Bijlage 2 VRG Meerjarenkoers 2024-2028.pdf
Tekst van het document
Meerjarenkoers 2024-2028
Inhoudsopgave
1.
2.
Inleiding
5
Algemeen
6
1.1
Wettelijke basis
6
1.2
Onze missie, visie en kernwaarden
7
1.3
Ontwikkelingen afgelopen tien jaar
8
Wat gaan we de komende vier jaar doen?
12
2.1
Organisatie
12
2.2
Personeel
15
2.3
Financiën
18
2.4
Landelijke ontwikkelingen
19
2.5
Brandweerzorg
20
2.6
Crisisbeheersing
24
4
Inleiding Voor u ligt de meerjarenkoers van Veiligheidsregio
Ook de sector Brandweerzorg, met een groot deel
Groningen (VRG). De meerjarenkoers vormt een paraplu
vrijwilligers, heeft een grote doorontwikkeling
boven de beleidsplannen vanuit Brandweerzorg,
meegemaakt. Belangrijk aandachtspunt was
Crisisbeheersing en Bedrijfsvoering. Risicobeheersing
bijvoorbeeld hoe we als organisatie deze belangrijke
maakt integraal onderdeel uit van de beleidsplannen
groep medewerkers kunnen behouden en hoe we als
Brandweerzorg en Crisisbeheersing. Het doel van
VRG zichtbaar en aantrekkelijk zijn en blijven voor nieuwe
de meerjarenkoers is te laten zien welke richting wij
vrijwilligers.
de komende jaren opgaan. Inwoners kunnen op ons rekenen, niet alleen als we gealarmeerd worden maar
De medewerkers van de VRG zijn namelijk het
juist ook in de fase daarvoor. Wij denken mee over
kapitaal van de organisatie. Naast vrijwilligers zijn
een veilige leefomgeving, over wat u zelf kunt doen en
dit de beroepsbrandweer, crisismedewerkers en
monitoren de risico’s.
kantoormedewerkers. Als goed werkgever voert de VRG een modern personeelsbeleid dat er op is
In deze meerjarenkoers beschrijven we wat we
gericht dat mensen graag bij ons (blijven) werken.
daarvoor doen. Samen met de meerjarenbegroting is
Dit gebeurt met een mix van talentgericht werken,
dit beleidsplan ook bedoeld als basis voor een stabiel
investeren in een prettige en open cultuur en passende
financieel meerjarenperspectief. Tien jaar geleden is de
arbeidsvoorwaarden.
VRG opgericht als gemeenschappelijke regeling. De regionalisering van de brandweer en de loskoppeling
Om u zo goed mogelijk mee te nemen in de
van de Groninger gemeenten waren op 1 januari 2014
meerjarenkoers hebben we het plan verdeeld in twee
een feit en de organisatie stond voor de opgave
hoofdstukken. In het eerste hoofdstuk schetsen we
om de veiligheidsregio, inclusief een zelfstandige
onze opdracht en blikken we terug op de afgelopen tien
bedrijfsvoering, vorm te geven.
jaar. Welke ontwikkelingen hebben zich voorgedaan? Vervolgens geven we in hoofdstuk 2 uitleg over de koers
In de afgelopen jaren is daar veel in gebeurd.
en richting en besteden we aandacht aan de organisatie
De veiligheidsregio staat, de dienstverlening is op orde,
en de financiële aspecten.
de sector Crisisbeheersing is gebouwd, het personeel van de Geneeskundige Hulporganisatie in de Regio (GHOR) en Gemeentelijke Kolom Groningen (GKG) zijn onderdeel geworden van de sector Crisisbeheersing.
5
1. Algemeen 1.1
Wettelijke basis Veiligheid is bij uitstek een lokale aangelegenheid en een verantwoordelijkheid van ons allemaal. Door te reizen, te werken en te wonen ontstaan in ons dagelijks leven continu risico’s voor de veiligheid. Omdat onze veiligheid hiermee op de proef wordt gesteld, is het een belangrijk thema in het beleid van nationale, regionale en lokale overheden.
Hoewel veiligheid vooral een lokale aangelegenheid
basis. In Groningen is dit sinds 1 januari 2014 de
is, beperken branden, rampen en crises zich vaak niet
gemeenschappelijke regeling Veiligheidsregio
tot de gemeentegrens. Om zowel de bestuurlijke
Groningen. Via deze gemeenschappelijke regeling is
aansturing als de operationele bestrijding van rampen
elke gemeente van de regio deelnemer en daardoor
en crises effectiever en efficiënter te maken, is de Wet
medeverantwoordelijk voor de bestuurlijke aansturing
veiligheidsregio’s opgesteld. Hierin is vastgelegd dat
van de veiligheidsregio. Gemeenten leveren een
er 25 veiligheidsregio’s in Nederland zijn. De regionale
financiële bijdrage aan de VRG middels een vastgestelde
brandweer is ook onderdeel van de veiligheidsregio.
verdeelsleutel. Ook is er de landelijke bijdrage Brede
Er zijn diverse kwaliteitscriteria opgesteld waar
Doeluitkering Rampenbestrijding (BDUR).
veiligheidsregio’s aan moeten voldoen en de landelijke ondersteuningsorganisatie Nederlands Instituut Publieke
De VRG is daarmee van en voor de gemeenten.
Veiligheid (NIPV) is opgericht.
Het bestuur van de veiligheidsregio bestaat uit de burgemeesters van de deelnemende gemeenten. De
De Wet veiligheidsregio’s beschrijft in artikel 10 welke
burgemeesters kiezen uit hun midden een voorzitter.
taken gemeenten aan het bestuur van de veiligheidsregio
De directeur Veiligheidsregio geeft leiding aan de
overdragen. Het gaat om taken op het gebied van
uitvoeringsorganisatie, die taken uitvoert op het gebied
rampenbestrijding en crisisbeheersing, brandweerzorg,
van Brandweerzorg, Crisisbeheersing, Geneeskundige
de geneeskundige hulpverleningsorganisatie in de
Hulpverleningsorganisatie in de regio (GHOR ) en de
regio (GHOR) en risicobeheersing en -advisering. In de
Gemeentelijke Kolom Groningen (GKG) en is secretaris
afgelopen beleidsperiode is de Wet veiligheidsregio’s
en adviseur van het bestuur. De directie GKG gaat
geëvalueerd. In deze evaluatie is te lezen dat de
functioneel over de gemeentelijke kolom. De directeur
commissie Muller concludeert dat veiligheidsregio’s
Publieke Gezondheid gaat functioneel over de GHOR.
goed functioneren als het gaat om regionale branden,
Beide aansturingen zijn middels een opdrachtgever/
incidenten en crises. Maar, crises worden ingewikkelder
opdrachtnemer overeenkomst gemandateerd aan de
en overschrijden vaker regionale grenzen. Gevolg hiervan
VRG. Jaarlijks wordt in de jaarplancyclus de opdrachten
is dat we meer moeten samenwerken: veiligheidsregio’s
voor GKG en GHOR besproken met de betreffende
onderling, maar ook met crisispartners en het Rijk.
directeuren en worden deze vastgelegd, inclusief
De VRG bestaat uit een bestuur en een
budget. De medewerkers van de GKG en de GHOR zijn in
uitvoeringsorganisatie en heeft een
dienst bij de VRG.
gemeenschappelijke regeling als juridische
6
1.2 Onze missie, visie en kernwaarden
Visie Wij zijn verantwoordelijk voor brandweerzorg, crisisbeheersing en rampenbestrijding in Groningen.
De VRG werkt op basis van een missie, visie en
Wij werken elke dag aan een veilige omgeving voor
kernwaarden. Deze drie elementen vormen samen de
iedereen in onze provincie. Wij zijn risicogericht en staan
kern van de identiteit en het doel van de VRG en zijn een
altijd paraat, 24 uur per dag. Bij incident, ramp of crisis
belangrijke basis voor de ontwikkeling op lange termijn.
nemen we de regie. We werken samen en bereiden
Het biedt een richtsnoer voor onderliggende visies
ons voor met hulpverleningsorganisaties, bedrijven en
en beleidsvorming, zoals ook deze meerjarenkoers.
inwoners om mens en dier veiligheid te bieden.
In 2023 is het traject om te komen tot nieuwe kernwaarden, missie en visie afgerond.
Kernwaarden Professioneel, daadkrachtig, betrouwbaar en verbonden.
Missie Samen dragen wij bij aan veiligheid in Groningen.
