Bijlage 2 omgevingsprogramma Planmer-beoordeling Niemeyer.pdf

Downloads -> Woonvisie Theodorus Niemeyerstraat

Duurzaamheid en toekomstbestendigheid De ligging dichtbij centrum en station en de behoeftes van de doelgroepen sluiten aan bij de trend van autovrij wonen. Het gebouw wordt duurzaam ingericht met energiezuinige installaties en flexibele indelingen, zodat appartementen in de toekomst eenvoudig aangepast en/of samengevoegd kunnen worden. Synergie met de Niemeyerlocatie De combinatie van wonen en werken maakt dit project uniek. De nabijheid van de Niemeyerfabriek, die zich richt op digitale innovatie en (jong) talent, versterkt de verbinding tussen co-working en co-living. Dit creëert een levendige omgeving waar wonen, werken en sociale interactie centraal staan. Door een divers aanbod van woningtypes en gedeelde voorzieningen ontstaat een duurzame en inclusieve leefomgeving.

Het woonconcept: klein huis, groot wonen Dit concept draait om betaalbare, compacte meerkamerappartementen met een bandbreedte in oppervlakte van <50 m2 tot 100m2 GO. Zie QR code voor meer informatie in de Woonvisie. Dankzij functioneel ontwerp en slimme inrichting blijft het comfort behouden. Wanneer we een groot deel van de kleinere

96

Ontwikkelkader Niemeyer

Ruimte voor veelzijdigheid

97

Open voor ontmoeting. Van gesloten fabriekspoorten naar een bruisend terrein waar techbedrijven, bewoners en bezoekers elkaar vinden tussen historische gebouwen en nieuw stadsgroen. 98

Ontwikkelkader Niemeyer

Hoofdstuktitel Subtitel

99

Niemeyer in 6 doelstellingen

De rode draad in het masterplan voor Niemeyer bestaat uit 6 doelstellingen. Die zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Ze vormen een leidraad voor de verdere ontwerpen van de gebouwen, de ingrepen én voor de invulling in het fabriekscomplex en de nieuwbouw ernaast. Thema's die voor de stad en de toekomst van de Niemeyer locaties belangrijk zijn, worden hierin geborgd.

De doelstellingen

VERANKERING IN DE STAD B BEBOUWING C LANDSCHAP EN OPENBARE RUIMTE D MOBILITEIT E PROGRAMMA F BORGING A

Downloads -> Verdiepende stukken

102

Sommige doelstellingen bestaan uit meerdere delen. Die behandelen we op de volgende pagina’s. Zie de QR code hiernaast voor de verdiepende stukken: — Planbeschrijving Fabrieksensemble — Planbeschrijving Openbare Ruimte — Planbeschrijving Woonensemble

Ontwikkelkader Niemeyer

Niemeyer in 6 doelstellingen

103

A

Aanhechting omgeving

Buurtstraat

Industriestraat

Spo orp ark

Heldere entree vanuit de stad

Piet Heinstraat

Badhuis

Aanhechti Badstraten ng buurt

LEGENDA KAVELGRENS BESTAANDE BOUW NIEUWBOUW INGREPEN ZICHTLOCATIE SPOORPARK INDUSTRIESTRAAT BUURSTRAAT

Aansluiting Spoorpark

Doel: Aan alle grenzen met de omgeving laten we het Niemeyer terrein aansluiten op het stedelijk en landschappelijk weefsel van de stad. Op lege of niet functionerende plekken kiezen we voor een invulling waar de nieuwe functie goed in past.

VERANKERING IN DE STAD 104

Het Niemeyer terrein wordt onderdeel van de nieuwe stedelijke structuur van het Spoorpark. Hier wordt het complex toegankelijk gemaakt en krijgt het functies die interacteren met het park. Verder krijgt het fabriekscomplex een helder adres aan de Paterswoldseweg. Dat ontstaat door de hoofdentree en de restauratie van de oude gevel. Aan de kant van de Piet Heinstraat zal een nieuw gebouw toegevoegd worden dat daar bijdraagt aan de reparatie van het fabriekscomplex. De schaal, oriëntatie en Ontwikkelkader Niemeyer

functie zullen daar zoveel mogelijk bij aansluiten. De Piet Heinstraat zal een prettige, beschutte en besloten buurtplek blijven voor de huidige bewoners. De plannen voor Niemeyer worden hier zorgvuldig op aangesloten. Het gebied en de omgeving lenen zich straks voor ommetjes en bieden aangename rust- en verblijfplekken zonder verkeer. De Industriestraat is geen onderdeel van de hoofdverkeersruimtes in de buurt. Het wordt een interne straat met pleinen en een uitnodigende verblijfsruimte voor de voetganger. Dit wordt het bruisende hart van Niemeyer. Theodorus Niemeyerstraat Het parkeerterrein aan Theodorus Niemeyerstraat vraagt om aanpassing.

