zijn en te verblijven. Dat betekent meer groen en aantrekkelijke openbare ruimtes en minder geluidbelasting en luchtvervuiling. En dat is goed voor de gezondheid en het welzijn van onze inwoners. Uiteraard houden we daarbij het belang van mobiliteit voor het maatschappelijk en economisch functioneren altijd voor ogen. De coronacrisis heeft ingrijpende gevolgen gehad voor onze mobiliteit. De manier van reizen en ook hoe wij tegen mobiliteit aankijken is daardoor behoorlijk veranderd. Uit diverse onderzoeken blijkt dat na de crisis het thuiswerken niet meer weg te denken is en dat flexibiliteit in reizen belangrijker wordt. De positieve invloed van de coronacrisis op mobiliteit willen we blijven vasthouden. Daarom is ‘anders en minder reizen’ een belangrijk thema in onze Mobiliteitsvisie.

Verder beschrijft de Mobiliteitsvisie het toekomstbeeld van ons mobiliteitssysteem, zodat de ruimtelijke functies in onze gemeente goed worden gefaciliteerd. Het beschrijft hoe een toekomstbestendig verkeersnetwerk van wegen, fietspaden, voetpaden, busbanen en spoorlijnen eruit moet zien. Met andere woorden: • welke plekken kunnen verkeersluw worden gemaakt? • waar zijn nieuwe openbaar vervoerverbindingen nodig? • hoe gaan we om met kleinschalige, vraagafhankelijke bussen in wijken en dorpen? • hoe faciliteren we het parkeren van fietsen en auto’s? • hoe kijken wij aan tegen deelmobiliteit en andere ontwikkelingen zoals ‘slimme’ mobiliteit? De Mobiliteitsvisie gaat nadrukkelijk over onze stad én onze dorpen. Bepaalde accenten die voor een stadse omgeving gelden, kunnen voor het landelijk gebied overigens anders zijn. De uiteindelijke vaststelling van de Mobiliteitsvisie vindt naar verwachting plaats in het 2de kwartaal van 2021. Aanpak Ring Zuid Binnen het programma Verkeer en Vervoer is de Aanpak Ring Zuid op afstand het grootste project. Met diverse infrastructurele ingrepen verbeteren we onze stedelijke, regionale en (inter)nationale bereikbaarheid aanzienlijk en leggen we de basis voor de toekomst. Het plan zorgt ervoor dat het verkeer vlotter doorstroomt, dat de verkeersveiligheid toeneemt en dat alle bestemmingen beter bereikbaar worden.

Bovendien wordt de weg beter ingepast in de omgeving met een aanzienlijke verbetering van de leefkwaliteit rond de Zuidelijke Ringweg. Inmiddels is er op hoofdlijnen een akkoord tussen de opdrachtgever en de opdrachtnemer over een oplossing voor de financiële gevolgen van de vertraging binnen het project. Momenteel worden deze afspraken verder uitgewerkt en vastgelegd. De werkzaamheden aan de Zuidelijke Ringweg zijn inmiddels in volle gang en zichtbaar voor iedereen. Op https://www.aanpakringzuid.nl/uitvoering/actuele-werkzaamheden zijn alle werkzaamheden weergegeven. Tijdens de aanleg van een nieuwe Zuidelijke Ringweg hebben we te maken met extra hinder op de weg zelf, maar ook op toeleidende wegen. Gezien de impact van het project op de verkeersstructuur en de omvang en complexiteit van dit project blijft een goede uitvoering ook de komende jaren onze hoogste prioriteit hebben. Het gaat daarbij overigens niet alleen om werkzaamheden binnen het plangebied zelf, maar juist ook om de aansluiting op de rest van het verkeersnetwerk. Om de hinder zoveel mogelijk te beperken is Groningen Bereikbaar opgericht. Samen met collega-overheden en tientallen partners uit het bedrijfsleven en het onderwijs werkt Groningen Bereikbaar dagelijks aan het beschikbaar maken van (reis)alternatieven,

48

communiceert ze over de diverse (deel)projecten en probeert ze grip te houden op de totale uitvoeringsplanning van projecten. In 2024 kan de hoofdverkeersrijbaan gebruikt worden door het autoverkeer. Het jaar daarop worden de laatste werkzaamheden afgerond. Groningen Spoorzone De ombouw van het Hoofdstation, het belangrijkste en grootste openbaar vervoerknooppunt van Noord-Nederland, is momenteel in volle gang. De bereikbaarheid van Groningen per spoor wordt de komende jaren sterk verbeterd met het project Groningen Spoorzone. Met extra treinen, treinen die bij het Hoofdstation door kunnen rijden en een verbetering van de overstapmogelijkheden tussen regionale en landelijke treinen en andere modaliteiten als bus en fiets, realiseren we veel (tijd)winst voor de reizigers. Ook de fiets krijgt een nog prominentere plek in het stationsgebied. Behalve de aanleg van een spoorkruisende fietstunnel breiden we de stallingscapaciteit uit naar 16.000 en op termijn zelfs naar 17.500 plekken, grotendeels in een nieuwe ondergrondse fietsenstalling aan de zuidzijde. Doordat het voormalige opstelterrein voor treinen naar Haren is verhuisd, is aan de zuidzijde van het Hoofdstation ruimte ontstaan voor nieuwe ontwikkelingen. De komende jaren groeit Stationsgebied Zuid uit tot een autoluwe toplocatie met functies als wonen, werken en verblijven. Ook de nieuwe Oosterpoort zou hier moeten komen.

Verder onderzoeken we een betere (loop)verbinding tussen het Hoofdstation, Martiniplaza en het Stadspark via de Parkweg (zie ook Programma Ruimtelijke Economie). De insnijding van het Emmaviaduct, waarbij nieuwe op- en afritten in het midden van het viaduct gemaakt worden, moet ervoor zorgen dat bussen van en naar het zuiden een directe toegang tot het nieuwe busstation krijgen. Naar verwachting vindt hierover in 2021 besluitvorming plaats. De aanleg van een nieuwe bustunnel, de verplaatsing van het busstation naar de zuidzijde en een rechtstreekse ontsluiting van het nieuwe busstation op het Emmaviaduct moeten de Stationsweg langs het Hoofdstation ontlasten. Dit biedt enorme kansen voor de herinrichting van het stationsvoorplein en het verbeteren van de loopstromen tussen de binnenstad en het stationsgebied. De huidige planning gaat ervan uit dat de verbouw van het Hoofdstation eind 2023 kan worden afgerond en dat ook de verplaatsing van de bussen naar het nieuwe busstation dan een feit is.

4.2.2 Opgave: Fiets De fiets is en blijft het meest duurzame vervoermiddel binnen het programma Verkeer en Vervoer en daarom blijven we ons hier ook de komende periode fors voor inzetten. Leidend daarbij is ons vastgestelde Uitvoeringsprogramma Fiets 2019-2022. Regionaal en stedelijk fietsnetwerk Goede fietsvoorzieningen zijn essentieel om onze compacte stad en de omliggende dorpen leefbaar, veilig, bereikbaar en aantrekkelijk te houden. Maar onze fietsinfrastructuur verleidt onze inwoners ook tot bewegen. Regionaal blijven we ons daarom vooral inzetten op de realisatie van hoogwaardige doorfietsroutes. Zo willen we meer mensen voor de fiets laten kiezen in plaats van voor de auto. Op het stedelijke fietsnetwerk zien we naast een sterke toename van het fietsgebruik ook een toename in de diversiteit en verschillen in snelheid op het fietspad zelf. Naast de vertrouwde (elektrische) fiets zien we steeds meer bakfietsen, transportfietsen, driewielers, speed pedelecs, aangepaste fietsen voor ouderen en mensen met een handicap, etc.. Op een aantal plekken lopen we letterlijk tegen de capaciteits- en doorstromingsgrenzen aan. Daarom zetten we in op de aanleg van nieuwe, ontbrekende schakels in ons fietsnetwerk, maar ook in de opwaardering van bestaande fietsvoorzieningen ofwel de schaalsprong. Comfort en verkeersveiligheid staan daarbij altijd voorop.

