Bijlage 3 Windmolens Roodehaan Projectplan.pdf

Augustus 2025 Versie 0.9

Gezamenlijk projectplan Windmolens Roodehaan

Gemeente Groningen

MEERdorpen Energiecoöperatie MDEC

Stadsontwikkeling, S&B Programma Energie Programmaleider E. Silvius Projectleider D. Bruin

Dit projectplan omschrijft de samenwerking tussen gemeente en MDEC zoals opgenomen in de samenwerkingsovereenkomst en geldt gedurende de Ontwikkelfase van Windmolens Roodehaan.

Inhoudsopgave Inhoudsopgave ...................................................................................................................................2 Afbakening .........................................................................................................................................3 Projectdefinitie ...............................................................................................................................3 Samenwerken .................................................................................................................................3 Achtergrond....................................................................................................................................4 Doelstelling .....................................................................................................................................5 Project randvoorwaarden ...............................................................................................................8 Ontwikkelfase Windmolens Roodehaan ............................................................................................ 10 Projectfasering ..............................................................................................................................

10 Projectplanning ............................................................................................................................. 13 Projectgovernance ........................................................................................................................ 14 Participatie & Communicatie......................................................................................................... 15 Financiële kaders .......................................................................................................................... 17 Kansen en risico’s.......................................................................................................................... 18 Uitgangspunten voor vervolg samenwerking..................................................................................... 19 Verwerving lokaal eigenaarschap tegen kostprijs .......................................................................... 19 Voorwerk vervolgfasen Windmolens Roodehaan .......................................................................... 19 Bijlagen............................................................................................................................................. 20 Bijlage 1 Tijdslijnplanning ..............................................................................................................

20 Bijlage 2 Communicatie & Participatieplan .................................................................................... 21 Bijlage 3 GEHEIME bijlage Windmolens Roodehaan: Ontwikkelkansen en -risico’s ........................ 22

2

Afbakening Projectdefinitie Dit project omvat de door gemeente en de MEERdorpen Energiecoöperatie (MDEC) gezamenlijke planontwikkeling om in de omgeving Roodehaan windmolens (hierna: Windmolens Roodehaan) te ontwikkelen. Dit wordt gedefinieerd als: alle benodigde en gebruikelijke voorbereidende werkzaamheden, uitwerkingen en handelingen richting het verkrijgen van al de benodigde vergunningen voor latere realisatie en exploitatie van Windmolens Roodehaan. Deze planontwikkeling wordt aangeduid als de Ontwikkelfase1. Dit projectplan omschrijft de voorgenomen samenwerking tussen gemeente en MDEC zoals opgenomen in de samenwerkingsovereenkomst en geldt gedurende de Ontwikkelfase van Windmolens Roodehaan. Hierbij geldt dat gemeente en MDEC gezamenlijk gedurende de Ontwikkelfase, in participatie met de omgeving, Windmolens Roodehaan vormgeven. In de samenwerking door gemeente en MDEC is tevens overeengekomen dat een merendeel van de werkzaamheden door de gemeente Groningen uitgevoerd worden. Dit projectplan gaat specifiek in op de samenwerking tussen gemeente en MDEC gedurende de Ontwikkelfase. Gemeente Groningen zal ten behoeve van haar werkzaamheden en interne organisatie nog een eigen aanvullend projectplan opstellen.

Samenwerken Zowel gemeente als MDEC wensen Windmolens Roodehaan gezamenlijk te initiëren, ontwikkelen en indien mogelijk op termijn gezamenlijk te realiseren en exploiteren. De voorliggende Ontwikkelfase biedt ruimte voor gelijkwaardig lokaal (mede)zeggenschap. Eventuele vervolgfasen zullen de nader uit te werken mogelijkheid bieden voor MDEC om namens de omgeving tot 50% lokaal eigenaarschap van Windmolens Roodehaan te verwerven. Dit is in lijn met lokaal beleid2 en het streven in het Klimaatakkoord3 naar 50% lokaal eigenaarschap alsook toezeggingen aan, dan wel gestelde voorwaarden door de gemeenteraad4, de provincie5, het rijk en de regio6. Uitgangspunten op basis waarvan de eventuele samenwerking in Windmolens Roodehaan voorbij de Ontwikkelfase uitgewerkt zal gaan worden, worden benoemd en uiteengezet in het hoofdstuk Uitgangspunten voor vervolg samenwerking.

1 Deze fase volgt op de eerdere initiatiefase, wordt eventueel later opgevolgd door een realisatiefase en daarna volgt

eventueel een exploitatiefase. 2 Gemeentelijke participatiekader zonne- en windparken: https://gemeente.groningen.nl/participatiekader-zonne-en-windparken 3 Ondertekend door de Vereniging Nederlandse Gemeenten namens onder andere gemeente Groningen: https://vng.nl/artikelen/klimaatakkoord-en-gemeenten 4 Volgend uit moties M7 en M11 behorend bij besluitvorming gemeenteraad op het onderwerp windenergie in 2021: https://gemeenteraad.groningen.nl/documenten/Motie/M-7-Naast-de-lasten-ook-de-lusten-voor-omwonenden-D66-VVDStudent-Stad-PvdA-CDA-ChrisenUnie.pdf https://gemeenteraad.groningen.nl/documenten/Motie/M-11-Windverkenning-v2-GroenLinks-CDA-VVD-D66ChristenUnie-PvdA.pdf 5 Volgend uit verzoek gemeente aan Provincie Groningen om af te zien van haar coördinatie- en vergunningsbevoegdheid op grond van artikel 9f lid 6 van de Elektriciteitswet: https://groningen.stateninformatie.nl/vergadering/940581/%2002-02-2022 en de eisen die de provincie hieraan stelt op lokaal eigenaarschap uitgezet in haar brief aan gemeente d.d. 9 maart 2022 (kenmerk 2022-010748) conform haar Maatschappelijke Tender Wind op land. 6 Volgend uit de mede door de gemeente vastgestelde Regionale Energie Strategie Groningen: https://resgroningen.nl/over/over-res/2901624.aspx?t=RES-10

3

Achtergrond Beleid De ambitie om Windmolens Roodehaan te realiseren is een onderwerp wat de gemeente Groningen al enige tijd bezighoudt. Na vaststelling van het windbeleid Windkracht Groningen (2018), een Windverkenning (2020) en een Windverdieping (2021) is omgeving Roodehaan als beoogde locatie voor windmolens aangewezen zowel door de gemeente (2021) en de provincie (2022). De gemeente heeft daarbij de vergunningsbevoegdheid voor een windenergie-initiatief in dit gebied grotendeels gedelegeerd gekregen vanuit de provincie in 2021.

