Bijlage 2 Bomenplan Groningen bijlageboek.pdf

BIJLAGEN Bomenplan Groningen

BIJLAGE I - 3 Beleidsanalyse

BIJLAGE II - 8 30% boomkroonbedekking wetenschappelijk onderbouwd

BIJLAGE III - 9 Onderbouwing boomkroongroei

BIJLAGE IV - 12 Boomkroonbedekking per woonbuurt en tussendoelen

BIJLAGE V - 21 Literatuurlijst

3

BIJLAGE I

Beleidsanalyse Het bomenplan staat niet op zichzelf, maar is onderdeel van een bredere beleidscontext

vergroten van de kroonbedekking en een betere spreiding van groen.

binnen de gemeente Groningen. In deze bijlage brengen we in kaart hoe het plan zich verhoudt tot bestaand beleid en welke uitgangspunten, visies en ambities uit andere

Conclusie: de ambitie wordt behouden, maar vertaald naar nieuwe initiatieven die gericht

documenten relevant zijn voor het bomenplan. De bijlage bestaat uit drie delen:

zijn op kwaliteit en functionaliteit.

Beleidsanalyse

een analyse van direct boomgerelateerd beleid (deel 1), een overzicht van andere gemeentelijke beleidsdocumenten waarin raakvlakken zijn met het bomenplan (deel

Bomenbeleidsplan Haren - 2009

2) en een overzicht van beleidsmatige raakvlakken en knelpunten bij een integrale

Dit document beschrijft het bomenbeleid van de voormalige gemeente Haren en bevat

afweging (deel 3).

de vastgestelde boomstructuren. Na de samenvoeging met Groningen is dit document

1. BELEID EN REGELGEVING DIRECT GELIEERD AAN BOMEN

nog beperkt gebruikt. Toch biedt het waardevolle handvatten voor de toekomst. De woonbuurten in Haren scoren namelijk over het algemeen beter op kroonbedekking

Binnen de gemeente Groningen bestaan meerdere beleidsdocumenten die specifiek

en leeftijdsverdeling dan andere delen van de gemeente. Het ‘Harens profiel’ voor de

betrekking hebben op bomen. Sommige hiervan zijn actueel en in gebruik, andere zijn

inrichting van buurten heeft hier waarschijnlijk sterk aan bijgedragen. Daarnaast bevat het

verouderd en worden nauwelijks nog toegepast. In dit deel analyseren we de bestaande

document beleidsregels over klachten en overlast, gekoppeld aan de statusgroep van een

boombeleidsdocumenten. We beschrijven welke onderdelen van dit beleid worden

boom en het type klachten.

behouden en welke worden herzien of geïntegreerd. Conclusie: het document vervalt. De beschreven boomstructuren worden uitgebreid Vitamine G - 2020

met gegevens van Groningen, Ten Boer en nieuwe ontwikkelgebieden. Afwegingen

Dit plan is een overkoepelend plan voor groen, maar bevat ook een aantal concrete

voor klachtenafhandeling en het realiseren van groene straatprofielen kunnen worden

beloftes over bomen. Het gaat hier om het planten van 1.000 extra gemeentebomen

overgenomen in Handboek De Groninger Boom. Ook de uitgangspunten over

per jaar en 365 bomen voor privétuinen. Dit doen we door zelf bomen te planten

soortendiversiteit worden, in vernieuwde vorm, overgenomen.

BIJLAGE I

en ook door de aanplant van bomen te subsidiëren en initiatieven van inwoners, ondernemers en corporaties te faciliteren. Het is een goede ambitie om de groei van

Bomenstructuurvisie Sterke Stammen - 2014

het aantal bomen te stimuleren met een concreet aantal. Er is echter niet omschreven

In Sterke Stammen is de bomenstructuur voor de gemeente Groningen vastgesteld.

hoe deze bomen kwalitatief moeten bijdragen aan de leefbaarheid van Groningen en

Hierin zijn de hoofdstructuur en nevenstructuur omschreven en op kaart weergegeven.

waar ze met prioriteit aangeplant moeten worden. Wel worden de bomen aangeplant

De nadruk lag op de cultuurhistorische inpassing van bomen per locatie, al kwamen ook

volgens de eisen van Handboek De Groninger Boom. Deze bomen krijgen de kans om

klimaatadaptatie en biodiversiteit aan bod als aandachtspunten. De visie streefde naar

uit te groeien tot volwassen exemplaren, waardoor ze bijdragen aan onder andere het

een complete bomenstructuur, met ruimte voor zeggenschap voor inwoners en een

4

betere beheersing van boomziektes en plagen. Tot die completering is het echter niet

ruimte. Het bevat eisen en technische informatie over bomen binnen de gemeente

gekomen. De opkomst van essentaksterfte leidde ertoe dat relatief veel budget ging

Groningen. Het handboek biedt praktische handvatten voor het beheer, het werken

naar het vervangen van essen. Hierdoor bleek dat de nadruk op cultuurhistorische

rond bomen en het aanplanten ervan. Het bundelt relevant beleid op één centrale plek

keuzes, zoals het gebruik van één boomsoort in een straat, niet houdbaar is. Deze

en verwijst waar nodig naar aanvullende documenten. Daarmee is het een belangrijk

aanpak vergroot het risico op plaagdruk en ziektes, wat grootschalige uitval tot gevolg

instrument voor het vereenvoudigen van het boombeleid.

kan hebben. Bovendien draagt dit niet bij aan het vergroten van de biodiversiteit. De vastgelegde structuren in Sterke Stammen blijven echter waardevol. Completering blijft

Conclusie: het Handboek Groninger Boom blijft behouden. Elementen uit Sterke

relevant: de samenvoeging met Haren en Ten Boer moet nog worden verwerkt in de

Stammen die relevant zijn om te behouden, kunnen hierin worden opgenomen.

structuurkaart, evenals nieuwe ontwikkelgebieden zoals Meerstad. Uitbreiding sluit aan bij de ambitie om per buurt 30% kroonbedekking te realiseren.

