Bijlage Aanpak eenzaamheid - Sociale Basis actielijn eenzaamheid.pdf

AANPAK EENZAAMHEID IN GRONINGEN

SOCIALE BASIS: ACTIELIJN EENZAAMHEID 2023-2026

“Meer dan de helft van alle Groningers geeft aan zich eenzaam te voelen.“

% eenzamen

050

NL

Eenzaam

48.6

47

Ernstig/zeer ernstig eenzaam

12.4

11.2

32

28.9

30.3

30

Emotioneel eenzaam Sociaal eenzaam

Bron: RIVM (2020) Buurtatlas: eenzaamheid per buurt, wijk en gemeente. Link >

Wat willen we bereiken? Groningen richt zich met de aanpak eenzaamheid op alle inwoners. • Eenzaamheid normaliseren: het bespreekbaar maken, besef dat eenzaamheid bij het leven hoort en je er wat aan kunt doen, zelf of voor een ander.

• Beroepskrachten, vrijwilligers, bewoners en andere betrokken mensen beter toerusten om mensen die met eenzaamheid kampen eerder te herkennen en effectiever te ondersteunen.

• Eenzaamheid vanuit de samenleving benaderen: investeren in leefbare wijken, sociale samenhang en ontmoeting in de fysieke omgeving.

2

Wat is eenzaamheid? Eenzaamheid is het “ervaren van een onplezierig gemis aan

(kwaliteit van) bepaalde sociale relaties”. Eenzaamheid is een gevoel van niet verbonden zijn. Sociale eenzaamheid

OORZ AKE N

Een gemis aan contacten met mensen waarmee je iets gezamenlijks deelt, zoals vrienden, kennissen of collega’s.

Individueel: zoals persoonlijke capaciteiten en eigenschappen. Sociaal: bijvoorbeeld veranderingen in het netwerk, of ingrijpende levensgebeurtenissen.

Emotionele eenzaamheid

Maatschappelijk: o.a. negatieve beeldvorming risicogroepen, individualisering.

Een gemis aan een hechte, intieme band met één andere persoon, een levenspartner of hartsvriend(in).

‘Eenzaamheid is niet altijd weg te nemen. Erover kunnen praten helpt al enorm.’

GE VOL GE N

Existentiële eenzaamheid

Vereenzaming gaat ten koste van het emotionele en fysieke welbevinden. Niet alleen het welbevinden vermindert, maar op termijn heeft eenzaamheid ook een negatieve invloed op de gezondheid.

Een gemis aan zingeving, geen eigen plek of rol in het leven kennen, een gevoel van zinloosheid.

Bron: Bron:eenzaam.nl/over-eenzaamheid eenzaam.nl/over-eenzaamheid

Van theorie naar aanpak Groningen zet in op 3 niveaus van preventie

P R O C E S VAN VEREEN ZAMI N G Iemand voelt zich eenzaam Trekt zich terug

1

Wat kun je doen om eenzaamheid te voorkomen of verminderen? Zelf, voor een ander of als gemeenschap:

Beschermende factoren voor iedereen

Sterke sociale basis, geïntegreerd in wijken, ontmoeting, omzien naar elkaar, eenzaamheid bespreekbaar maken.

2

Interpreteert sociale informatie op een negatieve manier

Wat werkt?

• Bezigheden

afleiding, voldoening en plezier

• Ontmoeten

gevoel erbij te horen

Ondersteunen risicogroepen

• Praktisch ondersteunen er niet alleen voor staan

Zicht op wat de risicogroepen zijn, deskundigheidsbevordering, activeren, interventies veelal gericht op groepen.

Trekt zich verder terug

3

• Betekenisvol contact

vertrouwensband met een ander

• Betekenisvolle rol

ertoe doen, waardering zelfvertrouwen

Voorkomen verergering bij (ernstige)eenzaamheid

• Sociale vaardigheden

Actieve benadering, maatwerk, interventies gericht op de persoon, richting zorg/hulpverlening.

aan (kunnen) gaan van contacten

• Realistische verwachtingen teleurstelling voorkomen

Ontwikkelt meer negatieve gedachten

Uit onderzoek blijkt dat daar waar elementen gecombineerd worden, de effectiviteit groter is.

Bron: Movisie. (2020). Eenzaamheid: Wat weten we en waar staan we? Link >

Bron: Movisie. (2020). Dossier: Wat werkt bij de aanpak van eenzaamheid? Link >

Doelgroepen

Gemeentebreed en gebiedsgericht

Groningen richt zich met de aanpak eenzaamheid op alle Groningers. Er zijn echter groepen die extra aandacht verdienen, zoals: ouderen, jongeren, migranten, mantelzorgers, mensen met een lage sociaaleconomische status, mensen met gezondheidsproblemen/een beperking en mensen die een ingrijpende levensgebeurtenis hebben meegemaakt. We gaan voor een aanpak op maat, soms aansluitend bij de opgaven in een gebied en soms gemeentebreed als dat beter past bij de doelgroep, bijvoorbeeld voor jongeren.

Gemeentebreed is er het kennisnetwerk Eensamen050, ___________ waar ook de gemeente deel van uitmaakt. Het kennisnetwerk inspireert, initieert, ontwikkelt en ondersteunt aanpak in gebieden, dorpen en wijken. In de gebieden ning rkenwordt concreet invulling gegeven e n tie e aan de aanpak van eenzaamheid, evan l e r an v l e aansluitend bij gebiedsopgaven. Gevo

Rol van de gemeente • Eenzaamheid integreren in thema’s van sociale basis, met behoud van aandacht voor het thema

‘Niet alles is in een gebied op te lossen. Voor sommige groepen is een gemeentebrede benadering veel zinvoller.’