Groen licht voor start planontwikkeling De gemeenteraad heeft in 2021 akkoord gegeven om het gemeentelijk initiatief tot planontwikkeling van windmolens in Roodehaan te starten. Met aangenomen moties verzoekt de raad het college om gelijkwaardige procesparticipatie voor omwonenden mogelijk te maken en met daarbij de mogelijkheid voor financiële participatie, waaronder mede-eigenaarschap7. Dit is in lijn met de ambitie van het college, zoals verwoord in het Coalitieakkoord Het begint in Groningen; voor wat echt van waarde is (2022). De gemeente wil publieke regie houden op de energietransitie door de windmolens in Roodehaan in samenwerking met omwonenden te ontwikkelen en te exploiteren.

MEERdorpen Energiecoöperatie De wens van de gemeente voor windmolens in Roodehaan, kan rekenen op een kritische doch constructieve houding van de in het zoekgebied aanwezige energiecoöperatie MDEC. Deze lokale energiecoöperatie is door een aantal omwonenden opgericht naar aanleiding van het voornemen van de gemeente Groningen om windmolens te ontwikkelen nabij Roodehaan. Door zich te verenigen wil MDEC betrokken raken en, bij doorzetten van het initiatief door de gemeente, medeeigenaar worden van de ontwikkeling van de windmolens. Dit om overlast te beperken, bij te dragen aan een duurzame wereld en om, naast de lasten, ook lusten in het gebied te laten landen.

Intentieovereenkomst Om zicht te behouden op lokaal en politiek draagvlak voor windmolens in Roodehaan is in april 2022 een intentieovereenkomst gesloten tussen gemeente en MDEC. Kern van de overeenkomst is dat partijen de windmolens gezamenlijk willen ontwikkelen en exploiteren. Hierbij gaat de intentieovereenkomst uit van een beoogde samenwerking op basis van gelijkwaardigheid rondom de ontwikkeling, het eigendom en de exploitatie van de windmolens. Zo ook bij de invulling van participatie, communicatie en mitigatie van overlast.

Nevele arrest Sinds 2022 en tot op heden zijn de algemeen geldende milieunormen uit het Activiteitenbesluit waaraan windparken getoetst en vergund kunnen worden niet rechtsgeldig gebleken (Nevele arrest). Deze milieunormen betreffen normen voor geluid, schaduw, afstand, veiligheid, etc. Dit heeft de daadwerkelijke start van de planontwikkeling van windmolens in Roodehaan8 aanzienlijk vertraagd. Op 12 oktober 2023 heeft het Rijk, na herhaaldelijk uitstel, in concept nieuwe milieunormen gepubliceerd welke de beoogde Windmolens Roodehaan haalbaar lijken te maken. De inwerkingtreding van deze nieuwe milieunormen is nog onbekend en niet geholpen met de val van het kabinet. We vertrouwen erop dat het Rijk erin slaagt om nieuwe milieunormen tijdig vast te stellen.

7 Tevens heeft de gemeenteraad verzocht om een participatieplan en (meer) aandacht voor natuur en ecologisch

onderzoek, alvorens zij over deze ontwikkeling verder wil spreken. 8 Weliswaar kan voor windmolens ook een vergunning met maatwerkvoorschriften vanuit de betreffende gemeente worden afgegeven. Deze optie heeft nu niet de voorkeur.

4

Aanloop tot dit project De aanloop tot dit project, sinds publicatie van werkbare concept-milieunormen tot heden, is erop gericht geweest om de basis te leggen voor het gezamenlijke initiatief om Windmolens Roodehaan te gaan ontwikkelen. Deze tijd is benut om de samenwerking vast te leggen en de benodigde bekostiging van de planontwikkeling voor te bereiden. Er is een samenwerkingsovereenkomst opgesteld en dit projectplan is daarvan een bijlage. Met de start van de planontwikkeling creëert de gemeente samen met MDEC duidelijkheid in het projectgebied die nu al geruime tijd ontbreekt; de beoogde planontwikkeling van Windmolens Roodehaan gaat door.

De komende tijd samen verder De samenwerkingsovereenkomst en dit projectplan bieden de concrete invulling van de samenwerking, het zeggenschap en de bijbehorende financiële afspraken tussen gemeente en MDEC ten tijde van de Ontwikkelfase van Windmolens Roodehaan. Met deze samenwerking wordt een belangrijke stap richting lokaal eigenaarschap van de toekomstige windmolens gezet. Tegelijkertijd wordt ook gewerkt aan een eventueel vervolg van deze samenwerking voor toekomstige fases. Zie hiervoor ook Uitgangspunten voor vervolg samenwerking.

Doelstelling Ambities bij Windmolens Roodehaan Met dit project wordt een logische stap gezet om uiteindelijk te kunnen komen tot een energiepark van 6 windmolens in lijnopstelling met een maximale tiphoogte van 154 meter in projectgebied Roodehaan, ter invulling van: 1. de gemeentelijke ambitie van 36MW windenergie binnen de gemeente Groningen in 2035 zoals opgetekend in de Routekaart Groningen CO2-neutraal 2035 en zodoende bij te dragen aan de energietransitie door het opwekken van hernieuwbare elektriciteit; 2. de wens tot een gezamenlijk en participatief windmolenproject met zorg voor mitigatie en compensatie van nadelige effecten voor de omgeving en ecologie mét verdienvermogen voor Gemeente Groningen én MDEC.

Duurzame kengetallen De windmolens zullen naar verwachting een totaal opgesteld vermogen van omstreeks 17-21 MW omvatten, wat significant bijdraagt aan de gemeentelijke ambitie van 36MW windenergie binnen de gemeente Groningen in 2035. Met omstreeks 20MW aan windmolens kan jaarlijks ongeveer 50GWh 9 aan duurzame elektriciteit geproduceerd worden, dat gelijk staat aan het jaarverbruik van omstreeks 20.000 Groninger huishoudens. Indien vergund, kunnen de windmolens 25 jaren draaien10 en zullen, zonder verlenging van de vergunning, daarna verwijderd worden. Gedurende die 25 jaren is met Windmolens Roodehaan een jaarlijkse CO2-besparing op de Nederlandse elektriciteitsmix mogelijk van circa 16,4 kiloton CO2. Daarbij geldt dat na omstreeks 5 maanden draaien de windmolens hun eigen CO2-uitstoot van productie en plaatsing compenseren.