Herijking Zorgplicht Bomen Groningen

Beleidsanalyse

Dit document is een beheerplan met heldere uitgangspunten, kaders en regels voor Conclusie: de hoofd- en nevenstructuur uit Sterke Stammen blijven behouden, en

het inspecteren en beheren van bomen. Het bevat onder andere afwegingsmodellen,

worden gecompleteerd en uitgebreid met gegevens uit Haren, Ten Boer en nieuwe

bijvoorbeeld voor veterane bomen. Daarnaast staat beschreven hoe de gemeente

ontwikkelgebieden.

invulling geeft aan haar zorgplicht. De aanleiding voor dit nieuwe beheerplan is een veranderde visie op bomen. Waar voorheen veiligheid de belangrijkste sturende factor

Algemene Plaatselijke Verordening Groningen en bijbehorende beleidsregels

was in het beheer, ligt de nadruk nu op de gezondheid van de boom, met veiligheid als

(2022)

essentiële randvoorwaarde. Daarmee is uitsluitend risicogestuurd beheer verleden tijd.

Dit document bevat de lokale regelgeving van de gemeente op het gebied van de

Het beheerplan richt zich op het verbeteren van de boomkwaliteit en draagt daarmee bij

openbare orde en veiligheid. Hierin is o.a. vastgelegd wanneer voor het kappen van

aan het vergroten van de kroonbedekking. Het sluit direct aan bij de doelstelling van 30%

een boom een vergunning vereist is. Ook bepalingen over herplantplicht zijn hierin

kroonbedekking per woonbuurt.

opgenomen. De kapvergunningsplicht is gebaseerd op criteria als stamdiameter, leeftijd en een puntensysteem voor overlast. Er wordt echter geen rekening gehouden met de

Conclusie: dit document wordt ondergebracht in het Handboek De Groninger Boom.

relatieve waarde van een boom in zijn omgeving, de bijdrage aan de kroonbedekking of de mogelijke rol in een bomenstructuur.

Groninger Boomsoortenlijst - 2024 De Groninger Boomsoortenlijst is opgesteld in samenwerking met Jaap Smit, dendroloog

Conclusie: de APVG blijft het instrument waarin regelgeving rond het kappen van

en groene curator bij Trompenburg Tuinen & Arboretum. De lijst is opgenomen als

bomen is vastgelegd. Aanvullende beleidsregels kunnen, indien nodig, worden

bijlage bij het Handboek de Groninger Boom en dient als hulpmiddel voor het realiseren

aangepast aan nieuwe inzichten.

van een soortenrijk en robuust bomenbestand. De lijst bestaat uit twee delen: een

BIJLAGE I

achtergronddocument met uitleg en toelichting bij de gemaakte keuzes, en een soortenlijst met bijbehorende eigenschappen, (groeiplaats)eisen en baten. Doel is om Handboek Groninger Boom - 2022

bomen te selecteren op basis van hun functie zoals bijdrage aan klimaatadaptatie of

Dit document is bedoeld voor alle partijen en personen die zich bezighouden met

biodiversiteit. Daarnaast stimuleert het document toekomstgericht denken: bomen die nu

planvorming en activiteiten die van invloed kunnen zijn op de bomen in de openbare

goed gedijen zijn mogelijk minder geschikt in het veranderende klimaat van de komende

5

decennia.

Bomen vervullen hierin een sleutelrol als structuurelementen en ecologische dragers. Ze verbinden groengebieden, vormen leefgebied voor diverse soorten en versterken

Conclusie. de Boomsoortenlijst is een praktisch hulpmiddel voor het selecteren van

het natuurlijke karakter van zowel de bebouwde omgeving als het buitengebied.

bomen op basis van hun baten en blijft behouden.

Het Bomenplan sluit aan bij de uitgangspunten van de GES door boomstructuren te

2. RELATIE MET ANDER BELEID EN VISIES

behouden en uit te breiden die zowel ecologische als landschappelijke functies vervullen. Door de ambities uit het bomenplan en de GES op elkaar af te stemmen, ontstaat er een

In dit deel is een selectie opgenomen van gemeentelijke beleidsdocumenten waarin

samenhangende aanpak die bijdraagt aan de versterking van biodiversiteit, ecologische

thema’s worden behandeld die raakvlakken hebben met het bomenplan. Het gaat om

samenhang en klimaatbestendigheid in de gemeente Groningen.

onderwerpen als gezondheid, klimaatadaptatie, biodiversiteit en leefkwaliteit, waarin bomen en groen een indirecte of expliciete rol spelen.