49

Verbeteren fietsbereikbaarheid Europapark Het Europapark is met de auto en het openbaar vervoer goed bereikbaar. Het toenemende belang van wonen en recreëren in het Europapark in plaats van werken heeft ervoor gezorgd dat het fietsnetwerk in dit gebied een flinke impuls kan gebruiken. Daarom willen we de Boumaboulevard en de Verlengde Lodewijkstraat verkeersveiliger inrichten en de fietsbereikbaarheid vanuit Helpman en Meerstad verbeteren (zie ook Programma Ruimtelijke Economie). Overlast snor- en bromfietsen Een belangrijk aandachtspunt bij onze inwoners vormt de toenemende overlast van snor- en bromfietsen. Daarom maken we een voorstel waarin ons voornemen is om zoveel mogelijk snorfietsen te weren op fietspaden en een verbodszone in te willen stellen voor snor- en bromfietsen met een verbrandingsmotor in (delen van) de binnenstad. De besluitvorming hieromtrent vindt plaats in 2021. Fietsparkeren Het grote aandeel fietsverkeer in onze gemeente zorgt ook voor veel gestalde fietsen. Met name in de binnenstad, de schilwijken en bij stations staan onze ambities op het gebied van leefbaarheid en toegankelijkheid daardoor soms onder druk. We blijven fietsers stimuleren hun fiets zoveel mogelijk te stallen op plekken waar wij dat willen. Het herwinnen van de openbare ruimte vraagt tevens forse investeringen in de aanleg van nieuwe en uitbreiding van bestaande fietsenstallingen.

Omdat we willen dat fietsen overal goed gestald (kunnen) worden, openen we in 2021 de nieuwe fietsenstalling aan de Grote Markt en onderzoeken we mogelijke locaties voor fietsenstallingen aan de west- en zuidzijde van de binnenstad. Maar met (de realisatie van) fietsenstallingen alleen zijn we er niet. Ook de gedragsverandering van de fietser zelf blijft voor ons een belangrijk speerpunt. Om die reden blijven we inzetten op handhaving op foutgestalde fietsen in de binnenstad en bij stations, het sneller ruimen van wees- en wrakfietsen en de inzet van fietsstewards in het kernwinkelgebied (zie ook Programma Leefkwaliteit).

4.2.3 Opgave: Openbaar Vervoer Goed collectief vervoer is een ruimte-efficiënte mobiliteitsvorm die een positieve bijdrage levert aan onze ambities. Naast lopen en fietsen richten we ons daarom bij voorkeur op openbaar vervoer in plaats van op individueel gemotoriseerd vervoer. Het openbaar vervoer staat momenteel voor een dubbele groeiopgave. We zijn een stevig groeiende gemeente, maar daarnaast neemt ook het belang van onze gemeente in de regio toe. De belangrijke keuzes die we maken voor het openbaar vervoer van nu en voor de toekomst zijn opgenomen in onze vastgestelde Concept Visie op het Gronings OV 2040 en worden meegenomen in de Mobiliteitsvisie. Binnen de Concept Visie zijn de volgende ambities het meest beeldbepalend: • We werken volgens de principes van Transport Oriented Development (TOD) met een hoge verstedelijking rond openbaar vervoerknooppunten. Dit vergt afstemming met onze stedelijke ontwikkeling; • Voor onze gemeente – de zesde gemeente van Nederland en (inter)nationale kennisstad – zijn uitstekende openbaar vervoerverbindingen met de Randstad en Bremen/Hamburg randvoorwaarde.

Het verkorten van de (inter)nationale reistijden van en naar Groningen is cruciaal; • Gedachte is om (regionale)treinreizigers meer en verder de stad in te brengen, zodat er meer directe verbindingen ontstaan tussen de regio en (economische) voorzieningen en onderwijs in de stad; • Naar analogie van de succesvolle Q-link lijnen menen we dat het openbaar vervoer een grotere rol kan vervullen wanneer bussen minder door de wijken en dorpen ‘meanderen’. Daarbij stellen

50

• •

we wel als randvoorwaarde dat er voor de minder zelfredzame reiziger, die onvoldoende in staat is de eerste en laatste korte afstand te overbruggen, goede (vraagafhankelijke) alternatieven voorhanden zijn; Op enkele buscorridors is consistente ruimtelijke en infrastructuurplanning voorwaarde om Qliner en Q-link lijnen hoogwaardig te kunnen laten functioneren; We zetten in op meer hubs in de gemeente. Inzet is dat alternatieve oplossingen voor de laatste en eerste korte afstand zich daar ontwikkelen.

Met het nieuwe Hoofdstation, een nieuwe bustunnel, de doorkoppeling van de regionale treinen en de oplevering van het busknooppunt UMCG Noord werken we de komende jaren verder aan het verhogen van de bijdrage die het openbaar vervoer aan de verdere ontwikkeling van onze gemeente geeft. De coronacrisis zorgt daarbij voor een onverwachte en onwenselijke dip in de verdere doorontwikkeling van ons openbaar vervoer. Onze inzet is om de nadelige effecten daarvan zoveel mogelijk te beperken en de kansen die deze dip geeft te verzilveren. Verbeteren bestaande en nieuwe OV-verbindingen Wij streven naar uitstekend openbaar vervoer in de gemeente zelf met goede verbindingen van en naar de regio, de rest van Nederland en Europa. De reiziger moet het openbaar vervoer in onze regio beleven als één netwerk. Reizen met het openbaar vervoer moet gemakkelijker, sneller en comfortabeler worden. Dat proberen we te bereiken door goede onderlinge samenwerking, over de concessiegrenzen heen te kijken en het openbaar vervoernetwerk integraal onderdeel te laten zijn van het totale mobiliteitssysteem. We willen vooral inzetten op het beter benutten van bestaand spoor of door ‘slimme’ toevoegingen aan bestaand spoor.

Zo zetten we in op verbetering van de treinverbinding tussen Groningen en de Randstad door het verbeteren van bestaand spoor (onder andere door optimaal benutten van de potentie van de Hanzelijn en grotere robuustheid van het spoor tussen Zwolle en Meppel) en realisatie van de Lelylijn. En daar waar spoorlijnen ontbreken, zetten we in op het verder verbeteren van het Q-linkproduct. Het reguliere openbaar vervoer rijdt in de toekomst misschien minder diep de wijken, buurten en dorpen in. Dat laat onverlet dat het openbaar vervoer wel een belangrijk maatschappelijk bindmiddel blijft. Een slimmere en betere koppeling tussen het hoogwaardige openbaar vervoer en de wijken, buurten en dorpen op wijk- en buurthubs is hiervoor dan ook randvoorwaardelijk.

