Bijlage 1 samenvatting.pdf

4.2.2 Maatregelen en kosten Voor zowel de kruising met de Heereweg en de kruising met de Zijlvesterweg is een oplossing voorgesteld in de vorm van een busstrook (in de richting van Zernike). Daardoor kunnen bussen de wachtrij voor auto’s voorbij rijden, en door middel van verkeerslichtenbeïnvloeding als eerste groen licht krijgen bij het verkeerslicht. Uiteraard is het voor deze maatregel van belang dat de busstrook begint vóórdat de rij met wachtende auto’s begint, daarvoor moet de maximale lengte van de wachtrij nog bepaald worden. De kosten voor de twee aanpassingen (busbanen en aanpassing verkeerslichten) komen neer op € 2,0 mln en zijn samen goed voor 3 minuten reistijdwinst (richting Zernike) en één minuut in de richting van Zuidhorn. De exploitatiekosten per jaar nemen door de reistijdwinst af met €50.000

| 17

P+R Hoogkerk – Suikerzijde– Zernike 4.3.1 Beschrijving en knelpunten Tussen P+R Hoogkerk, Vinkhuizen en Zernike bieden lijnen 18, 182, 183 en 184 in de spits een verbinding met een frequentie van 6x per uur. Buiten de spits wordt met een aanzienlijk lagere frequentie gereden. De ambitie is om de verbinding P+R Hoogkerk – Zernike te laten uitgroeien tot onderdeel van het HOV-netwerk.

4.3.2 Maatregelen en kosten Om de verbinding P+R Hoogkerk – Zernike te versterken, is ingezet op een aangepaste lijn 18. Deze rijdt in de spits 6x per uur (per richting). Lijnen 182, 183 en 184 komen te vervalen. De route loopt vanaf P+R Hoogkerk via de HOV Peizeweg. Nabij het Simonsvennepad gaat de route richting het noorden, richting het (te realiseren) nieuwe station Suikerzijde, waar de bus onder het spoor door passeert en via nog aan te leggen wijkinfrastructuur in de wijk Suikerzijde en een nieuwe brug over het Hoendiep de route van de nieuwe lijn 18 volgt richting de Diamantlaan. Vanaf hier wordt de bestaande route richting Zernike gereden (zie Figuur 4.2). Om de lijn meer HOV-kwaliteiten te geven, is het voorstel om een aantal haltes over te slaan, bijvoorbeeld Metaallaan en Voermanstraat. Bij voorkeur wordt de halte Siersteenlaan in twee richtingen bediend. De haltes Protonstraat en Travertijnstraat kunnen mogelijk worden samengevoegd op een locatie tussen de bestaande haltes in. Het opheffen en samenvoegen zorgt ervoor dat de halteafstand op de lijn (minder dan 300 meter) wordt vergroot; bij HOV wordt doorgaans een onderlinge halteafstand van 600 à 800 meter geaccepteerd. Voor deze verbinding zijn € 0,2 mln investeringskosten benodigd (extra t.o.v.

wat vanuit het project Suikerzijde wordt gerealiseerd) voor de realisatie van een busstrook ter hoogte van de Pleiadenbrug. De exploitatiekosten nemen met €690.000 toe (wanneer lijn 18 over de gehele dag 6x per uur gaat rijden). Daarbij is ervan uitgegaan dat in de avonduren, weekenddagen en vakanties – gelijk aan de huidige situatie – niet wordt gereden.

Verbeteren openbaar vervoer naar Zernike | Samenvattende rapportage | Movares | definitief | december 2020

Groningen Hoofdstation– Suikerzijde – Zernike 4.4.1 Beschrijving nieuwe lijn Ter ontsluiting van het nieuwe station Suikerzijde (nog te realiseren), ontwikkellocatie De Held en Zernike, is een nieuwe buslijn onderzocht. Specifiek is hier gekeken naar het effect van deze verbinding op de bereikbaarheid van Zernike.

De route van de nieuwe buslijn loopt vanaf het Hoofdstation en rijdt via het bestaande HOV Peizerweg, Nabij het Simonsvennepad verlaat de route de HOV-baan Peizerweg richting het noorden. Vervolgens loopt de route via station Suikerzijde (onderdoorgang), op de spoorlijn Leeuwarden – Groningen v.v. De route gaat verder parallel langs het spoor naar de Johan van Zwedenlaan, die in noordelijke richting wordt gevolgd tot de rotonde bij de Siersteenlaan. Hier wordt de westelijke afslag genomen, op nieuwe infrastructuur die uiteindelijk uitkomt bij de ovonde bij P+R Reitdiep. Met deze lijn is de nieuwbouwwijk De Held verbonden met het dichtst bijgelegen station Suikerzijde, alsmede met het Hoofdstation en met Zernike. Ook verbindt de lijn de nieuwbouwwijk Suikerzijde met Zernike én het Hoofdstation.