9 Met een energie-inhoud van 9kWh/liter staat dat gelijk aan ruim 5,5 miljoen liter benzine, oftewel ruim 83 miljoen

kilometers gereden door personenauto’s op benzine met een gemiddeld verbruik, per jaar. 10 Dit is ongeveer gelijk aan de technische levensduur van de windmolens en start ná de bouw van de windmolens.

5

Zorg voor mitigatie, compensatie en voldoende rendement Het initiatief van Gemeente Groningen en de MDEC beoogt windmolens te ontwikkelen met zorg voor mitigatie en compensatie van nadelige effecten voor de omgeving en ecologie mét voldoende rendement voor Gemeente Groningen en MDEC om het project toekomstbestendig te kunnen realiseren. Hierbij behoort naar verwachting onder meer een stilstand regeling ter mitigatie van slagschaduw en ecologische schade. Desondanks zal deze beoogde eindsituatie leiden tot overlast, hinder en ecologische impact. De beoogde eindsituatie is derhalve een compromis tussen rendabele duurzame energieproductie voor gemeente Groningen en MDEC enerzijds en nadelige gevolgen voor de omgeving en ecologie anderzijds.

Out of scope Eventuele realisatie van Windmolens Roodehaan is buiten de scope van deze fase en zal naar waarschijnlijkheid een latere opdracht zijn aan een eventueel hiertoe op te richten wind-BV. De benodigde besluitvorming voor eventuele realisatie van Windmolens Roodehaan, in ultimo financiële investeringsbesluiten, vallen toe aan de alsdan toekomstige aandeelhouders van deze wind-BV.

Projectgebied Onderstaand plaatje geeft het door de raad aangegeven zoekgebied Roodehaan weer en vertegenwoordigd daarmee het projectgebied.

Om in het projectgebied zes windmolens in te passen, gelden een beperkt aantal mogelijke opstellingen, waarbij provinciaal beleid voorschrijft dat de windmolens netjes op een lijn opgesteld moeten worden. Dergelijke (lijn)opstellingen zijn door gemeente en MDEC informeel verkend voorafgaand aan dit project sinds het sluiten van de intentieovereenkomst, met als doel om een beeld te krijgen van technische mogelijkheden van windmolens in projectgebied Roodehaan.

6

Zoekgebied De inpassing van windmolens moet voldoen aan milieunormen, lokaal beleid en allerlei technischeconomische randvoorwaarden. Een uiterst relevante hierin is voldoende afstand van gevoelige objecten (zoals woningen), in relatie tot geluidsoverlast en slagschaduwoverlast. Zodoende is in de volgende figuur 400 meter contouren rondom gevoelige objecten ingetekend en is buiten die contouren een aannemelijk zoekgebied voor een lijnopstelling van windmolens ingetekend. Deze 400 meter contouren rondom gevoelige objecten is een indicatieve maatstaf waarmee de norm voor geluidsoverlast doorgaans niet overschreden wordt. Dit aannemelijk zoekgebied dicteert hiermee de mogelijkheden voor windmolens in het projectgebied met slechts beperkte mogelijkheden om van af te wijken.

7

Project randvoorwaarden Dit project verkrijgt zijn realiteitswaarde primair door de exclusieve samenwerking tussen gemeente Groningen en MDEC. Dit is het geval zolang deze samenwerking op juridisch houdbare wijze het beoogde lokale medezeggenschap borgt voor alle lokaal geïnteresseerden én past binnen wet- en regelgeving. Deze samenwerking is daarnaast in de huidige context politiek en maatschappelijk voorwaardelijk voor de haalbaarheid van Windmolens Roodehaan. Deze samenwerking biedt kansen voor welslagen en acceptatie van Windmolens Roodehaan. MDEC heeft het lokale aspect nader uitgewerkt in haar statuten. Aanvullend hieraan gelden de volgende randvoorwaarden:

Ontwikkelrisico bij gemeente Dit project kent risico’s die mogelijk verhinderen dat Windmolens Roodehaan tot vergunning of realisatie komt. Om te voorkomen dat inwoners verenigd in MDEC een significant en voor de gemeente maatschappelijk onaanvaardbaar risico nemen met particuliere middelen zal de gemeente gedurende de risicovolle Ontwikkelfase deze significante kosten en risico’s grotendeels voor haar rekening nemen. MDEC zal desondanks financieel bijdragen aan de Ontwikkelfase doordat zij beschikt over middelen vanuit het provinciale Fonds Nieuwe Doen. Deze middelen zijn bedoeld voor (bijdrage aan) de risicovolle planontwikkeling van duurzame energieprojecten door energiecoöperaties zonder risico’s voor inwoners. Op het bekostigen van de Ontwikkelfase zijn in de samenwerkingsovereenkomst afspraken gemaakt.

Participatie De ontwikkeling van Windmolens Roodehaan zal op participatieve wijze in verschillende fasen van het project moeten plaatsvinden. Hiervoor is een Participatie- en communicatieplan ontwikkeld. Hierin wordt aangegeven wat de mate van invloed is die de omgeving heeft op de verschillende fases van het project. Deze participatie en mate van invloed varieert van informeren van de omgeving tot op sommige punten gezamenlijke invulling van het project. Ook financiële deelneming door omwonenden, Stadjers en bedrijven in het project wordt voorzien, mocht de ontwikkeling tot realisatie en exploitatie komen. Dit zal, voor zover dit niet haaks staat op gemaakte afspraken, overeenkomstig zijn met het Participatiekader zonne- en windparken van Gemeente Groningen. Het uitgangspunt is dat (lokale) participatie in dit project leidt tot de best mogelijke invulling van het project en daarbij ook de beste kansen geeft op zoveel mogelijk betrokkenheid en draagvlak voor windmolens in Roodehaan. Daarbij geldt ook dat gaandeweg de participatie aangepast kan worden naar gelang van de behoefte.