Niemeyer in 6 doelstellingen

Het bood in het verleden ruimte aan een badhuis, opslag, kantoren en parkeerplekken. Het terrein wordt nu nauwelijks gebruikt en voegt niets toe aan de omgeving. In de nieuwe opzet zal dit terrein aansluiten bij de Badstratenbuurt en onderdeel worden van de nieuwe stedelijke en landschappelijke structuur van het Spoorpark. Dat zorgt voor twee gezichten: ▪N  ieuwbouw zal met grotere afmetingen en schaal passen bij de stationsontwikkeling. ▪ Het historische badhuis en woningen die veel interactie met de straat hebben, bouwen voort op de kleinschaligheid van de Badstratenbuurt.

105

Openbaar versus prive

Publieke routing en positie entrees

LEGENDA (SEMI) OPENBAAR TOEGANKELIJK PUBLIEK GEBRUIK COLLECTIEF GEBRUIK SEMI-PRIVAAT GEBRUIK PRIVAAT GEBRUIK

LEGENDA HOOFDENTREE SECUNDAIRE ENTREE ENTREE LOGISTIEK/ EXPEDITIE OPEN GEVEL (SEMI-)PUBLIEKE ROUTE

 INTERACTIEF EN UITNODIGEND PUNT BINNEN-BUITEN

Doel: Het waarborgen van het openbare karakter van het Niemeyer terrein. Op beeldbepalende plekken zullen de fabriek, het omliggende terrein en het nieuwe woonensemble worden opengesteld voor het publiek. Op de twee terreinen komen een aantal publieke ruimtes die de interactie tussen binnen en buiten bevorderen.

106

Uitnodigende functies zorgen voor levendige plinten, aantrekkelijke verblijfsplekken en het versterken van het programma op de begane grond. Het gebied krijgt geleidelijke overgangen van (semi) openbaar toegankelijk, publiek gebruik, collectief gebruik, semi-privaat gebruik tot privaat gebruik. Prominente plekken worden meer publiek en minder

prominente plekken kunnen meer privaat worden ingericht. Het spoorpark is het meest publieke gedeelte op het terrein en heeft een projectoverstijgende rol in het stedelijk raamwerk.

Doel: De bestaande en nieuwe gebouwen op Niemeyer en aan de Theodorus Niemeyerstraat krijgen een logisch adres in de stad. Zo sluiten ze aan op de publieke routing vanuit de omgeving en worden ze bereikbaar en zichtbaar. De meeste entrees van de oude fabriek liggen aan de Patersewoldseweg en de Industriestraat. Hier vinden we ook Ontwikkelkader Niemeyer

de meest toegankelijke en transparant vormgegeven gevels en plinten. Er is een sterke samenhang tussen gebouw en landschap. Het 'complex van gebouwen' heeft toegangen (en adressen) aan alle kanten met zorgvuldig ontworpen overgangszones. Dat zorgt voor een sterke samenhang tussen gebouw en landschap. Bij de entrees maken we onderscheid tussen hoofd-, secundaire

Niemeyer in 6 doelstellingen

en logistieke entrees. Op plekken waar iets extra’s nodig is om het gebouw opener te maken richting omgeving, komen open gevels.

107

Goede buur Doel: Een betrokken en betrouwbare buur zijn. Dat willen we bereiken door actief contact te onderhouden met omwonenden, gebruikers en betrokken Groningers. We nemen hun wensen serieus en spelen er zichtbaar op in. Zowel tijdens als na de ontwikkeling van Niemeyer. Voor Niemeyer zijn de directe buren belangrijk. In het verleden had familiebedrijf Niemeijer daar veel oog voor. Men snoeide bomen en nodigde omwonenden uit voor het (beroemde) schaaktoernooi in de winter. Ook in de toekomst wil Niemeyer een goede buur zijn.

PARTICIPATIEBIJEENKOMST, JANUARI 2025

De participatiestrategie in het Vestigingskader omschrijft in 3 fasen hoe we dat willen invullen. Hieronder staan de fasen beschreven. De volledige strategie is ook terug te vinden in het participatieverslag. In het participatieverslag wordt ook het vervolg toegelicht, zoals het Omgevingsprogramma en bijbehorende procedures. Zie de QR-code op deze pagina.

