Bijlage 1 Ontwerpboek Dilgtweg.pdf
Tekst van het document
Voorlopig Ontwerp Transformatie Dilgtweg (Haren)
Definitief 07-10-2024
Inhoudsopgave 0.
Samenvatting
3
1.
Transformatie Dilgtweg
4
2.
Proces
5
3.
Gebiedsonderzoek
6
4.
Ontwerpuitgangspunten
18
5.
Voorlopig ontwerp
26
2
0. Samenvatting Onderstaand zijn de belangrijkste aanpassingen aan de Dilgtweg in Haren samengevat. •
We versmallen de Dilgtweg naar 6,50 meter.
•
De rijbaan wordt voorzien van fietssuggestiestroken.
•
De voorrangssituatie van de Dilgtweg en omliggende wegen blijft gelijk.
•
De inritten en zijstraten zijn eenduidig ingericht.
•
De trottoirs worden aan de westzijde voorzien van DurEko-mix en aan de oostzijde voorzien van asfalt. Er worden drie zebrapaden gerealiseerd en de parken worden voorzien van een wandelpad. Hiermee wordt een impuls gegeven aan de wandelstructuur.
•
Er gebeurt veel op het centrale deel van de Dilgtweg, daarom krijgt dit gebied een hogere attentiewaarde door het toepassen van een rood vlak, visuele drempelconstructies en een zebrapad.
•
De bushaltes worden zowel voor slechtzienden als mindervaliden beter toegankelijk. Hier wordt ook een abri toegevoegd.
•
De parken worden voorzien van een ‘plus’: verbeterde groenstructuur, rustpunten, ruimte voor recreatie en een wandelstructuur.
•
Ten behoeve van het bergen, vasthouden en afvoeren van water wordt er in het park bij het centrale deel een wadi gerealiseerd.
•
De huidige groenstructuur in de Dilgtweg blijft behouden. Er is al veel groen. Waar nodig wordt dit verder geoptimaliseerd en aangevuld.
3
1. Transformatie Dilgtweg Aanleiding In 2021 heeft de gemeenteraad de Mobiliteitsvisie ‘Groningen Goed op Weg’ en de ontwerpleidraad openbare ruimte ‘Nieuwe Ruimte’ vastgesteld. Een onderdeel van deze plannen is de transformatie van het wegennet onder de noemer Doorwaadbare Stad. Dit betreft onder andere concrete voorstellen tot het verlagen van de maximale snelheid en het toepassen van beleefplekken. Als gevolg hiervan is in 2022 het Uitvoeringsprogramma Doorwaadbare Stad ‘van verkeersruimte naar leefruimte’ vastgesteld. Hierin zijn ruim vijftig straten en wegen opgenomen die in de periode 2022-2040 getransformeerd worden van 50 km/u naar 30 km/u met een meer aantrekkelijke leefomgeving door een minder dominante rol voor de auto. De transformatie van de Dilgtweg in Haren is één van deze wegen. Scope De scope betreft de gehele lengte van de Dilgtweg tussen de kruising met de Kerklaan en de kruising met de Rijksstraatweg. Voor het gebiedsonderzoek is ook het omliggende invloedsgebied beschouwd, zie bovenstaande afbeelding. Werkzaamheden Door een gezamenlijke projectgroep bestaande uit specialisten van gemeente en Sweco is de afgelopen periode achtereenvolgens een schetsontwerp, voorlopig ontwerp en definitief ontwerp (volgt nog) voor de Dilgtweg opgesteld. Het doorlopen proces en het eindresultaat is samengevat in voorliggende rapportage.
De werkzaamheden zijn uitgevoerd met de Ontwerpleidraad openbare ruimte als leidend principe. Zo is er onder andere een Duurzaam GWW sessie georganiseerd, zijn er raamwerkkaarten opgesteld, straattypologieën uitgediept en heeft de buurt actief geparticipeerd, zowel in een klankbordgroep als tijdens inloopavonden. Leeswijzer Als eerste wordt het doorlopen proces toegelicht, waarna vervolgens het gebiedsonderzoek volgt. Het gebiedsonderzoek bestaat uit verschillende onderdelen, waaronder een Ambitieweb, de ambtelijke schouw, raamwerkkaarten, straattypologieën en participatie van bewoners en instanties. Na het gebiedsonderzoek wordt er dieper op het ontwerp ingegaan en worden de ontwerpuitgangspunten en ontwerpvariabelen toegelicht. Dit resulteert vervolgens in het voorlopig ontwerp.
