Bijlage 3 Bomenplan Groningen actieplan.pdf

1

ACTIEPLAN Actieplan en dashboards 2026-2030

Dit actieplan is opgesteld door: Gemeente Groningen: Y. VAN DIJK W. DE BOER G. HUMMEL Pius Floris Boomverzorging: T. VAN DE HOEF T. JANSMA T. VAN OVERBEEK

Advies: C. KONIJNENDIJK Beelden: M. ANNEMA B. LANTING Vormgeving: THE STORY SO FAR

1E EDITIE 2025

1. ACTIEPLAN

4

Inleiding

Behouden en beschermen

4

Toevoegen en vervangen

4

Voor u ligt het actieplan van het Bomenplan Groningen. Dit plan is een directe

Samen en integraal werken

5

uitwerking van het Bomenplan Groningen, waarin onze langetermijnvisie en

Monitoring

6

doelstellingen staan om te werken aan een gezonde, groene en klimaatbestendige

2. DASHBOARDS

7

leefomgeving door meer en betere bomen. Het centrale doel uit het bomenplan is dat in 2075 iedere woonbuurt een

Boomkroonbedekking

8

Spreiding

9

Soortdiversiteit

10

Goede groeiplaats

11

Boomkwaliteit

12

Waar het bomenplan de richting en beleidskeuzes beschrijft, gaat dit actieplan in op het

Leeftijdsdiversiteit

13

hoe: welke acties voeren we uit, wanneer doen we dat, wie is verantwoordelijk en welke

Bomen in particulier bezit

14

middelen zijn ervoor beschikbaar?

15

De acties zijn gegroepeerd in vier actielijnen zoals ook beschreven in het Bomenplan:

3. BEGROTING 2026 - 2030

boomkroonbedekking van minimaal 30% heeft. Dit draagt bij aan verkoeling, biodiversiteit, gezondheid en leefbaarheid. Om dat doel te bereiken, zetten we in op structurele versterking van het bomenbestand, zowel in aantal als in kwaliteit.

1. Behouden en beschermen van bestaande bomen en groeiplaatsen; 2. Toevoegen en vervangen van bomen, gericht op spreiding, biodiversiteit en toekomstbestendigheid; 3. Samen en integraal werken met inwoners, partners en andere overheden; 4. Monitoring en bijsturing via dashboards. Via de dashboards in hoofdstuk 2 wordt de voortgang inzichtelijk gemaakt en bijgehouden. Op basis hiervan kunnen we prioriteiten en acties bijsturen. Inhoudelijk vormen het Bomenplan en dit actieplan één geheel. Formeel zijn het echter zelfstandige documenten met een eigen status in de besluitvorming.

4

1. Actieplan Actielijn

Deadline

Verantwoordelijke

1. We voeren onderzoek uit naar de meest effectieve methoden voor de bescherming van boomgroeiplaatsen

1-1-2028

Stadsbeheer (SB)

2. We passen groeiplaatsverbetering toe bij bomen die nog niet in de volgroeide fase zijn en die niet of nauwelijks groeien.

Doorlopend

SB

3. We werken volgens de Herijking Zorgplicht Bomen

Doorlopend

SB

4. We verkennen en ontwikkelen koeltenetwerken

1-1-2028

SB

5. Groningse Boomsoortenlijst: a. We stellen deze beschikbaar voor professionele stakeholders b. We actualiseren deze elke twee jaar

Doorlopend

SB

6. We brengen potentieel geschikte groeiplaatsen per buurt in beeld.

Doorlopend

SB

7. Bomen in de niet- volgroeide fase die stagneren in groei: a. We stellen een meerjarenplan op voor groeiplaatsverbetering of vervanging b. We voeren het meerjarenplan uit

1-1-2027 2050

SB

Behouden en beschermen

Toevoegen en vervangen

8. We ontwikkelen een boomkroonplanner

Stadsontwikkeling (SO)