Financieel In lijn met de doelstelling van het project moet Windmolens Roodehaan een marktconform en voldoende rendement met zich meebrengen voor de gemeente en MDEC. Daarbij geldt ook dat dit goed onderbouwd en toekomstbestendig moet zijn. Dat betekent dat gedurende de voorliggende Ontwikkelfase doorlopend een gedegen financiële inschatting van de latere realisatie en exploitatie van Windmolens Roodehaan gemaakt moet worden. Zo wordt getoetst of een eventuele latere realisatie en exploitatie financieel verantwoord, marktconform en rendabel kan zijn. Dit is nodig om gaandeweg dit project de inzet en kosten van gemeente en MDEC blijvend te kunnen verantwoorden. Annex hieraan behoort onder meer ook het tijdig verwerven van de in windprojecten onmisbare exploitatiesubsidie (SDE(++)). Gemeentelijke dekking voor de in dit projectplan begrote kosten is tot heden nog niet vastgesteld en behoeft uitdrukkelijk nog besluitvorming door de gemeenteraad. Zodoende is de samenwerking met

8

MDEC en de uitvoering van dit project voorbehouden aan goedkeuring door gemeenteraad op de overeenkomstige plankostenkredietaanvraag.

Marktconform Het ontwikkelen van windenergieprojecten is een activiteit die doorgaans door de markt wordt uitgevoerd. Wanneer een overheidsinstantie zoals een gemeente zich begeeft op deze markt door, al dan niet samen met een energiecoöperatie, een windproject te ontwikkelen, kan dat marktverstorend zijn en moet zij voldoen aan relevante wet- en regelgeving. Marktverstoring kan aan de orde zijn als met publieke middelen oneerlijke concurrentie gerealiseerd wordt, zoals in het geval van ongeoorloofde staatssteun. Om dit te voorkomen zal de Ontwikkelfase van Windmolens Roodehaan tegen marktconforme condities en voorwaarden doorlopen worden. Dat betekent een gezonde business case die stoelt op marktconforme kosten en financiering.

Wet- en regelgeving Windmolens in Roodehaan moeten vergund worden om gerealiseerd te kunnen worden en zal daarvoor moeten voldoen aan geldende wet- en regelgeving. Onder meer omtrent staatssteun en de wet markt en overheid. Voor de benodigde vergunningen is Gemeente Groningen het bevoegd gezag, behoudens de natuurvergunningsbevoegdheid welke bij de provincie Groningen ligt. De Gemeente Groningen maakt nadrukkelijk een publiekrechtelijk voorbehoud bij het al dan niet vergunnen van Windmolens Roodehaan. Het feit dat Gemeente Groningen mede-initiatiefnemer is van de Windmolens in Roodehaan staat los van haar publiekrechtelijke taak en rol. Naar verwachting zal de vergunning getoetst worden aan nieuwe milieunormen voor wind op land van de Rijksoverheid, wanneer deze van kracht worden. Dit laatste is nog niet bekend.

Netaansluiting Voorwaardelijk aan de realisatie van windmolens is dat de windmolens de geproduceerde hernieuwbare elektriciteit kunnen leveren aan het elektriciteitsnet. Zonder een netaansluiting met bijbehorende transportcapaciteit is er geen omzet en daarmee zijn er geen windmolens mogelijk. Binnen de gemeente Groningen is er sprake van netcongestie, ook op het leveren van elektriciteit aan het net. Deze problematiek zal naar verwachting deels verholpen zijn in 2030. Voor de beoogde Windmolens Roodehaan hoeft dit geen probleem te zijn. De geplande netverzwaringen door de netbeheerders zijn naar verwachting op tijd om Windmolens Roodehaan tijdig te voorzien van een netaansluiting. Daarnaast is het opwekprofiel van windenergie uitermate complementair aan die van zonne-energie. Dat maakt dat een aansluiting van een zonnepark ook voor windenergie benut kan worden. Dergelijke aansluitingen zijn in het gebied beschikbaar met ruim voldoende elektrisch vermogen. Op basis van goede (financiële) afspraken kunnen deze aansluitingen dubbel benut worden, ook wel bekend als cable pooling. Hierdoor hoeft netcongestie niet een blokkade te betekenen voor het verkrijgen van de benodigde netaansluiting van beoogd Windmolens Roodehaan.

9

Ontwikkelfase Windmolens Roodehaan Projectfasering De huidige Ontwikkelfase start met een voorbereidende deelfase, opgevolgd door een tweetal ontwikkel-deelfases waarin de daadwerkelijke planontwikkeling en participatie hierop doorlopen wordt, in ultimo leidend tot een vergunningaanvraag. Dit project loopt tot de eventueel verkregen vergunning onherroepelijk wordt. Naast deze deelfases kent dit project twee parallelle processen. Namelijk de uitwerking van het beoogde vervolg van de samenwerking tussen gemeente en MDEC voorbij de Ontwikkelfase zoals omschreven in de samenwerkingsovereenkomst én de doorlopende business development van Windmolens Roodehaan. Deze deelfases en parallelle processen worden in dit hoofdstuk nader uitgeschreven, met bijbehorende mijlpalen.

Ontwikkelfase A: Voorbereiding planontwikkeling Deze voorbereidende fase is erop gericht om alle voorbereidingen te treffen om in een vervolgfase keuzes te maken in de planontwikkeling van Windmolens Roodehaan. Aan de zijde van de gemeente zal gestart worden met een formele project startup, zodat alle benodigde gemeentelijke advisering integraal aanhaakt en de bemensing van de ontwikkeling definitief georganiseerd wordt. De benodigde externe advisering voor de planontwikkeling wordt vroeg in deze fase aanbesteed. Gelijktijdig zal de business development van Windmolens Roodehaan starten met het zo snel en goed mogelijk borgen van de randvoorwaarden voor een succesvolle technisch-economische ontwikkeling. Om de benodigde grondposities te verwerven zullen de benodigde onderhandelingen worden opgestart en hopelijk overeenkomsten gesloten worden door de gemeente met de betreffende grondeigenaren en gebruikers. Om (zicht op) een netaansluiting te verkrijgen zal een of meerdere overeenkomsten gesloten moeten worden met aanwezige zonnepark-exploitanten. Parallel hieraan wordt ook een aansluiting bij Enexis aangevraagd als aanvullende aansluitmogelijkheid. Ook voorbereidende werkzaamheden op langdurende onderzoeken op (bijvoorbeeld) ecologie en wind worden in deze fase gestart. Mijlpalen: 1. Start communicatie; 2. Oprichting Stuurgroep en benoeming technisch voorzitter; 3.

