Bijlage 1 Ontwerp gebiedsgericht Omgevingsprogramma Niemeyer - kopie.pdf

Programma Omgevingswet

Plangebied Niemeyer

Inhoudsopgave 1.

Inleiding ........................................................................................................................................... 4 1.1 Reikwijdte planvoornemen ........................................................................................................... 4 1.2 Totstandkoming............................................................................................................................. 6 1.3 Doel ............................................................................................................................................... 6 1.4 Positie in de beleidscyclus ............................................................................................................. 7 1.5 Digitale beschikbaarheid ............................................................................................................... 7 1.6 Leeswijzer ...................................................................................................................................... 8

2. Beleidskader en progammatische uitgangspunten ............................................................................. 9 2.1 Algemeen....................................................................................................................................... 9 2.2 Planologisch regime ...................................................................................................................... 9 2.3 Situering plangebied.................................................................................................................... 11 2.3 Beleidsdoelen .............................................................................................................................. 13 Nationaal beleid ............................................................................................................................ 13 Provinciaal beleid .......................................................................................................................... 15 Regionaal beleid ............................................................................................................................ 16 Gemeentelijk beleid ......................................................................................................................

17 2.4 Visie gebied ................................................................................................................................. 20 2.5 Samenvatting beleidsdoelen ....................................................................................................... 22 2.6 Van beleidsambities naar integrale ontwikkeling ....................................................................... 22 3. Opgaven............................................................................................................................................. 24 3.1 Gebouwen en cultuurhistorische waarden ................................................................................. 24 3.2 Programmatische uitwerking opgaven .................................................................................. 27 3.3 Gebiedsgerichte uitwerking opgaven.......................................................................................... 28 4. Ontwikkelkader Niemeyer ................................................................................................................. 29 4.1 Inleiding ....................................................................................................................................... 29 4.2 Opgaven voor het Niemeyerterrein ............................................................................................

30 4.3 Hoofdlijnen van het ontwikkelkader ........................................................................................... 30 4.4 Fabrieksensemble........................................................................................................................ 31 4.5 Woonensemble en hotelensemble ............................................................................................. 31 4.6 Conclusie ..................................................................................................................................... 32 5. Milieu- en omgevingsaspecten.......................................................................................................... 33 5.1 Inleiding ....................................................................................................................................... 33 5.2 Milieueffectrapport ..................................................................................................................... 33 5.3 Geluid .......................................................................................................................................... 34 1

5.4 Bodem en grondwater ................................................................................................................ 35 5.5 Onder- en bovengrondse infrastructuur ..................................................................................... 36 5.6 Luchtkwaliteit .............................................................................................................................. 36 5.7 Geur ............................................................................................................................................. 37 5.8 Omgevingsveiligheid (externe veiligheid) ................................................................................... 37 5.9 Trillingshinder .............................................................................................................................. 38 5.10 Schaduw- en windhinder ........................................................................................................... 38 5.11 Ecologie ..................................................................................................................................... 39 5.12 Klimaatadaptatie .......................................................................................................................

40 5.13 Groen ......................................................................................................................................... 40 5.14 Bomen/BEA ............................................................................................................................... 41 5.15 Archeologie en cultuurhistorie .................................................................................................. 42 5.16 Water ......................................................................................................................................... 44 5.17 Duurzaamheid en Energie ......................................................................................................... 45 5.18 Gezondheid ............................................................................................................................... 45 5.19 Verkeer, parkeren, infrastructuur en inritten ........................................................................... 46 5.20 Niet gesprongen munitie ........................................................................................................... 47 5.21 Uiterlijk en plaatsing van bouwwerken .....................................................................................

48 5.22 Natuurinclusief bouwen ............................................................................................................ 49 5.23 Stedenbouw .............................................................................................................................. 50 6. Toetsingskaders vergunningverlening ............................................................................................... 51 6.1 Inleiding ....................................................................................................................................... 51 6.2 Uitgangspunten voor het gehele plangebied .............................................................................. 52 6.3 Eisen voor de fabrieksensemble.................................................................................................. 52 6.4 Voorwaarden vanuit milieu- en omgevingsaspecten .................................................................. 54 7. Sturingsfilosofie ................................................................................................................................. 56 7.1 Waarom een omgevingsprogramma? ......................................................................................... 56 7.2 Waarom (nog) geen wijziging van het omgevingsplan? ..............................................................

56 7.3 Doorwerking in omgevingsvergunningen ................................................................................... 57 7.4 Adviesrol gemeenteraad ............................................................................................................. 57 7.5 Omgevingsprogramma en welstandsbeleid ................................................................................ 58 7.6 Vergunningenplan ....................................................................................................................... 58 8. Participatie ........................................................................................................................................ 58 9. Economische uitvoerbaarheid ........................................................................................................... 60 10. Meten, monitoring en evaluatie...................................................................................................... 60 11. Conclusie ETFAL-CRITERIUM (Evenwichtige Toedeling van Functies aan Locaties) ........................ 61 2

Bijlagen................................................................................................................................................... Bijlage 1 Ontwikkelkader Niemeyer ...................................................................................................... Bijlage 2: Toelichting beleidskaders en gebiedsvisies ........................................................................... Bijlage 3 Vergunningenplan................................................................................................................... Vergunningen fabriek ........................................................................................................................ APV, Provinciale omgevingsverordening en waterschaps verordening ............................................ Flora -en fauna activiteit ................................................................................................................... Natura 2000-activiteit ....................................................................................................................... Milieubelastende activiteit Besluit activiteiten leefomgeving .......................................................... Vergunningsvrije werkzaamheden ....................................................................................................