9. We voegen 1000 nieuwe groeiplaatsen met bomen toe tot 2030

31-12-2030

SO

10. We herijken de APVG en bijbehorende beleidsregels

1-1-2027

SB

5

Toevoegen en vervangen (vervolg) 11. We stellen een handreiking op voor het biodivers inrichten van groeiplaatsen

1-1-2028

SB

12. Bomennorm in de groennormen a. We werken met de bomennorm b. We evalueren en herijken de bomennorm na 2 jaar

Doorlopend

SB

13. We doorontwikkelen de huidige klimaatadaptatie stimuleringsregeling voor het onderdeel bomen

1-1-2027

SO

14. We voeren een bewustwordingscampagne uit over het belang van bomen in onze Gemeente Groningen

Doorlopend

SO

15. We adviseren inwoners over geschikte bomen in voor- en achtertuin

Doorlopend

SO

16. We ondersteunen en werken samen met groene organisaties om inwoners actief te betrekken bij de vergroening van hun leefomgeving

Doorlopend

SO

17. We investeren in educatie en bewustwording om de kennis over bomen, groen erfgoed en biodiversiteit te vergroten

1-1-2030

SB

18. We geven uitvoering aan prestatieafspraken met woningcorporaties

Doorlopend

SO

19. We voeren regie (op de ondergrond)

1-1-2027

SO

20. We delen het bomenplan met stakeholders en stemmen de inhoud voortdurend af

1-1-2027

SO/SB

21. We nemen deel aan de GIOS (Groen in en om de stad) leeragenda Landelijke bomennorm

1-1-2026

SO

22. We onderzoeken de impact van klimaatverandering op bomen en groeiplaatsen en brengen kwetsbare locaties en mogelijke maatregelen in beeld.

1-1-2026

SO/SB

23. We stellen een checklist op voor projecten met bomen in Handboek Groninger Boom

1-1-2027

SO

24. Bomenstructuurkaart a. We ontwikkelen deze gebiedsgericht b. We koppelen deze aan de koppelkansenkaart

1-1-2027

SO

Samen en integraal werken

6

Monitoring 25. We monitoren de boomkroonbedekking vierjaarlijks

1-1-2027

SO

26. We monitoren de soortendiversiteit van onze bomen vierjaarlijks

1-1-2027

SO

27. We monitoren de leeftijdsdiversiteit van onze bomen vierjaarlijks

1-1-2027

SO

28. We monitoren voortdurend de voortgang van onze acties

Doorlopend

SB

7

2. Dashboards We houden grip op onze voortgang en geven dit overzichtelijk weer via dashboards.

de doelstelling te behalen. Aanvullend geven we in de dashboards de prioritering

De dashboards zijn de samenvatting van de doelen uit dit bomenplan.

van de projecten weer (cijfers 1 t/m3). Hierbij staat cijfer 1 voor een project met hoge

Het kroonbedekkingspercentage is opgenomen in het eerste dashboard.

prioriteit (uitvoering binnen 2 jaar). Cijfer 2 geeft aan dat een project binnen 2 tot 5

Elk onderwerp dat grote invloed heeft op de boomkroonbedekking wordt daarna

jaar uitgevoerd moet worden en cijfer 3 geeft aan dat een project binnen 5 tot 10 jaar

weergegeven in zijn eigen dashboard. Hier staat de huidige status en welke

uitgevoerd moet worden.

projecten er lopen om vooruitgang te boeken. Er zijn dashboards opgesteld voor alle thema’s die ook beschreven zijn in hoofdstuk 2.3.1 van het Bomenplan Groningen ‘Voorwaarden voor een gezonde kroonbedekking’. Dit zijn:

SPREIDING VAN BOOMKRONEN SOORTENDIVERSITEIT GOEDE GROEIPLAATS BOOMKWALITEIT LEEFTIJDSDIVERSITEIT BOMEN IN PARTICULIER BEZIT De dashboards werken als volgt: eerst wordt het doel dat bij het dashboard hoort beschreven. Dit doel staat vast voor de komende 50 jaar. Indien beschikbaar, is er een visualisatie van het doel opgenomen. Daarna volgt een samenvatting van waar het dashboard voor staat. Naast dit doel worden de projecten benoemd die momenteel zijn opgesteld om