Fase 1: planvorming Hierin maken we kennis met omwonenden, gebruikers en betrokken Groningers. Niemeyer stelt zich voor hen open. De omwonenden zijn (middels inloopbijeenkomsten, dialoogsessies en koffiemomenten) op de hoogte gehouden van de ontwikkelingen op het terrein en het vormen van het Ontwikkelkader. De participatie is veelal verdeeld in: fabriek, hotel, wonen en openbare ruimte. Meer details hierover staan in het participatieplan en participatieverslag. Fase 2: uitvoering Hierin bouwen we aan eigenaarschap van de gebruikers én de buurt. Dit is het vervolg op de participatie tijdens het ontwikkelkader. Voor de stad zijn meerdere grote en kleine evenementen en rondleidingen georganiseerd. Hoogtepunt was de open dag met 4500 bezoekers. De gebruikers hebben we in de eerste fase betrokken door de fabriek open te stellen voor

toekomstig partners en evenementen in de fabriek te organiseren. Hiermee legden we de basis voor de Niemeyercommunity . Een uitgebreid overzicht van evenementen en bijeenkomsten staat in het participatieverslag. Fase 3: exploitatie Hierin zetten we in op continuïteit in draagvlak. Niemeyer is en blijft een plek van de stad en gedragen door de stad. Na het opleveren van het ontwikkelkader begint fase 2 van de participatiestrategie; de uitvoeringsfase. In deze fase blijft Niemeyer een goede buur voor de omgeving en de stad. We zijn betrokken en aanspreekbaar voor vragen, opmerkingen of zomaar een praatje over de uitvoering. Het Niemeyer team is hiervoor het aanspreekpunt. We blijven communiceren via de huidige (en wellicht nieuwe) methoden. Zo willen we ons enthousiasme over de waarde van Niemeyer blijven delen met iedereen die dat aangaat.

MET DE KEET IN DE WIJK - LAANHUIZEN, DECEMBER 2024

Downloads -> Niemeyer Participatieverslag Ontwikkelkader

108

Ontwikkelkader Niemeyer

Niemeyer in 6 doelstellingen

109

B

Nieuwbouwvolume

Bestaande Niemeyer fabriek

LEGENDA Industriestraat

BESTAANDE BOUW NIEUWBOUW INGREPEN NIEUWE VERBINDERS

Woonensemble

Oud- en nieuwbouw op de voormalige Niemeyer terreinen vormen samen de nieuwe tijdslaag van Niemeyer. Ze worden hiermee onderdeel van de 'groeibriljant' die het complex ooit was. We brengen ze met elkaar in balans, zowel in massa als in verhoudingen onderling. De gebouwen op het Niemeyer terrein worden letterlijk en figuurlijk geopend en gaan een interactie aan met de publieke ruimte.

BEBOUWING 110

Zeven gebouwen zullen worden gerenoveerd. Elk bieden ze een ongebruikelijke diversiteit aan ruimtelijke invullingen. Het project is niet alleen maar gericht behoud of op het realiseren van een Ontwikkelkader Niemeyer

puur nieuwbouwervaring. Dit zijn twee benaderingen die normaal gesproken strikt gescheiden worden, maar door ze juist te combineren ontstaan spannende contrasten en tegenstellingen die het nieuwe Niemeyer-terrein zullen karakteriseren. De fysieke aanpassingen in de bestaande fabriek zorgen, samen met de nieuwbouw, voor een maximale diversiteit aan ervaringen die uitnodigen tot interactie van de gebruikers. Door het introduceren van uiteenlopende ruimtelijke invullen ontstaat een gelaagde architectuur die ruimte biedt aan

Niemeyer in 6 doelstellingen

verschillende vormen van werken, denken en maken. Deze complexiteit bevordert een open en flexibele programmering waarin ontmoeting, samenwerking en experiment vanzelfsprekend worden. De bebouwing op de Niemeyer terreinen is te verdelen in de volgende categoriën: ▪ Bestaande bouw ▪ Te slopen delen ▪ Te restaureren elementen ▪ Ingrepen om fabrieksgebouwen te openen naar de stad ▪ Nieuwe verbinders, voor een heldere routing en logistiek in de fabriek ▪ Nieuwe tijdslagen in massa, het hotel en het woonensemble

111

Bestaande situatie en sloop

Restauratie

De uitgangspunten van de restauratievisie zijn daarbij onze leidraad.

Bestaande situatie Doel: We behouden zoveel als mogelijk en zetten de gebouwen in binnen hun mogelijkheden en met respect voor de cultuurhistorische waarden.