Bijlage 4 Regels ...................................................................................................................................... Bijlage 5 Resturatievisie......................................................................................................................... Bijlage 6 plan-m.e.r.-beoordelingsnotitie (los toegevoegd................................................................... Bijlage 7 Participatieverslag...................................................................................................................

3

1.

Inleiding

1.1 Reikwijdte planvoornemen De voormalige tabaksfabriek Niemeyer in Groningen heeft in maart 2023 definitief zijn deuren gesloten. Sindsdien staan de fabrieksgebouwen en het bijbehorende terrein leeg. Vastgoedontwikkelaar MWPO heeft het terrein verworven met het voornemen om dit, samen met de gemeente Groningen en Campus Groningen, te transformeren tot een levendig stedelijk gebied. Het terrein heeft de potentie om een belangrijke plek te worden voor maatschappelijke en economische vernieuwing, met digitale transformatie als verbindend thema. Op 3 november 2022 heeft de gemeente Groningen op het Niemeyerterrein aan de Paterswoldseweg 43 een Wet voorkeursrecht gemeenten (WvG) gevestigd waardoor de gemeente het recht van eerste koop verkreeg bij een verkoop. Daarmee gaf de gemeente aan het van belang te vinden dat deze plek behouden blijft als werklocatie en ruimte kan bieden aan maatschappelijke functies. Een combinatie van marktinitiatieven voor bedrijvigheid, broedplaatsen en maatschappelijke voorzieningen werd als wenselijk beschouwd. Bovendien zag de gemeente een kans om de fietsinfrastructuur van de stad te verbeteren, onder andere via een nieuwe verbinding langs het spoor richting De Suikerzijde en het Zernike Campus. Na overleg is besloten dat MWPO het terrein kon aankopen, onder de voorwaarde dat de herontwikkeling aansluit bij de gemeentelijke ambities.

Deze ambities zijn gezamenlijk vastgelegd in het Ontwikkelkader Niemeyer (hierna: ontwikkelkader), dat richting geeft aan het toekomstige gebruik van het terrein en aan de stedenbouwkundige opzet, het programma en de functies. Het ontwikkelkader vormt daarmee het inhoudelijk en planologisch fundament voor deze gebiedsontwikkeling. Dit omgevingsprogramma werkt het ontwikkelkader verder uit. De gemeente Groningen gebruikt het instrument omgevingsprogramma om complexe gebiedsontwikkelingen te sturen. Het omgevingsprogramma wordt vastgesteld door het college van burgemeester en wethouders en geldt als beleids- en toetsingskader bij toekomstige vergunningverlening. In dit geval vormt het omgevingsprogramma de basis voor het gefaseerd aanvragen van omgevingsvergunningen voor buitenplanse omgevingsplanactiviteiten (BOPA’s). Ook de beoordeling van milieuaspecten, duurzaamheid, mobiliteit, participatie en economische uitvoerbaarheid is onderdeel van dit omgevingsprogramma. Het omgevingsprogramma heeft betrekking op het gehele Niemeyerterrein, inclusief de bestaande fabriekshallen, het voorgenomen hotelensemble met rijwoningen (die als buffer fungeren tussen de bestaande woonbuurt en het plangebied), het beoogde woonensemble aan de Theodorus Niemeyerstraat en de openbare ruimte met bijbehorende infrastructuur.

Voor het bestaande fabrieksensemble bevat dit omgevingsprogramma een gedetailleerde uitwerking, die als basis dient voor de verdere planvorming en vergunningverlening. Voor het voorgenomen hotelensemble met woningen en het woonensemble aan de Theodorus Niemeyerstraat beschrijft dit omgevingsprogramma daarentegen de visie en ruimtelijke uitgangspunten op hoofdlijnen. Deze onderdelen zijn nog niet zodanig uitgewerkt dat op basis hiervan rechtstreeks omgevingsvergunningen kunnen worden verleend. De verdere uitwerking van deze onderdelen vindt plaats in vervolgfases van de planvorming en