Uitvoeringsagenda Klimaatbestendig Groningen 2020 – 2024

Beleidsanalyse

De Uitvoeringsagenda Klimaatbestendig Groningen beschrijft hoe de gemeente Landschapsbiografie

anticipeert op klimaatverandering en stuurt op een robuuste, leefbare en veerkrachtige

De Landschapsbiografie van de gemeente Groningen beschrijft de

fysieke omgeving. De agenda richt zich op vier thema’s: wateroverlast, hittestress, droogte

ontstaansgeschiedenis, ontwikkeling en samenhang van het landschap en de

en overstromingsrisico’s, en benoemt maatregelen om de gemeente hierop voor te

dorpsgebieden binnen de gemeente. Het document brengt karakteristieke en unieke

bereiden.

landschapselementen in beeld die behouden, versterkt of zorgvuldig ontwikkeld moeten worden.

Groen, en bomen in het bijzonder, worden in de agenda expliciet genoemd als essentiële elementen voor klimaatadaptatie. Bomen dragen bij aan:

Het Bomenplan richt zich op het behoud, beheer en de uitbreiding van het

• Het verminderen van hittestress in versteende wijken.

gemeentelijke bomenbestand. De nadruk ligt daarbij op ecologische, klimaatadaptieve

• Het vergroten van de waterbergingscapaciteit van de bodem.

en functionele waarden van bomen. Tegelijkertijd is het belangrijk om ook de

• Het vasthouden van vocht in tijden van droogte.

cultuurhistorische context mee te nemen. Door inzichten uit de Landschapsbiografie te

• Het versterken van de veerkracht van de leefomgeving.

integreren, kan het bomenbestand zo worden ingericht dat het niet alleen bijdraagt aan biodiversiteit en leefkwaliteit, maar ook aan het behoud en de herkenbaarheid van het

Het Bomenplan sluit aan op deze agenda door beleidsmatig en uitvoerend in te zetten

historisch landschap.

op het behoud, de aanplant en het strategisch beheer van bomen in de openbare ruimte. Daarmee levert het plan een concrete bijdrage aan het realiseren van een

Omgevingsprogramma Gemeentelijke Ecologische Structuur (2026)

klimaatbestendige gemeente, zoals beoogd in de uitvoeringsagenda.

BIJLAGE I

De Gemeentelijke Ecologische Structuur (GES) vormt het raamwerk voor het behoud en de ontwikkeling van biodiversiteit binnen de gemeente Groningen. Met de GES

Nieuwe Ruimte- Ontwerpleidraad Leefkwaliteit Openbare Ruimte

behouden, beschermen en versterken we de soortenrijkdom, doordat dieren en planten

De leidraad biedt kaders en ontwerprichtlijnen voor de inrichting van de openbare

zich kunnen verplaatsen en voortplanten. Ook biedt de GES ruimte om de effecten van

ruimte in de gemeente Groningen. De leidraad volgt een integrale ontwerpbenadering,

het veranderende klimaat op te vangen.

waarbij aspecten zoals verblijfskwaliteit, groenstructuur, klimaatadaptatie, mobiliteit en

6

ontmoeting in samenhang worden afgewogen.

over de kwaliteit en diversiteit van de woningen en de woonomgeving.”

Groen en bomen krijgen hierin expliciet aandacht als essentiële onderdelen van een aantrekkelijke en gezonde leefomgeving. Ze zorgen voor schaduw, verkoeling,

Beheerstrategie Sturen op waarden in Groningen (SWING, 2025)

biodiversiteit, herkenbaarheid en een hogere verblijfskwaliteit. De leidraad onderstreept

Met de beheerstrategie SWING ontwikkelt de gemeente een nieuwe benadering voor

dat vergroening niet alleen ruimtelijke, maar ook sociale en ecologische meerwaarde

het beheer van de openbare ruimte. Waar nu vooral beeldgericht wordt gestuurd (via

heeft.

BORG), verschuift de nadruk in SWING naar waarden gestuurd beheer. Hierbij staan negen waarden centraal, waaronder klimaatadaptatie en biodiversiteit

Mobiliteitsvisie Groningen Goed op weg

De strategie richt zich op een groene, biodiverse en toekomstbestendige openbare

Deze visie richt zich op meer ruimte voor groen, ontmoetingen, fietsers en voetgangers.

ruimte. We werken aan een omgeving die aangenaam is om in te wonen, werken en

Dit betekent meer ruimte om te lopen en te fietsen, wat de veiligheid en het comfort

verblijven is en die bijdraagt aan het welzijn en de gezondheid van onze inwoners, zowel

vergroot. Er komt ruimte voor ontmoeting en voor spelende kinderen, evenals voor

mensen als dieren.

Beleidsanalyse

groen dat bijdraagt aan klimaatadaptatie en biodiversiteit. Mobiliteit wordt niet alleen als vervoersvraagstuk benaderd, maar ook als kans om de leefomgeving te verbeteren.

Gezond leven in 050

De visie sluit aan bij bredere ambities zoals vergroening, gezondheid en de verhoging

Het gemeentelijke gezondheidsbeleid is vastgelegd in het beleidsplan Gezond leven

van de leefkwaliteit in de openbare ruimte.

in 050. Dit plan is een uitwerking van de bredere Healthy Ageing-visie. De ambitie van Gezond leven in 050 is ‘Meer gezonde jaren voor iedereen’. Het bomenplan sluit vooral aan

Woonvisie Groningen (2021-2025)

bij de volgende doelstellingen van het beleidsplan:

Met de ‘Woonvisie gemeente Groningen zet de gemeente in op de woonomgeving van de toekomst. Samen zorgen we ervoor dat iedereen in Groningen een goede plek heeft

1. Gezonde omgeving: de leefomgeving zodanig inrichten dat deze de gezondheid

om te wonen. Dit doen we aan de hand van de volgende vijf speerpunten:

van inwoners positief beïnvloedt. 2. Gezonde geest: meer (preventieve) aandacht besteden aan de mentale gezondheid

1. Bouwen, bouwen en nog eens bouwen, maar wel met kwaliteit. 2. Binden door samenwerking: het Woonakkoord.

van onze inwoners.

