Bijlage 8 Detail 4a - Panelonderzoek inwoners.pdf
Tekst van het document
Windenergie Een panelonderzoek onder inwoners van de gemeente Groningen
Gert Bos Marilie Odding www.oisgroningen.nl
April 2020
Inhoud Inhoud ............................................................................................................................................................................................................................................................... 2 Samenvatting ................................................................................................................................................................................................................................................... 4 1. Inleiding ........................................................................................................................................................................................................................................................ 5 1.1 Aanleiding van het onderzoek .............................................................................................................................................................................................................................................................. 5 1.2 Opzet van het onderzoek ....................................................................................................................................................................................................................................................................... 5 2.
Windenergie eerste peiling ........................................................................................................................................................................................................................ 6 2.1 Respons en achtergrond ......................................................................................................................................................................................................................................................................... 6 2.2 Algemene mening over windenergie ................................................................................................................................................................................................................................................. 6 2.3 Ontwikkeling windpark Groningen ..................................................................................................................................................................................................................................................... 6 2.4 Locatie windpark Groningen .................................................................................................................................................................................................................................................................
7 2.5 Compensatie omwonenden ................................................................................................................................................................................................................................................................... 9 2.6 Stem in besluitvorming ......................................................................................................................................................................................................................................................................... 10 2.7 Windmolens .............................................................................................................................................................................................................................................................................................. 10 2.8 Manieren om inwoners te betrekken .............................................................................................................................................................................................................................................. 11
2
3. Windenergie tweede peiling ................................................................................................................................................................................................................... 12 3.1 Respons en achtergrond ...................................................................................................................................................................................................................................................................... 12 3.2 Algemene mening over windenergie .............................................................................................................................................................................................................................................. 12 3.3 Ontwikkeling windpark Groningen .................................................................................................................................................................................................................................................. 12 3.4 Locatie windpark Groningen ..............................................................................................................................................................................................................................................................
14 3.5 Compensatie omwonenden ................................................................................................................................................................................................................................................................ 15 3.6 Stem in besluitvorming ......................................................................................................................................................................................................................................................................... 16 3.7 Windmolens .............................................................................................................................................................................................................................................................................................. 16 3.8 Manieren inwoners te betrekken ...................................................................................................................................................................................................................................................... 17 4.
Resultaten vergeleken .............................................................................................................................................................................................................................. 18 Colofon ............................................................................................................................................................................................................................................................ 20
3
Samenvatting De gemeente Groningen wil in 2035 CO2-neutraal zijn om de opwarming van
Het aandeel van de respondenten dat voor het ontwikkelen van een windpark
de aarde te beperken. Daarom is het nodig om fossiele energiebronnen zoals
in de gemeente Groningen is, nam toe van 56 naar 59 procent. De
steenkool, olie en aardgas te vervangen door duurzame energiebronnen zoals
respondenten hebben geen voorkeur tussen de locaties Westpoort of
zonne- en windenergie. De gemeente Groningen heeft twee mogelijke
Roodehaan/Stainkoel’n. Voor beide locaties is in maart iets meer draagvlak
plekken aangewezen om windenergie te realiseren. Windmolens in
gevonden dan tijdens de eerste uitvraag in oktober 2019.
Roodehaan en/of Westpoort zouden hiervoor geschikt kunnen zijn.
Wanneer er wordt gevraagd naar de concrete invulling van het windpark
De gemeente wil graag de inwoners bij het verdere proces betrekken. Hoe
hebben de respondenten een lichte voorkeur voor de scenario’s met ongeveer
staan de bewoners van Groningen tegenover windenergie, wat vinden zij van
90 molens met een hoogte vergelijkbaar aan de Tasmantoren (75 meter) en
de aangewezen plekken om windenergie te realiseren? Hierin wil de gemeente
die met ongeveer 20 molens ongeveer zo hoog als de Martinitoren (97 meter).
inzicht in krijgen middels een onderzoek onder de leden van het Inwonerspanel Groningen Gehoord.
De respondenten verwachten positieve effecten voor het milieu en de
In oktober 2019 kregen de panelleden een uitnodiging een vragenlijst in te
negatieve effecten voor de waarde van de huizen in de omgeving en de
vullen. Zij die dit aangaven, kregen in maart 2020 nogmaals de vraag een
aantrekkelijkheid/ uitstraling van dat gebied.
werkgelegenheid wanneer er een windpark wordt aangelegd. Ze zien echter
vragenlijst in te vullen. Dit tweede onderzoek bevatte grotendeels dezelfde
De respondenten vinden een windpark in Westpoort of Roodehaan/
vragen als het eerste onderzoek en enkele nieuwe vragen. De vragenlijst werd
Stainkoel’n acceptabel wanneer de omwonenden betrokken worden bij de
in oktober 2019 door ruim 4600 mensen ingevuld. De vragenlijst van maart 2020 kende 1380 respondenten.
besluitvorming en zelf profijt hebben van de energieproductie. Voor mensen
Ruim driekwart (77%) van de respondenten is voor het opwekken van energie
respondenten het geven van aandelen in het windpark een goede
aan de hand van windmolens. In maart beoordeelde 54% van de respondenten
compensatie. Daarnaast worden het geven van een bedrag om de woning
het als noodzakelijk dat er in de gemeente Groningen een windpark wordt
gasvrij te maken en de oprichting van een gemeenschapsfonds voor de
ontwikkeld. Dit is een stijging ten opzichte van oktober 2019 toen dit aandeel
verbetering van de lokale omgeving of het ondersteunen van lokale bedrijven
nog 48% bedroeg.
genoemd als mogelijkheid te profiteren van de opbrengst van windenergie.
die binnen een straal van één kilometer van het windpark wonen vinden de
Respondenten vinden het belangrijk dat ze betrokken blijven bij beslissingen over het thema duurzaamheid in de gemeente.