4.2.4 Opgave: Auto Ondanks dat we vooral inzetten op voetganger, fiets en (collectief) openbaar vervoer blijft de auto in alle toekomstscenario’s nog lange tijd dominant aanwezig. Een stevige basisinfrastructuur blijft dan ook noodzakelijk, want autoverkeer hoort immers zo min mogelijk thuis in onze binnenstad, wijken of dorpen. Dit bestaat uit goed functionerende ringwegen met directe inprikkers naar de binnenstad, parkeergarages, werklocaties, voorzieningen en wijken en dorpen. Westelijke Ringweg Het verkeer op de ringwegen moet zoveel mogelijk kunnen doorstromen op een verkeersveilige manier. Daarom hebben we met de provincie afgesproken om de gehele ringweg ongelijkvloers te maken. Na voltooiing van de Zuidelijke Ringweg gaan we daarom aan de slag met de Westelijke Ringweg, vanaf de afrit Kostverloren tot aan het Reitdiepplein. Tegelijkertijd met het ongelijkvloers maken van de Westelijke Ringweg beogen we ook meer samenhang en verblijfskwaliteit te brengen in het gebied rond de ringweg en willen we Vinkhuizen beter verbinden met de binnenstad en Paddepoel. De ambities die we hierbij nastreven, zijn vastgelegd in de voorverkenning. In 2021/2022 werken we de verschillende alternatieven en varianten voor de Westelijke Ringweg verder uit, wegen we deze tegen elkaar af en bepalen we uiteindelijk een voorkeursvariant.

51

Omdat realisatie van de ombouw van de Westelijke Ringweg nog heel ver weg lijkt, vinden we het belangrijk om voor onze inwoners alvast een drietal tussentijdse maatregelen te nemen. Het gaat daarbij om het sociaal veiliger maken van de fietstunnels Pleiadenlaan en Zilverlaan-Friesestraatweg, het toepassen van innovatieve geluidsmaatregelen op de ringweg zelf en het verbeteren van de verkeersveiligheid en doorstroming in de omgeving van Reitdiephaven. Westflankstudie Aan de westkant van Groningen staat de komende jaren echter meer te gebeuren. Zo realiseren we hier een groot deel van onze woningbouwopgave in wijken als De Held III en Suikerfabriek en liggen er zoekgebieden voor wind- en zonne-energie (zie ook Programma’s Wonen en Energie). Deze ontwikkelingen hebben gevolgen voor de bereikbaarheid van dit deel van onze gemeente. Naast de geplande ontwikkelingen rond Westelijke Ringweg en de realisatie van station Suikerzijde, denken we voor dit gebied ook na over de autostructuur, de realisatie van nieuwe busroutes en de aanleg van ontbrekende schakels in het (hoofd)fietsnetwerk. We pakken deze onderwerpen actief en integraal op in de Westflankstudie. Bruggen Van Starkenborghkanaal De bereikbaarheid van de oostkant van Groningen hangt nauw samen met de vervanging van de bruggen over het Van Starkenborghkanaal.

In het Bestuurlijk Overleg-Meerjarenprogramma Infrastructuur, Ruimte en Transport (BO-MIRT) hebben we met de minister een overkoepelende afspraak gemaakt over de vervanging van drie bruggen over het Van Starkenborghkanaal, als onderdeel van de Hoofdvaarweg Lemmer-Delfzijl (HLD). Binnen dit programma is 45 miljoen euro (incl. BTW) beschikbaar voor de vervanging van de Gerrit Krolbrug, de busbaanbrug en de Paddepoelsterbrug. In 2021 werken we hier als volgt aan: • opstellen van een plan van aanpak voor het regionaal MIRT-onderzoek naar vervanging van de busbaanbrug met vervolgens een verkenning en een planuitwerking. Een definitief realisatiebesluit verwachten we niet eerder dan in 2026; • besluitvorming over de voorkeursvariant voor de nieuwe Gerrit Krolbrug als gevolg van de MIRTplanuitwerking voor de vervanging van deze brug. De vervanging van de Gerrit Krolbrug hangt overigens sterk samen met de uitwerking van de fietsstraat Korreweg; • planvorming voor een nieuwe vaste, hoge brug voor wat betreft de Paddepoelsterbrug. Doorstroming Martini Ziekenhuis Hoewel we al verschillende maatregelen hebben genomen die de doorstroming rond het Martini Ziekenhuis moeten verbeteren, blijft de bereikbaarheid van dit gedeelte van Corpus den Hoorn onder druk staan.

Gelet op de forse groei die het Martini Ziekenhuis en de omliggende bedrijven op dit moment doormaken, maar ook de woningbouw op de Alo-locatie, wordt dit probleem de komende jaren naar verwachting groter. Daarom onderzoeken we welke maatregelen extra nodig zijn om deze groei te kunnen faciliteren (zie ook Programma Ruimtelijke Economie). Winkelcentra Paddepoel, Overwinningsplein en Koopmansplein We willen dat onze wijkvoorzieningen zoveel mogelijk meegroeien met de bevolkingsgroei. Daarom verkennen we op welke manier we bestaande wijkwinkelcentra zoals Paddepoel, Overwinningsplein en Koopmansplein (Ten Boer) meer ruimte kunnen bieden voor de groeiende behoefte aan voorzieningen en de samenhang tussen alle ontwikkelingen kunnen vergroten (zie ook Programma Ruimtelijke Economie). Daarbij nemen we goede bereikbaarheid, verkeersveiligheid, voldoende parkeergelegenheid en een prettige verblijfskwaliteit mee in onze ambities. Een deel van de openbare ruimte moet hiervoor worden heringericht. Suikerbietenroute

52

Gezien de overlast die het bietenverkeer jaarlijks veroorzaakt en de toekomstige woningbouwontwikkelingen aan de westzijde van onze gemeente, zoeken we naar een structurele oplossing om het bietenverkeer van de bestaande routes af te halen. De zoektocht naar een oplossing gebeurt in samenhang met de andere ruimtelijke ontwikkelingen die in dit gebied spelen. Tegelijkertijd kijken wij ook naar maatregelen die we al op korte termijn kunnen treffen. Daarmee willen we de overlast zo spoedig mogelijk beperken en de verkeerveiligheid voor met name de kwetsbare weggebruikers verbeteren. Groningen Bereikbaar Groningen Bereikbaar blijft ook de komende jaren de centrale regie voeren over het bereikbaar houden van onze gemeente tijdens alle (weg)werkzaamheden. Daarvoor voert zij continu toetsen uit op de effecten van de uitvoeringsfasering van de verschillende projecten. Daarbij wordt zoveel mogelijk rekening gehouden met uitvoeringsprojecten die gelijktijdig worden uitgevoerd. Daarnaast probeert Groningen Bereikbaar zoveel mogelijk automobilisten te overtuigen andere keuzes in hun reisgedrag te maken. Dit doet zij door te sturen op slimmer reizen en slimmer werken. Zo heeft Groningen Bereikbaar bijvoorbeeld samen met bedrijfsleven, onderwijs en andere organisaties een plan ontwikkeld om de mobiliteit in coronatijd beter te spreiden: een Gronings rooster.

Het streven daarbij was om werk- en lestijden zodanig aan te passen dat het openbaar vervoer zo optimaal mogelijk benut zou worden. Voor Groningen Bereikbaar is voor de periode 2021-2024 jaarlijks 0,5 miljoen euro gereserveerd.