4. Groningen en de regio: verstedelijkingsstrategie.

3. BELEIDSMATIGE RAAKVLAKKEN EN KNELPUNTEN BIJ INTEGRALE AFWEGING

5. Nieuwe focus op doelgroepen.

Het bomenplan biedt generiek beleid voor het behoud, de bescherming en de uitbreiding

3. Publieke regie en sturing: een gemeente voor iedereen.

BIJLAGE I

van het gemeentelijk bomenbestand. Binnen de uitvoering van gebiedsgerichte Een groene en gezonde leefomgeving speelt een belangrijke rol in het eerste speerpunt:

projecten moet echter steeds een integrale afweging worden gemaakt tussen bomen en

de kwaliteit van de nieuw te bouwen woningen. De woonvisie benadrukt: “Een goede

andere functies in de fysieke leefomgeving. In deze paragraaf benoemen we belangrijke

relatie tussen ‘groen en stenen’ bepaalt in hoge mate de leefkwaliteit en de kwaliteit

beleidsmatige raakvlakken en mogelijke knelpunten die zich daarbij kunnen voordoen.

van de stad als geheel. Gezien de enorme druk op de woningmarkt willen we natuurlijk

Dit vormt input voor gesprekken tijdens het ontwerpproces, bijvoorbeeld in ambitieweb-

in een hoog tempo nieuwe woningen bijbouwen. Dit moet alleen niet gericht zijn op

sessies of bij het opstellen van buurtraamwerken.

‘zoveel mogelijk’ en op een hoog rendement. Bij dat hoge tempo moeten we waken

7

Omgevingsaspect

Positieve bijdrage van bomen

Aandachtspunten/spanningen

Afwegingsindicatoren bij (her)plant

Klimaatadaptatie

Koelte, schaduw, verdamping, opvang piekbuien

Ruimteconcurrentie met infrastructuur of andere functies, droogtegevoeligheid

Klimaatopgave (water/hitte)

Water en bodem

Infiltratie, verdamping, bodemstructuur

Verdichte bodem, conflicten met waterberging of riolering

Bodemtypologie en waterstand

Gezondheid en leefkwaliteit

Stressreductie, verkoeling, luchtkwaliteit sociale cohesie, Positief effect op fysieke en mentale gezondheid.

Mogelijke overlast (pollen, wortelopdruk, schaduw)

Boomsoorten, type locatie en voldoende groeiplaats

Biodiversiteit en ecologie

Leefomgeving voor planten en dieren, verbindingen via GES, verhogen soortenrijkdom

Geen monocultuur, soms spanning met open ecotopen zoals kruidenrijke graslanden, aanwas slib in watergangen door bladval

Ecologische waarde, doelsoortenbeleid omgeving (oever, grasland)

Woningbouw en verstedelijking

Verhoogt woonkwaliteit en vastgoedwaarde

Weinig ruimte in inbreidingslocaties; vergroening onder druk

Bebouwingsdichtheid

Ondergrondse infrastructuur

Beperking aanleg/onderhoud kabels, leidingen, warmtenetten

Noodzaak tot afstemming; eisen aan wortelruimte en bescherming

Benodigde afstand kabels en leidingen en bescherming en bereikbaarheid van de aangelegde kabels en leidingen (waar mogelijk toepassen mantelbuizen voor kabels)

Energie

Verkoeling: vermindert energievraag (airco e.d.)

Belemmering van zoninstraling op daken en veldopstellingen

Afstand tot PV-panelen

Mobiliteit en parkeren

Verhoogt verblijfskwaliteit, remt verkeer, aantrekkelijk voor fietsers en voetgangers, luwtewerking

Weinig ruimte in straatprofielen; bomen versus Wijze waarop parkeernorm wordt opgelost op parkeeropgave eigen terrein, parkeerdruk in de betreffende buurt, verkeersintensiteit, verkeersveiligheid

Erfgoed en landschap

Behoud landschappelijke structuren, groene identiteit, monumentale bomen

Conflicten met archeologie of cultuurhistorische waarde

Gemeentelijke- en rijksmonumenten en bijbehorende biotopen, groene monumenten, planologisch beschermde karakteristieke gebouwen, wegen en gebieden, archeologische monumenten, waardes en (verwachtings-) zones

8

BIJLAGE II

De wetenschap achter 30% boomkroonbedekking WAAROM 30% KROONBEDEKKING DE ONDERGRENS IS De wetenschap achter 30%