4

wordt nader beschreven in de sturingsfilosofie van het omgevingsprogramma (hoofdstuk 8). Daarnaast is de gemeente Groningen voornemens een nieuw fietspad aan te leggen en een bestaand fietspad te verbreden. Dit nieuwe fietspad zal de Paterswoldseweg en de Peizerweg verbinden langs de noordzijde van het spoor en langs de zuidzijde van de Niemeyer fabriek. Wat is een omgevingsprogramma? Een omgevingsprogramma is een instrument uit de Omgevingswet. Hiermee kunnen gemeenten ambities uit bijvoorbeeld de omgevingsvisie of andere beleidsdocumenten vertalen naar concrete keuzes en maatregelen. Een omgevingsprogramma kan gebiedsgericht zijn (zoals bij het Niemeyerterrein) of thematisch (bijvoorbeeld het omgevingsprogramma Groennormen). Het omgevingsprogramma heeft twee functies: 1. Beleid concreet maken Het omgevingsprogramma werkt bestaande beleidsambities verder uit. Waar een omgevingsvisie vooral op hoofdlijnen aangeeft wat een gemeente belangrijk vindt, laat een omgevingsprogramma zien hoe deze doelen worden bereikt. Voor Niemeyer betekent dit dat de uitgangspunten uit het ontwikkelkader worden vertaald naar concrete ontwikkelrichtingen, voorwaarden en ruimtelijke keuzes. Daarmee vormt het omgevingsprogramma ook een belangrijk toetsingskader: het moet voldoende concreet zijn zodat de vergunningverlener kan bepalen of een aanvraag past binnen het gemeentelijk beleid.

Het omgevingsprogramma dat nu voorligt vervult deze rol voor het fabrieksensemble, waarvoor de ruimtelijke uitgangspunten en randvoorwaarden op een voldoende concreet niveau zijn uitgewerkt. Voor het voorgenomen hotelensemble met woningen en het woonensemble aan de Theodorus Niemeyerstraat beschrijft het omgevingsprogramma op dit moment vooral de visie en ruimtelijke uitgangspunten op hoofdlijnen. Deze onderdelen zijn nog niet zodanig uitgewerkt dat zij als direct toetsingskader voor vergunningverlening kunnen dienen. 2. Uitgangspunten en keuzes vastleggen Het omgevingsprogramma beschrijft hoe de voorgenomen ontwikkeling zich verhoudt tot het geldende beleid van rijk, provincie en gemeente. Daarbij wordt toegelicht in hoeverre het initiatief past binnen bestaande beleidskaders en, waar dat niet volledig het geval is, welke afwegingen en keuzes worden gemaakt. Op basis daarvan worden in het omgevingsprogramma ruimtelijke uitgangspunten en randvoorwaarden vastgelegd voor de verdere ontwikkeling van het gebied. Deze uitgangspunten vormen het inhoudelijke kader voor de verdere uitwerking van het plan en voor de beoordeling van toekomstige vergunningaanvragen. Het omgevingsprogramma maakt daarmee inzichtelijk welke ontwikkeling de gemeente op deze locatie wenselijk acht en onder welke voorwaarden deze kan plaatsvinden.

Wat staat er in dit omgevingsprogramma? Dit omgevingsprogramma beschrijft op basis van het ontwikkelkader: • de ruimtelijke en functionele uitgangspunten voor de herontwikkeling; • de voorwaarden waaronder deze ontwikkeling mogelijk is; 5

• • • • •

de effecten op de fysieke leefomgeving; de vervolgstappen en samenwerking met betrokken partijen; de afspraken over eigendom en financiën; het vergunningenplan en het kader voor de BOPA’s, zodat duidelijk is aan welke voorwaarden vergunningaanvragen moeten voldoen; de wijze waarop het kostenverhaal is verzekerd, conform de regels uit het Omgevingsbesluit.

1.2 Totstandkoming Het Niemeyerterrein in Groningen wordt herontwikkeld. Na het stoppen van de tabaksproductie is het terrein beschikbaar gekomen voor nieuwe activiteiten. Voorafgaand aan dit omgevingsprogramma zijn door MWPO (grotendeels) eigenaar en initiatiefnemer), Campus Groningen en de gemeente Groningen verschillende documenten opgesteld: • vestigingskader Niemeyer (4 maart 2024): de uitgangspunten voor toekomstige activiteiten; • ontwikkelkader Niemeyer (juli 2025): hierin zijn de ruimtelijke uitgangspunten en plannen voor de openbare ruimte, het fabrieksensemble, het hotelensemble en het woonensemble uitgewerkt. Het ontwikkelkader is door het college vastgesteld als een omgevingsprogramma op hoofdlijnen; • voorlopig ontwerp bouwplan (4 februari 2025): de ruimtelijke en functionele uitwerking van het terrein. Deze documenten vormen samen de basis voor dit omgevingsprogramma. Het omgevingsprogramma bouwt voort op het ontwikkelkader en werkt de daarin opgenomen uitgangspunten verder uit. In hoofdstuk 4 worden deze ruimtelijke uitgangspunten en de gebiedsontwikkeling nader toegelicht. In de voorbereiding zijn ook gesprekken gevoerd met toekomstige gebruikers, bedrijven, onderwijsinstellingen, omwonenden en erfgoedspecialisten. Hun ideeën en aandachtspunten zijn meegenomen in de plannen.

Daarnaast is voor het zuidelijke deel van de Niemeyer fabriek de vergunning voor de technische bouwactiviteiten aangevraagd. Belangrijke uitgangspunten zijn het behoud van de karakteristieke fabriekshallen en het openstellen van het terrein. Onder het motto “Niemeyer Opent” wordt het gebied ontwikkeld tot een plek voor werken, ontmoeten, wonen, ontspannen en cultuur. Zo wordt het terrein weer een volwaardig onderdeel van de stad.