4.4.2 Kosten Voor de nieuwe buslijn zijn geen investeringskosten in beeld gebracht. Nog niet bekend is hoe de basisinfrastructuur er uit gaat zien. Het verdient aanbeveling de extra investering voor businfrastructuur direct mee te nemen in de ontwikkeling van de wijk. De exploitatiekosten bedragen €2,5 miljoen per jaar, wanneer de lijn over de gehele dag 6x per uur gaat rijden.

Station Groningen Noord Niet alleen de verbinding tussen station Groningen Noord en Zernike behoeft verbetering, ook op station Groningen Noord zelf ligt een opgave om de ruimte voor de bus te verbeteren. Een overstap van de trein op de bus op station Groningen Noord komt namelijk in beeld als alternatieve (en aantrekkelijke) reismogelijkheid wanneer in de nabije toekomst de treinen uit Veendam en Winschoten/Nieuweschans over station Groningen heen door gaan rijden naar station Groningen Noord. De huidige reis gaat met een overstap op Groningen Hoofdstation en Q-Link 15. Voor deze situatie is het wenselijk verbeteringen door te voeren op het station, om het overstappen beter te faciliteren.

4.5.1 Maatregelen en inrichtingsvoorstellen In het werkboek bus zijn verschillende verbeteringen uitgewerkt. Deze zijn zowel kleinschalig als grootschalig.

Figuur 4.2: Nieuwe tracés Hoofdstation – Zernike (blauw) en P+R Hoogkerk – Zernike (Oranje). In grijs de delen van de huidige route van lijn 18.die komen te vervallen

| 18

Verbeteren openbaar vervoer naar Zernike | Samenvattende rapportage | Movares | definitief | december 2020

Kleinschalig ▪ Aanbrengen van liften te verbetering van de toegankelijkheid. ▪ Toevoegen van een tweede trap op het zuidelijke treinperron (aan de kant van de Noorderstationstraat). Hiermee wordt de overstapafstand vanaf het zuidelijke treinperron op de bus verkort. Een tweede trap, die afbuigt richting het busstation, kan dit verhelpen. Het noordelijke treinperron sluit reeds goed aan op het huidige busstation. ▪ Aanbrengen van een goede oversteekvoorziening naar het bus-eiland. Op deze manier worden het trein- en busstation verbonden. ▪ Verbeteringen Kiss & Ride ▪ Foutstallen van fietsen ontmoedigen ▪ Parkeervraag (voor auto’s en fietsers) opnieuw in kaart brengen en het aanbod hierop aanpassen. Grootschalig Er zijn drie varianten voor een grootschalige herinrichting van station Groningen Noord uitgewerkt. Alle drie varianten hebben als hoofddoel om de overstap van trein op bus te verbeteren. Hiervoor is gebruik gemaakt van een eilandperron onder het spoorviaduct. Alle overspanningen zijn nodig voor de inpassing van een volwaardig busstation en bijbehorende verkeersruimte. Variant 1 Het eilandperron strekt zich uit vanaf het spoorviaduct tot net voorbij het huidige busstation. Aan weerszijde van het busstation is ruimte voor zeker twee gelede bussen. Alleen bussen in noordelijke richting kunnen elkaar passeren.

Op de locatie van het bestaande busstation en de aldaar gelegen parkeerplaats wordt ruimte gecreëerd voor het bufferen van bussen en het opladen van elektrische bussen. Hier is ruimte voor zeker vier gelede bussen. Variant 2 Het eilandperron wordt doorsneden door een extra busbaan voor doorgaande bussen in zuidelijke richting. Aan weerszijde van het eilandperron is ruimte voor twee gelede bussen, op de extra strook voor zeker één gelede bus. Door de extra rijstrook kunnen bussen elkaar passeren, waardoor opladen aan de halte mogelijk is. Daardoor ontstaat wel een oversteek op het busstation. Op de plaats van het bestaande busstation is ruim voldoende ruimte voor bijvoorbeeld nieuwe stallingsvoorzieningen.

| 19

Variant 3 Doorgaand verkeer op de Kastanjelaan wordt geknipt, waardoor meer ruimte ontstaat voor het busstation. De knip draagt bij aan het weren van doorgaand verkeer en het verbeteren van het leefklimaat in de wijk. Aan beide zijden van het eiland kunnen twee bussen halteren en elkaar vrijelijk passeren, waardoor bufferen en opladen aan de halte mogelijk is. Op de plaats van het bestaande busstation is ruim voldoende ruimte voor bijvoorbeeld nieuwe stallingsvoorzieningen.