8

Boomkroonbedekking STUREN OP 30% BOOMKROONBEDEKKING OM DE BATEN VAN BOMEN TE VERGROTEN. Het doel is een Groningse boomkroonbedekking dat de gezondheid en veerkracht van bomen weerspiegelt en optimaal baten levert voor mens en dier. Om tot Boomkroonbedekking woonbuurten 2022

een optimaal boomkroonbedekking te komen, gaan we ons tot 2075 richten op het bereiken van 30% kroonoppervlak in de woonbuurten. Dit percentage is de toekomstige ondergrens voor een gezonde leefomgeving.

Buurttype Buurt met andere functie dan wonen of werken

Met dit dashboard gaan we sturen op boomkroonbedekking. Door vierjaarlijks te meten, houden we de ontwikkeling per buurt bij. Door de APVG aan te passen,

% van totaaloppervlak

worden boomkroonbedekking en boomkroonvolume leidend in bijvoorbeeld bomen effect analyses. Om te kunnen rekenen met boomkroonbedekking in projecten en op buurtniveau ontwikkelen we een rekenmodule, de ‘boomkroonplanner’. Actielijst

Prioriteit

Deadline

Verantwoordelijke

Monitoring van de boomkroonbedekking

1

1-1-2027

SO

Evaluatie bomennorm in de evaluatie groennormen

1

1-1-2027

SO

Herijking APVG en bijbehorende beleidsregels

1

1-1-2027

SB

Ontwikkeling van een boomkroonplanner

3

Monitoring van de voortgang van acties

1

SO Doorlopend

SB

0-5 5 - 10 10 - 15 15 - 20 20 - 25 25 - 30 > 30

9

Spreiding BETER SPREIDEN VAN BOOMKROONBEDEKKING, ZODAT IEDEREEN KAN PROFITEREN VAN DE POSITIEVE EFFECTEN. Een evenredige spreiding van de boomkroonbedekking binnen buurten vergroot de positieve impact van bomen op de leefomgeving. Zo kan elke inwoner profiteren van de baten van bomen. Hittestress en wateroverlast zijn te beperken door een goede spreiding van boomkronen, fysiek en mentaal welzijn nemen toe. Met dit dashboard geven we richting aan spreiding. Eerst brengen we in kaart hoe het kroonoppervlak nu is gespreid en waar het beter kan. Op basis hiervan werken we een plan uit voor het completeren en uitbreiden van de huidige boomstructuren. Actielijst

Prioriteit

Deadline

Verantwoordelijke

Verkennen en ontwikkelen koeltenetwerken

2

1-1-2030

SO

10

Soortdiversiteit DE SOORTDIVERSITEIT VERGROTEN, VOOR EEN VEERKRACHTIG BOMENAREAAL DAT DE BIODIVERSITEIT VERSTERKT. Plaagdruk, ziektes en effecten van klimaatverandering worden beperkt met een gevarieerd bomenbestand. Het risico op grootschalige uitval is kleiner met

Boomsoorten diversiteit per buurt

afwisseling tussen boomfamilies, -geslachten, (onder)soorten en cultivars. Dit vergroot de stabiliteit van het kroonoppervlak.

Shannons Diversity Index (hoge waarde = meer diversiteit)

Met dit dashboard werken we toe naar optimale soortdiversiteit. We stellen streefgetallen vast binnen buurten en werken aan oplossingen voor dilemma’s in de praktijk, bijvoorbeeld diversiteit in cultuurhistorische straten en lanen. Gebruik van de Groningse boomsoortenlijst is hierbij het uitgangspunt.