Minimaal 30% boomkroonbedekking in buurten en wijken. Dit doel is niet willekeurig gekozen: er ligt een sterke wetenschappelijke basis aan ten grondslag, die de voordelen van deze hoeveelheid kroonbedekking onderbouwt. Professor Urban Forestry Cecil Konijnendijk legt uit waarom 30% het verschil maakt. Cecil Konijnendijk is professor Urban Forestry en een wereldwijd toonaangevende expert. In 2021 introduceerde hij de 3+30+300 regel voor groene en gezonde steden. Hij werkte ook mee aan een landelijke bomennorm. Voor dit bomenplan begeleidde hij de bijeenkomsten met betrokkenen en is hij ingezet als adviseur van dit bomenplan. Een groot aantal studies heeft de koppeling gemaakt tussen (percentage) boomkroonbedekking en positieve effecten op bewoners en bezoekers. Alhoewel er aandacht is voor verschillende baten van bomen is de wetenschappelijke onderbouwing het sterkst voor de relatie tussen kroonbedekking aan de ene kant en klimaatadaptatie (vooral door verkoeling, maar ook bijvoorbeeld door hevige regenbuien te bufferen) en gezondheid aan de andere kant. Een onderzoeksteam aan de Universiteit van Wollongong in Australië concludeerde uit verschillende studies dat er voor diverse gezondheidsbaten, van een betere

BIJLAGE II

mentale en lichamelijke gezondheid, tot beter kunnen slapen en een hoger geboortegewicht van kinderen, een positieve correlatie is tussen met het percentage kroonbedekking. Dat wil zeggen: de baten nemen toe wanneer de kroonbedekking hoger is, met de meeste winsten bij 30% of meer kroonbedekking. Ook kan de koppeling worden gemaakt met klimaatadaptatie en vooral verkoeling

(Kim J., et al. 2024). Een toonaangevende studie in 93 Europese steden, gepubliceerd in het medisch wetenschappelijke tijdschrift The Lancet, maakte de koppeling tussen boomkroonbedekking, verkoeling en zogenaamde ‘oversterfte’ (voortijdige sterfgevallen) tijdens hittegolven. Vanaf 30% kroonbedekking kunnen wijken zoveel gekoeld worden dat er tijdens hittegolven ongeveer één derde minder mensen voortijdig overlijden. De kracht van de 30% wordt ook onderstreept door een studie van de Katholieke Universiteit Leuven. De onderzoekers keken hiervoor naar bijna 100 internationale studies (met 674 individuele resultaten) naar de relatie tussen boomkroonbedekking en groen aan de ene kant, en gezondheids- en klimaatwinsten aan de andere. Het onderzoeksteam vindt het huidige bewijs sterk genoeg om de 30% aan te bevelen als groennorm, dus niet alleen als richtlijn.

9

BIJLAGE III

Onderbouwing boomkroongroei

Onderbouwing boomkroongroei TUSSENTIJDS METEN VAN KROONOPPERVLAK Om te komen tot 30% kroonbedekking in 2075 meten we tussentijds of we op de goede weg zitten. Het vergroten van de boomkroonbedekking zal namelijk veel werk vergen van ons als gemeente, maar ook van andere grootgrondbezitters, projectontwikkelaars en onze inwoners. Om de 4 jaar wordt de boomkroonbedekkingsanalyse, zoals deze is uitgevoerd door Terra Nostra, opnieuw uitgevoerd. In onderstaande tabel houden we bij hoeveel buurten in welke percentage-klasse vallen. We verwachten dat door de tijd heen de onderste klasses afnemen in aantal en de bovenste klasse toenemen. In bijlage IV is een overzicht opgenomen van het percentage boomkroonbedekking per buurt.

BIJLAGE III

Percentage boomkroonbedekking Aantal woonbuurten in 2022 30+%

2

25-30%

4

20-20%

7

15-20%

13

10-15%

28

5-10%

25

0-5%

14

Aantal woonbuurten in 2026

10

LINEAIRE GROEI We berekenen de tussendoelen door voor elke buurt het verschil tussen het huidige oppervlak en 30% te nemen en te delen door 50 jaar. Zo krijgen we een gewenste groei per jaar. Deze gewenste groei wordt opnieuw in beeld gebracht na iedere

Onderbouwing boomkroongroei

kroonmonitoring. Het vertrekpunt voor de groei van kroonoppervlak verschilt per woonbuurt. Zo zijn er enkele buurten die dichtbij het streefgetal van 30% zitten, zoals de buurten in Lewenborg. Aan de andere kant zijn er veel buurten die nog ver van 30% verwijderd zijn, zoals de binnenstad, Ruischerwaard, de Badstratenbuurt en Hoogkerk dorp. Rekenvoorbeeld Buurt

Kroonbedekking

Gemiddeld gewenste groei % per jaar

Categorie

Kansrijk

Prioriteit

Oosterpoort

11,4%

0,38%

Laag

Ja

Hoog

Concreet: de buurt heeft een oppervlak van 416.399 m2. Om 30% kroonbedekking te bereiken, dient 124.920 m2 bedekt te zijn met boomkronen. In 2075 dient 77.533 m2 extra boomkroon gerealiseerd te zijn ten opzichte van de huidige situatie. Dit betreft een oppervlak van zo’n 12 voetbalvelden. Omgerekend naar bomen die een kroon van 15 m in diameter krijgen (177m2 oppervlak). In 50 jaar dienen er dan 438 bomen in deze buurt geplant of vervangen te worden. Dit komt neer op het aanplanten en/of vervangen van 9 bomen per jaar. Deze berekening houdt geen rekening met natuurlijke groei van de overige bomen in de buurt.

BIJLAGE III

Voor alle buurten is het jaarlijkse groeipercentage berekend. Dit overzicht is te vinden in

Denk hierbij aan: • Verwachte aanplant, herplant, verplant en kap. • Grootte en kwaliteit van groeiplaatsen. • Verwachte natuurlijke groei (op basis van de kwaliteit van bomen, met name conditie). Het is erg moeilijk om de veranderlijke realiteit te vangen in een rekenmodule. De afwijking is mogelijk groot. Deze kan wel worden ingecalculeerd. Het is in ieder geval waardevol om het mogelijke effect van acties te berekenen. Door steeds te vergelijken met metingen van het daadwerkelijke kroonoppervlak, kunnen we hiervan leren.

bijlage IV.