Het terrein bevat gebouwen uit verschillende bouwperiodes, elk met hun eigen architectonische identiteit, schaal en ruimtelijke kwaliteit. Variaties in bouwhoogte, materialisering en de inval van daglicht geven elk gebouw een unieke potentie. Deze verscheidenheid is geen belemmering, maar juist de basis voor een gelaagde, betekenisvolle herontwikkeling.

Wij zijn ervan overtuigd dat behoud en vernieuwing elkaar kunnen versterken. Waar mogelijk behouden we de oorspronkelijke structuur en het karakter van bestaande gebouwen. We willen ze een nieuwe invulling geven die recht doet aan de cultuurhistorische waarden.

LAADDOK OPSLAGLOODS LOS GEBOUW DAK ART HART VAN HET PLAN AANBOUW AAN SPOOR GEVEL SHAGFABRIEK OUDE BINNENPLAATS

5

7

8 6 4 1

3 2

112

Sloop / oogst (in grijs) Doel: We behouden zoveel mogelijk, maar we slopen wat niet bijdraagt aan het openstellen van de fabriek en het herbestemmen van de ruimtes. We oogsten de materialen die we kunnen hergebruiken. We willen het karakter van het terrein borgen, maar we moeten ook erkennen dat sommige onderdelen niet passen binnen de ambitie om de fabriek open te stellen en de ruimtes te herbestemmen. Gebouwen of gebouwdelen die een herbestemming in de weg staan worden zorgvuldig gesloopt. Redenen om delen te slopen zijn bijvoorbeeld: belemmeringen in vrije hoogte en het niet voldoen aan daglichtvereisten. Slopen doen we wanneer dat kan volgens het circulaire principe: we hergebruiken zoveel mogelijk.

DE TE VERWIJDEREN DELEN 1 2 3 4 5 6 7 8

Door zorgvuldig om te gaan met de bestaande gebouwen en hun karakteristieken als uitgangspunt te nemen, creëren we een toekomstbestendig ensemble waarin verleden en toekomst samenkomen.

Deze ingrepen stellen ons in staat de historische waarde van het complex te behouden, terwijl we de gebouwen een eigentijdse en functionele invulling geven die de toekomst omarmt.

Doel: We restaureren gebouwen binnen de kernwaarden van het erfgoed. Kenmerkende gevels brengen we waar mogelijk terug in oude staat. Waar nodig maken we ze meer open naar buiten. De restauratie is gericht op het zoveel mogelijk behouden en herstellen van de oorspronkelijke gebouwen. Daarbij nemen we als uitgangspunt de cultuur­ historische waarde en de functionele, pragmatische aard van de fabriek. Waar mogelijk renoveren we de gevel in oude staat, maar dan volgens de eisen van nu. Zo behouden de gebouwen hun historische identiteit terwijl ze voldoen aan moderne standaarden. Dit sluit aan bij de kernwaarden van het erfgoed en resulteert in een subtiele, maar respectvolle transformatie.

Op enkele plekken zijn gevels gesloopt of waren ze oorspronkelijk niet aanwezig, bijvoorbeeld daar waar een deel van een gebouw is verwijderd. Daarvoor worden nieuwe gevels ontworpen, die de industriële esthetiek respecteren maar ook een eigentijdse uitstraling toevoegen. Zo ontstaat een dynamische en tijdloze architectuur, waarin verleden en toekomst samenkomen en elkaar versterken.

Nieuwe ingrepen: de deur los Voor de gevelingrepen kiezen we pragmatische, spontane en no-nonsense methode: we improviseren met materialen en technieken van toen en nu. Zo ontstaat een collectie van verrassende en vervreemdende ingrepen met contrasten in materiaal, vorm en kleur. Bovendien bevorderen we daarmee de circulariteit en duurzaamheid. We halen liever weg dan dat we toevoegen. De ingrepen zullen in het fabriekscomplex niet de boventoon voeren.

Waar restauratie alleen niet genoeg is, moeten gevels worden aangepast. Dat worden eigentijdse renovaties die zorgen voor een verbeterde routing, daglichtinval of aansluiting op nieuw gebruik. Ze voegen hedendaagse elementen toe die naadloos integreren met de bestaande. De gebouwen behouden zo hun karakter, maar krijgen ook de flexibiliteit die nodig is voor toekomstig gebruik. Voor sommige delen zullen gevelaanpasingen niet volstaan. Dan kiezen we voor ingrijpender verbeteringen, zoals het ‘unboxen’ van een ruimte. Daarbij opent de nieuwe architectonische vormgeving het gebouw naar de stad en haar omgeving. Deze ingrepen versterken de relatie van de fabriek met de stad en creëren nieuwe ruimtelijke mogelijkheden die de functionaliteit van het terrein vergroten. Ontwikkelkader Niemeyer