Actielijst

Prioriteit

Deadline

Verantwoordelijke

We stellen de Groningse Boomsoortenlijst beschikbaar voor professionele stakeholders en updaten deze iedere 2 jaar

1

1-1-2028

SB

We actualiseren de Groningse Boomsoortenlijst elke twee jaar

1

1-1-2028

SO

Vierjaarlijkse monitoring van de soortendiversiteit van ons bomenbestand

2

1-1-2027

SO

0.1 - 0.5 0.6 - 1.0 1.1 - 1.5 1.6 - 2.0 2.1 - 2.5 2.6 - 3.0 3.1 - 3.5 3.6 - 4.0 4.1 - 4.5

11

Goede groeiplaats INVESTEREN IN GOEDE GROEIPLAATSEN, ZODAT BOMEN GEZONDER, GROTER EN OUDER KUNNEN WORDEN. De grootte en kwaliteit van kroonbedekking staan direct in relatie met de grootte en kwaliteit van een groeiplaats. Daarom gaan we investeren in aanleg, verbetering, behoud en bescherming van goede groeiplaatsen. Met dit dashboard werken we toe naar een groeiplaatsgerichte aanpak in Groningen. We gaan groeiplaatsen registreren om toekomstig boomkroonbedekking te kunnen voorspellen. Door 1.000 nieuwe kwalitatief hoogstaande groeiplaatsen aan te leggen, gaan we een nieuwe norm stellen voor de inrichting van een groeiplaats. Actielijst

Prioriteit

Deadline

Verantwoordelijke

In beeld brengen van potentieel geschikte groeiplaatsen

1

1-1-2027

SO

Toevoegen 1000 nieuwe groeiplaatsen met bomen tot 2030

2

1-1-2030

SO

Opstellen handreiking voor het biodivers inrichten van groeiplaatsen

1

1-1-2027

SB

Toepassen groeiplaatsverbetering bij bomen die nog niet zijn volgroeid en niet of nauwelijks groei vertonen

1

Doorlopend

SB

12

Boomkwaliteit BESTAANDE BOMEN VERBETEREN, ZODAT ZE VERDER KUNNEN GROEIEN EN HET KROONOPPERVLAK VERGROTEN. De kwaliteit van het bomenbestand is van grote invloed op de omvang van de boomkronen en daarmee het functioneren en de baten van bomen. Door de boomkwaliteit te verbeteren, kan het potentieel van het huidige bomenareaal beter benut worden. Met dit dashboard werken we aan de verbetering van bestaande bomen. We gaan kwaliteitsgegevens standaard registreren, zodat er een goed beeld ontstaat per buurt. Vervolgens gaan we een meerjarenprogramma opstellen voor een verbetering van de kwaliteit, door groeiplaatsverbetering en vervanging. Ook gaan we een pilotproject opzetten waarin de baten van boomkronen berekend worden bij een aantal ruimtelijke ontwikkelingen.

Actielijst

Prioriteit

Deadline

Verantwoordelijke

Werken volgens de Herijking Zorgplicht bomen

1

Doorlopend

SB

Uitvoeren van onderzoek naar de meest effectieve methoden voor de bescherming van groeiplaatsen

2

1-1-2028

SB

Meerjarenplan opstellen voor groeiplaatsverbetering of vervanging van bomen die niet of nauwelijks groeien en de uitvoering hiervan

1

1-1-2027

SB

13

Leeftijdsdiversiteit DE BALANS IN LEEFTIJD VERBETEREN VOOR EEN STABIELE BOOMKROONBEDEKKING OP DE LANGE TERMIJN. Diversiteit in leeftijd is belangrijk voor de continuiteit van het Groningse

Leeftijd bomen per buurt

boomkroonbedekking. Door afwisseling van jong en oud wordt plotselinge kaalslag

Gemiddelde leeftijd in jaren

voorkomen, die kan optreden wanneer bijvoorbeeld een laan met bomen van gelijke aanplant op zijn einde loopt. Met dit dashboard gaan we de leeftijdsopbouw van het Groningse bomenareaal bijhouden. We willen een ideale leeftijdsverdeling vaststellen voor een stabiel boomkroonbedekking. Het is niet de bedoeling dat we bomen voortijdig gaan kappen voor een betere leeftijdsopbouw. Wel kunnen we eerder inzichtelijk krijgen waar er gaten kunnen vallen in het boomkroonbedekking.