4.2.5 Opgave: Parkeren Groningen groeit. En die groei moet opgevangen worden in de bestaande stad, want alleen op die manier kunnen we het landelijk gebied om ons heen open en ruimtelijk houden. Groei opvangen in een compacte stad zorgt er voor dat de stad verder verdicht. Daardoor wordt de openbare ruimte steeds schaarser en daarom kijken we kritisch naar parkeervraagstukken. Met andere woorden: hoe kan parkeerregulering bijdragen aan onze doelen? Immers, Groningen is óók een goed bereikbare, toegankelijke en gastvrije stad. Dat betekent dat ook de geparkeerde auto een plek nodig heeft. In onze Parkeervisie stelden we echter vast dat de geparkeerde auto niet het eerste recht op een plek op straat hoeft te hebben, en dat het ook geen ongedeeld recht hoeft te zijn. Onze openbare ruimte is immers openbaar. Daarom hoeft het ook niet altijd gratis te zijn. Aanpak parkeeroverlast Wij begrijpen heel goed dat bewoners graag in hun eigen straat willen parkeren, of in ieder geval na een lange werkdag de zekerheid willen van een parkeerplek ergens in de eigen buurt. In een aantal gebieden rondom die wijken waar betaald parkeren geldt, staat die zekerheid onder druk. En daarom willen we een derde schil met betaald parkeren toevoegen. Dat willen we in één keer doen voor een groter gebied om het welbekende waterbedeffect te voorkomen.

Het verlagen van de parkeerdruk doen we vooral ter verbetering van de leefkwaliteit. Dat willen we ook nadrukkelijk zichtbaar maken in onze plannen. Verder nemen we in 2021 de volgende maatregelen: • in gebieden waar we betaald parkeren invoeren, gebruiken we parkeerautomaten die we al hebben. Omdat steeds meer mensen per app betalen voor parkeren, hebben we in wijken met betaald parkeren minder automaten nodig; • opstellen nieuwe parkeernormen om te zorgen dat bij ver- en nieuwbouwprojecten, maar ook bij wijkvernieuwing en revitalisatie, de parkeerdruk niet wordt afgewenteld op openbare ruimte; • vervanging van de parkeerapparatuur in garage Station Europapark en in 2022/2023 op P3; • opheffen van parkeerplaatsen aan de Oostelijke Diepenring vanwege het verleggen van de buslijnen van de Grote Markt.

53

Parkeerexploitatie De coronacrisis en de maatregelen om de pandemie in te dammen, hebben laten zien dat parkeren zeer conjunctuurgevoelig is. Onze parkeerexploitatie drijft op straat parkeren, voornamelijk in (en rond) de binnenstad. Dat betekent dat beleidskeuzes, hoezeer ze ook in lijn zijn met de ambities in het coalitieakkoord en andere visiedocumenten, gevolgen hebben voor de exploitatie van ons Parkeerbedrijf. Die kosten blijven we nauwgezet in beeld brengen. Zo kunnen we de kosten afzetten tegen de waarde die we kunnen creëren.

4.2.6 Opgave: Verkeersveiligheid Een verkeersveilige gemeente draagt in belangrijke mate bij aan het verbeteren van het leefklimaat van onze inwoners en zorgt er bovendien voor dat meer mensen zelfstandig deel kunnen nemen aan het verkeer. Daarom blijven we ons onverminderd inzetten voor het verbeteren van de verkeersveiligheid. Dat is ook hard nodig, want na decennia van dalende verkeersongevalscijfers is het aantal verkeersslachtoffers de afgelopen jaren weer toegenomen. In dat licht is 2020 een bijzonder jaar geweest, want de coronacrisis heeft er toe geleid dat er aanzienlijk minder verkeer op de weg is. Thuis werken en online les krijgen hebben ervoor gezorgd dat het rustiger op de weg is waardoor het aantal verkeersongevallen is afgenomen. Hoewel er niet alleen minder verkeer is, mijden veel mensen ook het openbaar vervoer en zoeken ze alternatieven op zoals de fiets. Of deze tijdelijke effecten ook structurele veranderingen teweeg zullen brengen en wat hiervan de invloed is op de verkeersveiligheid is nog ongewis. Aanpak Verkeersveiligheid In onze gemeente zien we relatief veel ongevallen met fietsers. Dat is het gevolg van toenemende snelheids- en massaverschillen op het fietspad, maar ook door toenemende drukte op fietspaden als gevolg van bijvoorbeeld ruimtelijke ontwikkelingen.

In de uitwerking van ons beleid en de bepaling van maatregelen focussen we ons daarom met name op het verminderen van fietsongevallen. Dat betekent dat we doorgaan met het verbeteren van de verkeersveiligheid op de locaties uit spoor 1 en 2 van onze Aanpak Verkeersveiligheid. Maatregelen proberen we zoveel mogelijk mee te nemen bij ruimtelijk-economische ontwikkelingen. Een goed voorbeeld hiervan is het verbeteren van de verkeersveiligheid op het kruispunt Bornholmstraat-Kotkastraat als onderdeel van het project Scandinavische Havens (zie Meerjarenprogramma Ruimtelijke Economie). Regionaal Uitvoeringsagenda Verkeersveiligheid Onder de noemer van het Strategisch Plan Verkeersveiligheid 2030 (SPV 2030) is een landelijke aanpak neergezet met als doel het aantal verkeersslachtoffers te reduceren naar nul. De focus hierbij ligt op het zoveel mogelijk aanpakken van de risico’s. De uitwerking van het SPV 2030 vindt plaats in regionale uitvoeringsagenda’s die door de regio’s zelf ontwikkeld worden. Samen met de provincie en andere Groningse gemeenten ontwikkelen we hiervoor in 2021 een regionale uitvoeringsagenda. Verkeerseducatie Behalve fysieke maatregelen richten we ons ten slotte ook op verkeerseducatie voor onze inwoners. Onder de noemer VerkeersWijzer Groningen worden onder regie van de provincie talloze verkeersveiligheidscampagnes en educatie-activiteiten georganiseerd.

Ook in de komende periode gaan we hier verder mee.

4.2.7 Opgave: Duurzame en Slimme Mobiliteit en Stedelijke Logistiek Een aantal opgaven binnen het programma Verkeer en Vervoer is modaliteit- of thema-overstijgend. Deze zijn ondergebracht in deze paragraaf. Het gaat dan om Duurzame en Slimme Mobiliteit en Stedelijke Logistiek.

54

Duurzame en Slimme Mobiliteit De snelle opeenvolging van technologische innovaties, de opkomst van nieuwe spelers op de mobiliteitsmarkt en een dreigende klimaatverandering leiden tot vernieuwing op onderdelen van het programma Verkeer en Vervoer. Het vraagt ook dat we ons beleid en onze inzet op het gebied van mobiliteit aanpassen. Hoewel we bij alle opgaven in hoog tempo veranderingen op ons zien af komen, weten we tegelijkertijd nog onvoldoende hoe het eindplaatje eruit komt te zien. De energietransitie in mobiliteit – de overgang van fossiele brandstoffen naar elektrisch en/of waterstof – en de innovatieve ICT-toepassingen in het vervoer van personen en goederen veranderen de mobiliteitsmarkt. De toepassing van slimme en duurzame mobiliteitsoplossingen kunnen bijdragen aan een betere leefkwaliteit in Groningen. Aangezien op dit thema veel partijen een rol spelen, zoeken wij vooral naar dat deel waar we als wegbeheerder verantwoordelijk voor zijn. Deelmobiliteit Veruit de meeste voertuigen kennen één eigenaar en staan voor 95% van de tijd stil. Deelvoertuigen kunnen ervoor zorgen dat er minder vervoersmiddelen nodig zijn om de groeiende hoeveelheid verplaatsingen te faciliteren. Zo wordt de parkeerdruk verlaagd en kunnen we een andere invulling geven aan de openbare ruimte.