HOE EEN BOOM GROEIT

VERWACHTE GROEI

We rekenen lineair, maar zo groeien bomen niet. Uit onderzoek blijkt dat groei van

Mooier is het als we groeiverwachtingen kunnen opstellen op basis van wat we weten. We willen daarom toe naar een rekenmodule die een groeiprojectie kan maken. Daarmee kunnen we becijferen hoe we gaan groeien in buurten. In zo’n rekenmodule nemen we de belangrijkste factoren mee die invloed hebben op het kroonoppervlak.

kroonoppervlak in de jonge jaren relatief lager ligt en na ongeveer 20 tot 30 jaar hoger. Na ongeveer 50 jaar kruisen lineaire groei en gemiddelde reële groei elkaar weer, precies binnen de looptijd van dit plan. Het principe is schematisch weergegeven in de grafiek op de volgende pagina.

11

Groeicurve van een boom tegenover lineaire groei

Lineaire groei

120 100 80 60 40 20 1

BIJLAGE III

Werkelijke groei

140 Kroonoppervlak

Onderbouwing boomkroongroei

LINEAIRE GROEI

6

16

16

21 26 31 36 Jaren na aanplant

41

46

51

12

BIJLAGE IV

Boomkroonbedekking per woonbuurt

BIJLAGE IV

Boomkroonbedekking per woonbuurt en tussendoelen Woonbuurt

Boomkroonbedekking in 2022 (%) Doel boomkroonbedekking in 2030 (%)

Appelbergen-Glimmen

16,28

n.v.t.

Appelbergen Onnen

9,59

n.v.t.

Badstratenbuurt

6,83

9,15

Bangeweer

14,54

16,09

Bedrijventerrein Ten Boer

2,44

n.v.t.

Beijum-Oost

20,95

21,86

Beijum-West

22,05

22,85

Binnenstad-Noord

5,75

8,18

Binnenstad-Oost

7,18

9,46

Binnenstad-West

7,6

9,84

Binnenstad-Zuid

9,96

11,96

Bloemenbuurt

7,87

10,08

Bruilweering

35,87

n.v.t.

Buitengebied Glimmen

17,76

n.v.t.

Buitengebied Haren-Noordoost

5,61

n.v.t.

13

BIJLAGE IV

Boomkroonbedekking per woonbuurt

VERVOLG BOOMKROONBEDEKKING PER WOONBUURT EN TUSSENDOELEN Woonbuurt

Boomkroonbedekking in 2022 (%) Doel boomkroonbedekking in 2030 (%)

Buitengebied Haren-Noordwest

2,44

n.v.t.

Buitengebied Haren-Zuidoost

26,82

n.v.t.

Buitengebied Haren-Zuidwest

3,61

n.v.t.

Buitengebied Noordlaren

6,69

n.v.t.

Buitengebied Onnen

4,33

n.v.t.

Buitengebied Ten Boer-Noord

0,77

n.v.t.

Buitengebied Ten Boer-Zuid

1,25

n.v.t.

Buitengebied Ten Post

1,29

n.v.t.

Coendersborg

25.52

25,97

Corpus den Hoorn

12,24

14,02

Damsterbuurt

10,09

12,08

De Buitenhof

8,12

10,31

De Held

22,13

22,92

De Hoogte

9,23

11,31

De Hunze

8,71

10,84

De Kring

10,48

12,43

De Weijert

15,64

17,08

14

BIJLAGE IV

Boomkroonbedekking per woonbuurt

VERVOLG BOOMKROONBEDEKKING PER WOONBUURT EN TUSSENDOELEN Woonbuurt

Boomkroonbedekking in 2022 (%) Doel boomkroonbedekking in 2030 (%)

De Weijert-Zuid

20,54

21,49

De Zeilen

0,66

n.v.t.

Dorkwerd

1,09

n.v.t.

Driebond

3,78

6,40

Drielanden

9,87

11,88

Eemskanaal-Noord

4,3

n.v.t.

Eemskanaal-Zuid

4,6

n.v.t.

Eemspoort

3,4

6,06

Engelbert

6,8

n.v.t.

Essen

8,64

n.v.t.

Europapark

3,42

6,08

Euvelgunne

5,43

7,89

Felland

8,91

11,02

Florabuurt

14,04

15,64

Garmerwolde

2,58

n.v.t.

Glimmen Dorp

24,49

25,04

Gorechtbuurt

11,95

13,76

15

BIJLAGE IV

Boomkroonbedekking per woonbuurt

VERVOLG BOOMKROONBEDEKKING PER WOONBUURT EN TUSSENDOELEN Woonbuurt

Boomkroonbedekking in 2022 (%) Doel boomkroonbedekking in 2030 (%)

Gravenburg

3,05

5,75

Groenewei

0,25

3,23

Grunobuurt

5,76

8,18

Haren-Centrum

14,66

16,19

Haren-Noord

19,59

20,63

Haren-Zuidoost

31,73

31,73

Haren-Zuidwest

18,42

19,58

Harkstede GN

6,16

n.v.t.

Helpman

13,82

15,44

Herewegbuurt

17,15

18,44

Het Witte Lam

5,72

n.v.t.