1.3 Doel Alle betrokken partijen willen een duidelijke toekomstvisie voor het Niemeyerterrein. Er moet een gedeeld beeld zijn van hoe het terrein er straks uitziet, welke activiteiten worden toegestaan en onder welke voorwaarden ontwikkelingen mogelijk zijn. Het omgevingsprogramma voor het Niemeyerterrein legt deze uitgangspunten, maatregelen en randvoorwaarden vast. Zo wordt duidelijk: • wat er op het terrein gerealiseerd kan worden; • door wie en op welk moment; • onder welke voorwaarden dit mag gebeuren.

6

Het omgevingsprogramma biedt houvast voor de verdere uitwerking van de plannen, de vergunningverlening en de uitvoering. Vergunningaanvragen voor ontwikkelingen op het terrein worden getoetst aan deze kaders. Zo weten alle partijen waar ze aan toe zijn en wordt gestuurd op een samenhangende en haalbare herontwikkeling.

1.4 Positie in de beleidscyclus Dit omgevingsprogramma maakt deel uit van de beleidscyclus van de Omgevingswet. In deze cyclus vormt het omgevingsprogramma de schakel tussen beleid en uitvoering: het vertaalt de ambities uit de Omgevingsvisie van de gemeente naar concrete kaders en voorwaarden voor de herontwikkeling van het terrein. In paragraaf 2.4 wordt ingegaan op de Omgevingsvisie. In dit geval is het omgevingsprogramma vooral een praktisch instrument voor de uitvoering. Het legt de uitgangspunten, maatregelen en randvoorwaarden vast waaraan ontwikkelingen op het Niemeyerterrein moeten voldoen. Deze kaders worden gebruikt bij de beoordeling van aanvragen voor omgevingsvergunningen (zoals buitenplanse omgevingsplanactiviteiten). Het omgevingsprogramma bevat tevens een vergunningenplan (bijlage 3), waarin per deelgebied inzichtelijk is gemaakt welke vergunningen nodig zijn en hoe deze worden getoetst aan de gestelde voorwaarden. Dit vergroot de rechtszekerheid en transparantie voor initiatiefnemers, bevoegd gezag en betrokken partijen. Daarnaast draagt het omgevingsprogramma bij aan de uitvoerbaarheid van de herontwikkeling: • door heldere kaders te bieden voor initiatiefnemers; • door het proces van vergunningverlening en toetsing te stroomlijnen; • en door inzicht te geven in de fasering, het kostenverhaal, de rolverdeling en de betrokkenheid van stakeholders.

Zo kunnen de verschillende deelontwikkelingen stap voor stap worden gerealiseerd binnen de vooraf vastgestelde afspraken, en wordt geborgd dat de ambities op een haalbare, samenhangende en gedragen manier worden uitgevoerd.

1.5 Digitale beschikbaarheid Na vaststelling wordt dit omgevingsprogramma gepubliceerd via de Landelijke voorziening bekendmaken en beschikbaar stellen (LVBB). Dit is het centrale platform waarop omgevingsdocumenten officieel worden bekendgemaakt. Via de LVBB is het omgevingsprogramma ook te raadplegen in het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO). In het DSO kan het omgevingsprogramma worden bekeken via Regels op de Kaart. Hierin zijn vier deelgebieden van het Niemeyerterrein aangegeven: 1. het complete Niemeyerterrein, inclusief de openbare ruimte en de te realiseren langzaam verkeersverbinding (fietspad) tussen de Paterswoldseweg en Peizerweg; 2. het voormalige fabrieksensemble (tabaksfabriek); 3. het beoogde woonensemble aan de Theodorus Niemeyerstraat; 4. het hotelensemble aan de westkant van het terrein met in de plint een rij grondgebonden woningen; Binnen het DSO wordt per deelgebied inzichtelijk welke functies en activiteiten zijn toegestaan. Hierbij geldt dat sommige activiteiten niet generiek voor het gehele 7

fabrieksgebouw worden toegestaan, maar specifiek worden gekoppeld aan een deel van het gebouw of terrein. Elk van deze deelgebieden heeft een eigen karakter en bijbehorende randvoorwaarden. Deze zijn uitgewerkt in dit omgevingsprogramma en vormen, met name voor het fabrieksensemble, het toetsingskader voor toekomstige vergunningen en ontwikkelingen. Voor het voorgenomen hotelensemble en het woonensemble beschrijft dit omgevingsprogramma de visie en uitgangspunten op hoofdlijnen. Deze onderdelen worden in een latere fase verder uitgewerkt. Daarnaast worden betrokken partijen, grondeigenaren en omwonenden actief geïnformeerd over de vaststelling van het omgevingsprogramma. Dit gebeurt als onderdeel van het participatieproces via de gemeentelijke website, nieuwsbrieven en bewonersbrieven aan de directe omgeving.