Kernwaarden weerspiegelen de manier waarop wij
Iedere dag, steeds beter.
ons werk doen. Dat heeft zowel een interne werking richting onze medewerkers als een externe werking
Dat is onze missie. De Veiligheidsregio Groningen zet
bijvoorbeeld op gebied van arbeidsmarktcommunicatie.
zich dagelijks in, samen met partners en inwoners, om
Wij passen de kernwaarden in de praktijk toe als
gemeenten, bedrijven en burgers in de regio Groningen
onderdeel van ons beleid en werkprocessen. Het laten
te ondersteunen op het gebied van veiligheid.
landen en het vertalen naar de eigen werkomgeving bestaat uit samenhangende stappen. Bijvoorbeeld als onderdeel van het (persoonlijk) leiderschapstraject, teamontwikkeling en HR-processen als recruitment en het ‘Goede Gesprek’. Maar ook in onze samenwerking met ons bestuur, gemeenten en organisaties en onze inwoners. In de komende jaren zullen we ons inzetten om de kernwaarden te verankeren in de organisatie.
7
1.3
Ontwikkelingen afgelopen tien jaar In tien jaar tijd is er veel veranderd. De maatschappij is veranderd en mede hierdoor ook de aard van de crises. Crises van vandaag worden vaak gekenmerkt door een grotere complexiteit en omvang. Zo zijn natuurrampen intenser geworden door klimaatverandering, met frequenter voorkomende extreme weersomstandigheden zoals hevige stormen, bosbranden en overstromingen. Ook door de mens veroorzaakte crises, zoals cyberaanvallen en terrorisme, hebben een grotere impact door hun geavanceerdere en wijdverspreide aard. De afgelopen jaren heeft ook de VRG de context van meerdere risico’s en crises van heel dichtbij complexer zien worden zoals bij de ‘Casinobrand’, de asielcrisis, Oekraïne-crisis, aardbevingen, de brand en de nasleep ervan op het schip de Fremantle Highway en de coronapandemie. Effecten van crises worden langer durend gevoeld en stapelen zich op wat tot onrust in samenleving kan leiden, crises kunnen geografische grenzen over gaan en verantwoordelijkheden voor de aanpak ervan zijn niet altijd in de reguliere opschalingstructuur te vangen. Crises hebben soms verschillende fasen van acuut naar sluimerend, waarbij ook politieke keuzes een rol kunnen spelen in de aanpak ervan.
Gaswinning
worden misbruikt voor desinformatie en het verspreiden
De gaswinning in de provincie Groningen heeft geleid
van paniek. Bovendien hebben cyberaanvallen een
tot bodemdaling en aardbevingen met ernstige
nieuwe dimensie toegevoegd aan de crises van vandaag,
gevolgen voor de regio. De bevingen hebben schade
met bedreigingen voor digitale infrastructuur en privacy.
aan gebouwen veroorzaakt, waardoor bewoners geconfronteerd worden met veiligheidsrisico’s
Geopolitiek
en financiële impact. De fysieke dreiging van
Ook de geopolitieke situatie is veranderd in de
seismiciteit is echter niet het enige facet van de
afgelopen tien jaar, wat heeft geleid tot nieuwe en
aardbevingsproblematiek. Het vertrouwen van mensen
complexere crises. Toenemende spanningen tussen
in de overheid is afgenomen, de sociale cohesie in
grootmachten, regionale conflicten en instabiliteit
dorpen en wijken staat onder druk en er zijn ongeveer
hebben geleid tot humanitaire crises, conflicten en
10.000 inwoners in de provincie Groningen met
grootschalige migratie. De aanhoudende toestroom
gezondheidsklachten die gerelateerd kunnen worden
van vluchtelingen naar Nederland en het gebrek aan
aan de aardbevingsproblematiek.
opvangcapaciteit in het land heeft de afgelopen jaren bij herhaling geleid tot ontoelaatbare situaties op het
Technologische ontwikkelingen
gebied van veiligheid, gezondheid en maatschappelijke
De rol van technologie en digitalisering is aanzienlijk
onrust in en rond het aanmeldcentrum in Ter Apel in de
toegenomen in crisissituaties. Sociale media en digitale
gemeente Westerwolde.
communicatie spelen een cruciale rol bij het verspreiden van informatie tijdens noodsituaties, maar kunnen ook
8
Pandemieën Een andere opvallende ontwikkeling is de opkomst van
Ook hebben steeds meer risico’s niet alleen een direct
pandemieën en volksgezondheidscrises. De COVID-
effect op bijvoorbeeld een verstoring van de vitale
19-pandemie heeft de wereld met een ongekende
infrastructuur, maar ook een meer indirect effect op
volksgezondheidscrisis geconfronteerd, die grote
maatschappelijke onrust als effect van een ander
gevolgen heeft gehad voor de volksgezondheid,
risico. In het kader van de gaswinning en aardbevingen
economieën en samenlevingen wereldwijd. Deze
hebben we te maken gezondheidseffecten, effecten
pandemie heeft de kwetsbaarheden en tekortkomingen
voor sociale veiligheid en maatschappelijke onrust die
in de mondiale volksgezondheidssystemen blootgelegd
een directe relatie hebben met gaswinning. Het risico
en heeft geleid tot een hernieuwde focus op
gaswinning en aardbevingen is dus niet alleen te vatten
pandemieplanning en -voorbereiding.
in het thema natuurrampen, maar onder meer ook in het thema bedreigingen voor gezondheid en milieu.
Maatschappelijke onrust De samenleving staat onder druk door individualisering,
Voor de veiligheidsregio is de oorzaak van het ontstaan
polarisatie en identiteitspolitiek, versterkt door sociale
van sociaalmaatschappelijke onrust minder van belang
media. Het vertrouwen in de overheid is afgenomen.
dan de wijze waarop we op die sociaalmaatschappelijke
De kloof tussen verschillende bevolkingsgroepen
onrust reageren.
zal naar verwachting groeien, met scheidslijnen in achtergrond, sociaaleconomische status en de
Omgevingswet
mogelijkheid om mee te komen in een snel veranderende
Sinds de aankondiging van de Omgevingswet in 2014,
wereld. Toenemende polarisatie en groeiende protesten
is de VRG druk bezig geweest met de implementatie
kunnen leiden tot maatschappelijke spanningen
van deze wet. Uit de Omgevingswet volgen ook nieuwe
en verstoringen tijdens crisissituaties. Uitingen van
wettelijke taken, zoals advisering op milieubelastende
maatschappelijke onrust kunnen bovendien makkelijker
activiteiten, verbreding van onze adviesrol over
worden gedeeld door de toegankelijkheid via social
branden, rampen en crises en toenemende taken
media. Fake News en Artificial Intelligence geven steeds
zoals bedrijfsbrandweeraanwijzingen en advisering op
meer mogelijkheden om bij te dragen aan politieke en/
omgevingsvisie en -plannen. Het speelt belangrijke rol in
of religieuze polarisatie. Hierdoor kan de onrust ook
de ambitie om aan de voorkant van de veiligheidsketen
sneller groeien. Herkenning en erkenning van dergelijke
intensief betrokken te zijn.
emoties en uitingen zijn essentieel voor de rol die de veiligheidsregio heeft.
9
Opleiden en oefenen, samenwerking 3Noord De drie noordelijke veiligheidsregio’s werken samen op
Maar de maatschappelijke ontwikkelingen kennen een
het gebied van opleiden en oefenen ten behoeve van
hoge dynamiek en tempo. Dit heeft ook zijn weerslag
de brandweer. Hiervoor is in het verleden de stichting
op het meldkamerdomein. Voorbeelden hiervan zijn
Brandweeropleidingen Noord (BON) opgericht.
de komst van de Zorgcoördinatiecentra (ZCC’s),
We onderzoeken de wijze waarop het opleiden van
recente toekomstverkenningen vanuit crisisbeheersing
repressief brandweerpersoneel en het faciliteren
en brandweer en het complexe traject om tot een
van realistische trainingen voor de veiligheidsregio’s
gedragen voorstel voor de vervanging van huidige
Drenthe, Fryslân en Groningen in de toekomst het beste
meldkamersystemen te komen. De dynamiek en tempo
vormgegeven kan worden. Ook wat betreft de GHOR-
maken een visie op het meldkamerdomein wenselijk.
taken wordt steeds meer samengewerkt in 3Noord
Op de schaal van Noord-Nederland wordt dan ook
verband.
gewerkt aan een meldkamervisie, om daarmee in de volgende jaren gericht te kunnen door ontwikkelen.