4
1. Inleiding 1.2 Opzet van het onderzoek De enquête is voorgelegd aan zowel het Inwoners- als het Jongerenpanel
1.1 Aanleiding van het onderzoek
Groningen Gehoord. De panels bestaan uit inwoners van de gemeente
De gemeente Groningen wil in 2035 CO2-neutraal zijn om de opwarming van
Groningen die zichzelf hebben aangemeld voor een periodieke mailing met
de aarde te beperken. Daarom is het nodig om fossiele energiebronnen zoals
internetonderzoeken van Onderzoek, Informatie en Statistiek Groningen.
steenkool, olie en aardgas te vervangen door duurzame energiebronnen zoals
Daarnaast hebben niet-panelleden door middel van een ‘open link’ de kans
zonne- en windenergie. Windmolens in Roodehaan en/of Westpoort zouden
gekregen te reageren.
één mogelijkheid kunnen zijn om duurzame energie op te wekken.
Dit rapport bespreekt eerst de resultaten van de enquête van oktober 2019,
De afdeling Ruimtelijke Ontwikkeling & Uitvoering van de gemeente
daarna die van maart 2020, en vergelijkt tot slot beide uitkomsten.
Groningen heeft de afdeling Onderzoek, Informatie en Statistiek (OIS) gevraagd een panelonderzoek uit te voeren over windenergie in de gemeente
In de enquête hebben we meerkeuze vragen en open vragen gesteld. Alle
Groningen. Panelleden zijn onder meer gevraagd naar hun mening over de
antwoorden op de open vragen en de toelichtingen zijn in een apart bestand
eventuele ontwikkeling van een windpark in de gemeente en mogelijke
aan de opdrachtgever verstrekt.
vormen van compensatie voor omwonenden als zo’n windpark er daadwerkelijk komt. Het doel van het onderzoek is erachter te komen hoe bewoners van Groningen tegenover windenergie staan, wat zij vinden van de Met ruim 8.900 leden geven het Inwonerspanel, voor inwoners vanaf 24 jaar en het
aangewezen plekken om windenergie te realiseren en onder welke voorwaarden een park aangelegd kan worden.
Jongerenpanel, voor inwoners van 12 tot 24 jaar, (ruim 750 leden) een adequaat
Dit rapport is de laatste fase in de verkenning naar de haalbaarheid van
dat voor beide panels geen aselecte steekproef van alle bewoners is getrokken. Elke
beeld van de mening van inwoners van de gemeente. Wel moet worden opgemerkt inwoner kan lid worden van onze panels. Het gevolg is dat sommige groepen
windenergie in de gemeente Groningen. De eerste enquête is uitgestuurd aan
inwoners zijn oververtegenwoordigd en anderen ondervertegenwoordigd. Dit
de start van de verkenningsfase, in oktober 2019, de tweede en laatste aan het
neemt niet weg dat beide panels zeer bruikbare instrumenten zijn om in korte tijd
einde ervan in maart 2020. De uitkomsten van beide enquêtes worden met
de mening van een aanzienlijke groep inwoners van de gemeente Groningen te
elkaar vergeleken om te zien of de meningen van inwoners van Groningen veranderd
zijn
door
de
interventies,
zoals
peilen.*
klankbordgroepen,
informatiebijeenkomsten en de excursie naar windpark Eemshaven op 13
*ten tijde van de eerste meting bestond ons Inwonerspanel uit meer leden. In
december 2019, die de gemeente in de tussentijd georganiseerd heeft.
verband met een opschoning is het aantal leden afgenomen.
5
2. Windenergie eerste peiling
2.3 Ontwikkeling windpark Groningen De gemeente Groningen heeft twee mogelijke plekken aangewezen om windenergie
te
realiseren.
Windmolens
in
Westpoort
en/of
Roodehaan/Stainkoel’n zouden hiervoor geschikt kunnen zijn. Respondenten
2.1 Respons en achtergrond
is gevraagd zich voor te stellen dat het windpark er daadwerkelijk staat en hun
In oktober 2019 zijn de ruim 12.000 leden van het inwonerspanel uitgenodigd
mening te geven over de mogelijke positieve of negatieve gevolgen daarvan
de vragenlijst in te vullen. Door 4258 leden werd hieraan gehoord geven. Dit
op een zevental aspecten, namelijk:
levert een respons van ruim 35 procent. Van de 785 leden van het jongerenpanel werkten 200 leden mee aan het onderzoek.
De open link
leverde 153 reacties op. Het totaalaantal respondenten in het eerste deel bedraagt daardoor 4607. Het aantal respondenten per vraag verschilt omdat niet iedereen de vragenlijst volledig heeft ingevuld. Het merendeel van de respondenten (59,2%) is 50 jaar of ouder. De meeste respondenten wonen in Groningen-zuid (26%), -west (18%), -oost (18%), of de oude wijken (18%).
•
de aantrekkelijkheid/ uitstraling van de omgeving;
•
de gezondheid van mensen in de omgeving;
•
de werkgelegenheid in de gemeente Groningen;
•
de waarde van huizen in de omgeving;
•
de kwaliteit van leven van mensen in de omgeving;
•
de natuur in de omgeving;
•
het milieu.