4.5.2 Kosten Voor de kosten van de aanpassingen aan station Groningen Noord zijn zowel de kleinschalige aanpassingen als de grootschalige herinrichting geraamd. Voor de kleinschalige(re) aanpassingen wordt uitgegaan van investeringskosten ter hoogte van € 3,4 mln. De investeringskosten voor een grootschalige herinrichting bedragen (uitwerking variant 3) rond de € 6,5 mln.

Effecten De maatregelen en de aangepaste lijnvoering(en) hebben invloed op de bereikbaarheid van de Zernike Campus (en omgeving). Om de effecten van de maatregelen inzichtelijk te maken, is gekeken naar de reistijden naar Zernike (vanuit verschillende richtingen), de bereikbaarheid van Zernike en de vervoerscapaciteit naar Zernike (d.w.z. hoeveel reizigers kunnen er per uur naar Zernike reizen). Daarnaast is ook gekeken naar de exploitatiekosten van de aanpassingen. Voor de verschillende analyses is onderscheid gemaakt tussen de volgende situaties. ▪

▪

Referentiesituatie: In deze situatie rijden de bussen zoals in de huidige situatie. De treindiensten van/naar Winschoten/Veendam en Eemshaven/Delfzijl worden doorgekoppeld, waardoor de positie van Groningen Noord in het netwerk verandert. Voor de referentiesituatie zijn twee varianten beschouwd. Er is gekeken naar de reistijd met een overstap op Groningen Hoofdstation (referentie A) en een reis via – en met overstap op – Groningen Noord (referentie B). Situatie I. waarin de verbinding tussen Zuidhorn en Zernike is verbeterd, lijn 18 tussen P+R Hoogkerk en Zernike is versterkt en een nieuwe lijn is toegevoegd tussen Groningen Hoofdstation en Zernike. Er is onderscheid gemaakt tussen situatie I-A waarin station Suikerzijde niet en situatie IB waarin station Suikerzijde wel wordt gerealiseerd.

Verbeteren openbaar vervoer naar Zernike | Samenvattende rapportage | Movares | definitief | december 2020

▪

Situatie II. waarin naast de verbeteringen uit bovenstaande situatie, ook de verbinding Europapark – UMCG – Groningen Noord – Zernike wordt verbeterd.

4.6.1 Reistijden De aangepaste lijnvoering en doorstromingsmaatregelen voor de buslijnen, zorgen voor verschillende rijtijden van/naar Zernike. Tabel 4.1 bevat de reistijden per situatie voor een aantal belangrijke verbindingen (een voor elke windrichting). Tabel 4.1: Reistijden belangrijkste verbindingen.

Sauwerd Zernike

Situatie

33 min.

Referentie A overstap Groningen HS

I-B. met station Suikerzijde II. met station Suikerzijde

38 min.

39 min.

Trein+Bus Trein+Bus Trein+Bus (vanaf (vanaf (vanaf Groningen HS) Groningen HS) Groningen HS)

Referentie B overstap Groningen Noord I-A. zonder station Suikerzijde

Reisrelatie HoogezandSappemeer AssenZernike Zernike

18 min.

36 min.

37 min.

Trein+Bus (vanaf Groningen Noord)

Trein+Bus (vanaf Groningen Noord)

Trein+Trein+ Bus (vanaf Groningen Noord)

Geen invloed op reistijd

Leeuwarden Zernike 50 min.* Sneltrein+Bus (vanaf Zuidhorn)

61 min. Sneltrein+ Trein +Bus

44 min.** Sneltrein + Bus (vanaf Zuidhorn)

63 min. Geen invloed op reistijd 16 min.

34 min.

34 min.

Stoptrein + Bus (vanaf Groningen Suikerzijde)

4.6.2 Bereikbaarheid Om inzichtelijk te maken wat de verschillende maatregelen betekenen voor de bereikbaarheid van Zernike zijn, net als voor de treinalternatieven analyses uitgevoerd met de Movares Verbindingswijzer (Zie voor meer informatie hoofdstuk 3 het werkboek bus). Met behulp van de Verbindingswijzer is bepaald in welke mate de bereikbaarheid van Zernike toeneemt door het nemen van de beschreven maatregelen. Bereikbaarheid is hiervoor uitgedrukt als het aantal inwoners of arbeidsplaatsen dat binnen een bepaalde tijdspanne bereikt kan worden, wanneer gereisd wordt met het OV. Analyses zijn uitgevoerd voor de bereikbaarheid binnen 15, 30 en 45 minuten op basis van de huidige data. Dit betekent dat (verwachte) inwonersaantallen en arbeidsplaatsen van nog te realiseren woningen en arbeidslocaties niet zijn meegenomen. Voor de onderdelen is gevonden dat: ▪