• Faciliteren netwerk Eensamen050 • Faciliteren van aanpak in de wijken • Verbinden gemeentebrede kennis vanuit netwerk met opgaven en uitvoering in de gebieden • Doorgaande dialoog (zie ‘Draagvlak’ onderaan infographic)

Wat gaan we doen?

Doorlopende lijn 2018 - 2022: Partijen bundelen krachten in Eensamen050: inzet op bewustwording,deskundigheidsbevordering en interventies. Knelpunt: beperkt bereik. 2023 en verder: De ingezette lijn doorzetten, aanpak verbreden en verdiepen!

Bewustwording en agenderen

Vindbaarheid van informatie

Herkennen en vinden

Afstemmen en samenwerken

Ondersteunen en activeren

Verbreden & verdiepen

Kwaliteit en deskundigheid

Bron: Coalitie Erbij. (2018). Handreiking: lokale aanpak eenzaamheid. Link >

Aspect van de aanpak van eenzaamheid

>

Waar zet Groningen op in?

Op netwerkniveau (Eensamen050)

In de wijken/dorpen/ gebieden

Bewustwording en agenderen

Taboedoorbreking, normaliseren van eenzaamheid (hoort bij het leven) en bespreekbaar maken.

Week tegen eenzaamheid, campagnes gemeentebreed.

Verbinden met andere (sociale basis) thema’s, programma’s en activiteiten. Positieve insteek.

Herkennen en vinden

De groep van signaleerders verbreden en beter toerusten.

Train de trainer voor sleutelfiguren uit de wijk en andere relevante partijen.

Het wijk-netwerk van signaleerders uitbreiden (van huisarts tot energiecoach) en inzet van Welzijn op Recept.

Ondersteunen en activeren

Versterken van de sociale basis en een breed palet aan ondersteuning van licht tot zwaarder, gekoppeld aan werkzame elementen tegen eenzaamheid.

Bestaande ondersteuning waar nodig versterken of nieuwe interventies introduceren (bv. Join Us voor Jongeren).

Stimuleren van verbindende activiteiten, bijvoorbeeld met sport en cultuur. Bewoners verwijzen naar ondersteuning als daar behoefte aan is.

Kwaliteit en deskundigheid

Professionals (WIJ, POH, thuiszorg, etc.) en vrijwilligers beter toerusten m.b.t. wat werkt tegen eenzaamheid – omgaan met schroom, handelingsverlegenheid en gespreksvoering.

Trainingen, sprekers, inspiratie, specifiek op thema eenzaamheid. Met oog voor integreren in positieve gezondheid, motiverende gespreksvoering, etc.

Eenzaamheid – met kennis van zaken – integreren in contactmomenten met bewoners. Opdat mensen toegeleid worden naar de juiste ondersteuning.

Afstemmen en samenwerken

Aanpak van eenzaamheid beter op elkaar afstemmen. Praktisch – op wijkniveau, en inhoudelijk – (ook) op netwerkniveau.

Kennisnetwerk Eensamen050, inspireert, ontwikkelt en ondersteunt aanpak in wijken. Actieve kerngroep en bredere groep aangeslotenen.

Aanpak van eenzaamheid op wijk/ gebiedsniveau invulling geven, aansluiten bij bestaande netwerken in de gebieden.

Vindbaarheid van informatie

De vindbaarheid van en de toeleiding naar ontmoetingsplekken, activiteiten en ondersteuning verbeteren. Zowel voor bewoners als verwijzers.

www.eensamen050.nl. Vooral voor verdiepende informatie en specifieke interventies.

Bewoners kunnen informatie vinden over waar ze terecht kunnen voor activiteiten of ondersteuning als ze dat nodig hebben.

7

Verantwoording DRAAGVL AK

Financiën Voor het eenzaamheidsbeleid is structureel budget. In de periode 2023-2026 zijn incidenteel middelen beschikbaar. Dit zijn Rijksmiddelen uit het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA), een specifieke uitkering (SPUK). We evalueren de aanpak van 2023 en 2024 en bepalen op basis daarvan de inzet van de middelen in 2025 en 2026.

Structureel

Deze infographic is een uitwerking van de actielijn eenzaamheid, die is aangekondigd in ‘De nota sociale basis, voor elkaar!’ Deze actielijn is tot stand gekomen in samenwerking met het netwerk Eensamen050. Daarnaast zijn de Adviesgroep Sociaal Domein Groningen (ASDG) en de Werkgroep Toegankelijk Groningen (WTG) betrokken. We voeren de doorgaande dialoog over de sociale basis, o.a. als middel om de aanpak bij te sturen, te verbinden, het beleid te evalueren. In hoofdstuk 6 van de nota ‘Sociale basis, voor elkaar!’ staat meer informatie over (de doorontwikkeling van) de doorgaande dialoog. Bron: nota sociale basis > Link

Incidenteel (GALA) 2023

2024

2025

2026

€ 76.000

€ 95.000

€ 95.000

€ 76.000

€0

Subsidie netwerk Eensamen050. De focus ligt op het uitvoeren van de doelen op netwerkniveau, die genoemd zijn in de tabel ‘Wat gaan we doen’.

• Activiteiten i.h.k.v. ontmoeting, bespreekbaar maken van eenzaamheid, o.a. tijdens week tegen eenzaamheid. • Continueren interventies, zoals de 3 manieren. > Link

De focus ligt op het behalen doelen in tabel ‘Wat gaan we doen?’, waarbij we aansluiten bij onderwerpen van de (smalle en brede) sociale basis, waaronder uitvoeringsprogramma ouderen, vrijwillige inzet, cultuur, zorg (Wmo) en gezondheid.