Hoendiep

7,07

9,36

Hoogkerk Dorp

6,46

8,81

Hoogkerk-Zuid

9,64

11,68

Hoornse Meer

14

15,60

Hoornse Park

25,72

26,15

Hortusbuurt-Ebbingekwartier

10,13

12,12

16

BIJLAGE IV

Boomkroonbedekking per woonbuurt

VERVOLG BOOMKROONBEDEKKING PER WOONBUURT EN TUSSENDOELEN Woonbuurt

Boomkroonbedekking in 2022 (%) Doel boomkroonbedekking in 2030 (%)

Hunzeboord

21,26

n.v.t.

Hunzepark

6,54

n.v.t.

Indische Buurt

14,06

15,65

Kardinge

10,88

n.v.t.

Klein Harkstede

8,19

n.v.t.

Klein Martijn

14,27

15,84

Koningslaagte

1,65

n.v.t.

Kop van Oost

2,95

5,66

Kostverloren

11,92

13,73

Kranenburg

8,09

n.v.t.

Laanhuizen

17,76

18,98

Lageland GN

1,37

n.v.t.

Leegkerk

1,49

n.v.t.

Lellens

2,25

n.v.t.

Lewenborg-Noord

27,35

27,62

Lewenburg-West

28,36

28,52

Lewenborg-Zuid

23,04

23,74

17

BIJLAGE IV

Boomkroonbedekking per woonbuurt

VERVOLG BOOMKROONBEDEKKING PER WOONBUURT EN TUSSENDOELEN Woonbuurt

Boomkroonbedekking in 2022 (%) Doel boomkroonbedekking in 2030 (%)

Lintweide

0,47

n.v.t.

Martini Trade Park

10,33

12,30

Meeroevers

1,35

4,22

Middelbert

5,36

n.v.t.

Nesciopark

4,7

7,23

Noorddijk

13,69

n.v.t.

Noorderhoogebrug

19,01

n.v.t.

Noorderplantsoen

44,71

n.v.t.

Noorderplantsoenbuurt

8,54

10,69

Noordlaarderbos

98,82

n.v.t.

Noordlaren Dorp

16,34

17,71

Onnen Dorp

15,25

16,73

Oosterhaar

21,22

22,10

Oosterhoogebrug

11,03

12,93

Oosterpoort

11,38

13,24

Oranjebuurt

14,35

15,92

Paddepoel-Noord

18,58

19,72

18

BIJLAGE IV

Boomkroonbedekking per woonbuurt

VERVOLG BOOMKROONBEDEKKING PER WOONBUURT EN TUSSENDOELEN Woonbuurt

Boomkroonbedekking in 2022 (%) Doel boomkroonbedekking in 2030 (%)

Paddepoel-Zuid

14,52

16,07

Paterswoldsemeer

10,85

n.v.t.

Peizerweg

4,72

7,25

Piccardthof

17,45

18,71

Professorenbuurt

10,09

12,08

Reitdiep

2,65

5,39

Reitdiepswaard

6,92

9,23

Rivierenbuurt

8,89

11,00

Roodehaan

2,14

n.v.t.

Ruischerbrug

8,06

10,25

Ruischerwaard

4,25

6,83

Schildersbuurt

10,37

12,33

Selwerd

18,63

19,77

Selwerderhof

n.t.b

n.v.t.

Sint Annen

1,05

n.v.t.

Stadspark

42,52

n.v.t.

Stainkoel’n

6,61

n.v.t.

19

BIJLAGE IV

Boomkroonbedekking per woonbuurt

VERVOLG BOOMKROONBEDEKKING PER WOONBUURT EN TUSSENDOELEN Woonbuurt

Boomkroonbedekking in 2022 (%) Doel boomkroonbedekking in 2030 (%)

Stationsgebied

2,74

5,47

Sterrebosbuurt

26,21

26,59

Ten Boer Dorp

12,49

14,24

Ten Post Dorp

9,21

11,29

Tersluis

0,25

3,23

Thesinge

1,25

n.v.t.

Tuindorp

14,17

15,75

Tuinwijk

19,1

20,19

Ulgersmaborg

12,28

14,05

UMCG

6,73

9,06

Van Starkeborgh

11,81

13,63

Van Swieten

10,34

12,31

Vierverlaten

1,37

n.v.t.

Villabuurt

32,1

32,10

Vinkhuizen-Noord

18,95

20,06

Vinkhuizen-Zuid

16,63

17,97

Vogelbuurt

12,2

13,98

20

BIJLAGE IV

Boomkroonbedekking per woonbuurt

VERVOLG BOOMKROONBEDEKKING PER WOONBUURT EN TUSSENDOELEN Woonbuurt

Boomkroonbedekking in 2022 (%) Doel boomkroonbedekking in 2030 (%)

Waterhuizen

0,37

n.v.t.

Westpark

9,3

n.v.t.

Westpoort

1,18

n.v.t.

Winneweer

7,18

n.v.t.

Winschoterdiep

4,72

7,25

Wittewierum

3,5

n.v.t.

Wolddeelen

7,63

n.v.t.

Woltersum

2,24

n.v.t.

Woonschepenhaven

7,91

10,12

Zeeheldenbuurt

11,33

13,20

Zernike Campus

14

n.v.t.

Zilvermeer

9,7

11,73

Zuidlaardermeer

1,67

n.v.t.

Zuidwending

4,86

n.v.t.