4
2. Proces Stap 1: Gebiedsonderzoek Het onderzoek is gestart met een Project Startup van het projectteam. Na een kennismaking hebben we de scope van het project besproken en de locatie geschouwd. Een fotoverslag hiervan is weergegeven in bijlage I. Aansluitend hebben we in een DuurzaamGWW sessie het Ambitieweb ingevuld. In bijlage II is de totstandkoming en het resultaat hiervan weergegeven. Vervolgens zijn we aan de slag gegaan met de ruimtelijke en functionele analyse van het studiegebied aan de hand van de buurtraamwerken. Op basis van deze raamwerken hebben we de bewoners en belanghebbenden gevraagd naar hun wensen, de problemen die ze zien en ideeën voor de Diltgweg en omgeving (inloopavond 14 februari, aparte gesprekken met diverse belanghebbenden, zie participatieverslag bijlage III). Stap 2: Schetsontwerpen en variantenstudie De wensen, eisen en uitgangspunten van stap 1 vormden de basis voor de variantenstudie en schetsontwerp waarin de mogelijke maatregelen zijn verkend (bestaande uit schetsverkenningen en impressies). Van de mogelijke varianten zijn de voor- en nadelen in beeld gebracht. Naast de Dilgtweg zelf gaat het uiteraard ook om een passende vormgeving van de kruispunten en de
wijze waarop de direct omliggende openbare ruimte ingericht kan worden. De ontwerpen zijn voorgelegd aan de klankbordgroep bestaande uit bewoners uit de directe omgeving en aan het kwaliteitsteam Doorwaardbare Stad. Aan de hand van de geleverde input is het schetsontwerp verder uitgewerkt tot een voorlopig ontwerp. Stap 3: Voorlopig ontwerp In het voorlopig ontwerp is in meer detail uitgewerkt wat de beoogde transformatie betekent voor de Dilgtweg en omgeving en welke kosten hiermee gemoeid zijn. Het voorlopig ontwerp is voorgelegd aan de bewoners en belanghebbenden tijdens de tweede inloopbijeenkomst (11 juli). Stap 4: Definitief ontwerp Tot slot wordt het voorlopig ontwerp uitgewerkt tot een gedetailleerd definitief ontwerp dat aan de basis ligt van de geplande uitvoering in 2025. In dit ontwerp wordt tevens aandacht besteed aan de meer technische aspecten als waterhuishouding, groen, bebording, verlichting, etc. Tevens is voorliggende rapportage opgesteld met alle uitgangspunten en de wijze waarop in het ontwerp is omgegaan met de wensen van bewoners en belanghebbenden.
5
3. Gebiedsonderzoek 3.1. Historie De Dilgtweg bevindt zich op de flanken van de Hondsrug. Deze stuwwal uit de voorlaatste ijstijd strekt zich (globaal gezien) uit van Groningen tot Emmen en wordt begrensd door het Hoornse Diep (Noord-Willemskanaal) in het westen en de Hunze in het oosten. Delen van de Hondsrug kennen een lange bewoningsgeschiedenis. Op de overgang tussen de hoge zandgronden naar de lagere natte gebieden ontstonden nederzettingen. Dit betreft de stad Groningen met haar vestingwerken, het dorp Haren en daar tussenin de drie buurtschappen Dilgt, Hemmen en Essen.
1953
De Dilgtweg ligt in het noorden van Haren, in de voormalige marke Essen en grenzend aan de markes Dilgt en Hemmen. Deze weg is in de jaren vijftig aangelegd en verbindt de Rijksstraatweg met de Kerklaan. Aan de Dilgtweg en het Dilgtplein zijn enkele woningen gebouwd en tevens de zorglocatie Het Avondlicht, de voorloper van het huidige woonzorgcomplex De Dilgt. In de jaren zestig en zeventig is het gebied steeds verder ingevuld met vrijstaande woningen op ruime kavels langs de noordzijde van de Diltgweg en zorgfuncties in een parkachtige setting ten zuiden van de Dilgtweg. Het Avondlicht bleek een voorbode te zijn voor de verdere ontwikkeling van de Dilgtweg en omgeving als belangrijke locatie voor zorg gerelateerde instellingen. In de twintig jaar hierna is deze zorglocatie namelijk verder uitgebreid en ontwikkeld. Zo kreeg zorglocatie Het Avondlicht rond 1970 de naam Beatrixoord en werden aan de oostzijde nieuwe gebouwen gerealiseerd in de vorm van paviljoens in het groen (o.a. het Zusterhuis, het huidige hoofdgebouw en het sportcomplex).