Meldkamer De Meldkamer Noord-Nederland is in 2011 van start
Brandweerzorg
gegaan in Drachten onder de afkorting MkNN.
De geregionaliseerde Brandweer Groningen ontstond
Het was de eerste interregionale (Drenthe, Friesland
op 1 januari 2014 als onderdeel van Veiligheidsregio
en Groningen) en gecolokeerde (ambulancezorg,
Groningen. Naast de wettelijke opgave om de uitvoering
brandweer en politie) meldkamer in Nederland. Door de
van de basisbrandweerzorg regionaal te organiseren
jaren heen heeft de MkNN, mede door de ‘vroege’ start
kreeg de VRG de opdracht om de brandweerorganisatie
en door in te zetten op harmonisatie in werkwijzen en
naar de toekomst toe doeltreffend en doelmatig in
systemen, vaak een voortrekkersrol vervuld in de verdere
te richten, verbonden met de lokale omgeving en in
ontwikkeling van het meldkamerdomein. De meldkamer
samenhang met landelijke ontwikkelingen. In 2016 werd
heeft daarnaast als gezamenlijke entiteit bijgedragen
in het Dekkingsplan de spreiding van brandweerposten
aan de versterking van de samenwerking tussen de drie
en voertuigen over de regio beschreven. Ook werd
regio’s op mono- en multidisciplinair vlak.
hierin, in het verlengde van de visie Brandweerzorg in Samenhang, het belang van de risicobeheersingstaken
De doorontwikkeling naar een netwerk van 10
(de zogenaamde ‘voorkant van de veiligheidsketen’) en
samenwerkende meldkamers in Nederland, die in
de onderlinge verbinding daarvan met de operationele
geval van een hoog werkaanbod/drukte of uitval
prestaties van de organisatie nogmaals benadrukt.
elkaar kunnen ondersteunen, heeft sinds 2011 vorm
10
gekregen. De stip op de horizon heeft met een aantal
In het Dekkingsplan van 2023 is de VRG overgegaan op
tussenstappen geleid tot de vorming van de Landelijke
de systematiek van de gebiedsgerichte opkomsttijden
Meldkamer Samenwerking (LMS). De LMS draagt op dit
die meer recht doet aan de praktijk van een landelijk
moment onder meer zorg voor de gezamenlijke IV/ICT
gebied en grotendeels door vrijwilligers bezette
voorzieningen voor alle meldkamers in Nederland.
brandweerposten.
Organisatiestructuur VRG Vier jaar na de oprichting werd in 2018 de organisatiestructuur van de VRG op onderdelen aangepast. Hier lagen verschillende doelen aan ten grondslag, zoals het opbouwen van brandweerzorg en crisisbeheersing (en daarmee ook crisisbeheersing volwaardig organiseren), de bedrijfsvoering op orde brengen (met name op het gebied van personele invulling), de gemeentelijke kolom en de Geneeskundige Hulpverleningsorganisatie in de Regio (GHOR) Naast de snelheid waarmee de brandweer ter plaatse
volwaardig inbedden, de multidisciplinaire afstemming
kan zijn, is er ook aandacht voor zaken als gelijktijdigheid
zoals het directeurenoverleg organiseren en meer
van optreden, opschaling en doorzettingsvermogen,
aandacht geven aan de strategische functie van (crisis)
oftewel ‘de slagkracht’. Waar de streeftijden niet worden
communicatie.
gehaald, zijn aanvullende preventieve maatregelen nodig.
Met de aanpassing van de organisatiestructuur werden de acht geografische clusters van de brandweer
In de afgelopen tien jaar zijn de kerntaken van
vervangen door vier gebieden, waarmee naast focus op
de repressieve organisatie – brandbestrijding,
de lokale posten ook meer strategische sturing mogelijk
hulpverlening, incidentbestrijding gevaarlijke stoffen en
werd. In 2019 volgde een organisatieaanpassing binnen
waterongevallenbeheersing – tegen het licht gehouden
VRG om beter aan te sluiten op de gemeentelijke
en toekomstbestendig en uitlegbaar georganiseerd.
herindelingen. Deze nieuwe structuur sloot ook beter aan bij de doorontwikkeling van de vakgebieden en
Het laatste jaar is er een ontwikkeling gaande naar
bood ruimte aan een verdere investering in de gewenste
een adaptieve brandweer. Wij sluiten landelijk aan op
cultuur en competenties.
de zoektocht hiernaar. De inhoud wordt momenteel vormgegeven.
11
2. Wat gaan we de komende vier jaar doen? In de steeds sneller veranderende wereld staat Veiligheidsregio Groningen voor grote uitdagingen. Dat geldt voor alle sectoren in de organisatie. De VRG bereidt zich voor op de toekomst om adequaat te kunnen inspelen op de dan voorkomende risico’s en te kunnen handelen op de incidenten en crises die zich dan voordoen. We ontwikkelen als organisatie ook door. We ondersteunen onze primaire processen en streven er ook naar om een toekomstbestendige organisatie te zijn waar men fijn werkt. De visies op brandweerzorg en op crisisbeheersing vormen de komende vier jaar de leidraad voor ons handelen. In opdracht van het bestuur een visie Brandweerzorg Groningen 2030 opgesteld. De visie is samen met het daaruit voortvloeiende Organisatieplan Brandweerzorg en het Regionaal Dekkingsplan in 2023 vastgesteld. Eenzelfde traject is in 2023 in gang gezet voor de ontwikkeling van een visie op crisisbeheersing. Deze visie Crisisbeheersing zal in 2024 worden gecompleteerd met het Regionaal Risicoprofiel, het beleidsplan Crisisbeheersing en het organisatieplan Crisisbeheersing. In dit hoofdstuk lichten wij toe wat wij de komende jaren gaan doen om dit te bereiken en hoe onze organisatie door ontwikkelt.
2.1
12
Organisatie
De VRG bewijst zich in deze onvoorspelbare tijden als een
De VRG zet in op een ontwikkelingsgerichte
proactieve organisatie. We spelen voortdurend in op de
bedrijfsvoering. Daarbij werken we ‘van boven naar
ontwikkelingen om ons heen. Onze medewerkers zetten
beneden’ én ‘van beneden naar boven’. Advisering
zich daar iedere dag voor in. Wij zijn flexibel en bewegen
in het klein sluit aan bij belangen op directie- en
mee. Dit is steeds weer gebaseerd op commitment naar
bestuursniveau en andersom. Deze verbinding gaat
onze tien gemeenten. De maatschappij verandert, en
gepaard met blijvende nieuwsgierigheid, want de
dit vraagt ook van ons een doorontwikkeling naar een
samenleving blijft in ontwikkeling. Er wordt zoveel
breder veiligheidsperspectief, aangezien de soorten
mogelijk aangesloten op de vraag vanuit het primaire
crises en branden ook veranderen. We staan hiervoor
proces. Zo nodig helpt de organisatie om de vraag
midden in de maatschappij en maken de connectie met
scherp te krijgen, consequenties gezamenlijk in beeld
onze inwoners. We halen de nodige kennis van buiten
te brengen of kaders te bepalen waar ze nog ontbreken.
naar binnen en andersom, om zo snel en goed mogelijk in
Bedrijfsvoering werkt daarbij opdrachtgestuurd en in lijn
te spelen op de actualiteiten. We werken hiervoor samen
met de vastgestelde jaarplannen, maar doet dit met een
met verschillende partijen, zoals het NIPV voor landelijke
flexibele instelling (maatwerk binnen de kaders).
opgaven of onze netwerkpartners voor regionale
Goed opdrachtgeverschap en goed
opgaven.
opdrachtnemerschap gaan hand in hand.