De meerderheid van de respondenten (61%) denkt dat de komst van een
2.2 Algemene mening over windenergie
windpark een enigszins of heel positief effect zal hebben op het milieu, terwijl
Respondenten zijn eerst gevraagd naar hun algemene mening over
vrijwel een even groot deel (58%) ook denkt dat het een enigszins of heel
windenergie. Driekwart (77%) van de respondenten is voor het opwekken van
negatief effect zal hebben op de natuur in de omgeving. Mogelijk denken
energie aan de hand van windmolens. De helft (51%) is zelfs absoluut voor
mensen dat windenergie voor het milieu in het algemeen gunstig is, maar
windenergie.
nadelig voor de lokale natuur.
Figuur 1: Bent u voor of tegen windenergie (N = 4581)
Twee derde van de respondenten denkt dat een windpark een negatief effect heeft op de aantrekkelijkheid/ uitstraling van de omgeving. Drie kwart (73%)
2290
1251
438
van de respondenten verwacht dat een windpark de waarde van de huizen in
403 199
de omgeving zal schaden, en 57% van de respondenten verwacht dat de komst 0%
20%
40%
Absoluut voor
Enigszins voor
60% Neutraal
80%
Enigszins tegen
van een windpark de kwaliteit van leven van mensen in de omgeving zal
100%
verminderen. Bijna de helft van de respondenten verwacht een positief effect
Absoluut tegen
op de werkgelegenheid in de gemeente Groningen.
6
Figuur 2: Gevolgen windparken in Westpoort of Roodehaan/ Stainkoel’n…
De respondenten die de ontwikkeling noodzakelijk vinden zijn ook voor het ontwikkelen van een windpark in de gemeente Groningen. Het omgekeerde is
voor de aantrekkelijkheid/ uitstraling van de omgeving (N=4374). 333
1060
1720
ook het geval. Respondenten die de ontwikkeling van een windpark niet 1164
noodzakelijk achten, zijn ook tegen het ontwikkelen van een windpark in de gemeente Groningen.
voor de gezondheid van mensen in de omgeving (N=4178). 282
2235
1102
Figuur 3: Noodzaak van windpark in gemeente Groningen (N=4216).
414
voor de werkgelegenheid in de gemeente Groningen (N=4113). 327
1675
1908
138
655
1356
821
869
515
voor de waarde van huizen in de omgeving (N=4271). 124
982
2043
0%
1094
Heel noodzakelijk Niet noodzakelijk
voor de kwaliteit van leven van mensen in de omgeving (N=4282). 273
1466
1738
1360
40%
60%
Noodzakelijk Helemaal niet noodzakelijk
80%
100%
Neutraal
707
Figuur 4: Bent u voor of tegen het ontwikkelen van een windpark in de gemeente Groningen (N=4335)?
voor de natuur in de omgeving (N=4290). 316
20%
1711
765
voor het milieu (N=4313). 1438
0%
20% Heel positief
1205
40% Enigszins positief
988
60% Neutraal
464
80%
Enigszins negatief
1281 100%
0%
Heel negatief
1125
20%
40%
Absoluut voor
Enigszins voor
640
60% Neutraal
665
624
80%
Enigszins tegen
100%
Absoluut tegen
Wanneer respondenten gevraagd wordt of zij de ontwikkeling van een windpark in de gemeente Groningen noodzakelijk vinden dan geeft 47% aan dit (heel) noodzakelijk te vinden, tegenover 32% die het (helemaal) niet
2.4 Locatie windpark Groningen
noodzakelijk vindt.
Om te bepalen waar een windpark gesitueerd zou kunnen worden is gevraagd
Meer dan de helft (55,4%) is ‘voor’ het ontwikkelen van een windpark in de
hoe respondenten denken over een windpark in de gemeente Groningen op de locaties Westpoort en Roodehaan/Stainkoel’n.
gemeente Groningen. Bijna 30 procent is hiertegen. 7
Figuur 5: Locaties windparken
Vervolgens is gevraagd onder welke omstandigheden respondenten de ontwikkeling van een windpark in Westpoort of Roodehaan/Stainkoel’n acceptabel vinden. Figuur 7: Ik vind een windpark in Westpoort of Roodehaan / Stainkoel’n acceptabel als… …het de klimaatverandering helpt te verminderen (N=4231). 1519
1442
565
310
395
…de omwonenden betrokken worden bij de besluitvorming over het windpark (N=4247). 1618
De meningen over de specifieke locaties binnen de gemeente, Westpoort of Roodehaan/Stainkoel’n, zijn niet erg verschillend: bij beide is eenzelfde soort
1618
477
…de omwonenden profiteren van de opbrengsten van windenergie (N=4229).
verdeling te zien waarbij ruim de helft (enigszins of absoluut) voor is en bijna
1301
een derde (enigszins of absoluut) tegen. De verhoudingen zijn in lijn met het
1472
783
353
ontwikkelen van de een windpark in de gemeente.
…de omwonenden schone energie kunnen gebruiken (N=4233). 1396 1666 629
Figuur 6: Bent u voor of tegen het ontwikkelen van een windpark in.
…als het windpark niet te groot is (N=4173). 732
Gemeente
1281
Rode Haan
1129
1125
1110
640
665
624
705
635
627
1421
1210
1148
664
617
1180
320
233 309
431
409
359
472
…als het helpt om Nederland van het gas af te helpen (N=4226). 1471 0%
1271
20% Helemaal mee eens
Westpoort
250 284
40% Mee eens
653 60%
Neutraal
Niet mee eens
80%
100%
Helemaal niet mee eens
586
Betrokkenheid van de omwonenden bij de besluitvorming over het windpark 0% Absoluut voor
20% Enigszins voor
40% Neutraal
60% Enigszins tegen
80%
(76%) blijkt voor de respondenten belangrijk te zijn om een windpark te
100%
accepteren, net als de mogelijkheid voor omwonenden om schone energie te
Absoluut tegen
kunnen gebruiken (72%). 8
Figuur 7 laat ook zien dat mensen ook positief zijn over de komst van een
Van de respondenten die wel de genoemde gevoelens herkenden, gaf een
windpark in Westpoort of Roodehaan/Stainkoel’n als het helpt om Nederland
kwart aan zich hoopvol te voelen. Daarnaast werden tevredenheid (14%),
van groene energie te voorzien (64%). Voor 19% van de respondenten is dit
enthousiasme (14%) en ergernis (11%) veel genoemd. Het minst werden angst
geen motivatie.