1970 6
Beatrixoord heeft zich door de jaren heen ontwikkeld tot een breed revalidatiecentrum en is inmiddels onderdeel van het UMCG (Centrum voor Revalidatie). Het terrein van Het Avondlicht werd fasegewijs opnieuw ingericht tot het huidige woonzorglocatie De Dilgt van ZINN. Het laatste deel van het Het Avondlicht is in 2010 gesloopt. Tussen de woningen langs de noordzijde Dilgtweg en het Dilgtplein en de sportvelden zijn sinds de jaren zeventig diverse onderwijsinstellingen gerealiseerd, namelijk de Prins Johan Friso Mytylschool (die tevens verbinden is aan het Beatrixoord), de International School Groningen en het Maartenscollege. In 2005 is een woonstraat toegevoegd in dezelfde groene opzet (Hemmenkamp). Ook lagen in het noordoostelijk deel tennisbanen en een verkeerspark. Op deze plek is vanaf 2019 een nieuwe woonbuurt gerealiseerd.
1995
2021
3.2. Ruimtelijke en functionele analyse De straat Basisprincipe van de Leidraad Openbare Ruimte is dat de straat opnieuw wordt gezien als ‘een gedeelde ruimte’, een openbare ruimte voor mensen in plaats van functionele verbindingen. Daarom hanteert de Leidraad een nieuwe benadering van het ontwerpen van straten. Er wordt niet uitgegaan van een ééndimensionale perspectief, maar een multidimensionale ontwerpmethode waar mobiliteit niet maatgevend is maar waar toegankelijkheid, veiligheid, beleving, gezondheid, sociale interactie, ecologie, klimaatadaptatie, economie en cultuurhistorie samen de straat maken. Hiervoor zijn de hiernaast genoemde tien dimensies gedefinieerd. Voor de Leidraad zijn op basis van deze tien dimensies straattypologieën uitgewerkt in inspiratiebeelden, zie verder hoofdstuk 4. De buurt De straten vormen, samen met parken en pleinen, de openbare ruimte. Deze straattypologieën staan echter niet op zichzelf. Ze zijn namelijk altijd onderdeel van een ruimtelijk en functioneel netwerk, van een wijk of buurt en van stad of dorp. Op dit hogere schaalniveau zijn er andere krachten die invloed (kunnen) hebben op de inrichting van de straat en de openbare ruimte. Deze structuren zijn samengevat in vier buurtraamwerken.
Ze laten zien waar per thema de kansen en aandachtspunten liggen voor de tien dimensies, gegroepeerd in vier specifieke thema’s: • Mobiliteit (Mobiliteit, Veiligheid en Toegankelijkheid) • Groenblauw (Ecologie en Klimaatadaptatie) • Sociaal (Sociale cohesie, Gezonde omgeving en Economie) • Beleving (Beleving en Identiteit)
8
Rolstoeltoegankelijke oversteekplaatsen
Parkeren Dilgtplein
3.2.1 Mobiliteit Meer ruimte voor fietsers en voetgangers
Toepassen geleidelijnen rond bushalte
Ontwerp het kruispunt overzichtelijk en leesbaar
Ontwerp het kruispunt overzichtelijk en leesbaar
Goede verlichting Voldoende en veilige oversteekplekken Ontwerp de straat overzichtelijk en leesbaar Ontwerp de straat voor alle leeftijden
9
De Dilgtweg is een zijweg van de Rijksstraatweg dat de belangrijkste ontsluitingsweg van Haren in noordzuid richting is. De Dilgtweg fungeert op zijn beurt als hoofdontsluiting voor de in het studiegebied aanwezige woningen en sociaal-maatschappelijke functies met relatief veel parkeerplaatsen. Dit geldt ook voor de recent gebouwde woningen aan de Kloostersingel, zij het indirect via de Kerklaan. Daarnaast vormt de Dilgtweg samen met de Molenweg de ontsluitingsroute voor de overige woonbuurten in Haren-Noord ten oosten van Kerklaan. De Dilgtweg kent een specifiek verkeerspatroon wat een weerslag is van de aanwezige functies. Er is sprake van piekmomenten op verschillende momenten van de dag met sterk uiteenlopende weggebruikers. We hebben het dan over verschillen in leeftijden, toegankelijkheidsniveau en doel om in het gebied te zijn. Zo is er sprake van een piek in de ochtendspits en halverwege de middag vanwege de werknemers in het gebied en de busjes van het leerlingenvervoer van en naar de Mytylschool. Ook is er gedurende de hele dag sprake van patiëntenvervoer van en naar Beatrixoord. Uit verkeerstellingen blijkt dat het verkeer vanuit het gebied vooral op de Rijksstraatweg is georiënteerd.