1.6 Leeswijzer Dit omgevingsprogramma beschrijft de kaders en uitgangspunten voor de herontwikkeling van het Niemeyerterrein. Het document is opgebouwd in zeven hoofdstukken en enkele bijlagen: • Hoofdstuk 1 – Inleiding: Hier wordt toegelicht wat het doel en de reikwijdte van dit omgevingsprogramma zijn, hoe het tot stand is gekomen en hoe het zich verhoudt tot andere beleidsdocumenten. Ook wordt uitgelegd hoe het omgevingsprogramma digitaal beschikbaar is en op welke manier het wordt gebruikt. • Hoofdstuk 2 – Beleidskader en programmatische uitgangspunten: Dit hoofdstuk geeft een overzicht van het geldende planologisch regime en de relevante beleidskaders op nationaal, provinciaal, regionaal en gemeentelijk niveau. Ook worden de beleidsdoelen en programmatische randvoorwaarden beschreven die richtinggevend zijn voor de ontwikkeling van het Niemeyerterrein. • Hoofdstuk 3 – Opgaven: In dit hoofdstuk staan de belangrijkste opgaven voor de herontwikkeling centraal. Het gaat om de cultuurhistorische en ruimtelijke kwaliteiten van de bestaande fabriek, de programmatische opgaven voor het terrein en de gebiedsgerichte opgaven voor de verbinding met de omgeving. Bij de opstelling van dit omgevingsprogramma is expliciet gekeken naar de onderlinge samenhang en integraliteit van de verschillende beleidsdocumenten.

• Hoofdstuk 4 – Ontwikkelkader Niemeyer: Dit hoofdstuk bevat de uitgangspunten van het Ontwikkelkader voor het hele plangebied, waaronder de voormalige fabriek, het woonensemble,het hotelensemble, de openbare ruimte en het nieuwe fietspad. Dit vormt de basis voor de verdere planuitwerking. • Hoofdstuk 5 – Milieu- en omgevingsaspecten: Dit hoofdstuk bevat de beoordeling van de ontwikkeling op de relevante milieuen omgevingsaspecten, zoals geluid, bodem, water, verkeer, ecologie, duurzaamheid en gezondheid. • Hoofdstuk 6 – Toetsingskaders vergunningverlening Het omgevingsprogramma fungeert als beleidsmatig toetsingskader voor de vergunningverlening. Dit hoofdstuk beschrijft de systematiek, de rol van het vergunningenplan (bijlage 3), en hoe afwijkingen van het omgevingsplan worden gemotiveerd en geborgd. • Hoofdstuk 7 – Sturingsfilosofie

8

•

•

• •

Beschrijving van de gekozen aanpak via een omgevingsprogramma (in plaats van een planwijziging), de doorwerking in vergunningen, het adviesrecht van de raad, de rol van welstand en de toepassing van het vergunningenplan binnen VTH. Hoofdstuk 8 – Participatie Verantwoording van het participatieproces in de planvormende fase en toelichting op de vervolgaanpak. Hoofdstuk 9 – Economische uitvoerbaarheid Motivering van de financiële haalbaarheid van het project. Hoofdstuk 10 – Meten, monitoring en evaluatie Overzicht van de aspecten die worden gemonitord, hoe dit plaatsvindt, en wat er wordt gedaan met de uitkomsten. Hoofdstuk 11 – Conclusie ETFAL (Evenwichtige Toedeling van Functies aan Locaties) Onderbouwing dat de ontwikkeling voldoet aan het ETFAL-criterium.

2. Beleidskader en progammatische uitgangspunten 2.1 Algemeen Dit hoofdstuk beschrijft het huidige planologische regime van het plangebied en de relevante beleidskaders op nationaal, provinciaal, regionaal en gemeentelijk niveau. Deze kaders vormen de basis voor de herontwikkeling en bevatten zowel beleidsmatige wensen als inhoudelijke randvoorwaarden.

2.2 Planologisch regime Sinds 1 januari 2024 geldt voor de hele gemeente Groningen het ‘Omgevingsplan Groningen (hierna: het omgevingsplan) (artikel 22.1 Omgevingswet). Voor het plangebied betekent dit dat het huidige planologisch regime bestaat uit het tijdelijke deel van het omgevingsplan. Dit is opgebouwd uit bestaande bestemmingsplannen, specifieke gemeentelijke verordeningen en de zogenoemde bruidsschat (overgenomen rijksregels). Voor de herontwikkeling zijn de volgende onderdelen uit het omgevingsplan van belang: • Bestemmingsplan Kostverloren, Zeeheldenbuurt en Badstratenbuurt (2008): hierin heeft het Niemeyerterrein (fabriek en voorgenomen locatie hotel) de bestemming Bedrijfsdoeleinden (voor industriële en beperkte bedrijfsactiviteiten), De locatie voor het nieuwe fietspad heeft de bestemming Verkeersdoeleinden railverkeer (voor spoorwegvoorzieningen). De locatie van het voormalige parkeerterrein heeft de bestemming Gemengde doeleinden (voor kantoren, maatschappelijke functies, bedrijven en woningen) In figuur 2.1 is weergegeven waar welke bestemming geldt. • Bestemmingsplan Gebouwd Erfgoed Groningen (2024): stelt regels voor het wijzigen of slopen van karakteristieke gebouwen binnen het plangebied. Figuur 2.2 laat zien voor welk gedeelte van de voormalige fabriek dit geldt.