44 min.**

Trein+Bus (Trein+Bus Trein+Trein+ Sneltrein + (vanaf vanaf Bus (vanaf Bus (vanaf Groningen Groningen Groningen Zuidhorn) Noord) Noord) Noord) * Uitgangspunt is dat lijn 2 goed aansluit op de extra sneltrein die met ingang dienstregeling 2021 stopt op Zuidhorn. ** aanvullend op bovenstaand punt geldt hier dat er maatregelen zijn getroffen voor een snellere en meer betrouwbare reistijd per bus (lijn 2)

| 20

Uit de reistijden volgt een relatief beperkt positief effect op de reistijd van en naar Zernike. Over het algemeen gaat het, in tegenstelling tot bij de treinverbinding, om enkele minuten. Het grootste verschil is te zien voor de reisrelatie Assen-Zernike in situatie II. Door het koppelen van de treindiensten (zie referentiesituatie) verbetert de overstap op het Hoofdstation op de trein naar station Groningen Noord. De aanpassingen op station Groningen Noord en het traject Groningen Noord – Zernike zorgen ervoor dat een reis met dubbele overstap afneemt tot 34 minuten. Echter, doordat overstappen door het merendeel van de als ongemak wordt ervaren, is het onrealistisch dat veel mensen kiezen voor de reisoptie met dubbele overstap. Met name de onzekerheid over het halen van een aansluiting leidt er toe dat een deel van de reizigers blijft kiezen voor een overstap op Q-Link 15 op Groningen Hoofdstation.

▪

Wanneer de maatregelen uit situatie I. worden uitgevoerd, zowel met als zonder dat station Suikerzijde wordt gerealiseerd, het aantal bereikbare inwoners en arbeidsplaatsen met respectievelijk 4,9% en 10,9% toeneemt; Wanneer de maatregelen uit situatie II. worden uitgevoerd, zowel met als zonder dat station Suikerzijde wordt gerealiseerd, het aantal bereikbare inwoners en arbeidsplaatsen met respectievelijk 19,5% en 59% toeneemt;

Verbeteren openbaar vervoer naar Zernike | Samenvattende rapportage | Movares | definitief | december 2020

▪

▪

De grootste toename van bereikbaarheid geldt voor de bereikbaarheid binnen 15 minuten. Voor de (nieuw/verbeterde) busverbindingen tussen Zuidhorn/Hoogkerk en Zernike geldt dat het aantal bereikbare inwoners en arbeidsplaatsen binnen 15 minuten toeneemt met respectievelijk 13,9% en 33,2%. Voor de aanpassingen op de lijn tussen Europapark en Zernike is dit respectievelijk 51,% en 174,6%. Deze stijging komt met name doordat het UMCG binnen 15 minuten bereikbaar wordt vanaf Zernike. Station Suikerzijde heeft in de reisrelatie Leeuwarden/Zuidhorn richting Zernike een beperkte invloed in de bereikbaarheid. Een overstap van de sneltrein in Zuidhorn op de bus naar Zernike is in tijd sneller en zeker met de verbetermaatregelen ook betrouwbaar. Dit betekent niet dat station Suikerzijde geen potentie heeft. Station Suikerzijde heeft in ieder geval toegevoegde waarde in het totale openbaar vervoersysteem, voor de omgeving en voor overstappen naar de scholen in Vinkhuizen. In deze verkenning is de rol van station Suikerzijde in het totale ov-systeem niet verder onderzocht.

4.6.3 Vervoerscapaciteit Om de bereikbaarheid van Zernike per OV te borgen dient te worden ingezet op voldoende vervoerscapaciteit van/richting het Zernikecomplex. De vervoerscapaciteit – dat wil zeggen het aantal reizigers dat in een maatgevende periode van A naar B kan worden vervoerd – verandert door maatregelen te nemen. Net als voor de analyse voor de treinalternatieven is geanalyseerd hoeveel reizigers per uur in de spits vervoert kunnen worden tussen Hoofdstation Groningen – Zernike en Groningen Noord – Zernike. De resultaten zijn weergegeven in Tabel 4.2.