Het westelijke gedeelte van de Dilgtweg (Rijksstraatweg-inrit Beatrixoord) is met circa 4.000 ritten per dag namelijk een stuk drukker dan het oostelijke deel (inrit Beatrixoord-Kerklaan, circa 1.000 ritten per dag). Daar waar het oostelijke deel nog te kenmerken is als een rustige woonstraat geldt dat niet voor het westelijk deel.
Dit verschil gaat gepaard met een duidelijk onderscheid in de inrichting van het westelijk en oostelijk deel van de Dilgtweg. Het westelijke deel heeft een breed profiel (rijbaan circa 8 m), is voorzien van groene zijbermen met bomen en voetpaden op afstand, heeft slechts enkele erfaansluitingen/inritten en heeft weinig geleiding van de op afstand gelegen bebouwing. Het profiel van het oostelijk deel is daarentegen een stuk smaller (rijbaan circa 6 m), heeft direct aangrenzende voetpaden met trottoirbanden, veel erfaansluitingen en een sterkere geleiding door erven en opgaande beplanting. Dit levert een duidelijk verschillend wegbeeld op wat ook tot uitdrukking in de rijsnelheden. Op het westelijk deel blijkt de V85* 50 km/uur te zijn en op het oostelijk deel 39 km/uur.
* De V85 is de snelheid die door 85% van de automobilisten niet wordt overschreden en door 15% wel wordt overschreden. Dit weerspiegelt de snelheid die een ruime meerderheid van automobilisten als redelijk en veilig beschouwt in ideale omstandigheden en wordt vaak gebruikt om na te gaan of een snelheidslimiet overeenstemt met de weg en zijn omgeving. 1
0
Ook voor fietsers is de Dilgtweg west belangrijk als ontsluitende schakel tussen de functies in het gebied en de hoofdfietsroute Rijksstraatweg en de Doorfietsroute Kerklaan. Uit tellingen blijkt dat op de Dilgtweg west circa 1.200 fietsers per dag rijden. Een groot deel daarvan gaat vervolgens naar de Hemmenlaan richting het Maartenscollege (schoolroute). Dit deel van de Dilgtweg is voorzien van smalle en door slijtage slecht zichtbare fietsstroken. Vanuit het oosten nemen de meeste fietsers de route via de Kloostersingel of over het terrein van Beatrixoord in plaats van de Dilgtweg oost. De Dilgtweg heeft in feite dus twee gezichten. Een drukker westelijke deel met het karakter van een ontsluitingsweg en een ruimer wegbeeld dat hogere rijsnelheden stimuleert. En een rustiger oostelijk deel met het karakter van een woonstraat dat door het smallere wegbeeld juist een afremmende werking heeft.
West
Ook wordt de Dilgtweg gebruikt als OV route (lijn 51 tussen Groningen via Haren/Onnen naar Zuidlaren/Annen) met een bushalte ter hoogte van de Hemmenlaan centraal in het gebied. Hierdoor is het gebied in principe uitstekend bereikbaar met openbaar vervoer. De haltevoorzieningen zelf laten echter wel te wensen over. Zo ontbreken abri’s, geleidelijnen voor slechtzienden en halteperrons voor gelijkvloers in- en uitstappen en is de oversteekbaarheid van de Diltgweg voor reizigers vanuit de omgeving matig.
Centraal
Oost
11
Collectieve groene ruimte
3.2.2 Groenblauw
Groene lanen met volwassen bomen
Groene lanen met volwassen bomen Collectieve groene ruimte
12
De omgeving waarin de Dilgtweg is gelegen betreft een groen en enigszins statig woongebied wat kenmerkend is voor het dorp Haren en het bebouwingslint langs de Rijksstraatweg. Door dit groene karakter is zijn er geen specifieke aandachtspunten met betrekking tot hittestress. Het gebied direct ten noorden van de Dilgtweg wordt gekenmerkt door een fijnmazige groenstructuur van houtwallen, singels en groenstroken met een overheersende oost-west richting met daarbinnen kamers waarbinnen de woonbuurten en scholen zijn gelegen. Aan de Hemmenlaan en Dilgtplein liggen twee parkjes die echter weinig beleefbaar zijn voor de omgeving door het ontbreken van wandelpaden door de parkjes (Hemmenlaan en Dilgtplein) en aansluiting met de omliggende wandelstructuur. Het gebied direct ten zuiden van de Dilgtweg betreft een parkachtige omgeving met wandelpaden met daarin gelegen de paviljoens van de De Dilgt en Beatrixoord. Ondanks de noord-zuid lopende singel centraal door het gebied langs het parkje bij de Hemmenlaan is er nauwelijks sprake van een relatie tussen de parkgebieden en groenstructuren aan weerszijden van de Dilgtweg. Zo is er bijvoorbeeld geen relatie tussen het parkje aan de Dilgtplein en het parkgebied ten zuiden van de Dilgtweg (voormalige zusterhuis).