Interne controle Het is een randvoorwaarde dat de administratieve
kwaliteitsmanagementsysteem stelt ons in staat om
organisatie en interne controles effectief zijn.
zichtbaar te maken wat de normen zijn, waar we goed in
De organisatie heeft behoefte aan werkbare processen,
zijn en op welke onderdelen we moeten ontwikkelen.
met daarin werkzaamheden die overdraagbaar en
De komende jaren gaan we hiermee bezig en zo bouwen
controleerbaar zijn. Met interne controles toetsen we
we aan een toekomstbestendige organisatie.
bestaan en werking van onze beheersmaatregelen binnen processen. Ook toetsen we of deze daadwerkelijk
Informatievoorziening
functioneren en effectief genoeg zijn om de risico’s
Informatie is en blijft een cruciaal onderdeel voor de
zoveel mogelijk te mitigeren. Mocht er toch wat gebeuren,
VRG. Het is nodig om de bedrijfsprocessen continu te
dan zorgt een goed geborgd continuïteitsplan ervoor
laten functioneren, vooral in een organisatie die continu
dat de effecten van een verstoring worden beperkt,
operationeel moet zijn. Waar voorheen continuïteit
zodat vitale processen van de VRG, in de gestelde 72 uur,
vooral werd bedreigd door (technische) storingen,
zoveel mogelijk worden voortgezet. Hiermee willen we de
is tegenwoordig een andere grote dreiging een
continuïteit van de interne vitale processen op het gebied
cyberaanval. Zowel het voorkomen van storingen als het
van crisisbeheersing en brandweerzorg zo goed mogelijk
beveiligen tegen cyberaanvallen heeft de volle aandacht.
borgen.
Er worden diverse preventieve maatregelen genomen om uitval te voorkomen en voorzorgsmaatregelen
Kwaliteit
genomen voor het geval er toch sprake is van uitval,
Kwaliteitsmanagement verwijst naar het proces van
zodat de belangrijkste bedrijfsactiviteiten doorgang
plannen, coördineren en controleren van activiteiten
kunnen vinden. Vanaf oktober 2024 wordt de NIS2 van
binnen een organisatie met als doel het waarborgen en
toepassing. Dit betreft allerlei richtlijnen op het gebied van
verbeteren van de kwaliteit van producten, diensten,
informatiebeveiliging waar VRG aan moet (gaan) voldoen.
processen en systemen. Het omvat het vaststellen van
Een van de onderdelen hieruit is het inzetten van een
kwaliteitsnormen, het implementeren van procedures
Security Operations Center (SOC) ingezet. Hiermee wordt
en methoden om aan deze normen te voldoen, en het
24/7 de omgeving gemonitord op “vreemde” activiteiten.
monitoren van prestaties om continue verbetering te bevorderen. Het richt zich op het voldoen aan de
Daarnaast werken we hard aan de doorontwikkeling
verwachtingen en behoeften van (in- en externe)
van de informatiefunctie op het terrein van
klanten, het minimaliseren van fouten, het verhogen
informatievoorziening, ook om de doelstellingen op het
van efficiëntie en het vergroten van klanttevredenheid.
terrein van informatie gestuurde veiligheid waar te kunnen
Kwaliteitsmanagement is zeggen wat je doet, doen wat je
maken. Hiervoor wordt een datateam en een Veiligheid
zegt, laten zien dat je goed doet wat je zegt, en wat je doet
Informatie Knooppunt (VIK) ingericht. Hiermee wordt het
steeds beter proberen te doen.
mogelijk om de enorme hoeveelheid beschikbare data ook daadwerkelijk nuttig te gebruiken in de verschillende
De VRG opereert in een dynamische en veeleisende
processen. Verder wordt er gewerkt aan het opzetten
omgeving. Kwaliteitsmanagement is daarom van
van een solide I-organisatie waarbij de rekening wordt
essentieel belang voor onze organisatie.
gehouden met de samenwerking met de GGD Groningen.
Het ontwikkelen en implementeren van een volwaardig
13
Communicatie Samen gaan we voor een communicatieve organisatie.
onderwerp. Als publieke organisatie hebben wij een
Achter de voordeur zijn we één organisatie, naar buiten
voorbeeldfunctie. Daarom is het belangrijk om niet
toe hanteren we twee merkidentiteiten en presenteren
alleen de landelijke wetgeving te volgen, maar ook
we ons als Veiligheidsregio Groningen (inclusief
ambities te hebben op het gebied van duurzaamheid.
Crisisbeheersing) en Brandweer Groningen. Voor beide
We maken hierbij keuzes die overeenkomen met de
merkidentiteiten is een huisstijl ontwikkeld, die als basis
gemeentelijke standaard en verweven duurzaamheid
dient voor alle communicatiemiddelen. Veiligheidsregio
in ons handelen. Onze verantwoordelijkheid gaat in
en brandweer communiceren via de corporate website
een snel veranderende omgeving verder dan alleen
(inclusief 24/7 liveblog voor incidenten) en social media
fysieke veiligheid. Hierin staan respect voor mensen én
(Instagram, Facebook, X, LinkedIn).
de leefomgeving centraal. Bij elke keuze die gemaakt
Team communicatie ondersteunt de diverse sectoren
wordt zal duurzaamheid een prominente plek innemen, in
met advies en uitvoering (redactie, vormgeving,
samenhang met financiële haalbaarheid.
audio/video, social, web) en de voorbereiding van presentaties en bijeenkomsten, bijvoorbeeld op
Huisvesting
het gebied van werving en selectie, evenementen
De komende jaren wordt er gewerkt aan het onze
en open dagen. Daarnaast speelt het team een
vastgoedopgave. De uitgangspunten voor de
verbindende en ondersteunende rol op het gebied
huisvestingsstrategie in de regio staan opgenomen
van risicocommunicatie (EHBJ, Brandveilig Leven) en
in het Strategisch Huisvestingsplan (SHP).
crisiscommunicatie, ook richting de tien gemeenten en
Hiermee wordt invulling gegeven aan vervanging van
klassieke en nieuwe netwerk- en crisispartners.
de verouderde huisvestingsportefeuille van de VRG en wordt voorkomen dat op termijn onderhoudskosten
Projectmatig werken
zullen toenemen. Ook kan een zelfbewuste uitstraling
De VRG is continu bezig om verder te professionaliseren
van de verschillende kazernes worden bewerkstelligd.
en processen te optimaliseren. Ook zet de VRG in op
Hierbij wordt ook een belangrijke slag gemaakt om
een betere projectorganisatie, waarin sectorbrede
het vastgoed in de toekomst op een doelmatige wijze
thematiek wordt opgepakt en uitgewerkt in een
duurzaam, circulair en flexibel te maken.
projectstructuur met duidelijke procesflow.
Daarnaast werken we aan de herhuisvesting van het
Het projectmatig werken is een methode van
hoofdkantoor van de VRG en de kazerne aan de Sontweg
samenwerken die bijdraagt aan de groei van een
in Groningen op de voormalige ‘Arriva-locatie’ en locatie
creërende organisatie. De komende jaren werken we
‘Winschoterweg’, waarbij op de Arriva-locatie tevens de
verder aan de ontwikkeling van projectmatig werken en
GGD zal huren van de VRG.
gaan we sturen en prioriteren met portfoliomanagement. Duurzaamheid Duurzaamheid krijgt steeds meer een rol in de huidige samenleving. Met het veranderen van onze natuur, samenleving en de opvolgende politieke en sociale bewegingen is het tijd voor de VRG om meer gestructureerd actie te ondernemen op dit
14
2.2 Personeel In de dynamische omgeving van de VRG dragen we bij aan de veiligheid van onze inwoners. Het werk is niet vrijblijvend. Daarbij erkennen we de veranderende arbeidsmarkt en het groeiende belang van duurzame inzetbaarheid. Onze medewerkers vormen het kloppende hart van onze organisatie, en het is onze prioriteit om hen te ondersteunen in hun groei, vitaliteit en werkplezier. In de komende beleidsperiode hanteren
We werken aan deze speerpunten vanuit een HR-visie.
we vier HR-speerpunten:
Goed werkgeverschap en goed werknemerschap gaan hier hand in hand en zijn goed in balans. Zo staan we
• (Persoonlijk) Leiderschap, Cultuur en gedrag;
open voor zowel de professional als de mens, waarbij
• Toekomstgericht werkgeverschap en
we streven naar een organisatie waar ieders kwaliteiten
werknemerschap;
tot hun recht komen. We investeren in een duurzame
• HR-digitalisering;
relatie met onze medewerkers, verwachten hart voor
• HR-fundament.
het werk, persoonlijk leiderschap, en de bereidheid om samen doelen te bereiken. We gaan daarbij voor de
Door aan deze punten te werken, dragen we bij aan de
juiste persoon op de juiste plek op het juiste moment.
benodigde doorontwikkeling van ons personeel.