Oplevering aanvullende risico-inventarisatie; 4. Intentieovereenkomsten op grondposities; 5. Overeenkomst/toezegging op netaansluiting; 6. Opdrachtverlening adviesbureaus.

Ontwikkelfase B: Start participatie en Notitie Reikwijdte & Detailniveau Deze deelfase start de (proces)participatie op de planontwikkeling van Windmolens Roodehaan. Met de oprichting van werkgroepen op participatie, zie Werkgroepen Participatie, wordt begonnen met het gesprek over de participatief uit te werken aspecten omtrent mitigatie en compensatie van de windmolens, alsook de mate van invloed van deze werkgroepen. Inzet van gemeente en MDEC is hierbij ook om op participatieve wijze te komen tot een Notitie van Reikwijdte & Detailniveau (NRD) voor de in de volgende deelfase uit te voeren plan Milieu-Effect Rapportage (MER) ter onderbouwing van de vergunningaanvraag. Deze NRD, ook op basis van aanbevelingen van de geëigende instanties zoals de commissie MER, zet uiteen welke onderzoeken tot in welk detail uitgezet zullen gaan worden voor een deugdelijke en een lokaal gedragen MER. De NRD zal daarbij tevens opengesteld worden voor zienswijzen, voordat deze wordt vastgesteld. Deze deelfase is er verder op gericht om de benodigde langdurende onderzoeken, zoals ecologisch onderzoek, tijdig te starten.

10

Mijlpalen: 1. Oprichting Werkgroepen Participatie en start participatie; 2. Vaststelling concept-NRD en openstelling voor zienswijzen; 3. Vaststelling NRD door Stuurgroep; 4. Start benodigde langdurende onderzoeken.

Ontwikkelfase C: Milieu Effect Rapportage, planontwikkeling en vergunningsaanvraag Met een Communicatie- & Participatieplan in de hand kan uitvoering gegeven worden aan de daadwerkelijke participatieve uitwerking van Windmolens Roodehaan. Hoe de windmolens precies uitgewerkt worden, wordt in deze belangrijke Ontwikkelfase bepaald. Aan de hand van alle onderzoeken en geraadpleegde inzichten kunnen keuzes gemaakt worden over Windmolens Roodehaan. De ontwikkeling wordt ruimtelijk onderbouwd en voorzien van een Milieu Effect Rapportage. Al met al is deze fase erop gericht om de planontwikkeling voorspoedig te doorlopen zodat overgegaan kan worden tot een, bij voorkeur lokaal gedragen, ontvankelijke Omgevingsvergunningsaanvraag. Mijlpalen: 1. Voltooiing procesparticipatie en verwerking van input; 2. Vaststelling ruimtelijke inpassing Windmolens Roodehaan; 3. Oplevering plan MER en bijbehorende onderzoeken; 4. Oplevering Omgevingsovereenkomst omwonenden; 5. Vaststelling van ontvankelijke Omgevingsvergunningaanvraag door Stuurgroep.

Parallel proces: uitwerking vervolg samenwerking Voor nu beperkt de samenwerking tussen gemeente en MDEC zich vooralsnog tot de Ontwikkelfase. Dit omdat de Ontwikkelfase bepalend is voor de latere Realisatiefase en Exploitatiefase, nog doorlopen moet worden én omdat de benodigde besluitvorming en/of (bestuurlijk) mandaat voor vervolgafspraken (vooralsnog) ontbreekt. Gaandeweg de Ontwikkelfase moet blijken of Windmolens Roodehaan vergund kan worden en financieel haalbaar blijft. Blijkt voorgaande aannemelijk, dan wordt het mogelijk om gedeeld zeggenschap en eigenaarschap ten tijde van de vervolgfasen concreet vorm te geven en hier afspraken op te maken. Dit concretiseren en uitwerken kan hierbij nog verschillende vormen aannemen en vraagt een goede voorbereiding. Gedacht kan worden aan de eventuele oprichting van een wind-bv welke belast wordt met de latere realisatie en exploitatie van Windmolens Roodehaan. Tegelijkertijd kan gedeeld zeggenschap en eigenaarschap ook andere vormen aannemen. In ieder geval zal de benodigde en geeigende besluitvorming hiertoe doorlopen worden. De uitwerking van een vervolg van de samenwerking tussen gemeente en MDEC loopt daarmee parallel aan de hiervoor genoemde deelfases gedurende de Ontwikkelfase. Deze uitwerking zal vertaald worden naar een nieuwe overeenkomst geldend voor de Realisatiefase.

Hierin zal minstens opgetekend zijn hoe lokaal eigenaarschap nader vormgegeven wordt. Daarbij geldt dat gemeente en MDEC samen streven naar overeenstemming op het eventuele vervolg van hun samenwerking uiterlijk ten tijde van een ontvankelijke omgevingsvergunningaanvraag Zie hiervoor ook Uitgangspunten voor vervolg samenwerking. Mijlpalen: 1. Nadere afspraken over vervolg samenwerking; 2. Nadere afspraken over mogelijkheid van tot 50% lokaal eigenaarschap door MDEC op Windmolens Roodehaan; 3. Nadere afspraken over kosten verwerving lokaal eigenaarschap door MDEC. 11

Parallel proces: business development De ontwikkeling van Windmolens Roodehaan moet vertaald worden naar een business case, waarbij gestreefd wordt naar een balans tussen mitigatie en compensatie van nadelige effecten voor de omgeving en ecologie én een renderende duurzame productie van voldoende duurzame elektriciteit. Parallel aan de planontwikkeling en planologische procedures moet doorlopend deze balans bewaakt worden. De financiële haalbaarheid van beoogd Windmolens Roodehaan moet doorlopend overeind blijven staan, om de kostbare planontwikkeling blijvend te kunnen verantwoorden. Indien Windmolens Roodehaan gaandeweg de planontwikkeling niet langer rendabel of anderszins financieel haalbaar blijkt, is het mogelijk noodzakelijk om de ontwikkeling te staken. Om de benodigde besluitvorming gedurende de voortgang van dit project weloverwogen doorgang te laten vinden is het noodzakelijk om het financieel raamwerk van Windmolens Roodehaan, zowel dat deel van de planontwikkeling, alsook in het verlengde daarvan, een gedegen schets van de financiering, bouw en exploitatie, scherp te krijgen en te houden. Zo zal de benodigde SDE++subsidie na verlening van de Omgevingsvergunning tijdig aangevraagd moeten worden.