(4%) en boosheid (5%) genoemd.
Van de respondenten geeft 16% aan dat de komst van een windpark nooit
2.5 Compensatie omwonenden
acceptabel is in de gemeente Groningen, of de specifieke locaties Westpoort
Om te bepalen welke compensatie panelleden passend vinden voor de
(17%) en Roodehaan/Stainkoel’n (17%). Voor bijna twee derde van de
omwonenden van een mogelijk windpark is onderscheid gemaakt tussen
respondenten is de komst van een windpark op een van de genoemde locaties
mensen die dichtbij wonen (binnen een straal van één kilometer) en mensen
wel bespreekbaar.
die verder weg wonen (verder dan één kilometer).
Figuur 8: Ik vind een windpark in Westpoort of Roodehaan/Stainkoel’n acceptabel als…
Figuur 9: Wat vind je van onderstaande ideeën om te profiteren voor bewoners die dichtbij een windpark wonen? (Ongeveer binnen 1000 meter van het windpark)
…een windpark in Westpoort is NOOIT acceptabel 411
289
748
1168
1543
Het geven van een vast jaarlijks bedrag (N=4053)
…een windpark in Roodehaan/ Stainkoel’n is NOOIT acceptabel 428
294
746
1158
398
1529
1424
1104
750
377
625
372
Het geven van aandelen in het windpark (N=4038) …een windpark in de gemeente Groningen is NOOIT acceptabel 417
267
680
1075
573
1741
20%
40%
60%
Helemaal mee eens
Mee eens
Niet mee eens
Helemaal niet mee eens
80%
972
Het te koop aanbieden van aandelen in het windpark (N=4039) 327
0%
1496
100%
1265
1185
806
456
Een bedrag om woningen aardgasvrij te maken (N=4077)
Neutraal
792
1652
875
417
341
Een gemeenschapsfonds (N=4033) 534
Respondenten is ook gevraagd naar welke gevoelens zij hebben bij het idee om een windpark in Westpoort of Roodehaan/Stainkoel’n te ontwikkelen. Een
0%
kwart van de respondenten (26%) gaf aan geen van de tien genoemde gevoelens te ervaren bij de gedachte aan de komst van een windpark.
9
1470
1093
20%
40%
Heel goed idee
Goed idee
60% Neutraal
Slecht idee
540 80%
396 100%
Heel slecht idee
Figuur 10: Het belang van zeggenschap van inwoners van de gemeente in de genoemde thema’s.
Voor mensen die binnen een straal van één kilometer van het windpark wonen wordt het geven van een bedrag om de woning aardgasvrij te maken het vaakst als goede compensatie genoemd (60%). Daarnaast worden het geven
Het al dan niet ontwikkelen van een windpark in de gemeente Groningen (N=4146)
van aandelen in het windpark (51%) en de oprichting van een
1062
gemeenschapsfonds voor de verbetering van de lokale omgeving of het
1316
het
windpark
(49%).
Het
oprichten
van
1752
1438
respondenten het best gecompenseerd worden door het te koop aanbieden in
277
755
219
694
285
De hoeveelheid en hoogte van de windmolens (N=4137)
Bewoners buiten een straal van één kilometer kunnen volgens de aandelen
875
De specifieke locatie voor de windmolens (N=4150)
ondersteunen van lokale bedrijven (50%) genoemd.
van
1823
1604
Hoe de bewoners kunnen profiteren van de opbrengsten van windenergie (N=4121)
een
1162
gemeenschapsfonds wordt door 44% van de respondenten als een goed idee
1770
817
221
Andere mogelijkheden om duurzame energie op te wekken in de gemeente (N=4150)
ervaren.
1815
2.6 Stem in besluitvorming
0%
De respondenten hebben we gevraagd in hoeverre ze het belangrijk vinden
10%
20%
Heel belangrijk
1715 30% Belangrijk
40%
50%
Neutraal
60%
475 70%
Niet belangrijk
80%
90%
100%
Helemaal niet belangrijk
om een stem te hebben in thema’s rondom een eventueel windpark in de gemeente Groningen. Respondenten vinden zeggenschap over andere
2.7 Windmolens
mogelijkheden om duurzame energie op te wekken in de gemeente Groningen, buiten de ontwikkeling van een windpark om, het meest belangrijk
Er is een groot verschil tussen de opbrengsten van windmolens. Hoe hoger de
(85%).
molens, hoe efficiënter ze zijn en hoe meer energie ze opwekken.
Bij alle andere onderwerpen vond een grote meerderheid van respondenten
De respondenten kregen vijf scenario’s voorgelegd met betrekking tot
dat hun stem daarin ook van belang is. Hieruit blijkt dat bewoners het
eventueel te plaatsen windmolens. Hen werd gevraagd aan te geven welke
belangrijk vinden dat zij betrokken blijven bij beslissingen over het thema
situatie door ze voor acceptabel houden.
duurzaamheid in de gemeente.
10
2.8 Manieren om inwoners te betrekken
De scenario’s luidden: 1.