Deelmobiliteit draagt daardoor bij aan ons streven naar duurzaam vervoer dat minder ruimte in beslag neemt. Bovendien versnelt deelmobiliteit de transitie naar emissievrij vervoer, want is vaak elektrisch, en vergroot het de bereikbaarheid van locaties die moeilijk bereikbaar zijn met het openbaar vervoer of te ver om te lopen of te fietsen. Naast de populariteit van deelauto’s constateren we ook een toename van nieuwe deelconcepten zoals fietsen, scooters en steps. Tot nu toe hebben we hiervoor onvoldoende beleid ontwikkeld. Bovendien geldt dat wij vanaf 1 januari 2021 alle vormen van deelmobiliteit vergunningsplichtig hebben gemaakt. In het kader van deelmobiliteit gaan we aan de slag met het opstellen van een deelmobiliteitsstrategie waarmee we vormen van deelmobiliteit willen stimuleren die bijdragen aan de omslag naar een meer duurzaam vervoer dat minder ruimte inneemt inclusief voorwaarden die overlast in de openbare ruimte zoveel mogelijk tegengaan. Elektrisch laden De stijging in de verkoop van elektrische auto’s is de afgelopen jaren spectaculair geweest en zet de komende jaren naar verwachting stevig door. Onze rol is het creëren van de juiste condities, zodat de transitie naar emissievrije voertuigen ook binnen Groningen voortvarend verloopt. Het vlot plaatsen van openbare laadinfrastructuur is daarbij één van de belangrijkste voorwaarden.

Wij vervullen een regierol in het vinden van de balans tussen de groeiende behoefte aan laadinfrastructuur en de belangen in de openbare ruimte zoals ruimtelijke kwaliteit, parkeren, groen en toegankelijkheid. Hierin past ook ons onderzoek dat we naar aanleiding van de aangenomen motie ‘een gemeentelijk laadbedrijf’ momenteel uitvoeren. We onderzoeken of het mogelijk is om de plaatsing en exploitatie van laadpalen via een opdrachtenmodel uit te voeren en of er een combinatie mogelijk is met het vraagstuk naar een gemeentelijke exploitatiemaatschappij opwek-energie (zie Meerjarenprogramma Energie). Innovatiecentrum hive.mobility Hive.mobility is hét innovatiecentrum op het gebied van mobiliteit in Noord-Nederland. Hier werken we samen aan de ontwikkeling van slimme en groene oplossingen op het gebied van personen- en goederenvervoer. Resultaat bereiken we door de krachten van kennis- en onderwijsinstellingen, overheden, bedrijven, ondernemers en non-profit organisaties te bundelen. Samen werken we aan de mobiliteit van de toekomst: door waterstof aangedreven busvervoer, initiatieven voor autonoom vervoer, cargobikes, drones en samenwerking in logistieke netwerken. Via hive.mobility versterken we de positie van de noordelijke regio als koploper op het gebied van slimme mobiliteit.

55

Digitalisering Voertuigen kunnen tegenwoordig steeds meer zelf en zijn steeds vaker verbonden met hun omgeving (met apparaten, andere voertuigen en infrastructuur). Een situatie waarin voertuigen grotendeels zelfstandig kunnen rijden (autopilot en file-assistent), ‘treintjes’ van enkele vrachtwagens (truck platoons) en gedeelde busjes die op lage snelheid specifieke trajecten kunnen afleggen (zogenaamde POD’s/people movers) komt steeds dichterbij. Doordat deze nieuwe generatie Connected en Automated Voertuigen (CAV’s), maar ook het openbaar vervoer, nood- en hulpdiensten en fietsers steeds vaker met elkaar verbonden zijn, maar ook met bijvoorbeeld onze nieuwe intelligente verkeerslichten (iVRI’s), kunnen ze een substantiële bijdrage leveren aan het verbeteren van de doorstroming, de verkeersveiligheid en onze klimaatdoelen. Dit vraagt echter wel dat we onze fysieke en digitale infrastructuur hierop voorbereiden en dat we ook leren deze nieuwe mogelijkheden zo optimaal mogelijk in te zetten voor het bereiken van onze mobiliteitsambities. In dat kader werken we aan de effectieve inrichting van het datalandschap door een versnelde digitalisering en organisatieontwikkeling in het wegbeheer met als einddoel 90% actualiteit, betrouwbaarheid en correctheid van publieke mobiliteitsdata.

De bij ons als wegbeheerder beschikbare publieke data is daarvoor essentieel en een belangrijke voorwaarde voor slimme mobiliteit. Om dit op orde te krijgen, stellen we een implementatieplan op dat beschrijft welke data op welke wijze en op welk moment beschikbaar wordt gesteld. Maar ook wat er organisatorisch nodig is om datasets te leveren en hoe de continuïteit en kwaliteit daarvan wordt geborgd. Strategisch Verkeersmanagement Strategisch verkeersmanagement voorziet in de vertaling van beleidsdoelen, zoals geformuleerd in de Mobiliteitsvisie, naar een concrete taakstelling met duidelijke, realiseerbare en verifieerbare doelstellingen voor operationeel stedelijk verkeersmanagement. De toepassing van nieuwe technieken en de verdere digitalisering van mobiliteitsdata maakt een transformatie naar multimodaal verkeersmanagement mogelijk. Daarom ontwikkelen we samen met onze regiopartners nieuwe Multimodale Netwerkkaders (visie op strategisch verkeersmanagement) waarmee we ons mobiliteitsbeleid vertalen naar de inrichting en het gebruik van de beschikbare ruimte. Binnen verkeersmanagement is een belangrijke rol weggelegd voor onze verkeerslichten. Doordat deze steeds intelligenter worden, is er de noodzaak ons verkeerslichtenbeleid hierop af te stemmen. Dat doen we door het opstellen van een beleidsvisie (slimme) verkeerslichten.

Door tegelijkertijd de nieuwe mogelijkheden van intelligente verkeerslichten (iVRI’s) via pilot projecten te beproeven, creëren we tevens een basis voor de verdere technische uitbreiding van ons verkeerslichtenareaal. Stedelijke Logistiek Al langere tijd zien we in sectoren als de horecadistributie en het bouwverkeer een forse toename van het bevoorradend verkeer. Maar ook de groei van e-commerce en bijbehorende pakketdiensten zorgen voor meer bezorg- én retourstromenverkeer. Er wordt steeds vaker online geshopt. De gevolgen hiervan zijn vooral in de binnenstad zichtbaar en gaan gepaard met opstoppingen, verkeersonveilige situaties voor voetgangers en fietsers, geluidsoverlast en problemen met de luchtkwaliteit. Visie Stadslogistiek In onze Conceptvisie Stadslogistiek Groningen hebben we onze ambities vertaald naar een gerichte aanpak met concrete maatregelen voor de verduurzaming van de stadslogistiek in Groningen. Begin 2021 ligt de Visie Stadslogistiek ter besluitvorming voor. Vervolgens gaan we aan de slag met de voorbereiding en implementatie op straat en in onze eigen organisatie. Zo onderzoeken we met transportbedrijven op welke locaties laad- en losfaciliteiten gecreëerd moeten worden en waar de camera’s voor de handhaving het beste geplaatst kunnen worden. Maar we testen ook nieuwe

56

bevoorradingsconcepten. Daarbij wisselen we kennis uit met andere Nederlandse en Europese steden, zodat we goed op de hoogte zijn. En als het mogelijk is, willen we die ook ontwikkelen en testen in Groningen. We vergroten het venstertijdengebied voor bestel- en vrachtverkeer in 2022 en voeren een zero emissiezone in voor stadslogistiek in 2025. In 2022 willen we de handhaving met behulp van ANPR-camera’s implementeren.