Gelet op de specifieke doelgroepen van De Dilgt, Beatrixoord en Mytylschool (ouderen, revaliderende patiënten en kinderen met een lichamelijke beperking) dient speciaal aandacht te worden besteed aan de wijze waarop de wandelroutes en
voetpaden langs en rond de Dilgtweg zijn ingericht. Deze dienen voor alle gebruikers in het gebied goed toegankelijk te zijn. Ten zuiden van het studiegebied ligt de Hortus/Biotoop: een belangrijk groengebied met recreatieve betekenis en in het Groenplan Vitamine G aangeduid als basis groenstructuur. Dit gebied is echter niet direct vanaf de Dilgtweg te bereiken, alleen via de Kerklaan. Het gebied ten noorden en ten westen van het studiegebied betreft de kenmerkende open ruimte tussen Haren en Groningen als schakel over de Hondsrug tussen het dal van de Drentsche Aa en de Hunze. Kenmerkend voor de Dilgtweg is de ligging haaks op de flank van de Hondsrug. Het hoogteverschil tussen de Rijksstraatweg (het hoogste punt van de Hondsrug) en de Kerklaan is sprake van een verval van circa 6 meter naar 2 meter boven NAP. Dit heeft ook gevolgen voor de waterhuishouding. Volgens de wateroverlastkaart is er bij een bui van 58 mm/uur kans op wateroverlast op het gedeelte van de Dilgtweg tussen het Dilgtplein en de Kerklaan (veel overlast) en bij het Dilgtplein zelf (matige overlast). Bij een bui van 73 mm/u is kans op overlast over nagenoeg de gehele lengte van de Dilgtweg vanaf Hemmenkamp in oostelijke richting. De afwatering vindt via straatkolken plaats op het riool.
Doordat er veel groene ruimte aanwezig is in en rond de Dilgtweg (bermen en parkjes) liggen er goede kansen om de afwatering minder via de riolering en meer via natuurlijke infiltratie plaats te laten vinden. 13
Maak ontmoetingsplekken
3.2.3. Sociaal Faciliteer ruimte voor evenementen
Creëer zitgelegenheid voor verschillende groepgroottes Wonen in een groene, leefbare straat heeft een positieve bijdrage aan de waarde van een woning
Creëer zitgelegenheid voor verschillende groepgroottes
Sportaanleidingen in de openbare ruimte
14
Zoals beschreven zijn in het gebied rond de Dilgtweg diverse sociaalmaatschappelijke functies gevestigd. De gebouwen en zones waarin deze functies gevestigd zijn kunnen gezien worden als ‘eilanden’ die ontmoetingsplekken op zichzelf vormen. Ten noorden van de Diltgweg betreft dit de scholen (Maartenscollege, ISG en Mytylschool) en het sportcomplex en ten zuiden van de Dilgtweg de gezondheidsinstellingen (De Dilgt en Beatrixoord) en de Hortus. Tussen de ‘eilanden’ Mytylschool, Beatrixoord en De Dilgt bestaan functionele relaties. De parken aan weerszijden van de Dilgtweg zijn (potentiële) ontmoetingsplekken met een openbaar karakter die echter zoals gezegd niet als zodanig functioneert.
Dit geldt ook voor de bushaltes centraal in het gebied als openbare ontmoetingsplek. De kwaliteit van deze plekken kan versterkt worden door (aansluiting op) wandelroutes te verbeteren en het toevoegen van voorzieningen als bankjes en haltevoorzieningen. Aandachtspunt voor het gehele gebied, maar vooral voor het gebied rond de bushaltes, is dat de Dilgtweg in de huidige situatie voor met name de oudere en minder valide voetganger lastig over te steken is en daarmee een barrière vormt, bijvoorbeeld in een dagelijkse wandeling of van en naar de bushalte. Veilige voetgangersoversteekplaatsen zijn daarom noodzakelijk.