Niemeyer in 6 doelstellingen

113

Bestaande fabrieksgebouwen openen naar de stad

1 2 3 4 5 6 7 8 9

OPEN STADSGEZICHT BURLEY BAR & RESTAURANT LAB PAVILJOEN DAKLANDSCHAP ART ART OPBOUW TABAKSBOS MAGAZIJNGEBOUW 1C DE THEODORUS HOTEL

6

Open stadsgezicht Het noordelijke (en nieuwste) gebouw op het Niemeyerterrein is het zichtbaarst vanuit de stad. Het is nu een vrij gesloten deel van het stadgezicht, maar we willen het open en uitnodigend maken; een symbool voor de toegankelijkheid van Niemeyer voor de gebruikers en de stad. Om dat te bereiken, stellen we voor een deel van de gesloten gevel te transformeren in een taatsdeur. Het wordt een semitransparante deur die een visuele en fysieke opening naar de binnenkant vormt. Zo kunnen

voorbijgangers en bezoekers direct de toekomstige cultuuractiviteiten ervaren. Het creëert niet alleen een visuele verbinding, maar maakt ook de cultuur en dynamiek van het gebouw voelbaar en zichtbaar voor de stad. Een taatsdeur is een deur die om zijn verticale as draait. Die as zit niet aan het uiteinde van de deur, maar bijvoorbeeld op 1/5 of 2/5 van de breedte. De punten waar de deur op draait, heten ‘taatsen’ en zitten aan de boven- en onderkant van de deur.

1

5 7 8

4

3

9 2 BESTAANDE SITUATIE MET NIEUWE GEBOUWDELEN

Doel: de ingrepen op het Niemeyerterrein vormen een nieuwe tijdslaag in de geschiedenis van Niemeyer. Ze stellen het fabriekscomplex en terrein open naar de stad. Nieuw elan en zichtbaarheid zijn hierbij sleutelwoorden. De nieuwbouw past binnen de minimale en maximale bouwhoogte en binnen de daarvoor aangegeven footprint die wordt beschreven in het Vestigingskader. Hiermee ontstaat aanhechting op het omliggende stedelijk weefsel. De gebouwen zijn vaak te donker (en te diep) zijn om goed te kunnen gebruiken

114

in deze nieuwe tijd. Daarom stellen we voor om elk gebouw te openen, binnen de kernwaarden van de restauratievisie. Zo komt er meer licht en ruimte in de gebouwen en kunnen ze een nieuwe invulling krijgen. Ook ontstaat er een nieuwe relatie tussen binnen en buiten en tussen de gebruikers en de publieke ruimte. Niemeyer wordt hiermee geopend! De ingrepen zorgen ervoor dat de afzonderlijke gebouwdelen als eenheid én als in de tijd gegroeid afleesbaar blijven. We creëren een collectie van prikkelende overgangen door de ‘fabrieksdozen’, die nu vrij gesloten zijn, letterlijk te openen. Zo

ontstaat een ruimtelijk spel tussen het omhulsel en de binnenkant. Dat prikkelt de nieuwsgierigheid, verleidt om verder te kijken en verrast. Het resultaat: aantrekkingskracht tussen publieke ruimte en fabriek die een levendig en sociaal stuk stad creëert.

GSPublisherVersion 1350.3.3.100

Op de volgende pagina's tonen wij een selectie van de ingrepen. Voor een volledig overzicht verwijzen wij naar Deel C (zie QR code aan de start van dit hoofdstuk).

Ontwikkelkader Niemeyer

Niemeyer in 6 doelstellingen

115

Burley bar & restaurant Het Burleygebouw heeft een markante boogvormige dakstructuur en een venster gericht op de westzijde van de stad, waar het nieuwe stadsdeel De Suikerzijde wordt ontwikkeld. Het gebouw ligt op een prominente plek dicht bij het spoor en de kopse kant ligt volledig in het spoorpark. Op de begane grond en eerste verdieping is de kopgevel nu gesloten. Om de

116

IMPRESSIE NIEMEYER TERREIN, BEELD DOOR ABSENT MATTER, ONTWERP DOOR STUDIONINEDOTS EN FELIXX

Ontwikkelkader Niemeyer

levendigheid in de plint te vergroten en de levendigheid aan de kant van het park te versterken, stellen we voor om aan die kant subtiel een deel van het metselwerk binnen de betonstructuur open te vouwen. Zo ontstaat een transparante gevel met een deels overdekt terras, waardoor de relatie tussen binnen en buiten sterker wordt.

Niemeyer in 6 doelstellingen

117