4.3 Financiën De financiering van projecten en beleidsvorming is een essentieel onderdeel van het programma Verkeer en Vervoer. Vorderingen in planvorming, ontwikkelingen tijdens de uitwerking en realisatie en de beschikbaarheid van nieuwe subsidies en financiële bijdragen leiden soms tot wijzigingen. Indien nodig voeren we deze wijzigingen door in overleg met regio en provincie. De belangrijkste ontwikkelingen staan in deze paragraaf beschreven. In bijlage 1 is een overzicht opgenomen van de (soms indicatieve) inzet van middelen. Tevens is een globale planning aangegeven en welke partij de trekker is. Samen met onze partners werken we aan de bereikbaarheid van gemeente en regio en dat betekent dat we niet altijd zelf de trekker zijn. Uiteraard denken we wel altijd mee over de beste oplossingen. En soms dragen we financieel bij. Financieringsbronnen De totale omvang van het Meerjarenprogramma Verkeer en Vervoer 2021-2024 bedraagt 1,2 miljard euro. Er zijn vijf verschillende (hoofd)financieringsbronnen, namelijk: eigen middelen, BDU, RSP, Regiofonds en overig. Het overgrote deel van het programma wordt nog steeds gefinancierd met subsidies en andere bijdragen van derden (zie figuur 2). De verdeling van alle middelen en de dekking daarvan worden toegelicht in de gemeentelijke begroting. 7%

1%

Eigen middelen

30%

BDU RSP Regiofonds

2%

60%

Overig

Figuur 2 Financieringsbronnen programma Verkeer en Vervoer

Eigen middelen Jaarlijks is 2,653 miljoen euro structureel beschikbaar voor intensiveringen binnen het programma Verkeer en Vervoer. Sinds 2016 is daarvan 200.000 euro op programmaniveau overgeheveld naar de budgetten van het Gebiedsgericht Werken. Kleinschalige verkeersproblematiek kan zodoende rechtstreeks en samen met de wijk worden opgepakt. Voor de invoering van een zero emissiezone voor stadslogistiek met de bijbehorende aanpassing van het venstertijdengebied, het ontheffingenbeleid en de handhaving is bij de begroting 2021 structureel 200.000 euro beschikbaar gesteld. Daarmee komt het totale structurele bedrag voor intensiveringen binnen het programma Verkeer en Vervoer op 2,853 miljoen euro (zie onderstaande tabel).

57

Bedragen x € 1.000

2021

2022

2023

2024

Intensiveringsmiddelen Verkeer (S)

2.653

2.653

2.653

2.653

Zero-emissiezone Stadslogistiek (S)

200

200

200

200

2.853

2.853

2.853

2.853

Totaal

Voor het Deelprogramma Verkeersveiligheid is in 2018 incidenteel 1 miljoen euro beschikbaar gesteld. Dit bedrag is opgenomen in het Stedelijk Investeringsfonds (SIF). Hiervan resteert nog een bedrag van 289.000 euro voor 2021 en 140.000 euro voor 2022. Daarnaast is er in 2021 voor verkeersveiligheid incidenteel 180.000 euro beschikbaar vanuit de voormalige gemeente Haren en 163.000 euro vanuit provinciale subsidies. Bedragen x € 1.000

2021

2022

Incidentele middelen Verkeersveiligheid (I)

469

140

Overige middelen (provinciale subsidies) (I)

163

Totaal

632

2023

2024

140

Een groot deel van onze investeringen dekken we met structurele middelen. We zien dat vanaf 2023 de kapitaalslasten hiervoor snel oplopen (zie onderstaande tabel). Vanaf 2024 is er van het oorspronkelijke, structurele budget van 2,653 miljoen euro per jaar nog ongeveer 1,2 miljoen euro vrij inzetbaar (overigens is 200.00 euro daarvan gereserveerd voor de gebiedsgerichte aanpak). Bedragen x € 1.000

Kapitaalslasten investeringen

2021

2022

2023

2024

62

222

443

1.435

De inzet van de beschikbare investeringsmiddelen is voor 2021 concreet uitgewerkt in onderstaande tabel; de planning voor de jaren 2022 en daarna is meer indicatief. Deze kunnen we jaarlijks herijken op basis van de actuele ontwikkelingen. De totaal beschikbare investeringsmiddelen worden de komende jaren ingezet volgens de onderstaande tabel. Bedragen x € 1.000

2021

2022

2023

2024

S/I/O

515

410

433

1.278

S

125

43

43

293

S

30

100

100

100

S

Verkeerseducatie

92

92

92

92

S

Aanpak knelpunten verkeersveiligheid

248

220

375

90

S

Duurzame en Slimme Mobiliteit

488

273

115

15

S

Stedelijke Logistiek

395

495

275

255

S

Diverse onderzoeks- en proceskosten

670

520

520

520

S

Verkeersonderzoek en monitoring

90

500

700

10

S

Gebiedsgerichte aanpak

200

200

200

200

S

2.853

2.853

2.853

2.853

Fiets Fietsstrategie Openbaar Vervoer Infrastructuur/haltes/P+R Auto Jaarlijkse verkeersmaatregelen Verkeersveiligheid

Overig

Totaal

58

Brede DoelUitkering (BDU)/Decentralisatie-uitkering Verkeer en Vervoer (DuVV) Met ingang van 2016 maakt de Brede DoelUitkering (BDU) deel uit van het Provinciefonds en wel als Decentralisatie-uitkering Verkeer en Vervoer (DuVV). Deze middelen zijn in beginsel gecommitteerd en worden vooral ingezet voor de exploitatie van bus- en treinvervoer en meerjarige afspraken. Naast bijdragen voor specifieke projecten ontvangen we jaarlijks ook middelen die we inzetten als gemeentelijke bijdrage aan de Spaarregeling Ringwegen. Behalve verbeteringen van de Westelijke Ringweg worden uit de Spaarregeling Ringwegen (of Ringsparen) ook een autoverbinding in de Oosterhamrikzone en de nieuwe zuidelijke ontsluiting van het stationsgebied (Emmaviaduct) gefinancierd. Met de provincie Groningen hebben we de afspraak om te sparen voor zowel de voorbereidingskosten als voor de daadwerkelijke investeringen in de verhouding 2/7 gemeente en 5/7 provincie. Voor ons gemeentelijk aandeel van 2/7 ontvangen we 50% subsidie vanuit het DuVV. Slechts 1/7 komt uit eigen gemeentelijke middelen. Daarvoor is structureel in de begroting 454.000 euro opgenomen.