4.6.4 Exploitatiekosten Door de maatregelen veranderen de exploitatiekosten per jaar. Dit zijn de kosten die gemaakt worden voor het rijden van de bussen. Door het toevoegen van nieuwe buslijnen en extra ritten, nemen de kosten toe. De maatregelen die zorgen voor een hogere betrouwbaarheid en snelheid van het openbaar vervoer, zorgen ook voor lagere exploitatiekosten, bij gelijk blijvend aantal ritten. Dat komt doordat de vervoerder voor hetzelfde aantal kilometers, minder tijd nodig heeft.

| 21

Op basis van exploitatieberekeningen is gevonden dat: ▪

▪

De busverbindingen tussen Hoogkerk/Hoofdstation en Zernike circa € 3 miljoen per jaar kost. Dit komt met name door het toevoegen van de nieuwe buslijn tussen het Hoofdstation en Zernike (€2,4 miljoen per jaar). De kosten voor het aanpassen en versterken van lijn 18 bedragen € 660.000 per jaar. Met de inpassing van deze lijnen ontstaan er wellicht mogelijkheden om het OV-netwerk efficiënter in te richten, waardoor de meerkosten van een nieuwe lijn lager uitvallen. Dit is niet verder onderzocht. De aanpassingen op de lijn tussen Europapark en Zernike zorgen voor een kostenafname van €220.000 per jaar, doordat de bussen beter door kunnen rijden. Er gaat minder tijd verloren door congestie.

Tabel 4.2: Vervoerscapaciteit in spitsuur per bus naar Zernike Campus voor verbindingen vanaf Groningen Hoofdstation en Groningen Noord. De capaciteit van lijn 18 (P+R Hoogkerk – Zernike) is hierin dus niet meegenomen.

Bussen (en frequentie) per uur Hoofdstation Zernike Vervoerscapaciteit (reizigers per uur) tussen Hoofdstation en Zernike Bussen per uur Groningen Noord Zernike

Referentie

Situatie I

Situatie II.

Lijn 1: 2x Lijn 15: 14x Totaal: 21x

Lijn 1: 2x Lijn 15*: 14x Lijn nieuw**: 6x Totaal: 27x

Lijn 1: 2x Lijn 15*: 14x Lijn nieuw**: 6x Totaal: 27x

1.800

2.160

2.160

Lijn 1: 2x Lijn 2: 4x Lijn 171: 2x Totaal: 14x

Lijn 1: 2x Lijn 2: 4x Lijn 171: 2x Totaal***: 14x

Lijn 1: 2x Lijn 2: 4x Lijn 171: 2x Totaal***: 14x

Vervoerscapaciteit (reizigers per uur) 720 720 720 tussen Groningen Noord en Zernike * de frequentie van lijn 15 gaat na doorkoppeling van treindiensten over Groningen Noord omlaag ** dit is de nieuwe buslijn van/naar Zernike via station Suikerzijde *** wijzigt na doorkoppeling treindiensten in 2023

Verbeteren openbaar vervoer naar Zernike | Samenvattende rapportage | Movares | definitief | december 2020

5 Vergelijking In de voorgaande hoofdstukken zijn verschillende alternatieven (trein) en maatregelen (bus) onderzocht om de OV-bereikbaarheid van de Zernike Campus te verbeteren. In dit hoofdstuk zijn de resultaten van de hiervoor behandelde bus- en treinalternatieven vergeleken, dit betreffen: ▪

▪

▪ ▪ ▪ ▪

Autonome situatie (referentie). In deze situatie rijden de bussen zoals in de huidige situatie. De treindiensten van/naar Winschoten/Veendam en Eemshaven/Delfzijl worden doorgekoppeld, waardoor de positie van Groningen Noord in het netwerk verandert. Autonome situatie (referentie) met extra busverbinding via Suikerzijde. In deze situatie rijden de treinen zoals in de referentiesituatie (zie hierboven) en worden de busverbindingen naar Zernike vanaf P+R Hoogkerk, Suikerzijde en Zuidhorn verbeterd. Alternatief A1 voor trein met voor (verbeterde) buslijnen vanaf Zuidhorn en Hoogkerk Alternatief A2 voor trein met voor (verbeterde) buslijnen vanaf Zuidhorn en Hoogkerk Alternatief A3 voor trein met voor (verbeterde) buslijnen vanaf Zuidhorn en Hoogkerk De verbeteringen in busverbindingen naar Zernike. De busverbindingen vanaf Zuidhorn, P+R Hoogkerk, Suikerzijde, Europapark, UMCG en Groningen Noord naar Zernike worden verbeterd.