Tot slot is gevraagd in hoeverre mensen het belangrijk vinden om
Ongeveer 3500 molens die ongeveer zo hoog zijn als een boom (15
geïnformeerd te worden over de eventuele ontwikkeling van een windpark,
meter). 2.
hoe belangrijk zij hun inspraak vinden en hoe belangrijk zij hun eigen
Ongeveer 90 molens die ongeveer zo hoog zijn als de Tasmantoren
beslissingsbevoegdheid vinden in het geheel.
(75 meter). 3.
Ongeveer 20 molens die ongeveer zo hoog zijn als de Martinitoren
De respondenten hechten het meeste belang aan het geïnformeerd worden
(97 meter). 4.
over een eventueel windpark. 89 Procent vindt dit belangrijk. Inspraak in de
Ongeveer 10 molens die ongeveer anderhalf keer zo hoog zijn als de
komst van een windpark werd door 79% van de respondenten belangrijk
Martinitoren. 5.
gevonden. Het mee beslissen over een eventueel windpark vindt 64 procent
Een mix van grote en kleine windmolens.
van de respondenten belangrijk.
Geen van de vijf scenario’s werd door meer dan 35% van de respondenten acceptabel bevonden. Duidelijker waren de respondenten over wat ze niet acceptabel vinden. Scenario’s 1 en 4 werd door de helft of meer van de respondenten als niet acceptabel geclassificeerd. Figuur 11: Welke situatie vindt u acceptabel? Ongeveer 3500 molens die ongeveer zo hoog zijn als een boom (N=3758) 1103
760
1895
Ongeveer 90 molens die ongeveer zo hoog zijn als de Tasmantoren (N=3788) 1340
1029
1419
Ongeveer 20 molens die ongeveer zo hoog zijn als de Martinitoren (N=3796) 1341
852
1603
Ongeveer 10 molens ongeveer 1½ x zo hoog zijn als de Martinitoren (N=3786) 1054
666
2066
Een mix van grote en kleine windmolens (N=3684) 1274 0%
20%
1052 40% Acceptabel Neutraal
1358 60% 80% Niet Acceptabel
100%
11
3. Windenergie tweede peiling 3.1 Respons en achtergrond
3.2 Algemene mening over windenergie
De deelnemers aan de vragenlijst in oktober 2019 werd gevraagd of ze begin
Als eerste hebben we de respondenten weer gevraagd of ze in het algemeen
2020 wederom bereid waren een vragenlijst over windenergie in te vullen. In
voor of tegen windenergie zijn. Meer dan driekwart van de respondenten zegt
totaal 2124 respondenten reageerden hier positief op. Dit is 46 procent van
voor windenergie te zijn. Meer dan de helft van de respondenten is zelfs
de deelnemers aan de eerste vragenlijst. Medio maart 2020 werd de
absoluut voor windenergie.
uitnodiging voor de tweede vragenlijst verstuurd naar 1962 leden van het
Figuur 12: Bent u voor of tegen windenergie (N=1368)
inwonerspanel, 93 leden van het jongerenpanel en 69 respondenten die deelnamen via de ‘open link’. De tweede vragenlijst werd door 1380 respondenten ingevuld. Dit komt
702
overeen met 65 procent van de respondenten die oktober 2019 aangaven een
357
123
119
67
tweede vragenlijst te willen ontvangen. Van de respondenten in de tweede ronde bevinden zich 68% in de leeftijdscategorie 50 jaar of ouder. Het grootste
0%
deel van de respondenten, een kwart, is afkomstig uit het gebied Groningen Zuid.
20%
40%
Absoluut voor
Enigszins voor
60% Neutraal
80%
Enigszins tegen
100%
Absoluut tegen
3.3 Ontwikkeling windpark Groningen
De tweede vragenlijst is grotendeels identiek aan de eerste vragenlijst. Eén
Respondenten werd gevraagd zich voor te stellen dat er een windpark
nieuwe vraag is toegevoegd. Als eerste werd de vraag gesteld of de
geplaatst zou worden in Westpoort of Roodehaan/Stainkoel’n, en hun mening
respondenten in de tussenliggende tijd iets mee hebben gekregen van de
te geven over de mogelijke gevolgen daarvan. Bijna zestig procent van de
plannen van de gemeente Groningen rondom windenergie en de
respondenten ziet positieve gevolgen voor het milieu. Een nagenoeg zelfde
windverkenning van het windplatform. Hierop antwoordde het overgrote deel
percentage ziet echter negatieve effecten voor de nabije natuur en de kwaliteit
van de respondenten negatief. Maar liefst 78% van de respondenten zegt in
van leven voor de mensen in de omgeving. Meer dan 70% van de
de periode tussen het invullen van de vragenlijsten niets meegekregen te
respondenten ziet een negatief effect op de huizenprijzen, terwijl ruim de helft
hebben van de plannen.
van de respondenten een positief effect op de werkgelegenheid verwacht.
12
Figuur 13: Gevolgen windparken in Westpoort of Roodehaan/Stainkoel’n…
Figuur 14: Noodzaak van windpark in gemeente Groningen (N=1311).
voor de aantrekkelijkheid/ uitstraling van de omgeving (N=1341). 80
329
526
237
voor de gezondheid van mensen in de omgeving (N=1303). 55
707
0%
378
584
550
35
20%
40%
60%
80%
100%
Noodzakelijk Niet noodzakelijk
windpark in de gemeente Groningen. Ruim 28 procent is hiertegen.