Stedelijk Investeringsfonds (SIF) De noodzaak van forse investeringen om de groei van de stad mogelijk te maken, in combinatie met het feit dat er op dat moment niet of nauwelijks substantiële subsidiestromen voorhanden waren, heeft in 2017 geleid tot de vorming van een Stedelijk Investeringsfonds (SIF). Voor het programma Verkeer en Vervoer zijn de investeringen in het stationsgebied, de Oosterhamrikzone (250.000 euro structureel) en het binnenstadsprogramma onderdeel van het SIF. Regionaal Specifiek Pakket Zuiderzeelijn (RSP) Het Regionaal Specifiek Pakket Zuiderzeelijn (RSP) is de grootste financieringsbron van het Meerjarenprogramma Verkeer en Vervoer. Het RSP bestaat uit meerdere onderdelen. Voor het programma Verkeer en Vervoer zijn de onderdelen ‘concrete bereikbaarheidsprojecten’, ‘regionaal mobiliteitsfonds (RMF)’ en de middelen ‘Motie Koopmans’ de belangrijkste. In dit onderdeel zijn bijvoorbeeld de projecten Aanpak Ring Zuid en Groningen Spoorzone ondergebracht. De RSP-middelen zijn daarbij verder uitgesplitst naar middelen die samenhangen met de investeringen in HOV-infra en transferia en de overige RSP-middelen. Voor de RSP-projecten HOVinfra/transferia zijn wij als gemeente de trekker. Dit onderdeel van het RSP heeft een omvang van 77 miljoen euro voor de gehele regio.

Voor alle gemeentelijke projecten op de gelimiteerde lijst hebben wij inmiddels subsidieaanvragen ingediend waarop positief is beschikt. Voor mogelijke nieuwe subsidieaanvragen zijn op dit moment geen middelen meer beschikbaar. Regiofonds In het kader van de actualisatie van de Regiovisie Groningen-Assen en de Netwerkanalyse in 2013 is vanuit het Meerjaren Investerings Programma (MIP) van het Regiofonds in totaal 62 miljoen euro beschikbaar gekomen voor plannen die de bereikbaarheid van de gehele regio verbeteren. Overig De kolom overig omvat een grote diversiteit aan subsidiebronnen. De meest omvangrijke is de bijdrage van 200 miljoen euro uit het MIRT voor de Aanpak Ring Zuid. Verder bevat deze kolom onder meer provinciale bijdragen vanuit het MIT en bijvoorbeeld bijdragen van NS en ProRail. Aandachtspunten Op dit moment zijn van alle lopende projecten de totaal geraamde projectkosten gedekt. We sturen daarin op de bestedingen, maar nieuwe ontwikkelingen kennen we niet altijd aan de voorkant en kunnen bovendien ontstaan gedurende het proces. We hebben daarom een aantal aandachtspunten.

59

1.

2.

3.

4.

5.

Vrije financiële ruimte neemt af Een groot deel van onze investeringen dekken we met structurele middelen waarbij de investering in een periode van twintig jaar wordt afgeschreven. We zien dat vanaf 2023 de kapitaalslasten snel oplopen. Dat betekent dat de ‘vrije financiële ruimte’ binnen het programma Verkeer en Vervoer de komende jaren steeds kleiner zal worden. Maatregelenpakket Mobiliteitsvisie De Mobiliteitsvisie die waarschijnlijk in 2021 wordt vastgesteld, resulteert in een maatregelenpakket van kleinere en grotere (infrastructurele) maatregelen. Voor de implementatie hiervan is vooralsnog geen budget voorzien. Westflankstudie Aan de westkant van Groningen realiseren we een groot deel van onze woningbouwopgave en liggen zoekgebieden voor wind- en zonne-energie. Deze ontwikkelingen hebben gevolgen voor de bereikbaarheid en daarom denken we in de Westflank-studie na over de autostructuur, nieuwe busroutes en ontbrekende schakels in het fietsnetwerk. Voor eventuele maatregelen is op dit moment geen budget voorzien. Groningen Bereikbaar/verkeersmanagement De inzet van Groningen Bereikbaar is met 0,5 miljoen euro per jaar financieel gedekt voor de periode tot en met 2024. We zien nu echter al een toenemende behoefte om ook na 2024 deze organisatie – wellicht in afgeslankte vorm – in stand te houden. Hiervoor is na 2024 echter geen dekking.

Verkeersveiligheid We hebben afgesproken welke verkeersveiligheidsknelpunten we de komende jaren willen aanpakken. Dit is mede gebaseerd op het totaal beschikbare budget voor verkeersveiligheid. De huidige planning van het deelprogramma verkeersveiligheid sluit daar bij aan. Voor knelpunten die we na 2023 willen oppakken, is echter geen geld meer beschikbaar. Om deze resterende, ongedekte knelpunten alsnog aan te kunnen pakken, is over enkele jaren in totaal zo’n 6,5 miljoen euro extra nodig.

60

Bijlage 1: projectentabel Bedragen x € 1.000 Lopende Projecten 2021

2022

2023

               

    

   







      

 

 



      

      

 



Gebied

Projecttrekker

Kosten

Centrum Centrum West Haren West West West Oost Zuid Zuid Oude Wijken Oost Gemeente Centrum West Centrum/Oude Wijken

Gemeente Gemeente Provincie Provincie Gemeente Gemeente Gemeente Gemeente Rijk(swaterstaat) Gemeente Gemeente Gemeente Provincie Gemeente Provincie Gemeente

11.300 18.660 13.400 3.150 4.000 1.900 10.000 4.000 4.250 1.200 5.000 200 275 100 250 200

Centrum/Zuid Centrum Oude Wijken West Centrum/Zuid Gemeente Gemeente

Provincie Gemeente Gemeente Gemeente Gemeente Gemeente Provincie

252.920 62.500 13.650 15.150 250 50 10

Gemeente Gemeente Gemeente Gemeente West Zuid Oude Wijken

Rijk(swaterstaat) Groningen Bereikbaar Groningen Bereikbaar Groningen Bereikbaar Gemeente Gemeente Rijk(swaterstaat)

685.900 11.459 12.870 11.550 1.500 1.240 45.500

Centrum Gemeente

Gemeente Gemeente

5.400 150

Gemeente Zuid/Haren Zuid Zuid Centrum Oude Wijken Haren Haren Oude Wijken Oude Wijken Haren

Provincie Gemeente Gemeente Gemeente Gemeente Gemeente Gemeente Gemeente Gemeente Gemeente Gemeente

368 43 1.000 155 375 25 65 305 220 235 PM

Gemeente Gemeente Gemeente Oost Gemeente

Gemeente Gemeente Gemeente Gemeente Gemeente

300 225 25 1.200 100

2024

Opgaven Fiets Fietstunnel Hoofdstation Fietsenstallingen Hoofdstation Doorfietsroute Groningen-Leek Doorfietsroute Assen-Groningen (gedeelte P+R Haren-provinciegrens) Fietsverbinding spoorlijn Groningen-Sauwerd Fietspad Noordelijke Ringweg Fietsverbinding Suikerfabriek-binnenstad Fiets-/voetgangersbrug Eemskanaal Fietstunnel Papiermolen (uitvoering binnen Aanpak Ring Zuid) Fietsstraat Helperzoom Noord (relatie met programma Leefkwaliteit) Fietsstraat Korreweg Fietsbrug Borgsloot/Meerstad Herkenbaarheid doorfietsroutes en aanpassen reguliere fietsbewegwijzering Slimme fietsroute Diepenring (gedeelte Vissersbrug-Ebbingebrug) Uitbreiding stallingscapaciteit station Groningen Noord Fietsparkeeroplossingen op maat Oude Wijken (relatie met programma’s Wonen en Leefkwaliteit)