15
Waarborgen monumenten Zitplekken langs wandelroutes
3.2.4. Beleving
Cultuurhistorische elementen in lijnen behouden
Zitplekken langs wandelroutes Zitplekken langs wandelroutes Specifieke ingrepen per landschapstype
Plaats de straat in zijn historische context Zitplekken langs wandelroutes
Zitplekken langs wandelroutes
Specifieke ingrepen per landschapstype
16
Het gebied heeft een karakteristieke (steden)bouwkundige uitstraling. De Rijksstraatweg Haren is aangewezen als beschermd stads- en dorpsgezicht en de panden Rijksstraatweg 32 en Dilgtweg 6 zijn aangewezen als Rijksmonument. Langs de Dilgtweg is sprake van de ensembles ‘Dilgtweg, vooroorlogse stedenbouw, villabuurt’ en ensembles ‘Hortus Botanicus, Zoologisch Laboratorium, Beatrixoord en Avondlicht’. Bij het parkje Hemmenlaan staat een monument van Beatrixoord uit 1995, dit is een historisch herkenningspunt. De Dilgtweg met het Dilgtplein is daarmee een voorbeeld van een straat
die typisch is voor de Harense identiteit. Hij kent het ‘Harens profiel’ met parkachtige uitstraling. Die parkachtige uitstraling ontstaat door de combinatie van diepe voortuinen met veel groen, groene erfscheidingen, voetpaden met parkachtige uitstraling (in asfalt met strooilaag) en laanbomen. Wel is de originele parkachtige uitstraling de afgelopen decennia minder geworden door afname van de kwaliteit van het voetpad en hier en daar door afname beplanting. Herinrichting biedt daarom een goede kans om het karakteristieke ‘Harens profiel’ te versterken.
17
4. Ontwerpuitgangspunten 4.1. Uitgangspunten Voor het ontwerp van de Dilgtweg zijn een aantal uitgangspunten gehanteerd gevolgd om tot een gewenst en veilige inrichting te komen. • Handreiking voorlopige inrichtingskenmerken GOW30 van kennisplatform CROW. • Nieuwe ruimte: ontwerpleidraad leefkwaliteit openbare ruimte van de gemeente Groningen. • Van verkeersruimte naar leefruimte: uitvoeringsprogramma Doorwaadbare Stad. • De focuspunten voor de transformatie van de Dilgtweg betreffen vooralsnog het thema Leefomgeving en toegankelijkheid van langzame verkeersdeelnemers.
Straattypologie 1
Stadsradiaal Aanrijroute
2
Stadsradiaal Buurtstraat
3
Concentrische straat Verbindingsweg
4
Concentrische straat Buurtstraat
5
Plek met leefkwaliteit voorop
6
Rand van de binnenstad
7
Woonstraat Vroege uitbreiding
8
Woonstraat Naoorlogse wijk
9
Woonerf
10 Bedrijfsstraat 11 Dorpsstraat Doorgaand verkeer 12 Dorpsstraat zonder doorgaand verkeer
4.2. Straattypologieën In de ontwerpleidraad leefkwaliteit openbare ruimte is een nadere toelichting op het stratennetwerk en de openbare ruimte van Groningen weergegeven. Deze straten zijn niet in één typologie of kenmerkend straatprofiel te vatten, geen straat is hetzelfde. Om deze reden zijn er 14 straattypologieën uitgewerkt, waarop de eerder genoemde 10 dimensies uitgewerkt kunnen worden. De Dilgtweg is een combinatie van Dorpsstraat Doorgaand verkeer en Dorpsstraat Harens profiel. Dit heeft ermee te maken dat de Dilgtweg van west naar oost een weg is met diverse gezichten, zoals beschreven onder het mobiliteitsraamwerk.
13 Dorpsstraat ‘Harens profiel’ 14 Buiten de bebouwde kom
Hierdoor komen aspecten van beide straattypologieën terug. Met de brede bermen in het eerste deel van de Dilgtweg, de twee parkjes en de groene omgeving is de Dilgtweg een Dorpsstraat ‘Harens profiel’. De Dilgtweg heeft echter ook een ontsluitende functie voor alle sociaalmaatschappelijke voorzieningen in het gebied, en tevens ook een rol als een van de twee doorgaande oostwest verbindingen in Haren-Noord.
18
De hoofdmoot is van de Dilgtweg is dorpsstraat ‘Harens profiel’. Hieronder zijn enkele kenmerken weergegeven. • • • •
De straat beschikt over een samenhangend groen beeld. De straat is een ecosysteem. De straat heeft een eigen identiteit. De straat beschikt aan weerszijden over trottoirs. trottoirs.