Tevens moedigen we een kritische houding aan, waarbij
De nieuwe kernwaarden en meerjarenkoers gelden als
medewerkers verantwoordelijkheid nemen en effectief
leidraad en vragen op onderdelen aanscherping van
samenwerken.
competenties en vaardigheden. Denk aan het kunnen acteren in langdurige crises of het verbinden met de
Ons strategisch personeelsbeleid heeft duurzame
samenleving. (Persoonlijk) leiderschap is een belangrijke
inzetbaarheid als belangrijkste focus. We richten ons op
basis voor deze doorontwikkeling. Daarnaast zijn er veel
thema’s als vitaliteit (mentaal en fysiek), welzijn, werk-
ontwikkelingen op gebied van digitalisering, zoals
privé balans, vakkennis en vaardigheden, motivatie
HR-data en HR-administratie, waar efficiency-voordelen
en betrokkenheid. Hier hoort een sociaal veilige
zijn te behalen en met juiste informatie beter gestuurd
werkomgeving bij, gericht op begrip en aandacht voor
kan worden. Het HR-fundament is een speerpunt onder
persoonlijke omstandigheden. In onze aanpak zijn we
andere vanwege aanpassingen in het functiehuis en
bewust van de persoonlijke situaties en verschillende
implementatie van landelijke afspraken op gebied
levensfasen van onze medewerkers.
van verzekeringen. Uiteraard sluiten we met deze
Onderwerpen waar we aandacht voor hebben zijn
speerpunten aan bij landelijke ontwikkelingen en werken
dan ook zeer divers, zoals arbeidsomstandigheden,
we samen waar dat voordelig is.
beroepsziekten, mentale gezondheid/PTSS, rouw,
15
mantelzorg, gendergerelateerde thema’s. In al deze thema’s is het gesprek tussen leidinggevende en medewerker de basis. Met deze investering willen we bereiken dat medewerkers vitaal en gemotiveerd langer inzetbaar blijven. Binnen de VRG bieden we een open en veilige werkcultuur. Door open te staan voor een ander, werken we aan een cultuur waarin uiteenlopende mensen met hun capaciteiten tot hun recht komen. Het thema diversiteit en inclusie krijgt aandacht door het te verweven met andere trajecten. De ingezette ontwikkeling om met name meer vrouwen te werven binnen de repressieve brandweer, wordt actief ondersteund. Ook wordt geïnvesteerd in meer bewustwording ten aanzien van inclusiviteit, bijvoorbeeld als onderdeel van leiderschaps- en teamontwikkeling. Andere relevante thema’s zijn arbeidsmarktcommunicatie, recruitment, werving & selectie, hybride werken, werkplezier en arbeidsvoorwaarden. We streven naar organisatiebreed voldoende personeel dat robuust en wendbaar is, uitgerust voor de taak, nu en in de toekomst. We houden rekening met en sluiten aan op de diverse doelgroepen binnen de organisatie, met kantoorpersoneel, brandweervrijwilligers, brandweerberoepsmedewerkers en crisismedewerkers. Leidinggevenden vertalen onze visie naar concrete acties met een leiderschapsvisie en -programma.
We baseren ons op een persoonlijkheidsinstrument voor onze leidinggevenden, medewerkers en teams, als basis voor continue ontwikkeling. Dit instrument biedt inzicht in gedrag, drijfveren en talenten en kan als basis dienen voor het verder werken aan diverse teams. Onderdeel van het hebben van een open en veilige werkcultuur, is dat fouten er bij horen; we zijn een lerende organisatie. Korte lijnen bevorderen effectieve communicatie en een constructieve samenwerking.
16
WVSV Sinds 2022 is VRG (net als de overige 24 veiligheidsregio’s) aangesloten bij de Werkgeversvereniging Samenwerkende Veiligheidsregio’s (WVSV). Op deze manier zijn we goed aangehaakt bij regionale en landelijke ontwikkelingen die relevant zijn voor HR en organisatieontwikkeling. Zo is VRG op ambtelijk en bestuurlijk niveau goed betrokken bij de arbeidsvoorwaardenontwikkeling van de gezamenlijke veiligheidsregio’s. Deze worden ontwikkeld vanuit de WVSV in samenspraak met de RCDV en de vakraad Bedrijfsvoering. Er is een eerste koers uitgezet, waarbij we rekening houden met documenten als de ‘Toekomstverkenning Brandweer 2022-2023, de vier ‘Grote Werken ’ van de RCDV en de ‘Stip op de horizon’ van de VNG. Wij vinden het daarbij belangrijk dat de arbeidsvoorwaarden van het personeel van de veiligheidsregio zoveel mogelijk aansluiten bij de gemeentelijke arbeidsvoorwaarden. We zoeken de samenwerking tussen de 25 veiligheidsregio’s en streven waar mogelijk naar verdere harmonisatie op arbeidsvoorwaarden. Een relevant voorbeeld betreft de samenwerking van de 25 veiligheidsregio’s rondom verzekeringen, die heeft geleid tot een Landelijke Regeling aanspraken na Dienstongevallen Veiligheidsregio’s. Door hier samen in op te trekken, kunnen we als VRG invulling blijven geven aan onze werkgeversverantwoordelijkheid.
Dit zijn de Versterking van de (boven)regionale crisisbeheersing, het Brandweeronderwijsstelsel, toekomstvaste Brandweerzorg, toekomstbestendig Werkgeverschap.
1
17
2.3 Financiën De VRG dient te voldoen aan financiële regelgeving, die met name vastgelegd is in de Gemeentewet art. 212 en 213 en het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV). Deze regelgeving is naar onze organisatie vertaald in de financiële verordening Veiligheidsregio Groningen 2022 en de controleverordening Veiligheidsregio Groningen 2014. Deze verordeningen zijn vastgesteld door het Algemeen Bestuur en vormen de basis voor de inrichting, uitvoering en verantwoording over de financiën.
Onze meerjarenraming wordt opgesteld aan de hand van
Daarnaast vergen dossiers als huisvesting en FLO
de uitgangspunten in de jaarlijkse kaderbrief.
financiële stappen waarvan we reeds de eerste gezet
We zien dat we in de afgelopen jaren in staat zijn geweest
hebben.
om veranderingen door te voeren en dit financieel op te vangen. De begroting is daarbij altijd het uitgangspunt.
Huisvesting
We doen nieuw-voor-oud om structurele verhogingen
De huisvestingsopgave van de Veiligheidsregio
te kunnen dekken, waardoor we in staat zijn geweest om
Groningen is vastgesteld in de vergadering van het
tegenvallers en veranderingen op te vangen. Het einde
Algemeen Bestuur van 13 juli 2023. Daarmee is een
van de mogelijkheden om op deze manier te werken
belangrijke stap gezet om de eerste 10 kazernes in de
is echter in zicht. Er is sprake (geweest) van diverse
regio en de kazerne in de stad in de aankomende 10 jaren
(autonome) ontwikkelingen, waarvan we niet weten of
te nieuwbouwen en herbouwen.
we ze in de toekomst nog kunnen opvangen zonder een beroep te doen op de deelnemende gemeenten.
FLO
Hierbij valt onder andere te denken aan het verloop van
Het FLO-dossier heeft de afgelopen jaren laten zien,
vrijwilligers, duurzaamheid, landelijke harmonisatie van
mede door landelijk wijzigende arbeidsvoorwaarden,
regelingen en collectieve opgaven.
dat dit forse effecten op het resultaat heeft. Er wordt landelijk het gesprek aangegaan over de mogelijkheden
De Omgevingswet heeft ook tot nieuwe taken voor
om de FLO-systematiek beheersbaar te houden.
de veiligheidsregio’s geleid. Onderzoek (Cebeon,
Daarnaast wordt voor onze veiligheidsregio onderzocht
2021) heeft uitgewezen dat deze taken voor de
welke systematiek voor de huidige voorziening
Veiligheidsregio Groningen naar schatting een omvang
toekomstbestendig is.
hebben van 2-3 fte. Aangezien door het rijk en/of de gemeenten tot heden vooralsnog geen extra middelen
Het bestuur, de auditcommissie, de aangesloten
beschikbaar zijn gesteld, zijn we genoodzaakt om tijdelijk
gemeenten en andere belanghebbenden worden actief
keuzes te maken en een aantal taken op een lager niveau
betrokken bij en geïnformeerd over zowel de inhoudelijke
uit te voeren. Gedurende 2024 vindt er landelijk een
als financiële voortgang van deze grote opgaven.
onderzoek plaats naar de daadwerkelijke omvang van de extra taken en op basis van de uitkomsten van dit onderzoek zal het gesprek gevoerd moeten worden over meer structurele keuzes.