21

BIJLAGE V

Literatuurlijst 1. Bevolkingsprognose. (z.d.). Publicaties OIS Groningen. Geraadpleegd op 1 april 2025, van https://publicaties.oisgroningen.nl/2024/

7. Taylor, M. S., Wheeler, B. W., White, M. P., Economou, T., & Osborne, N. J. (2015,

prognosebevolking-en-huishoudens-gemeente-groningen-2023-2043/

april). Research note: Urban street tree density and antidepressant prescripton

bevolkingsprognose#:~:text=De%20nieuwe%20bevolkingsprognose%20

rates - A cross-sectional study in London, UK. Sciencedirect.com. Geraadpleegd

beschrijft%20de,tot%20273.400%20inwoners%20in%202043.

op 1 april 2025, van https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/ S0169204614002941?via%3Dihub

Literatuurlijst

2. Klimaatverandering leidt nu al tot meer sterfte door hitte. (z.d.). RIVM. Geraadpleegd op 1 april 2025, van https://www.rivm.nl/nieuws/klimaatverandering-leidt-nu-al-tot-

8. Wolf, K. (2010, 29 juni). Safe Streets :: Green Cities: Good health. Geraadpleegd op 1

meer-sterfte-door-hitte#:~:text=Dat%20komt%20neer%20op%20bijna,Nature%20

april 2025, van https://depts.washington.edu/hhwb/Thm_SafeStreets.html

Climate%20Change%20vandaag%20publiceert. 9. Conniff, R. (z.d.). Trees Shed Bad Rap As Accessories to Crime | EnvY : The Journal of the 3. Ruim duizend doden extra door warme zomer. Centraal Bureau voor de Statistiek.

Yale School of Foresty and Environmental Studies. Enviromental Yale. Geraadpleegd

(2003, 8 september). https://www.cbs.nl/nl-nl/nieuws/2003/37/ruim-duizend-

op 1 april 2025, van https://resources.environment.yale.edu/envy/stories/trees-shed-

doden-extra-door-warme-zomer#:~:text=In%20de%20zomer%20van%20

bad-wrap-as-accessories-to-crime#gsc.tab=0

2003,overleden%20meer%20mensen%20dan%20normaal 10. Landelijke Bomennorm; Norminstituut Bomen. (z.d.). Norminstituut Bomen. 4. Biodiversiteit | WWF | Wat betekent het voor ons? (z.d.). WWF.nl. https://www.wwf.nl/

Geraadpleegd op 1 april 2025, van https://www.norminstituutbomen.nl/bomennorm/

wat-we-doen/focus/biodiversiteit#:~:text=Volgens%20het%20laatste%20Living%20 Planet,klimaatverandering%20gaan%20veel%20soorten%20achteruit.

11. Zurhake, S., & Zurhake, S. (2025, 15 maart). In Finland keldert het aantal

astmapatiënten, wroeten in de aarde helpt. NOS. Geraadpleegd op 14 april 2025, van 5. Gezonde Stad Index 2024. (z.d.). Arcadis. Geraadpleegd op 14 januari 2025, van

https://nos.nl/artikel/2559645-in-finland-keldert-het-aantal-astmapatienten-wroeten-

https://www.arcadis.com/nl-nl/inzichten/perspectives/europe/netherlands/

in-de-aarde-helpt

BIJLAGE V

gezonde-stad-index-2024 12. Bacci, L., Morabito, M., Raschi, A., & Ugolini, F. (2003, januari). Thermohygrometric 6. Meer groen, minder ADHD. (2015). Edepot.wur.nl. Geraadpleegd op 1 april 2025, van

conditions of some urban parks of Florence (Italy) and their effects on human well-being.

https://edepot.wur.nl/364269

Researchgate. Geraadpleegd op 14 april 2025, van https://www.researchgate.net/ publication/268285347_Thermohygrometric_conditions_of_some_urban_parks_of_

22

13. Verploegh, T. (2016). Kleine wildernis : oerbos in de stad | Wageningen University and Research Library catalog. Geraadpleegd op 14 april 2025, van https://library. wur.nl/WebQuery/titel/2215569 14. De 10-20-30 regel van Santamour als kompas. (2023, 5 juni). Ebben Nurserys. Geraadpleegd op 1 april 2025, van https://blog.ebben.nl/10-20-30regelsantamour#:~:text=Wanneer%20we%20het%20voorbeeld%20van,mag%20 dezelfde%20familie%20zijn%20(Fagaceae%2C 15. Groen, gezond en productief. (z.d.). In Edepot WUR. Geraadpleegd op 14 april 2025, van https://edepot.wur.nl/211028

Literatuurlijst

16. De Groot, P., Koote, L., & Punt, S. (2024, 19 maart). Calculaties GIOS Nationaal. Openoverheid.nl. Geraadpleegd op 14 april 2025, van https://open.overheid.nl/ documenten/14656cb4-ed0f-4212-8fdb-c087945ac0e5/file 17. Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit. (2024, 1 maart).

Impact Assessment Europese natuurherstelverordening. Rapport | Rijksoverheid.nl. Geraadpleegd op 14 april 2025, van https://www.rijksoverheid.nl/documenten/ rapporten/2024/03/01/impact-assessment-europese-natuurherstelverordening 18. Konijnendijk, C. (2022). Evidence-based guidelines for greener, healthier, more

resilient neighbourhoods: Introducing the 3–30–300 rule. https://link.springer.com/

BIJLAGE V

article/10.1007/s11676-022-01523-z.