Fout! Verwijzingsbron niet gevonden. bevat voor deze scenario’s de belangrijkste uitkomsten In het vervolg van dit hoofdstuk zijn de resultaten per aspect (kosten, bereikbaarheidseffecten, etc.) vergeleken. Investeringskosten De benodigde investeringskosten van de maatregelen op de buslijnen Zuidhorn-Zernike en P+R Hoogkerk-Zernike bedragen circa € 2,0 mln. (exclusief kosten voor de inframaatregelen bij de ontwikkeling van Suikerzijde en De Held III). Deze kosten dienen onder andere gemaakt te worden om de doorstroming op de N355 tussen Zuidhorn en Zernike te verbeteren. Voor verbeteringen op de doorstroming tussen Europapark en Zernike bedragen de investeringskosten circa € 22 miljoen, waarvan € 20 miljoen voor de fietsonderdoorgangen bij de Zonnelaan - Ring Noord.

| 22

De kosten voor een HOV-busbaan tussen station Groningen Noord en Zernike, bedragen € 21,2 mln. Voor een herinrichting van het (bus)station Groningen Noord bedragen de investeringskosten circa € 6,5 miljoen. Voor de treinverbinding van/naar Zernike vallen de investeringskosten logischerwijs hoger uit, te weten € 336 mln voor alternatief A1, € 577 mln voor alternatief A2 en € 795 mln voor alternatief A3. Exploitatiekosten Het rijden van nieuwe en aangepaste OV-lijnen (bus en trein) zorgt voor verschillende exploitatiekosten. Voor de maatregelen op de buslijnen Zuidhorn-Zernike en Hoogkerk-Zernike dient rekening gehouden te worden met extra exploitatiekosten ter hoogte van € 3,0 miljoen per jaar (extra buslijn); dit indien wordt gekozen voor een volledig nieuwe lijn, zonder optimalisatie in het bestaande ov-netwerk. Van de treinalternatieven is alternatief A3 met betrekking tot de exploitatiekosten het aantrekkelijkst. In dit alternatief kan materieel efficiënt ingezet worden en kan het aantal dienstregelkilometers in de avond- en weekenduren geoptimaliseerd worden. Het efficiënt inzetten van materieel is ook mogelijk in alternatief A2. Vergeleken met alternatief A1 zijn de exploitatiekosten van alternatief A2 en A3 daarom circa 30% minder.

Voor alle drie de scenario’s waarin een treinverbinding wordt gerealiseerd, dient te worden opgemerkt, dat voor buslijn 15 van Groningen Hoofdstation naar Zernike de huidige capaciteit (inzet) kan worden afgeschaald. Exclusief versterkingsritten rijdt lijn 15 momenteel 16.300 dienstregeluren per jaar. Wanneer lijn 15 in het geheel wordt opgeheven komt dit neer op een afname van de kosten van €1,6 mln. Deze besparingsmogelijkheid is niet meegenomen in Fout! Verwijzingsbron niet gevonden.. Bereikbaarheid De maatregelen ten behoeve van de bus tussen Europapark en Zernike leveren zonder meer een verbetering op voor de korte reizen (bereikbaarheid binnen 15 minuten).

Verbeteren openbaar vervoer naar Zernike | Samenvattende rapportage | Movares | definitief | december 2020

Wanneer gekeken wordt naar de reistijden vanaf verschillende herkomstlocaties naar Zernike valt op dat de busmaatregelen veelal enkele minuten reistijdwinst opleveren. En, nog belangrijker dat de busreizen betrouwbaarder worden voor reizigers. Het bereikbaarheidseffect voor korte(re) busreizen binnen 15 minuten wordt veroorzaakt doordat het UMCG binnen 15 minuten bereikbaar wordt vanuit Europapark en Zernike. Met betrekking tot de bereikbaarheid van Zernike valt op dat de treinverbinding een fors positief effect heeft. Bij de treinalternatieven loopt de reistijdwinst van/naar Zernike veelal op tot tien minuten of meer. Dit versterkt de concurrentiepositie van het openbaar vervoer op de langere reizen. Dit heeft naar verwachting een positief effect op de in- en uitgaande autopendel van/naar Zernike. De totale reizigerseffecten op stad en regio zijn daarbij nog niet betrokken. Zo vermindert bijvoorbeeld de bereikbaarheid van de omgeving van station Noord in de variant waarbij de trein niet meer op Groningen Noord stopt. Vervoerscapaciteit Om de bereikbaarheid van Zernike per OV te borgen dient te worden ingezet op voldoende vervoerscapaciteit van/richting het Zernikecomplex. Gekeken is naar de vervoerscapaciteit vanaf Groningen Hoofdstation en station Groningen Noord.