18
We zijn ons bewust van de financiële posities van de
Deze knooppunten zijn vanzelfsprekend volgens
gemeenten. We houden ons bij nieuwe ontwikkelingen
afgesproken standaarden, normen en architectuur
aan de gemaakte financiële afspraken (hygiëneregels)
ingericht. Naast een technische inrichting is een 24/7
zoals vastgesteld in het Algemeen Bestuur. Dit betekent
actieve organisatie nodig die snel opgeschaald kan
het volgende:
worden. U kunt van ons verwachten dat wij de komende jaren daarvoor bekwame menskracht beschikbaar en
• Er wordt onderscheid gemaakt tussen autonome
getraind hebben.
(niet-beïnvloedbare) ontwikkelingen en nietautonome (beïnvloedbare) ontwikkelingen.
Het is de ambitie om eind 2024 alle veiligheidsregio’s via
• Autonome ontwikkelingen leiden in principe
een (inter)regionaal informatieknooppunt aangesloten te
tot uitzetting van de begroting; • Niet-autonome ontwikkelingen worden voorgelegd aan het bestuur inclusief risico’s, financieel effect en
hebben op het landelijke informatieknooppunt KCR2. De middelen hiervoor komen via een structurele uitzetting van de BDUR gelden.
dekking. • We geven invulling aan wettelijke taken vanuit een realistisch perspectief; • Onze landelijke inzet is om financiële effecten van nieuwe ontwikkelingen te verkleinen; • We kijken expliciet naar financieringsmogelijkheden door derden.
2.4 Landelijke ontwikkelingen
Vier Grote Werken De Raad van Commandanten en Directeuren Veiligheidsregio’s (RCDV) en het managementteam van het Nederlands Instituut Publieke Veiligheid (NIPV) hebben eind 2022 het voornemen uitgesproken om de komende jaren een aantal grote opgaven in verbinding met elkaar te realiseren. Aanleiding hiervoor waren de ambities geformuleerd in de evaluatie Wet veiligheidsregio’s en enkele langlopende vraagstukken
Bovenregionale en landelijke informatiepositie
binnen onze branche. De vraagstukken zijn daarbij
Rampen en recente crises hebben het belang
globaal ingedeeld in ‘Vier Grote Werken’.
aangetoond van een goede informatiepositie van veiligheidsregio’s, en een goede bovenregionale en
1. Versterken (boven)regionale crisisbeheersing en
landelijke informatiepositie. Dat heeft geleid tot het
daaraan gerelateerde informatievoorziening.
initiatief van het Knooppunt Coördinatie Regio’s en
2. Verbeteren en vereenvoudigen van het
Rijk (KCR2). De veiligheidsregio’s en het Rijk werken
brandweeronderwijsstelsel en inrichting van een
in dit project samen aan de ontwikkeling van een
daarop geïnspireerd stelsel voor crisisonderwijs.
informatievoorzieningsorganisatie, die te allen tijde een
3. Organiseren van toekomstvaste brandweerzorg.
goed regionaal, bovenregionaal en landelijk beeld kan
4. Toekomstbestendig werkgeverschap.
realiseren. Binnen deze samenwerking organiseren de veiligheidsregio’s informatieknooppunten waardoor de
Deze landelijke ambities sluiten aan bij de thema’s uit de
informatie van crisispartners en van de eigen organisatie
meerjarenkoers van Veiligheidsregio Groningen.
gedeeld kan worden en uitwisseling mogelijk is met andere regio’s en met landelijke partners.
19
2.5 Brandweerzorg
Binnen de VRG voert de brandweer kerntaken uit op het gebied van brandweerzorg. Brandweerzorg is
het geheel van risicobeheersing en incidentbestrijding. Daarnaast vervullen ook andere partners (overheden,
organisaties en inwoners) taken op het gebied van brandweerzorg.
Brandweer Groningen voert de repressieve taak uit vanuit twee beroepsposten en 37 vrijwilligersposten.
Voor de uitvoering hebben we ongeveer 750 brandweervrijwilligers en 91 fte beroepsbrandweermensen
ter beschikking en zijn er 35 piketfunctionarissen Commandovoering. Deze worden ondersteund door
100 dagdienstmedewerkers, het Team collegiale opvang (TCO) en het Team Brandonderzoek (TBO).
Ook is op vijf posten in de regio een jeugdbrandweerploeg actief.
De sector Risicobeheersing is verantwoordelijk voor de
ingerichte repressieve brandweerzorg, aandacht voor
preventieve kant van de brandweerzorg en bestaat uit
preventieve maatregelen en de inzet van inwoners,
twee teams:
bedrijven en andere overheden.
• Brandveilig Leven & Toezicht houdt toezicht op
Ontwikkelingen Brandweerzorg
brandveiligheid in gebouwen en situaties waar zich
Samen met de 25 veiligheidsregio’s in Nederland zijn we
mensen bevinden en maken inwoners en bedrijven
vanuit het Grote Werk toekomstvaste brandweerzorg
in de regio Groningen bewuster van de gevaren in hun
op zoek naar de adaptieve brandweer van 2030.
leefomgeving, huis en bedrijf.
Een adaptieve brandweer kan wendbaar inspelen op
• Specialistisch Advies adviseert gemeenten
maatschappelijke behoeften en is volledig ingespeeld
over omgevingsvergunningen in het kader van
op aanpassing aan snel veranderende omstandigheden.
brandveiligheid, externe- en industriële veiligheid,
Dat aanpassingsvermogen moet mogelijk worden
en adviseert op beleidsmatig en planmatig niveau
gemaakt door vier elementen: variatie in functies en
over deze onderwerpen. Het team heeft een rol in
taken, flexibele bezetting en inzet, sturing op dekking,
de BRZO -inspecties samen met de
slagkracht en paraatheid en ondersteunen van de
Omgevingsdienst Groningen en wijst inrichtingen aan
aansturing vanuit operationele centra. De richting van
om te beschikken over een bedrijfsbrandweer.
een adaptieve brandweer hebben we omarmd. Hoe dat daadwerkelijk vorm moet krijgen, gaan we
De brandweerzorg in Groningen is smal ingericht, passend bij de Groninger schaal. Dit vraagt om strategische keuzes: risicogericht toezicht, op maat
20
nog in gezamenlijkheid bepalen.
Visie Brandweerzorg Groningen 2030
wijzen we de juiste capaciteiten en instrumenten toe.
Met de uitvoering van de ambities uit de Visie
Dit betekent dat we robuust en breed georganiseerd
Brandweerzorg Groningen 2030 geven we vanuit een
zijn ten aanzien van relatief eenvoudige en
realistisch perspectief invulling aan de primaire taak
veelvoorkomende situaties en smaller en
van de brandweer (veiligheid realiseren en herstellen
specialistischer georganiseerd naarmate situaties
waar deze in het geding is) met een goed toegeruste
complexer worden. Om dit te realiseren zullen we
basisinfrastructuur die risicogericht, flexibel en
scherpere keuzes moeten maken in de taakuitvoering
wendbaar is. We zijn daarbij proactief en innovatief en
waardoor we (nog) meer aandacht kunnen besteden
oriënteren ons op de wereld om ons heen. We behouden
aan risicovolle objecten en situaties en minder of
het goede, verbeteren waar nodig en werken soms
geen aandacht geven aan situaties waar we de
anders om hetzelfde doel te behalen. Het realiseren van
risico’s lager inschatten.
de ambities uit de visie loopt langs vier programmalijnen:
• De brandweerorganisatie heeft een krachtige adviesrol en beweegt als integraal adviseur van
1. Risicogerichte preventieve brandweerzorg
toezicht naar meer advisering. We zijn klantgericht in
2. Solide organisatie van de repressieve brandweerzorg
de advisering van andere overheden vanuit de
3. Brandweerzorg in verbinding met de samenleving
instelling “ja, mits” in plaats van “nee, tenzij”.
4. Duurzame bedrijfsvoering
• Acteren aan de voorkant van de brandweerzorg kan beslist niet zonder maatschappelijke allianties
Risicogerichte preventieve brandweerzorg
(van inwoners tot overheden): samen mensen
Alle branden die niet ontstaan, hoeven ook niet te
bewuster maken van de risico’s op brand en
worden geblust. Daarom zetten we met risicogerichte
hen helpen bij het (brand)veiliger maken van hun
preventie in op het voorkomen van incidenten.
leefomgeving. Allianties worden daarom geïnitieerd
Keuzes worden continu risicogericht gemaakt: wat zijn
en onderhouden.
de grootste risico’s, waar kunnen we onze middelen zo effectief mogelijk op inzetten en wat moeten we als
Solide organisatie van de repressieve brandweerzorg
restrisico accepteren?