• Herziening bestemmingsregels Wonen 2A (HBW 2A): hierin is vastgelegd dat nieuwe zelfstandige woningen groter dan 50m² moeten zijn. De regel geldt voor het volledige plangebied.

9

•

• •

Verordening hemel- en grondwaterafvoer: bevat regels om wateroverlast en verdroging te beperken en het rioolstelsel doelmatig te beheren. Deze regels gelden voor het volledige plangebied. Bestemmingsplan Herziening Parkeren (2021): bevatten regels voor parkeernormen. Deze regels gelden voor het volledige plangebied. Bruidsschatregels: opgenomen in hoofdstuk 32 van het omgevingsplan Groningen, met aanvullende rijksregels voor bijvoorbeeld milieu en geluid. Ook deze regels zijn van toepassing op het volledige plangebied.

Figuur 2.1: Uitsnede bestemmingsplan Kostverloren, Zeeheldenbuurt en Badstratenbuurt (Bron: www.ruimtelijkeplannen.nl)

10

Figuur 2.2: Uitsnede bestemmingplan Gebouwd erfgoed Groningen (Bron: www.ruimtelijkeplannen.nl) Omgevingsverordening provincie Groningen De Omgevingsverordening bevat regels waaraan ruimtelijke plannen moeten voldoen. Voor het plangebied zijn onderstaande instructieregels van belang: • Artikel 3.6 Beeldbepalende of karakteristieke panden Deze regel beschermt waardevolle bebouwing en borgt ruimtelijke kwaliteit. Een deel van de gebouwen in het plangebied is als karakteristiek en beeldbepalend aangemerkt. Deze gebouwen blijven waar mogelijk behouden en worden hersteld en hergebruikt, zodat de hoofdvorm en uitstraling behouden blijven. •

Artikel 3.30 Woningbouw Voor stedelijke woningbouw moet worden aangetoond dat de plannen passen binnen gemeentelijk en regionaal beleid. De beoogde woningen op het binenn het plangebied voldoen aan deze voorwaarden, zoals verder onderbouwd in de rest van deze paragraaf.

2.3 Situering plangebied Dit omgevingsprogramma heeft betrekking op het volledige Niemeyerterrein en de voormalige parkeerplaats aan de Paterswoldseweg in Groningen. Het gebied is circa 40.000 m² groot en bestaat uit de volgende kadastrale percelen: • GNG00 sectie R: 3750, 3751, 3752, 3753, 3754, 3568; • GNG00 sectie C: 12760 en 12114. Het plangebied omvat: • het complete Niemeyerterrein, inclusief de openbare ruimte; • het voormalige fabrieksensemble (tabaksfabriek); • het beoogde woonensemble aan de Theodorus Niemeyerstraat; 11

• •

het hotelensemble aan de westkant van het terrein met in de plint een rij grondgebonden woningen; de te realiseren langzaam verkeersverbinding (fietspad)tussen de Paterswoldseweg en Peizerweg.

Het gebied waarvoor dit omgevingsprogramma geldt, is weergegeven in figuur 2.3.

Figuur 2.3: Plancontour omgevingsprogramma Niemeyer (Bron: Pdok) Ligging en omgeving Het plangebied ligt in de Zeeheldenbuurt in Groningen, aan de Paterswoldseweg. De Paterswoldseweg is een historische uitvalsweg van de stad en nog steeds een belangrijke verbindingsroute naar het centrum. Aan de zuidzijde grenst het terrein aan de spoorlijn Eemshaven/Delfzijl- Groningen–Leeuwarden. Het ligt op loopafstand van het historische stadscentrum en het hoofdstation. In de directe omgeving bevinden zich woonwijken, diverse centrumfuncties en het Stadspark. Door de jaren heen is het complex ingesloten geraakt door de stedelijke ontwikkeling. Hierdoor heeft het nu een strategische positie als verbindend element tussen de binnenstad, de omliggende wijken, het stationsgebied met onder andere de ontwikkeling van het Spoorkwartier als woon-werk locatie en toekomstige ontwikkelingen zoals De Suikerzijde. In figuur 2.4 is de ligging van het plangebied in relatie tot de omgeving weergegeven.

12

Figuur 2.4: Niemeyer- terrein in relatie tot de omgeving (Bron: Esri Nederland, Community Map Contributors) Huidige situatie Sinds de beëindiging van de tabaksproductie (maart 2023) is het terrein niet meer in gebruik voor productieactiviteiten. De fabrieksgebouwen staan leeg en worden momenteel voorbereid op herontwikkeling. Op beperkte schaal vinden tijdelijke activiteiten plaats, waaronder kleinschalige culturele en publieksgerichte evenementen. Het terrein is nog grotendeels afgesloten van de omgeving, maar met dit omgevingsprogramma wordt de eerste stap gezet naar een openbaar en gemengd stedelijk gebied.