Dorpsstraat ‘Harens profiel’ Naast het ‘Harens profiel’ komen er enkele elementen van de ‘doorgaande dorpsstraat’ terug in de Dilgtweg. Hieronder zijn enkele kenmerken weergegeven. • De straat heeft een doorgaande functie, dwars door een dorp of deelgebied. • De straat kent locaties waar verblijf en sociale ontmoeting een rol speelt. • De straat vormt geen barrière en heeft een hoge mate van oversteekbaarheid.
Doorgaande dorpsstraat
19
4.3. Ruimtelijk concept Voor de herinrichting van de Dilgtweg zijn de volgende basisprincipes gehanteerd: • Verbeteren van de inrichting van de Dilgtweg met een eenduidig vormgegeven wegprofiel, kruisingen en inritten, passend bij de dorpseigen kenmerken van Haren. Hoofduitgangspunt is meer ruimte voor fietsers en (overstekende) voetgangers en minder ruimte en snelheid voor gemotoriseerd verkeer. • Verbeteren van de oversteekbaarheid van de Dilgtweg voor fietsers, voetgangers en busreizigers. Ook worden de groene zones hierdoor beter met elkaar verbonden. • Benadrukken van de verschillende ruimtelijke en functionele kenmerken: • Westelijk deel als toegangslaan in het groen; • Oostelijke deel als woonstraat in het groen; • Centrale deel waar diverse verkeersstromen samenkomen en de Dilgtweg kruisen (inritten omliggende functies, bushalte, loop- en fietsroutes). • Het activeren en versterken van de verblijfskwaliteit van de groene parkruimtes aan de Dilgtweg, zowel vanaf de Dilgtweg als vanuit de woon- en leefomgeving. Hierdoor ontstaat meer ruimte voor spelen en ontmoeten in de directe woonomgeving. • Anticiperen op klimaatverandering en hittestress door het minimaliseren van verharding, creëren van extra ruimte voor wateropvang, toevoegen van kwalitatief groen en versterken van biodiversiteit.
• Indien mogelijk binnen de scope van het project: het verbeteren van de verkeersveiligheid op de kruispunten met de Rijksstraatweg en Kerklaan.
20
Oost: Woonstraat in het groen Ruimte voor wateropvang
Activeren van groene parkruimtes
West: Laan in het groen
Kruising Kerklaan
Groene zones verbinden Kruising Rijksstraatweg Centraal deel: diverse verkeersstromen komen hier samen
Verbeteren oversteekbaarheid
2 0
4.4. Toelichting ontwerp herinrichting Dilgtweg De herinrichting van de Dilgtweg bestaat uit de volgende ingrediënten: Breedte van de rijbaan De Dilgtweg wordt getransformeerd naar een GOW30 weg. De breedte die voor een weg als deze aangehouden moet worden vanuit de Leidraad Openbare Ruimte van de gemeente Groningen, maar ook vanuit de CROW richtlijnen GOW30, is een breedte van 6,50 meter. Deze breedte maakt dat de bus goed over de Dilgtweg kan rijden en voor autoverkeer de Dilgtweg ietwat aan de brede kant is. Zeker op het westelijk deel – een rechte weg – zorgt dit er mogelijk voor dat het aantrekkelijk is om hard te rijden. Er staan hier namelijk geen obstakels dicht op de weg, waardoor de weg zowel visueel als feitelijk breed is. Bij het hanteren van een breedte van 6,50 meter dienen er voldoende visueel verkleinende maatregelen te worden genomen. Eén van deze maatregelen is het werken met gearceerde vlakken ter plaatse van inritten en zijwegen. Dimensionering van de rijloper Er is gekozen voor het toepassen van fietsstroken op de rijbaan, zoals die in de huidige situatie ook al aanwezig zijn op het westelijke deel. Hiervoor wordt vanuit de CROW nevenstaande minimum en maximum maten gehanteerd. Voor Dilgtweg West geldt het volgende: • We versmallen de rijbaan naar 6,50 meter. Hiermee verlagen we de rijsnelheid.
• We maken bredere fietsstroken, zodat fietsers veilig naast elkaar kunnen fietsen. • De verhouding rijloper en fietsstroken is dusdanig dat dit het autoverkeer afremt. Voor Dilgtweg Oost geldt het volgende: • We handhaven de huidige breedte van de rijbaan en voetpaden. • We brengen fietsstroken aan. • We verwijderen de drempels.
2121
Fietsvriendelijke infrastructuur De huidige fietsstroken op de Dilgtweg zijn onvoldoende zichtbaar. Daarnaast zijn ze erg smal. Hierdoor wordt de Dilgtweg door fietsers als onveilig ervaren en soms vermeden. Er zijn verschillende vormen van veilige fietsinfrastructuur: een vrijliggend fietspad, een fietsstraat of fietssuggestiestroken. Voor de Dilgtweg is gekozen voor fietssuggestiestroken.