341
voor de kwaliteit van leven van mensen in de omgeving (N=1320). 425
178
Bijna zestig procent van de respondenten is ‘voor’ het ontwikkelen van een
646
69
216
Heel noodzakelijk Neutraal Helemaal niet noodzakelijk
voor de waarde van huizen in de omgeving (N=1319). 302
214
135
voor de werkgelegenheid in de gemeente Groningen (N=1282). 94
466
383
566
237
535
235
Figuur15: Bent u voor of tegen het ontwikkelen van een windpark in de gemeente Groningen (N=1335)?
voor de natuur in de omgeving (N=1330). 106
426
434
350
169
176
206
voor het milieu (N=1332). 448
0%
348
20% Heel positief
40%
Enigszins positief
309
60% Neutraal
154
80%
Enigszins negatief
0% 100%
Heel negatief
20%
40%
Absoluut voor
Enigszins voor
60% Neutraal
80%
Enigszins tegen
100%
Absoluut tegen
De respondenten die de ontwikkeling noodzakelijk vinden zijn over het algemeen ook voor het ontwikkelen van een windpark in de gemeente
Wanneer respondenten gevraagd wordt of zij de ontwikkeling van een
Groningen. Het omgekeerde is ook het geval.
windpark in de gemeente Groningen noodzakelijk vinden dan geeft 54% aan dit (heel) noodzakelijk te vinden, tegenover 30% die het (helemaal) niet noodzakelijk vindt. 13
Figuur 17: Ik vind een windpark in Westpoort of Roodehaan/ Stainkoel’n acceptabel als…
3.4 Locatie windpark Groningen Om te bepalen waar een windpark gesitueerd zou kunnen worden is gevraagd
…het de klimaatverandering helpt te verminderen (N=1325).
hoe respondenten denken over een windpark in de gemeente Groningen op
501
de locaties Westpoort en Roodehaan/Stainkoel’n.
443
495
Roodehaan/Stainkoel’n, zijn niet erg verschillend: bij beide is eenzelfde soort
535
424
een derde (enigszins of absoluut) tegen. De verhoudingen zijn in lijn met het
459
461
respondenten geen duidelijke voorkeurslocatie te zijn.
72
104
235
89
117
483
77
113
186
…als het windpark niet te groot is (N=1309). 254
Figuur 16: Bent u voor of tegen het ontwikkelen van een windpark in.
450
336
176
130
139
…als het helpt om Nederland van het gas af te helpen (N=1322). 443
169
119
…de omwonenden schone energie kunnen gebruiken (N=1320).
ontwikkelen van de een windpark in de gemeente. Er blijkt onder de
350
128
…de omwonenden profiteren van de opbrengsten van windenergie (N=1324).
verdeling te zien waarbij ruim de helft (enigszins of absoluut) voor is en bijna
434
98
…de omwonenden betrokken worden bij de besluitvorming over het windpark (N=1325).
De meningen over de specifieke locaties binnen de gemeente, Westpoort of
Gemeente
155
382
213
120
164
…de overlast van het windpark op de omgeving zo beperkt mogelijk is (N=1316).
206
410
538
177
81
110
... het windpark eigendom van de omwonenden is (N=1272). Rode Haan
407
358
180
153
212
Westpoort
404
375
156
166
202
101 0%
0% Absoluut voor
20% Enigszins voor
40% Neutraal
60% Enigszins tegen
80%
100%
213 20%
499 40%
237 60%
Helemaal mee eens
Mee eens
Niet mee eens
Helemaal niet mee eens
222 80%
100%
Neutraal
Absoluut tegen
In de tweede vragenlijst zijn twee nieuwe omstandigheden toegevoegd. Van
Vervolgens is gevraagd onder welke omstandigheden respondenten de
de respondenten vindt 72 procent een windpark acceptabel wanneer de
ontwikkeling van een windpark in Westpoort of Roodehaan/Stainkoel’n
overlast voor de omgeving zo beperkt mogelijk is. Dat het windpark eigendom
acceptabel vinden (figuur 14). De respondenten hechten er veel waarde aan
van de omwonenden is speelt een minder grote rol (25%) in de acceptatie.
dat de omwonenden betrokken worden bij de besluitvorming over het windpark. 14
3.5 Compensatie omwonenden
Van de respondenten geeft 18% aan dat de komst van een windpark nooit acceptabel is in de gemeente Groningen, of de specifieke locaties Westpoort
Om te bepalen welke compensatie panelleden passend vinden voor de
(19%) en Roodehaan/Stainkoel’n (19%). Voor bijna twee derde van de
omwonenden van een mogelijk windpark is onderscheid gemaakt tussen
respondenten is de komst van een windpark op een van de genoemde locaties
mensen die dichtbij wonen (binnen een straal van één kilometer) en mensen
wel bespreekbaar.
die verder weg wonen (verder dan één kilometer). In vergelijking met de vragenlijst van oktober 2019 is er een extra mogelijkheid om van de opbrengst
Figuur18: Ik vind een windpark in Westpoort of Roodehaan/Stainkoel’n acceptabel als…
te profiteren voorgelegd aan de respondenten. Het gaat hier om een scenario
…een windpark in Westpoort is NOOIT acceptabel (N=1301) 162
86
177
387
waarbij bewoners zelf eigenaar worden van het park: de winst gaat naar de omgeving en de gemeente haalt zijn duurzame energie doelstellingen.