     

 







Opgaven Openbaar Vervoer Spoorzone Groningen/Stationsgebied Zuid (inclusief bustunnel en busstation zuidzijde) Verleggen busroute Grote Markt en toeleidende straten (inclusief Kattenbrug) Busmaatregelen uit HOV-visie (o.a. busknooppunt UMCG Noord) Zernikelaan (o.a. herinrichting busstation Noord en Zernikeplein) Snellaadinfrastructuur taxi’s Hoofdstation Pilot fietsenrekken bushaltes Studie snelle treinverbinding Randstad



Opgaven Auto Zuidelijke Ringweg (incl. fietstunnel Esperantostraat) Groningen Bereikbaar (2012-2024) Dynamisch Verkeersmanagement (2013-2024) Mobiliteitsmanagement Verkeersmaatregelen Winkelcentrum Paddepoel (relatie met programma Ruimtelijke Economie) Verkeersmaatregelen Europapark (relatie met programma Ruimtelijke Economie) Vervanging bruggen Van Starkenborghkanaal

    

    



Opgaven Parkeren Fietsenstalling Grote Markt (voormalig V&D-pand) (relatie met programma Leefkwaliteit) Implementatie Parkeervisie

Opgaven Verkeersveiligheid Verkeerseducatie Pilots F10 veilige schoolfietsroute/schoolstraat Verkeersveiliger maken kruispunt Bornholmstraat-Kotkastraat Verbeteren fiets- en voetgangersoversteek Paterswoldseweg t.h.v. Lepelaar Verbeteren verkeersveiligheid Eeldersingel Verhogen attentiewaarde kruispunten Floresstraat Snelheidsremmende maatregelen parallelweg Glimmen Fietsstraat Rummerinkhof (Brinkschool) Verbeteren verkeersveiligheid Kerklaan (Groningen) Verbeteren kruispunt Boterdiep-Bloemsingel Pilot 30 km/uur in relatie tot de zandwegen in gebied Haren

       



  

   





Opgaven Duurzame en Slimme Mobiliteit, Stedelijke Logistiek en Overig Mobiliteitsvisie Inrichten laadplekken Opstellen van een snellaadvisie Zonnedak P+R Meerstad Onderzoek naar deelmobiliteit (waaronder deelfiets)/deelmobiliteitsstrategie

    

 

61

Lopende Projecten

Haalbaarheidsstudie Gemeentelijk Laadbedrijf Digitalisering overheden Noord-Nederland Beleidsvisie (slimme) verkeerslichten Mobility Innovation Center (hive.mobility) Visie en uitwerking Stadslogistiek Westflankstudie Visie op strategisch verkeersmanagement Onderzoek bereikbaarheid Martini Ziekenhuis en omgeving Evaluatie Verkeersplan Helpman Onderzoek bereikbaarheid Sontplein/Bornholmstraat Realisatie Verkeersprognosemodel Plan van aanpak Weren van snorfietsen en Gezondheidszone scooters binnenstad

2021 2022              

2023



Gebied

Projecttrekker

Gemeente Gemeente Gemeente Gemeente Gemeente West Gemeente Zuid Zuid Oost Gemeente Gemeente

Gemeente Provincie Gemeente/Provincie Provincie Gemeente Gemeente Gemeente Gemeente Gemeente Gemeente Gemeente Gemeente

Kosten

2024



75 175 30 200 155 25 30 50 50 25 160 80

Legenda Planvorming Uitvoering

 

62

5. Meerjarenprogramma Energie 2021-2024

5.1 Inleiding Groningen CO2-neutraal 2035 Al in 2011 heeft de gemeenteraad van Groningen in het Masterplan Groningen Energieneutraal het einddoel 'energieneutraal 2035' vastgelegd. Sindsdien is er veel gedaan en zijn er de nodige resultaten behaald. Maar ook is duidelijk geworden dat er meer nodig is om het doel te bereiken. Met de routekaart brengen we in beeld hoe de gemeente Groningen in 2035 CO2-neutraal zou kunnen zijn. De routekaart is nadrukkelijk geen blauwdruk voor 2035, maar een kader voor werkelijk uit te voeren programma's. Onze werkzaamheden en projecten passen binnen dit kader, in dit meerjarenprogramma gaan we dieper in op onze thema’s en projecten voor de komende jaren. In de gemeente Groningen hebben we specifiek aandacht voor de sociale gevolgen van de energietransitie. Inclusiviteit is hierbij een belangrijk thema, iedereen moet mee kunnen doen. We werken samen met inwoners richting een CO2-neutrale gemeente in 2035. Klimaatakkoord In juni 2019 is het Klimaatakkoord ondertekend. Daarbij zijn verschillende moties aangenomen waaronder voor ons, in samenwerking met gemeente Zaanstad gemaakte, belangrijkste motie ‘Garantie op financiële randvoorwaarden’. Deze motie gaat over het feit dat de uitvoering voorwaardelijk is aan voldoende instrumenten (zowel wettelijk als financieel).

Gemeenten, provincies en waterschappen krijgen immers naar aanleiding van het akkoord nieuwe taken. Door deze nieuwe taken en mede naar aanleiding van onze motie is de Raad voor het Openbaar Bestuur (ROB) gevraagd om een artikel 2 onderzoek uit te zetten naar de extra uitvoeringskosten van deze nieuwe taken. Het onafhankelijk onderzoek is inbreng voor advies van de ROB aan de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties over de bekostiging van decentrale overheden. Wij zijn bestuurlijk en ambtelijk betrokken bij dit onderzoek. Samen met Zaanstad en Vereniging Nederlandse Gemeenten bewaken we de uitvoering van deze motie. We blijven de ontwikkelingen en wetgeving rondom het Klimaatakkoord volgen.

5.2 Belangrijkste opgaven 2021-2024 en activiteiten 2021 In dit hoofdstuk beschrijven we de belangrijkste opgaven voor 2021-2024 binnen het programma Energie verdeeld in de thema’s warmtetransitie gebouwde omgeving en opwekking duurzame energie. In de praktijk zijn het samenhangende thema’s waar een wisselwerking tussen bestaat.

63

64

5.2.1 Opgave: Warmtetransitie Gebouwde Omgeving Warmte De warmtetransitie neemt in de ‘Routekaart Groningen CO2-neutraal 2035’ een belangrijke plaats in. Aan de aanbodkant is een uitgebreide bronnenanalyse gemaakt, bedoeld om inzicht te krijgen in de kansrijke bronnen voor basislast en pieklast van warmtenetten. Uit de analyse blijkt dat er binnen de gemeente voldoende lokale bronnen beschikbaar zijn. Bij het verbinden van de bronnen met de vraagkant gaat het om passende infrastructuur. Aan de fysieke kant kunnen dit warmtenetten zijn, maar ook voldoende netcapaciteit en buffer- en opslagvermogen. Bij het verbinden van aanbod en vraag zit ook een belangrijk financieel- organisatorisch en governance aspect. Participatie en het ontwikkelen van mede-eigenaarschap is een belangrijke randvoorwaarde voor een succesvolle warmtetransitie in de gebouwde omgeving. Er is behoefte aan een duidelijk plan als basis voor gerichte uitvoering de komende jaren. Dat willen we realiseren met het warmtetransitieplan (WTP).