2.3 Beleidsdoelen Deze paragraaf gaat in op de beleidskaders die relevant zijn voor de herontwikkeling van het plangebied. Onderstaande tabellen geven een overzicht van de belangrijkste beleidsdocumenten op nationaal, provinciaal, regionaal en gemeentelijk niveau die richting geven aan de herinrichting van het plangebied of waaraan getoetst dient te worden. Waar mogelijk is aangegeven wat de consequenties zijn voor gewenste ontwikkeling. Nationaal beleid Beleidskaders nationaal niveau Nationale Omgevingsvisie

De NOVI biedt de strategische langetermijnvisie van het Rijk op de fysieke leefomgeving en zet in op binnenstedelijke verdichting, meervoudig ruimtegebruik en gezonde leefomgevingen. De herontwikkeling van het Niemeyerterrein 13

Beleidskaders nationaal niveau past binnen deze koers door in te zetten op hergebruik van bestaand stedelijk gebied, een mix van activiteiten (wonen, werken, cultuur, maatschappelijke voorzieningen) en vergroening van het terrein.

Besluit kwaliteit leefomgeving (Bkl)

Besluit activiteiten leefomgeving (Bal)

Dit omgevingsprogramma sluit aan bij de bredere beleidslijnen uit de NOVI maar er zijn geen concrete uitspraken in de NOVI opgenomen die direct sturend zijn voor het omgevingsprogramma. Het Bkl bevat regels over omgevingswaarden, instructieregels, beoordelingsregels en monitoring. Deze regels gelden voor gemeenten, provincies en waterschappen bij het opstellen van omgevingsplannen en verordeningen. Hoofdstuk 5 van het Bkl bevat instructieregels die een omgevingsplan minimaal moet bevatten voor een evenwichtige toedeling van functies. Voor dit omgevingsprogramma worden de verschillende milieu- en omgevingsaspecten getoetst aan het Bkl. Hoofdstuk 5 van dit omgevingsprogramma gaat hier verder op in. Het Bal stelt algemene regels voor milieubelastende activiteiten in de fysieke leefomgeving. Het bepaalt of een melding of omgevingsvergunning nodig is en bevat rijksregels voor diverse activiteiten. Deze regels richten zich direct op burgers en bedrijven. Voor dit omgevingsprogramma is het niet nodig om onderdelen uit het Bal te toetsen, omdat het omgevingsprogramma zelf geen concrete milieubelastende activiteiten regelt of vergunningplichtige activiteiten vastlegt.

Het omgevingsprogramma bevat beleidsmatige uitgangspunten en ruimtelijke kaders voor de herontwikkeling van het plangebied, maar vormt op zichzelf geen besluit waarmee activiteiten op grond van het Bal mogelijk worden gemaakt.

Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl)

De beoordeling of en welke milieuregels uit het Bal van toepassing zijn, vindt plaats bij de uitwerking van vergunningen of buitenplanse omgevingsplanactiviteiten (BOPA’s), waarbij wordt getoetst of een specifieke activiteit valt onder de reikwijdte van het Bal en aan de daaruit voortvloeiende verplichtingen voldoet. Het Bbl regelt veiligheid, gezondheid, duurzaamheid en bruikbaarheid van bouwwerken. Het bevat ook regels voor de staat en het gebruik van bouwwerken en voor bouw- en sloopwerkzaamheden. Deze regels richten zich op burgers en bedrijven. Het Bbl behandelt de technische aspecten van bouwwerken, terwijl het ruimtelijke deel van bouwen in het omgevingsplan staat. De Omgevingswet verdeelt de omgevingsvergunning voor bouwen in een technisch en ruimtelijk deel: 14

Beleidskaders nationaal niveau 1. Technische bouwactiviteit Deze activiteit controleert of een bouwaanvraag voldoet aan de technische bouwkwaliteit uit het Bbl, zoals de constructieve veiligheid. Afwijken van deze regels in het omgevingsplan is niet mogelijk. Voor de gewenste ontwikkeling zijn deze regels van belang bij de vergunningverlening voor de technische bouwactiviteit. Dit omgevingsprogramma richt zich primair op de ruimtelijke toetsing en geeft daarvoor de randvoorwaarden. 2. Omgevingsplanactiviteit voor een bouwwerk Deze activiteit beoordeelt de ruimtelijke aspecten van het bouwen, onderhouden en gebruiken van een bouwwerk volgens het omgevingsplan. Het gaat om regels over de omvang en het uiterlijk van een bouwwerk. Deze regels staan zowel in het Bbl als in de Bruidsschat, waarvan in het omgevingsplan kan worden afgeweken. De gemeente bepaalt welke omgevingsplanactiviteiten een vergunning vereisen. Vergunningvrij bouwen Het Rijk heeft in het Bbl gevallen aangewezen die vergunningvrij zijn, zowel voor de technische bouwactiviteit als voor de omgevingsplanactiviteit. Lokale overheden kunnen hier niet van afwijken. Binnen het omgevingsplan kan de gemeente er wél voor kiezen om bepaalde omgevingsplanactiviteiten niet vergunningplichtig te maken, mits dit binnen de wettelijke kaders en de mogelijkheden van het Bbl blijft.