Actielijst

Prioriteit

Deadline

Verantwoordelijke

Monitoring van de leeftijdsdiversiteit van de Groningse bomenbestand vierjaarlijks

2

1-1-2027

SO

0 - 20 21 - 30 31 - 40 41 - 50 > 50

14

Bomen in particulier bezit PARTICULIERE BOOMBEZITTERS AANMOEDIGEN EN HELPEN OM BOMEN TE BEHOUDEN EN TE PLANTEN Het merendeel van het areaal en de bomen in Groningen is in particuliere handen: van inwoners, woningcorporaties en bedrijven. Om de doelstelling van 30% te

Aandeel boomkroonbedekking binnen publieke ruimte

halen, is groei van boomkroonbedekking op hun grond van groot belang.

% van totale boomkroonbedekking

Met dit dashboard ondernemen we initiatieven om particuliere boombezitters bewuster te maken, te inspireren en te helpen. We monitoren de ontwikkeling van het boomkroonbedekking per buurt en ontwikkelen acties die aansluiten op lokale behoeftes.

Actielijst

Prioriteit

Deadline

Verantwoordelijke

Uitvoeren van een bewustwordingscampagne over het belang van bomen in onze gemeente

1

Doorlopend

SO

Doorontwikkelen van de huidige klimaatadaptatie stimuleringsregeling voor onderdeel bomen

1

1-1-2027

SO

Adviseren van inwoners over geschikte bomen voor in de voor- en achtertuin

1

Doorlopend

SO

0 - 10 11 - 20 21 - 30 31 - 40 41 - 50 51 - 60 61 - 70 71 - 80 81 - 90 91 - 100

15

3. Begroting 2026 - 2030 In dit hoofdstuk gaan we in op de begroting voor de eerste vijf jaar van het Bomenplan. Onderstaande tabel geeft een overzicht van de benodigde financiële middelen, gekoppeld aan de acties zoals beschreven in hoofdstuk 1. In de begroting zijn alleen de acties opgenomen waarvoor daadwerkelijk budget nodig is. Acties waarvoor uitsluitend ambtelijke inzet vereist is, zijn hier buiten beschouwing gelaten. Activiteit

2026

2027

2028

2029

2030

Dekking

Behouden en beschermen 2. Groeiplaatsverbetering

150

150

150

150

150

BO

4. Verkenning ontwikkeling koeltenetwerken

30

-

-

-

6. Verkenning geschikte groeiplaatsen

10

10

10

-

-

SIF

7a. Meerjarenplan slechte groeiplaatsen/bomen

10

-

-

-

-

BO

7b. Uitvoering meerjarenplan: vervanging

-

PM

PM

PM

PM

BO

8. Boomkroonplanner ontwikkelen

-

-

25

-

-

GDE

9. Nieuwe groeiplaatsen/bomen toevoegen

-

25

50

75

100

SIF-i

13. Stimuleringsregeling (klimaatadaptatie inclusief bomen)

100

100

100

100

100

SIF

14. Bomencampagne ontwikkelen en adviseren inwoners

40

10

10

10

10

SIF

FINANCIËLE VERANTWOORDING

Toevoegen SIF

Tabel. Overzicht van begrote kosten en dekking van de acties 2025-2030 (genoemde bedragen x 1.000). Dekking bestaat uit: SIF Groen (SIF), SIF Groen als investering (SIF-i), Beheer en Onderhoud (BO), Groen en Duurzaam Eelde (GDE).

16

Activiteit

2026

2027

2028

2029

2030

Dekking

19. Regievoering op ondergrond

PM

-

-

-

-

SIF

24. Bomenstructuurkaart ontwikkelen

50

-

-

-

-

GDE/

25-27. Monitoring van bomen en boomkronen

-

20

-

-

-

SIF

Totaal

390

315

345

335

360

Samen en integraal werken

FINANCIËLE VERANTWOORDING

Begrtoting 2025 - 2030

6.2

Monitoring

BOMENPLAN GRONINGEN Urban Forest Master Plan