489
Figuur 19: Wat vind je van onderstaande ideeën om te profiteren voor bewoners die dichtbij een windpark wonen? (Ongeveer binnen 1000 meter van het windpark)
…een windpark in Roodehaan/ Stainkoel’n is NOOIT acceptabel (N=1300) 162
85
184
381
488
Het geven van een vast jaarlijks bedrag (N=1264)
…een windpark in de gemeente Groningen is NOOIT acceptabel 146
96
181
345
100
543
461
356
205
142
164
144
Het geven van aandelen in het windpark (N=1274) 0%
20%
40%
60%
Helemaal mee eens
Mee eens
Niet mee eens
Helemaal niet mee eens
80%
189
100%
497
280
Het te koop aanbieden van aandelen in het windpark (N=1267)
Neutraal
106
404
358
230
169
Een bedrag om woningen aardgasvrij te maken (N=1277)
Respondenten is ook weer gevraagd naar welke gevoelens zij hebben bij het
180
idee om een windpark in Westpoort of Roodehaan/Stainkoel’n te ontwikkelen.
479
325
132
161
351
140
144
Een gemeenschapsfonds (N=1270)
Tien procent van de respondenten gaf aan geen van de genoemde gevoelens
152
te ervaren bij de gedachte aan de komst van een windpark. Van de
483
Bewoners eigenaar: de winst naar omgeving, gemeente haalt dolstellingen. (N=1266)
respondenten die wel de genoemde gevoelens herkenden, gaf een kwart aan
162
zich hoopvol te voelen. Daarnaast werden tevredenheid (14%), enthousiasme (12%), machteloosheid en ergernis (ieder 10%) veel genoemd. Het minst
0%
werden angst (4%), boosheid en blij (5%) genoemd.
10%
331 20%
Heel goed idee
15
341
30%
40%
Goed idee
50% Neutraal
234 60%
70%
Slecht idee
198 80%
90%
100%
Heel slecht idee
Figuur 20: Het belang van zeggenschap van inwoners van de gemeente in de genoemde thema’s.
Voor mensen die binnen een straal van één kilometer van het windpark wonen wordt het geven van aandelen in het windpark het vaakst als goede compensatie genoemd (54%). Daarnaast worden het geven van een bedrag
Het al dan niet ontwikkelen van een windpark in de gemeente Groningen (N=1312)
om de woning gasvrij te maken (52%) en de oprichting van een
330
gemeenschapsfonds voor de verbetering van de lokale omgeving of het
398
respondenten het best gecompenseerd worden door het te koop aanbieden in
het
windpark
(48%).
Het
oprichten
van
66
587
244
57
236
64
De hoeveelheid en hoogte van de windmolens (N=1310)
Bewoners buiten een straal van één kilometer kunnen volgens de aandelen
280
De specifieke locatie voor de windmolens (N=1310)
ondersteunen van lokale bedrijven (50%) genoemd.
van
605
464
een
513
Hoe de bewoners kunnen profiteren van de opbrengsten van windenergie (N=1308)
gemeenschapsfonds wordt door 46% van de respondenten als een goed idee
364
ervaren. Ook hier is een nieuw scenario aan de respondenten voorgelegd,
555
262
71
Andere mogelijkheden om duurzame energie op te wekken in de gemeente (N=1310)
namelijk ‘Bewoners worden zelf eigenaar van het park en krijgen daarmee
557
zeggenschap in bijvoorbeeld het ontwerp van het windpark en profiteren zo direct van de opbrengsten van het windpark’. Van de respondenten vindt 37%
0%
dit een slecht idee, terwijl 32% het idee wel kan bekoren.
20% Heel belangrijk
3.6 Stem in besluitvorming
563 40% Belangrijk
Neutraal
60% Niet belangrijk
158 80%
100%
Helemaal niet belangrijk
3.7 Windmolens
De respondenten hebben we gevraagd in hoeverre ze het belangrijk vinden om een stem te hebben in thema’s rondom een eventueel windpark in de
Er is een groot verschil tussen de opbrengsten van windmolens. Hoe hoger de
gemeente Groningen. Respondenten vinden zeggenschap over andere
molens, hoe efficiënter ze zijn en hoe meer energie ze opwekken. De
mogelijkheden om duurzame energie op te wekken in de gemeente
respondenten kregen vijf scenario’s voorgelegd met betrekking tot eventueel
Groningen, buiten de ontwikkeling van een windpark om, het meest belangrijk
te plaatsen windmolens. Hen werd gevraagd welke situatie door hen voor
(85%).
acceptabel wordt gehouden.
Bij alle andere onderwerpen vond een grote meerderheid van respondenten
Twee van de vijf scenario’s werd door meer de helft van de respondenten niet
dat hun stem daarin ook van belang is. Hieruit blijkt dat bewoners het
acceptabel bevonden. Het gaat hier om de scenario’s met 3500 kleine bomen
belangrijk vinden dat zij betrokken blijven bij beslissingen over het thema
en het scenario met 10 hele grote molens. De resterende drie scenario’s lopen
duurzaamheid in de gemeente.
niet ver uiteen.
16
Figuur 21: Welke situatie vindt u acceptabel? Ongeveer 3500 molens die ongeveer zo hoog zijn als een boom (N=1247) 361
236
650
Ongeveer 90 molens die ongeveer zo hoog zijn als de Tasmantoren (N=1245) 463
318
464
Ongeveer 20 molens die ongeveer zo hoog zijn als de Martinitoren (N=1242) 461
248
533
Ongeveer 10 molens ongeveer 1½ x zo hoog zijn als de Martinitoren (N=1245) 335
215
695
Een mix van grote en kleine windmolens (N=1225) 421 351
453
0%
80%
20%
40% Acceptabel
60% Neutraal
100%
Niet Acceptabel
3.8 Manieren inwoners te betrekken Tot slot is weer gevraagd in hoeverre mensen het belangrijk vinden om geïnformeerd te worden over de eventuele ontwikkeling van een windpark, hoe belangrijk zij hun inspraak vinden en hoe belangrijk zij hun eigen beslissingsbevoegdheid vinden in het geheel. De respondenten hechten het meeste belang aan het geïnformeerd worden over een eventueel windpark. 91 Procent vindt dit belangrijk. Inspraak in de komst van een windpark werd door 82% van de respondenten belangrijk gevonden. Het mee beslissen over een eventueel windpark vindt 62 procent van de respondenten belangrijk.