De extra lijn die wordt toegevoegd tussen Groningen Hoofdstation, Suikerzijde en Zernike, zorgt voor een groei van de vervoerscapaciteit tussen het Hoofdstation en Zernike. De groei middels een treinalternatief lijkt op basis van Fout! Verwijzingsbron niet gevonden. beperkt.

Ruimtelijke inpassing Een nieuw aan te leggen spoorverbinding vraagt veel ruimtegebruik en vormt, afhankelijk van het te kiezen alternatief een (nieuwe) barrière in de stad. De inpassing van alternatieven 2 en 3 is van zeer grote invloed op de ruimtelijke kwaliteit van de (ontwikkel)omgevingen zoals Reitdiepzone, bestaande ecologische en beoogde parkstructuren en cultuurhistorie. Daarnaast is het risico op schadeclaims/planschade bij deze alternatieven groot. De impact van de inpassing is kwalitatief beoordeeld. Dit is gedaan per trajectdeel. Wanneer treinalternatief A2 of A3 wordt gerealiseerd dient relatief veel nieuw spoor aangelegd te worden, waardoor de impact van de ruimtelijke inpassing relatief groot is. Dit is in mindere mate het geval bij alternatief A1. Voor de extra buslijn door het plangebied Suikerzijde geldt dat de busmaatregelen en de (huidige) plannen voor de wijk Suikerzijde bij elkaar moeten passen. Doel daarbij is dat de nieuwe buslijn en de Suikerzijde elkaar versterken. Voor het openbaar vervoer is daarbij betrouwbaarheid en doorstroming van belang, terwijl voor de Suikerzijde inpassing ook van belang is. Doorgaans geldt dat de combinatie HOV en 30km/u-zone niet goed samengaan, terwijl dit voor de Suikerzijde zelf wel aantrekkelijk lijkt. In de nader uitwerking is het van belang om hierin de juiste balans te vinden.

Aangezien op dit moment in de plannen voor de Suikerzijde de meeste wegen onderdeel zijn van een 30 km/u-zone, is op dit onderdeel (voorlopig) een negatieve score toegekend in Fout! Verwijzingsbron niet gevonden..

In de waarden, zoals in de tabel weergegeven, is uitgegaan van de situatie dat lijn 15 vervalt, wanneer er een treinverbinding naar Zernike wordt gerealiseerd. Lijn 15 heeft met de huidige lijnvoering een vervoerscapaciteit (per richting) van 1.680 reizigers per uur. Wanneer lijn 15 (deels) in stand blijft, zorgt de realisatie van een treinverbinding voor een forse groei van de vervoerscapaciteit ten opzichte van de situatie met een verbeterde busverbinding tussen Zernike en Zuidhorn / Hoogkerk (situatie II). De maatregelen op de buslijn tussen Europapark en Zernike zorgen niet voor extra vervoerscapaciteit. Deze maatregelen zijn met name gericht op betrouwbaarheid en snelheid. | 23

Verbeteren openbaar vervoer naar Zernike | Samenvattende rapportage | Movares | definitief | december 2020

Tabel 5.1: Overzicht van scenario’s voor het verbeteren van de OV-bereikbaarheid van de Zernike campus

| 24

Verbeteren openbaar vervoer naar Zernike | Samenvattende rapportage | Movares | definitief | december 2020

6 Conclusie De Zernike Campus trekt in de toekomst naar verwachting 75.000 bezoekers per (werk)dag. Het is daarom van belang de bereikbaarheid per OV te borgen. In deze verkenning is gekeken naar verschillende mogelijkheden hiervoor. De mogelijkheden, variërend van alternatieven voor een treinverbinding tot maatregelen om verschillende busverbindingen te verbeteren, zijn uitgewerkt en vervolgens beoordeeld op verschillende aspecten (o.a. kosten, bereikbaarheidseffecten, etc.). Fout! Verwijzingsbron niet gevonden. bevat de belangrijkste resultaten. Uit het verkennend onderzoek blijkt dat een spoorverbinding vanaf Hoofdstation Groningen naar Zernike civieltechnisch realiseerbaar is, maar deze vraagt wel een forse investering. De (bereikbaarheids)effecten voor de reizigers van/naar Zernike naar verwachting grotendeels positief zijn ten opzichte van de referentie. Die positieve reizigerseffecten gelden in ieder geval voor Zernike; de totale reizigerseffecten in stad en regio zijn daarbij (nog) niet betrokken. Zo vermindert bijvoorbeeld de bereikbaarheid van de omgeving van station Groningen Noord in de variant waarbij de trein niet meer op Groningen Noord stopt. Voor de treinalternatieven A2 en A3 zijn de te verwachten extra exploitatiekosten per jaar beperkt.