We hebben onderzocht of het mogelijk is om een vrijliggend fietspad te realiseren. Dit zou gezien de ruimte alleen op het westelijk deel mogelijk zijn, maar ook hier ontstaan veel conflictpunten met zijstraten en inritten. Ook kan de gewenste fietspadbreedte niet gehaald worden. Daarnaast zorgt dit voor een groter verhard oppervlak en minder groen. Ook moeten bomen gekapt worden aan de noordkant. De inrichting van de Dilgtweg als fietsstraat blijkt niet realistisch: de verhouding van het aantal auto’s ten opzichte van het aantal fietsers maakt dit een onveilige oplossing. Niet haalbaar
Haalbaar en veilig
Voetpaden De voorkeur gaat uit naar het toepassen van halfverharding DurEko-mix. Dit is goed toegankelijk met rolstoel en rollator. Op plekken met inritten en rond de bushaltes werkt dit niet goed en wordt asfalt toegepast. Het trottoir aan de westzijde bestaat uit DurEko-mix en het trottoir aan de oostzijde van de Dilgtweg bestaat uit asfalt. Om de oversteekbaarheid te vergroten zijn er drie zebrapaden toegevoegd: één nabij de kruising met de Rijksstraatweg, één nabij Zinn Zorg en één op het centrale deel van de Dilgtweg.
22
Voorrangssituatie op kruispunten en de vormgeving hiervan Bij de transformatie naar een GOW30 ligt er een ontwerpopgave op de kruispunten. Onderstaand zijn enkele varianten weergegeven: met drempels, zonder drempels en een inritconstructie naar de zijwegen. We gaan er in het ontwerp vanuit dat de fietsstroken niet doorlopen op de kruispunten, omdat de weg in zijn geheel rood wordt gekleurd. Het centrale deel is voorzien van drempelconstructies. Tussen de kruisingen met de Rijksstraatweg en de Kerklaan is de Dilgtweg in de voorrang. Zijstraten krijgen haaientanden, inritten krijgen inritblokken.
Het centrale deel van de Dilgtweg is een bijzondere locatie. Deze richten we ook als dusdanig in. • We passen een afwijkende kleur wegdek toe. • We voegen een zebra toe voor een veilige oversteek. Voor wat betreft overige zijstraten en inritten wordt zo veel mogelijk een eenduidige situatie gecreëerd, rekening houdend met de functie van de zijwegen en inritten: • De Dilgtweg blijft in de voorrang. • Alle zijwegen zijn uitgevoerd in asfaltverharding, de inritten naar woningen op het westelijk deel zijn uitgevoerd in klinkerverharding. • De belangrijkste zijwegen liggen op gelijk niveau met de Dilgtweg. De meer ondergeschikte zijwegen (inritten naar ZINN en de Hemmenkamp) worden uitgevoerd als uitritconstructie. • Kruisingsvlakken zijn rood gekleurd. Hiermee wordt de attentiewaarde vergroot.
23
Park Hemmenlaan Groene restruimte die nu niet als park is ingericht en daardoor ook niet zo wordt gebruikt. Doel: meer verblijven in en lopen door het park. •
Een slingerend halfverhard voetpad met bankjes in plaats van rechtdoor: ontmoedigen van gebruik door fietsers.
•
Wadi in aansluiting op sloot: extra waterberging bij zware regenbuien.
•
Speel- en verblijfplaats in combinatie met water en natuurlijke elementen.
•
We voegen groene lobben toe op de hoeken van het park, zodat het open wegbeeld wordt onderbroken.
•
We voegen bushokjes toe aan de bushaltes.
24
Park Dilgtplein •
Groene restruimte die nu niet als park is ingericht en daardoor ook niet zo wordt gebruikt.
•
Doel: meer verblijven in en lopen door het park.
•
Een slingerend halfverhard voetpad met bankjes.
•
In het midden een groot grasveld voor kinderen om te spelen, hier zit een hoge maaifrequentie op. Het grasveld is omringt door bloemrijk grasmengsel met aan de randen een ruigte. Dit zorgt voor een ‘buffer’ richting de straat, langs de Dilgtweg wordt dit niet gedaan.
25
5. Voorlopig ontwerp 5.1. Westelijke deel Dilgtweg
26
5.2. Centraal deel Dilgtweg
27
5.3. Oostelijk deel Dilgtweg
28