Alle branden voorkomen is een utopie. Er is daarom een repressieve organisatie nodig die dag en nacht klaar
• We voeren onze (wettelijke) taken professioneel uit, waarbij we anticiperen op aanpassingen van het
staat om incidenten te bestrijden. In 2030 ziet die er als volgt uit:
wettelijk kader door een steeds sneller veranderende samenleving. De voorkant (preventie) van de
• De repressieve brandweerzorg is solide
brandweerzorg is in balans met de achterkant
georganiseerd, passend bij het dynamisch
(repressie), bijvoorbeeld door het opstellen van
risicoprofiel en de veranderende opgaven en in
dekkingsplannen waarin risico’s (gebouwen, locaties)
balans met de preventieve brandweerzorg.
nauwkeurig in kaart zijn gebracht. • We bewegen mee met veranderende risicoprofielen
• Er is focus op de uitvoering van de volgende vier taakgebieden, met een continue kwalitatieve
en maken actief een keuze in de wijze waarop we het
discussie over hoe veiligheid hersteld kan worden
risico willen beïnvloeden.
na verstoring: Brandbestrijding, Hulpverlening,
• De preventieve brandweerzorg is risicogericht georganiseerd. Met een heldere prioriteitsstelling
Incidentbestrijding gevaarlijke stoffen en Waterongevallenbeheersing.
21
• Het realistische dekkingsplan (periodes 2023-2026
• De brandweerorganisatie is naar buiten gericht. We
en 2027-2030) is gebaseerd op
zijn ons bewust van innovatieve ontwikkelingen
basisbrandweerposten, circa 10 robuuste posten en
en maken proactief deel uit van een steeds sneller
2 continubezette posten.
veranderende en complexe omgeving.
• Met een moderne, flexibele bedrijfsvoering wordt
• We adviseren inwoners en maatschappelijke partners
aangesloten op de maatschappelijke opgaven.
niet alleen preventief, maar stimuleren hen ook iets te
Thema’s zijn diversiteit en inclusie, introductie van
doen in de responsfase. De brandweer bevordert
flexibel uitrukken, oriëntatie op de mogelijkheid en
zelf- en samenredzaamheid.
wenselijkheid van modulair opleiden bij instroom van nieuwe mensen en oog voor de menselijke maat. • Er is oog voor de ‘human factor’, het feit dat
• Door gedragsbeïnvloeding en educatie maken we onze omgeving bewust van veiligheidsrisico’s en partner in brandweerzorg. Technologieën als
er grenzen zitten aan wat van brandweermensen
domotica en ‘smart-living’ bieden daarbij
kan worden gevraagd. Dit betekent dat nieuwe
nieuwe mogelijkheden, waarop de brandweerzorg
informatiesystemen gebruiksvriendelijk worden
informatiegestuurd aansluit.
aangeboden, er specifieke aandacht is voor besluitvorming van commandanten bij incidenten
Duurzame bedrijfsvoering
en dat robotica worden ingezet als het voor mensen
Voor de continuïteit van de brandweerorganisatie is het
te gevaarlijk is.
essentieel dat de bedrijfsvoering meebeweegt in de
• De brandweerorganisatie is omgevingssensitief. Dit betekent dat ze zich bewust is van de (veranderende)
ontwikkeling van brandweerzorg en ondersteunend is om de ambities uit te visie te realiseren.
verwachtingen van de samenleving en in staat is met de samenleving mee te veranderen. • Met modern vrijwilligersmanagement bieden we
• Om nu en in de toekomst vakbekwame en vaardige repressieve medewerkers te behouden
maatwerk aan posten om hun taken passend bij de
worden passende opleidingen ingericht voor
lokale situatie uit te voeren en om flexibel en
de brandweervrijwilligers en beroepsbrandweer,
wendbaar in te kunnen spelen op specifieke
aansluitend op het Grote Werk onderwijsstelsel. Er
behoeften en ontwikkelingen.
wordt geoefend voor het vakbekwaam houden van
• Het lerend vermogen en daarmee de wendbaarheid
de repressieve medewerkers, maar er wordt
van de brandweerorganisatie wordt versterkt door
ook continu gekeken welke vaardigheden in de
onder andere onderzoek en monitoring (kennisregie).
toekomst nodig zijn. Met ons meerjarenbeleidsplan
• Er wordt een volgende stap gezet in toekomstgerichte bluswatervoorziening
vakbekwaamheid streven we naar een samenhangend systeem van vakbekwaamheid met als resultaat een aantoonbaar vakbekwame
Brandweerzorg in verbinding met de samenleving
brandweerorganisatie in Groningen, waarbij de
De brandweer kan niet alles (alleen). Daarom gaan we
repressieve medewerkers verantwoordelijk zijn voor
slimme allianties aan met inwoners, overheden en andere
het eigen leerproces en leren continu plaatsvindt in
partners. Door een brede maatschappelijke coalitie
een veilige omgeving.
op te tuigen kunnen we daar waar mogelijk invloed uitoefenen op brandveiligheid.
22
• We zorgen voor een goede, degelijke huisvesting voor alle brandweerposten, voor de repressieve
en de dagdienstmedewerkers. Vanuit het strategisch
• Om paraat te blijven, gaan we sturen op de
huisvestingsplan is een top 10 van kazernes
beschikbaarheid en inzetbaarheid van beroeps- en
opgesteld waaraan de komende tien jaar
vrijwillig brandweerpersoneel.
invulling wordt gegeven. Voor de eerstkomende
• De informatievoorziening is een belangrijke
tien jaar ligt het accent op het nieuw bouwen
randvoorwaarde voor het kunnen leveren van
van zeven brandweerkazernes, de renovatie van
hoogwaardige brandweerzorg. Informatievoorziening
drie brandweerkazernes en het verduurzamen
is een samenspel van informatieprocessen-,
van 16 brandweerkazernes. Voor de nieuw te bouwen
systemen, afspraken, techniek en data, en
kazernes is een raamovereenkomst
moet functioneel en toepasbaar zijn binnen de
architectendiensten afgesloten. We gaan werken
brandweerorganisatie. Het gaat hierbij niet alleen
met een standaard programma van eisen, met oog
om techniek, maar ook om het mogelijk maken
voor inpassing in de omgeving.
van de samenwerking met en informatie-uitwisseling
• Alle medewerkers (vrijwilligers, beroeps, dagdienst)
tussen interne en externe partners. Dit betekent
moeten beschikken over de nodige middelen om
dat de komende jaren geïnvesteerd wordt in de
hun werk op een goede manier te kunnen doen. Daar
informatievoorziening. Informatie- en kennisgestuurd
waar mogelijk anticiperen we op nieuwe
werken wordt gefaciliteerd en ondersteund.
ontwikkelingen en sluiten we aan bij de verschillende landelijke ontwikkelingen op het terrein van duurzaamheid, personeelsbeleid, informatievoorziening, financiën, opleidingen en communicatie. • We willen blijvend investeren in duurzame inzetbaarheid van onze mensen. Dit betekent onder andere dat er de nodige aandacht besteed wordt aan het vitaal houden van de medewerkers. Zo bieden we programma’s aan voor het behouden van fysieke en mentale fitheid en veerkracht. Naast vitaliteit gaat het er ook om dat medewerkers (technologische) ontwikkelingen kunnen bijbenen en dat er continu gewerkt wordt aan het vakbekwaam, vaardig en flexibel houden van de medewerkers. Daarnaast zetten we in op een werkklimaat waarin specifieke aandacht is voor de brandweervrijwilligers, waaronder een leiderschapsprogramma gericht op vrijwilligersmanagement.