Tevens, met de business case in hand, moet de benodigde financiering ten behoeve van realisatie11 van het project verkend worden om de financiële haalbaarheid doorlopend te kunnen beoordelen. Met inzicht in de grootste investeringsposten kan een goed financieel raamwerk geschetst worden voor doorgang van de planontwikkeling. Mijlpalen: 1. Oplevering en vaststelling voorlopige business case; 2. Verkenning koppelkansen zoals laadplein, batterijopslag; 3. Vaststelling definitieve rechtspersoon als eigenaar van ontwikkelproducten; 4. Oplevering schets van financiering latere Realisatiefase ter duiding van haalbaarheid project; 5. Marktconsultatie windturbinefabrikanten in aanloop naar aanbesteding; 6. Second opinion business case vóór vaststelling ontvankelijke Omgevingsvergunningaanvraag; 7. Indien mogelijk; SDE(++) aanvraag.

11

De daadwerkelijke realisatie behoeft due diligence waar ook zekerheden uit volgen, leidend tot financial close met een investeringsbesluit. Dit is buiten de scope van dit project.

12

Projectplanning Wanneer Q3 2025 Q3 2025 Ontwikkelfase A (Voorbereiding ontwikkeling)

Ontwikkelfase B (Start participatie en NRD)

Q3 – Q4 2025 Q3 – Q4 2025 Q3 – Q4 2025 Q3 2025 Q4 2025 Q1 2026 Doorlopend Q1 2026 Q1 – Q2 2026 Q2 2026 Q3 2026 Doorlopend

Wat Communicatie op start ontwikkeling Windmolens Roodehaan Oprichting Stuurgroep Wind en benoeming technisch voorzitter Intentieovereenkomsten op grondposities Zekerstellen netaansluiting (cable pooling/Enexis) Aanbesteding advies- en begeleidingsbureaus Project Start Up Oplevering projectplan gemeente uitvoering planontwikkeling Start ecologisch onderzoek en windmeetcampagne Communicatie met stakeholders en omgeving Oprichting werkgroepen participatie Participatie op Notitie Reikwijdte & Detailniveau Vaststelling concept-NRD en ter inzagelegging Vaststelling NRD en nota van antwoord Communicatie met stakeholders en omgeving

Uitvoering Milieu Effect Rapportage Omgevingsovereenkomst omwonenden Vergunningsaanvraag Besluit op vergunningsaanvraag Eventuele beroepsprocedure vergunning Communicatie met stakeholders en omgeving Doorlopende verkenning en herijking technischeconomische context en business case Business development Doorlopend Communicatie met stakeholders overeenkomstig met Participatie & Communicatieplan Uitwerking vervolg Q2 2027 (streven) Nadere afspraken op vervolg samenwerking en samenwerking lokaal eigenaarschap Voor een tijdslijnplanning met daarin afhankelijkheden inzichtelijk, zie Bijlage 1 Tijdslijnplanning. Ontwikkelfase C (MER, planontwikkeling en vergunningsaanvraag)

Q3 2026 – Q2 2027 Q1 – Q2 2027 Q2 2027 Q4 2027 Q1 – Q2 2028 Doorlopend Doorlopend

13

Projectgovernance Aangezien de scope van dit project; de Ontwikkelfase van Windmolens Roodehaan, naar verwachting gevoelig ligt en onvermijdelijk zal leiden tot vragen, zorgen en betrokkenheid vanuit de samenleving, bestaat de behoefte bij de gemeente en MDEC om dicht op de windontwikkeling te staan. De governance opgetekend in volgende figuur illustreert de aansturing van dit project en daarmee de ontwikkeling van Windmolens Roodehaan.

Stuurgroep De ontwikkeling van Windmolens Roodehaan vindt plaats in de Stuurgroep Windmolens Roodehaan, waarin gemeente en MDEC zitting in nemen. Op basis van voorbereide stukken vanuit de Projectgroep wordt de ontwikkeling van Windmolens Roodehaan wanneer nodig doch minstens maandelijks geagendeerd. De aansturing van en verantwoordelijkheid voor de Ontwikkelfase van Windmolens Roodehaan valt toe aan de Stuurgroep. De Stuurgroep stelt uitwerkingen van de Projectgroep en daarmee de plannen omtrent Windmolens Roodehaan vast. De Stuurgroep is bevoegd om te besluiten over de uitwerking van het project passend binnen wet- en regelgeving én desgewenste uitwerkingen die niet strikt noodzakelijk op basis van wet- en regelgeving zijn. De Stuurgroep is niet bevoegd om zich uit te spreken over de publiekrechtelijke bevoegdheden van de gemeente. De Stuurgroep besluit in meerderheid van stemmen en bestaat uit: • • • •

1 technisch voorzitter, unaniem door de overige leden verkozen en zonder stemrecht 2 leden met stemrecht vanuit Gemeente Groningen; Programmaleider en voorzitter Projectgroep 2 leden met stemrecht vanuit MDEC; Bestuursleden MDEC of anderszins door het bestuur van MDEC aangewezen personen 1 secretaris zonder stemrecht vanuit Gemeente Groningen als stafondersteuning

Bij het staken van stemmen in de Stuurgroep zoeken partijen op transparante wijze afstemming met hun achterban om in breder verband consensus te bereiken. De voorzitter ziet hierop toe.