17
4. Resultaten vergeleken
Wanneer we de resultaten van de twee vragenlijsten met elkaar vergelijken zijn er minieme verschillen in de resultaten. Het draagvlak onder de respondenten voor opwekking van energie aan de hand van windmolens is in de periode tussen oktober 2019 en maart 2020 gelijk gebleven; 77 procent.
Slechts 22% van de respondenten heeft sinds het invullen van de vragenlijst in oktober 2019 en de tweede uitvraag in maart 2020 iets mee gekregen van de
Figuur 22: Bent u voor of tegen windenergie
plannen van de gemeente Groningen rondom windenergie en de windverkenning van het windplatform? Het lijkt een belangrijke verklaring
maart 2020 (N=1368)
voor het feit dat de resultaten van de twee vragenlijsten nagenoeg identiek
702
zijn.
357
123
119
67
1251
438
403 199
oktober 2019 (N=4581)
De toelichting van de respondenten die iets mee kregen van de plannen
2290
leverde onderstaande woordwolk op. In een woordwolk wordt het relatieve gebruik van woorden in de toelichting weergegeven.
0%
Figuur 22: Toelichting respondenten die iets meekregen van de plannen
20%
40%
Absoluut voor
Enigszins voor
60% Neutraal
80%
Enigszins tegen
100%
Absoluut tegen
Binnen de groep respondenten die aangaf iets vernomen te hebben van de activiteiten binnen de energieverkenning is wel een verschuiving zichtbaar. Het percentage respondenten dan voor windenergie is, is toegenomen. Maar het aandeel van de respondenten dat absoluut voor is nam af. Figuur 23: Bent u voor of tegen windenergie respondenten positief maart 2020 (N=393) 147
178
27
26 15
oktober 2019 (N=393) 163
0%
18
20% Absoluut voor
40% Enigszins voor
62
Neutraal
28
22
18
60% 80% 100% Enigszins tegen Absoluut tegen
In maart beoordeelde 54% van de respondenten het als noodzakelijk dat er in
De respondenten hebben geen voorkeur tussen de locaties Westpoort of
de gemeente Groningen een windpark wordt ontwikkeld. Dit is een stijging
Roodehaan/ Stainkoel’n (figuur 25). Voor beide locaties is in maart iets meer
ten opzichte van oktober 2019 toen dit aandeel nog 48% bedroeg. Het
draagvlak gevonden dan tijdens de eerste uitvraag in oktober 2019.
aandeel van de respondenten die voor het ontwikkelen van een windpark in de gemeente Groningen zijn, nam toe van 56 naar 59 procent.
Wanneer we kijken naar de concrete invulling van het windpark zijn de extreme
Figuur 24: Bent u voor of tegen het ontwikkelen van een windpark in de gemeente Groningen
voorkeur voor de scenario’s met ongeveer 90 molens met een hoogte
varianten (veel, hoog) niet favoriet. De respondenten hebben een lichte vergelijkbaar aan de Tasmantoren (75 meter) en die met ongeveer 20 molens ongeveer zo hoog als de Martinitoren (97 meter). Voor deze twee scenario’s is
maart 2020 (N=1335) 434
350
169
176
in maart iets meer draagvlak gevonden. In oktober 2019 oordeelde 37% de
206
varianten als acceptabel, in maart was dit 39%.
oktober 2019 (N=4335) 1281 0%
20% Absoluut voor
1125 40% Enigszins voor
640
665
624
De respondenten verwachten in beide onderzoeken positieve effecten voor het milieu en de werkgelegenheid wanneer er een windpark wordt aangelegd.
60% 80% 100% Neutraal Enigszins tegen Absoluut tegen
Ze zien echter negatieve effecten voor de waarde van de huizen in de omgeving en de aantrekkelijkheid/ uitstraling van dat gebied. De
Figuur 25: Ben u voor of tegen het ontwikkelen van een windpark in …
respondenten vinden een windpark in Westpoort of Roodehaan/ Stainkoel’n acceptabel wanneer de omwonenden betrokken worden bij de besluitvorming
Westpoort
en zelf profijt hebben van de energieproductie. Dit werd duidelijk in de
maart 2020 (N=1303)
oktober meting en in maart nog eens bevestigd.
404
375
oktober 2019 (N=4225) 1210
156
166
202
617
586
Voor mensen die binnen een straal van één kilometer van het windpark wonen 1148
664
vinden de respondenten het geven van aandelen in het windpark een goede compensatie. Daarnaast worden het geven van een bedrag om de woning
Roodehaan / Stainkoel’n maart 2020 (N=1310)
gasvrij te maken en de oprichting van een gemeenschapsfonds een goed idee
407
358
180
153
212
635
627
gevonden om mee te profiteren. Respondenten vinden het belangrijk dat ze
oktober 2019 (N=4206) 1129 0%
betrokken blijven bij beslissingen over het thema duurzaamheid in de 1110
705
20%
40%
60%
Absoluut voor
Enigszins voor
Neutraal
80%
Enigszins tegen
gemeente. Beide onderzoeken bevestigen dit. 100%
Absoluut tegen 19
Colofon Windenergie
Een panelonderzoek onder inwoners van de gemeente Groningen
Auteurs: Gert Bos Marilie Odding Opdrachtgever: Gemeente Groningen Uitgave: OIS Groningen
20