Met een betere treinverbinding kan een goede concurrentiepositie voor de in- en uitgaande autopendel van/naar Zernike ontstaan. Station Suikerzijde heeft in de reisrelatie Leeuwarden/Zuidhorn richting Zernike een beperkte invloed in de bereikbaarheid. Een overstap van de sneltrein in Zuidhorn op de bus naar Zernike is in tijd sneller en zeker met de verbetermaatregelen ook betrouwbaar. Dit betekent niet dat station Suikerzijde geen potentie heeft. Station Suikerzijde heeft in ieder geval toegevoegde waarde in het totale openbaar vervoersysteem, voor de directe omgeving van het station en voor overstappen naar de scholen in Vinkhuizen. De exploitatiekosten, die benodigd zijn voor de busverbindingen langs station Suikerzijde, zijn fors.

50 mln. Voor het knelpunt bij de brug over het Noord-Willemskanaal is een kostenrange van € 5 mln. tot 20 mln. Door de gemeente Groningen afgeven (afhankelijk van het type maatregel). De inframaatregelen voor de bus zorgen voor positieve reizigerseffecten. Zo neemt de bereikbaarheid van Zernike op korte afstanden toe, evenals de betrouwbaarheid in reistijd, en nemen de exploitatiekosten per jaar voor onder andere lijn 2 af; ook andere lijnen die van de route gebruik maken, profiteren van de maatregelen. Aanbevelingen ▪ Door de verbouwing van Groningen Hoofdstation en de daaruit voortkomende doorkoppeling van de treindiensten vanuit Winschoten/Veendam met de treindiensten vanuit Eemshaven/Delfzijl verandert de rol van station Groningen Noord. Ongeacht de keuze die gemaakt wordt voor de bereikbaarheid van Zernike, kunnen verbeteringen doorgevoerd worden op station Groningen Noord om ook in de autonome situatie de overstap van trein op bus beter te faciliteren. ▪ Investeringen in businfrastructuur zijn naar verwachting no-regret, omdat de komende jaren ook de groei van OV-reizigers moet worden opgevangen. Met name de investeringen in Q-link lijn 2 zijn naar verwachting nodig.

▪ Ten aanzien van de varianten om Zernike te ontsluiten per bus heeft de verkenning aangetoond dat – bij oplossingen waarbij veel prioriteit aan het openbaar vervoer is gegeven - het mogelijk is de bereikbaarheid per bus van Zernike zowel met kleinere maatregelen als grotere maatregelen te verbeteren. Keerzijde kan het ruimtebeslag en daarmee de impact op de omgeving zijn. Van belang is om hierin een brede integrale afweging te maken. ▪ De inpassing van treinalternatief A2 en A3 bij Ring West is niet mogelijk binnen de geformuleerde ambities van de gemeente en provincie Groningen voor Ring West en onder andere de Reitdiepzone. Het wel inpassen heeft verstrekkende gevolgen voor de huidige plannen en leidt naar verwachting tot schadeclaims. Bij een keuze voor nader onderzoek moet de exacte impact op de plannen in beeld worden gebracht.

De maatregelen voor buslijn 2 (tussen Zuidhorn en Zernike, Europark en Zernike en op station Groningen Noord) vragen een investering van ruim €

| 25

Verbeteren openbaar vervoer naar Zernike | Samenvattende rapportage | Movares | definitief | december 2020

Zie verder de werkboeken spoor en bus voor specifieke aanbevelingen voor de trein en de bus.

| 26

Verbeteren openbaar vervoer naar Zernike | Samenvattende rapportage | Movares | definitief | december 2020

Colofon Opdrachtgever

Provincie Groningen Hans Offermans

Begeleidingsgroep

Menno Oedekerk, gemeente Groningen Jorn van der Scheer, OV-bureau Groningen Drenthe Roy Tammens, OV-bureau Groningen Drenthe Kees den Otter, Arriva Wouter Mantel, Qbuzz

Projectgroep Movares

Wietse te Morsche Nicole van der Waart Arjen van Weert Fabian Wegewijs Martin Wink

Uitgave

Movares Nederland B.V. Regiokantoor Noordoost WTC, 10e etage Nieuwe Stationsstraat 10 6811KS Arnhem

Ondertekenaar

ir. Martin Wink

Projectnummer

MN001388

Status

Definitief

Foto’s voorpagina

Beeldenbank Movares

Datum

8 december 2020

| 27

© 2020, Movares Nederland B.V Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand of openbaar gemaakt in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopieën, opnamen, of enige andere manier, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van Movares Nederland B.V

Verbeteren openbaar vervoer naar Zernike | Samenvattende rapportage | Movares | definitief | december 2020