14

Projectgroep De uitwerking en uitvoering van de ontwikkeling van Windmolens Roodehaan valt toe aan de Projectgroep. De Projectgroep voert onder leiding van een projectmanager, tevens voorzitter van de Projectgroep, de opdrachten uit de Stuurgroep aangaande de ontwikkeling van Windmolens Roodehaan uit. Daarmee staat deze Projectgroep enkel onder regie van de Stuurgroep en acteert zij conform dit projectplan. Afstemming en overleg op de ontwikkeling van Windmolens Roodehaan tussen gemeente en MDEC vindt formeel plaats in de Stuurgroep Windmolens Roodehaan. Tegelijkertijd kan MDEC (structurele) afvaardiging sturen naar de Projectgroep om zo nog beter aangehaakt te blijven. Keuzes rondom de ontwikkeling van Windmolens Roodehaan met financiële of maatschappelijke relevantie worden in de Projectgroep voorbereid ter agendering in de Stuurgroep. De organisatie van de Projectgroep wordt op de voor de gemeente gebruikelijke wijze en naar haar eigen inzicht nader ingevuld.

Werkgroepen Participatie Binnen de Werkgroep of Werkgroepen is het mogelijk voor omwonenden en belanghebbenden12 om inhoudelijk mee te praten over de Ontwikkelfase van Windmolens Roodehaan en hierop gevraagd en ongevraagd advies uit te brengen aan de Stuurgroep. De Werkgroepen worden opgericht aan de hand van thema’s. Deze thema’s kunnen bijvoorbeeld zijn: zicht, obstakelverlichting, slagschaduw en geluid(soverlast), ecologie, financiële compensatie voor de omgeving. De Werkgroepen worden georganiseerd en geïnformeerd door de Projectgroep. Aangenomen wordt dat in samenspraak met de Projectgroep de Werkgroepen in staat zijn om belangen tijdig in te brengen welke meegenomen kunnen worden door de Projectgroep in haar planuitwerkingen. Indien een Werkgroep van oordeel is dat haar wisselwerking met de Projectgroep onvoldoende is, dan kan zij haar wensen en bedenkingen rechtstreeks kenbaar maken aan de Stuurgroep. Dergelijke wensen en bedenkingen formuleert de Werkgroep als advies. Dit advies is zwaarwegend, doch niet bindend voor de Stuurgroep.

Participatie & Communicatie In de beleidsvormende fase, zoals bij het bepalen van zoekgebieden voor wind, zijn stappen gezet op het gebied van participatie en inspraak voor en door het gebied. Inwoners van het zoekgebied Roodehaan hebben destijds windmolens op zich af zien komen. Vervolgens is het momentum van windmolens in zoekgebied Roodehaan enigszins verloren gegaan als gevolg van onder andere uitblijvende milieunormen voor wind op land. Het is aannemelijk dat in de perceptie van omwonenden het op deze windontwikkeling dusdanig lang stil geweest dat windmolens in zoekgebied Roodehaan niet meer verwacht worden. Om hier weer bewustwording en momentum op te verwerven wordt ingezet op een gedegen en gepaste communicatie-inzet die focust op de voorgenomen samenwerking, mitigatie, compensatie en participatie van en op beoogde Windmolens Roodehaan. Participatie en communicatie gaan daarbij hand in hand. Zonder een goede communicatie geen participatie. Dit betekent dat er ingezet wordt op een op maat gesneden communicatie om de inwoners die gemeente en MDEC willen betrekken ook daadwerkelijk bereikt worden. De participatie en communicatie is nader uitgewerkt in het Participatie & Communicatieplan aangehecht in dit projectplan als Bijlage 2 Communicatie & Participatieplan.

12 De definitie van omwonenden en belanghebbenden die gehanteerd wordt is conform het gemeentelijke participatiekader

zonne- en windparken: https://gemeente.groningen.nl/participatiekader-zonne-en-windparken

15

Doelstelling participatie Communicatie is met name ondersteunend aan de participatie in het project. Het gaat hierbij om informeren en luisteren (participatieniveau 1) over de exacte feiten (kennis) en welke mogelijkheden er zijn om te participeren. Een belangrijke doelstelling hierin is het managen van de verwachtingen over welke invloed men heeft op welke onderdelen in het project. Veel participatieprocessen raken gehavend doordat men teleurgesteld is/raakt in de mate van invloed die men heeft. Door hier op voorhand duidelijk over te zijn kunnen misverstanden worden voorkomen. Ook de inspraakmogelijkheden worden duidelijk gecommuniceerd. Communicatie over Windmolens Roodehaan draagt ook bij aan de bredere communicatiedoelen voor energietransitie. Daarom communiceren gemeente en MDEC gezamenlijk over het wat, het hoe én over het waarom van windmolens in een bredere context. De communicatie is daarbij gericht op een bredere cirkel dan alleen de projectomgeving.

Mate van invloed Invloed is er voor de omgeving met name op het gebied van mitigatie en compensatie. Daarbij zal het niet meer gaan over eerder gemaakte beleidskeuzes. Alle meningen zijn welkom, maar het uitgangspunt is het besluit van de gemeenteraad van 28 april 2021 om verder te gaan met de ontwikkeling van Windmolens Roodehaan. Per fase in het project wordt bezien of en welke invloed de stakeholders/omgeving hebben op welke onderdelen. Dit wordt duidelijk gecommuniceerd en afgestemd. Verwachtingenmanagement is cruciaal om teleurstelling te voorkomen.

16

Financiële kaders Om dit project te laten slagen krijgt het financiële kaders mee waarbinnen het mogelijk moet zijn om de Ontwikkelfase van de beoogde Windmolens Roodehaan te kunnen doorlopen. Het betreft hier nadrukkelijk niet de financiële kaders behorend bij realisatie van windmolens. Dat valt buiten voorliggende financiële kaders.