23
2.6 Crisisbeheersing Ontwikkelingen crisisbeheersing De ontwikkelingen binnen crisisbeheersing vragen om een bredere interpretatie van wat nodig is in risico- en crisisbeheersing om effecten van verschillende typen risico’s en crises nog beter in kaart te brengen en te beheersen. Zowel in de koude, lauwe als warme fasen van een crisis betekent dit dat andere vaardigheden en • Op het gebied van materiaal krijgen we onder meer te maken met strengere energie- en milieueisen en willen we nagaan welke (nieuwe) technieken er nodig zijn om te zorgen dat de brandweer op een professionele wijze zijn taken kan blijven uitvoeren. Dit betekent iets voor de aanschaf en het beheer van de middelen, maar ook voor het tijdig anticiperen op en meeliften met innovatieve ontwikkelingen. Daarbij kijken we nadrukkelijk naar aspecten van duurzaamheid en de verduurzaming van de aan te schaffen middelen. Programma’s Vrijwilligheid, Paraatheid en Toekomstbestendige bedrijfsvoering beroepsbrandweer De komende jaren zetten we met prioriteit in op drie programma’s: Vrijwilligheid, Paraatheid, en Toekomstbestendige bedrijfsvoering beroepsbrandweer. Het programma Vrijwilligheid gaat over het organiseren van een positieve cultuur waarin we goed zorgen voor onze vrijwilligers. Waar spelregels duidelijk zijn en de brandweer een fijne plek is om te werken.
Je kunt meedoen, je wordt gewaardeerd en er is begrip voor elkaar. Om grip te krijgen op paraatheid werken we binnen Programma Paraatheid aan voorwaarden en kaders, creëren we inzicht en gaan we middelen inzetten die ons hierbij helpen. De beroepsbrandweer gaat zijn bedrijfsvoering toekomstbestendig organiseren met onder andere een meer flexibele invulling van de beroepsfuncties en een nieuwe roostersystematiek.
24
vernieuwende manieren van werken nodig zijn. De veranderingen in crisisbeheersing die de VRG de afgelopen jaren heeft ervaren, sluiten aan bij de inzichten uit de evaluatie van de Wet Veiligheidsregio’s. Hoewel crisisbeheersing en brandweerzorg in Nederland de afgelopen tien jaar sterk zijn geprofessionaliseerd is er ook noodzaak om aan de voorkant van veiligheid te komen, te prepareren op rampen en crises van de toekomst en de mate van ontoereikendheid van de huidige wet en organisatie. Hedendaagse en toekomstige rampen en crises zijn vaker complex, grensoverschrijdend en niet altijd plaatsgebonden. Het is daarom noodzakelijk om de samenwerking tussen regio’s, crisispartners en de Rijkscrisisstructuur te verbeteren, informatiemanagement naar een passend niveau te brengen en de (nood)bevoegdheden te borgen met begrip voor (lokale) democratische legitimatie. Cyclisch werken Zoals ook benoemd in de Contourennota, is het belangrijk om het proces van cyclisch werken te omarmen. Dat betekent dat binnen de VRG multidisciplinaire risico- en crisisbeheersing een vanzelfsprekende en fluïde keten in de werkprocessen en aanpak vormt. We werken als lerende organisatie integraal met elkaar samen met als doel continu de geleerde lessen en ervaringen uit de praktijk en theorie te vertalen naar beleid en uitvoering.
Zo zorgen we ervoor dat we in elke fase van de
In de volgende paragrafen wordt vanuit het cyclisch
veiligheidsketen weten wat we daarin kunnen doen en
werken en denken kort toegelicht welke ambities we
met wie we dat doen. Zowel intern als extern. In regionaal,
hebben. Een verdere toelichting kan worden gevonden
bovenregionaal en landelijk verband en met al onze
in het (Ontwerp) Regionaal Beleidsplan Crisisbeheersing
(netwerk)partners. Waar nodig smeden we nieuwe
2024-2028.
allianties. Multi-risicobeheersing Voor ieder type risico en crisis doorlopen we eenzelfde
Vanuit multi-risicobeheersing versterken we risicogericht
cyclus. Of het nu gaat om kortdurende flitsrampen,
werken door risico-inventarisaties, informatievoorziening
sluimerende crises of het anticiperen op mogelijke
en monitoring op strategisch, tactisch en operationeel
risico’s en effecten in de toekomst.
niveau met elkaar gaan verbinden. Daarnaast sluiten we vanuit onze adviesrol aan bij de Omgevingswet. Uit de
Ambities crisisbeheersing
Omgevingswet volgen ook nieuwe wettelijke taken, zoals
Om crisisbeheersing toekomstbestendig te maken, zijn
advisering op milieubelastende activiteiten, verbreding
in de Visie op Crisisbeheersing ambities uitgewerkt.
van de adviesrol in het adviseren over branden, rampen
De ambities zijn als volgt geformuleerd:
en crises.
• versterken van de crisisorganisatie;
Voor onze 10 gemeenten, hun inwoners en gevestigde
• inrichting risicogericht werken;
bedrijven maken we inzichtelijk welke informatie over
• duurzame netwerksamenwerking met crisispartners,
regionale risico’s gedeeld moet worden. In overleg met
maatschappelijk middenveld en bedrijven;
de gemeenten maken we afspraken over wie welke
• vergroten zelf- en samenredzaamheid;
verantwoordelijkheid heeft als het gaat over risico- en
• altijd vakbekwaam;
crisiscommunicatie.
• realisatie informatiegestuurde veiligheid; • versterken risico- en crisiscommunicatie;
Daarnaast blijven we zorgen voor veilige evenementen
• versterken evenementenveiligheid.
in onze regio. Dit doen we door onze rol in het vergunningsproces te versterken en (digitale)
Aan de hand van deze ambities gaan wij de komende
informatiebronnen rondom evenementen te koppelen in
jaren werken aan de versterking en flexibilisering van
het Veiligheids Informatie Knooppunt (VIK).
crisisbeheersing waarbij we aan de voorkant van de crises willen komen.
25
Preparatie Vanuit preparatie versterken we risicogericht werken
capaciteiten op het gebied van leiding & coördinatie
door inzicht te hebben in wat de risico’s uit ons Regionaal
voor de verschillende type crises (flits- en sluimercrises)
Risicoprofiel betekenen voor ons als organisatie maar
te vergroten.
ook voor onze regio. Zo gaan we het proces van (multi) planvorming actualiseren en vernieuwen.
Om tijdig te kunnen acteren op een (dreigende) crisis,
We bepalen ook welke risico’s prioriteit hebben en
gaan we uitwerken hoe de crisisorganisatie flexibel
hoe wij hier het beste op kunnen anticiperen.
betrokken kan worden bij ontwikkelingen. Daarnaast is
Activiteiten en maatregelen werken we uit voor iedere
het ook belangrijk om ten tijde van een crisis de juiste
fase van de veiligheidsketen. Daarnaast brengen we voor
informatie te verspreiden. Daarom richten we een
de risico’s de rollen, taken en verantwoordelijkheden van
compact en vakbekwaam (crisis)communicatieteam in.
de VRG in beeld. Evalueren en leren Daarnaast versterken we de maatschappelijke
Om passend en tijdig te kunnen evalueren na activering
weerbaarheid en kracht door inwoners van Groningen
van de crisisorganisatie herzien we het beleid en nemen
bewust(er) te maken van de regionale risico’s.
we de tijd om dit zorgvuldig te implementeren.
Daarbij weten Groningers wat zij zelf kunnen doen in geval van een incident, ramp of crisis en wat zij van ons
Vakbekwaamheid
mogen en kunnen verwachten.
Als (crisis)organisatie zijn en voelen wij ons altijd vakbekwaam. We blijven onszelf continu verbeteren
Respons
en versterken, zodat we in de koude, lauwe en warme
Om tijdig op te treden en effectief te kunnen zijn in het
fase voldoende voorbereid zijn op bekende en
bestrijden van de gevolgen van een incident of crisis
onbekende crises. We zorgen dat de vakbekwaamheid
moeten we in onze voorbereiding kunnen anticiperen
van crisisfunctionarissen en medewerkers van de VRG
op verschillende scenario’s en snel kunnen handelen.
wordt versterkt en verbreed. Hierbij gaan we uit van een
Daarom is het belangrijk om de juiste en voldoende
combinatie van protocol, flexibiliteit en improvisatie.
informatie te verzamelen, te duiden en te delen. Dit doen we met de oprichting van een VIK en door netcentrisch te
Daarnaast willen we voor ons netwerk dé professionele
werken. Dit betekent dat we informatie gaan combineren
partner zijn voor ondersteuning, expertise en advies in de
en analyseren zodat we kunnen anticiperen op risico’s
voorbereiding op, tijdens en in de nafase van een crisis.
en veranderingen in het veiligheidsbeeld, prioriteiten worden gesteld en kan betere afstemming met partners kan worden bereikt. Ook werken we in 2024 een nieuw crisisplan uit met als doel om de crisisorganisatie te versterken. De crisisorganisatie wordt verder versterkt door de
26
27