Projectbegroting De kosten voor de Ontwikkelfase Windmolens Roodehaan worden nu begroot op 4,0M€:

Ontwikkelfase A

Q3 2025 - Q1 2026 Totaal 680.485

Ontwikkelfase B

Q1 2026 - Q3 2026 Totaal 376.316 Ontwikkelfase C

Q3 2026 - Q2 2028 Totaal 2.852.653

Parallelle processen Totaal 99.000

Kostenpost Personeel Eventuele bezoldiging technisch voorzitter Stuurgroep Planontwikkelkosten MDEC Grondopties Uren grondverwerving Externe advisering Reservering netaansluiting (Enexis) Juridische ondersteuning (grondposities, cable pooling) Communicatieadvies Procesgeld Participatie & Communicatie 10% Onvoorzien Personeel Eventuele bezoldiging technisch voorzitter Stuurgroep Planontwikkelkosten MDEC Externe advisering StadsIngenieurs offerte Procesgeld Participatie & Communicatie 10% Onvoorzien Personeel Eventuele bezoldiging technisch voorzitter Stuurgroep Planontwikkelkosten MDEC Externe advisering Ruimtelijke onderbouwing en MER Omgevingsovereenkomst StadsIngenieurs offerte Procesgeld Participatie & Communicatie Leges omgevingsvergunning Onderbouwing SDE aanvraag Aanbestedingen advies en windmolens Raad van State 10% Onvoorzien Juridische ondersteuning Sec. opinion businesscase Communicatiebudget 10% Onvoorzien TOTAAL VAN ALLE KOSTEN

€ 356.334 10.000 5.000 20.000 16.228 45.000 85.000 25.000 42.061 14.000 58.383 228.090 15.000 7.500 30.000 48.515 13.000 33.437 744.195 35.000 17.500 105.000 170.000 5.000 72.773 13.000 860.000 10.000 60.854 500.000 262.038 25.000 50.000 15.000 9.000 4.008.455

17

Bekostiging Ontwikkelfase Gemeente Groningen en MDEC gaan gezamenlijk de Ontwikkelfase van Windmolens Roodehaan doorlopen en hebben daar in de samenwerkingsovereenkomst financiële afspraken over gemaakt. Onderstaande figuur illustreert deze (financiële) afspraken tussen gemeente en MDEC.

Uit bovenstaande volgt dat ten tijde van de Ontwikkelfase het niet zo is dat wie betaalt, bepaalt. Met het doorlopen van de Ontwikkelfase worden producten voorbereid, zoals de vergunningaanvraag, en wordt zekerheden gecreëerd rondom grondposities met hopelijk bijbehorende overeenkomst(en), een netaansluiting en mogelijk ook al een SDE(++) subsidiebeschikking. Deze producten zullen op naam van de Gemeente Groningen gezet worden, tenzij gemeente en MDEC tegen de tijd dat deze producten opgeleverd worden nadere afspraken maken over een eventueel vervolg en waar deze producten alsdan beter in ondergebracht kunnen worden.

Kansen en risico’s De ervaring in Nederland leert dat de ontwikkeling van windmolens gepaard gaat met kansen en doorgaans een hoog risicoprofiel kent. Dergelijk risicoprofiel behoeft een goede inschatting van risico’s en indien van toepassing bijbehorende beheersmaatregelen. Een aantal risico’s laten zich niettemin beperkt beheersen en vereisen derhalve risico-acceptatie. Deze beschouwing van kansen en risico’s is uitgeschreven in Bijlage 3 GEHEIME bijlage Windmolens Roodehaan: Ontwikkelkansen en -risic. Dit betreft een separaat document wat geheimgehouden wordt en dient te blijven omdat dit gevoelige informatie aangaande de belangen van gemeente en MDEC bij het welslagen van dit project betreft. Het goed managen van deze (ontwikkel)risico’s heeft doorlopend de aandacht van zowel Projectgroep als Stuurgroep, om grip op risico’s te houden en beheersmaatregelen in te zetten waar nodig. Met Bijlage 3 GEHEIME bijlage Windmolens Roodehaan: Ontwikkelkansen en -risic wordt naar huidige inzichten een goede inschatting gemaakt van deze risico’s. Om hier een nog beter beeld van te krijgen zal tijdens voorbereiding van de planontwikkeling (Ontwikkelfase A) een aanvullende risicoinventarisatie doorlopen worden.

18

Uitgangspunten voor vervolg samenwerking Dit projectplan biedt enkele uitgangspunten voor een eventueel vervolg op de samenwerking tussen gemeente Groningen en MDEC. Daarbij ligt het in de lijn der verwachting dat zowel gemeente Groningen als MDEC, in lijn met de eerder gesloten intentieovereenkomst, exclusief en zo mogelijk blijvend samenwerken in verdere ontwikkeling, realisatie en exploitatie van Windmolens Roodehaan.

Verwerving lokaal eigenaarschap tegen kostprijs Gemeente en MDEC hanteren het uitgangspunt dat tot 50% lokaal eigenaarschap door MDEC van de eventueel te realiseren windmolens naar rato tegen kostprijs kan plaatsvinden. Dat houdt ook in dat beide partijen rekening houden met elkaars financieringsmogelijkheden ter verwerving. Verwerving van lokaal eigendom gebeurt naar rato van inbreng van middelen op het vervolg tegen in principe de kostprijs. Vooraf een sluitende definitie van kostprijs overeenkomen is lastig. De gemeente is nog zaken aan het uitzoeken rondom steunwetgeving en subsidievoorwaarden. Het vertrekpunt van de kostprijsbepaling is vooralsnog de raming van kosten zoals opgenomen in het projectplan. Als zowel MDEC als de gemeenteraad een positief besluit nemen om na vergunningverlening met Windmolens Roodehaan verder te willen gaan, dan zal voor het vervolg bij de waardebepaling van bijvoorbeeld de vergunning of de aansluiting uitgegaan worden van de daadwerkelijk gemaakte kosten, rekening houdend met reeds ingebrachte bijdragen en zonder daarbij waarde-sprongen in te rekenen. Vooraf is niet duidelijk wat de werkelijke kosten zullen zijn. De kostenrealisatie dient aldus gemonitord en periodiek in de Stuurgroep besproken en vastgesteld. Deze vast te stellen gerealiseerde kosten bepaalt de werkelijke prijs van verwerving.

Voorwerk vervolgfasen Windmolens Roodehaan In de aanloop naar dit project zijn ook de eventuele vervolgfasen van Windmolens Roodehaan door gemeente en MDEC beschouwd, onder meer om een beeld te vormen van de wenselijkheid en mogelijkheden bij de ontwikkeling van windmolens. Dit voorwerk heeft uitwerkingen opgeleverd ter overweging voor de uitwerking van eventuele vervolgfase, mits passend bij het mandaat van de gemeente dat zij dan heeft. Dit voorwerk omvat concept-stukken zonder formele status.

19

Bijlagen Bijlage 1 Tijdslijnplanning

20

Bijlage 2 Communicatie & Participatieplan

21

Bijlage 3 GEHEIME bijlage Windmolens Roodehaan: Ontwikkelkansen en -risico’s

22