Provinciaal beleid Omgevingsvisie provincie Groningen (geconsolideerde versie 2023) De Omgevingsvisie van de provincie Groningen schetst ambities voor een leefbare, klimaatbestendige en economisch sterke provincie. Voor het plangebied zijn vooral deze thema’s belangrijk: • binnenstedelijke herstructurering: slim gebruik van bestaande stedelijke ruimte; • behoud van cultuurhistorie: waardevolle gebouwen blijven behouden en krijgen een nieuwe functie; • duurzame mobiliteit: ruimte voor fiets, lopen en OV; • kennis en innovatie: versterken van het stedelijk netwerk rond onderwijs en ondernemerschap. De plannen voor de herontwikkeling van het Niemeyerterrein (inclusief de voormalige parkeerplaats en nieuw langzaam verkeersverbinding) sluiten hierbij aan door hergebruik van bestaande gebouwen, een gemengd programma (wonen, werken, cultuur, recreëren en leren) en een groene, autoluwe inrichting. Programma Leefbaarheid 2025–2027 Dit programma zet in op goed wonen en sociaal welzijn. • Goed wonen: verbeteren van kwaliteit en variatie in het woningaanbod. De gewenste ontwikkeling draagt hieraan bij door binnenstedelijk nieuwe woningen 15

toe te voegen in een gemengd stedelijk milieu, met nadruk op compacte appartementen voor jongvolwassenen, starters en één- en tweepersoonshuishoudens. De woningen komen in een levendige, groene en autoluwe omgeving met voorzieningen op loopafstand, wat bijdraagt aan de leefkwaliteit en variatie in het woningaanbod van Groningen. •

Sociaal welzijn: versterken van de leefomgeving door openbare, toegankelijke ontmoetingsplekken en maatschappelijke voorzieningen. Ook hieraan levert het initiatief een bijdrage.

Regionaal beleid Regionale Woondeal Groningen-Assen De herontwikkeling van het Niemeyerterrein past binnen het Ontwikkelperspectief van de Regio Groningen–Assen (RGA). Het plan draagt bij aan: • binnenstedelijke verdichting en het slim benutten van bestaande stedelijke ruimte; • de bredere regionale verstedelijkingsstrategie, waarin met het Rijk is afgesproken om de woningbouwproductie tot 2040 binnen bestaande stedelijke gebieden te realiseren; • herstructurering van oude werklocaties naar een moderne, gemengde omgeving; • goede bereikbaarheid voor de nieuw te realiseren woningen, werkplekken en voorzieningen door de ligging op loopafstand van het hoofdstation, met goede verbindingen binnen de stad en met de regio; • de regionale ambitie voor duurzame, energiezuinige en klimaatbestendige stadsontwikkeling; • duurzame mobiliteit in de vorm van een nieuw langzaam verkeersverbinding. De gemeente Groningen heeft ruim voldoende woningbouwlocaties beschikbaar en kiest er bewust voor om het plangebied als één van de eerste te ontwikkelen, voordat nieuwe uitleglocaties in ontwikkeling worden gebracht. Het plangebied past daarmee in de voorkeursvolgorde voor binnenstedelijke ontwikkeling en draagt concreet bij aan het behalen van de regionale woningbouwafspraken.

Toekomstagenda Groningen: Masterplan Campussen (2023) Het Masterplan Campussen & Ontwikkelvisie Campus Zernike beschrijft hoe de kennis- en innovatiecampussen in Groningen kunnen uitgroeien tot motoren van regionale vernieuwing. Het plan sluit aan bij programma’s zoals de Regiodeal Groningen, het Ontwikkelperspectief Groningen–Assen en de Human Capital Agenda Noord-Nederland. De nadruk ligt op digitalisering, duurzaamheid en samenwerking tussen onderwijs en bedrijfsleven. Het plangebied is één van de acht locaties in dit masterplan en maakt deel uit van de Campus Coalitie. Deze coalitie versterkt Groningen als kennis- en innovatieregio en is ondersteund door de economische agenda van Nij Begun. Door onderwijs, onderzoek en ondernemerschap te verbinden, draagt de gewenste ontwikkeling bij aan: • een sterk ecosysteem voor innovatie en kennisontwikkeling; • een aantrekkelijk vestigingsklimaat voor talent, bedrijven en instellingen; • samenwerking rond grote maatschappelijke opgaven zoals digitalisering, de energietransitie en gezondheid.

16

De Campus Coalitie stimuleert ook de ruimtelijke en economische ontwikkeling van stad en regio. Door functies te clusteren, infrastructuur te versterken en innovatieve ecosystemen te stimuleren, ontstaan nieuwe kansen voor werkgelegenheid, bedrijvigheid en duurzame groei. Gemeentelijk beleid Voor het plangebied zijn diverse beleidskaders van de gemeente Groningen relevant. Deze hebben betrekking op onder andere ruimtelijke ontwikkeling, wonen, economie, cultuur, duurzaamheid en leefbaarheid. In onderstaande tabel zijn de belangrijkste gemeentelijke beleidsdocumenten opgenomen, met een koppeling naar de strategische opgaven en beleidsdoelen die specifiek van toepassing zijn op het plangebied. Per beleidsdocument is beknopt weergegeven op welke manier de herontwikkeling aansluit bij of invulling geeft aan de gemeentelijke ambities. Hierbij wordt eerst ingegaan op het thematische gemeentelijke beleid. Daarna komen de gebiedsgerichte visies en beleidskaders aan bod die specifiek betrekking hebben op het gebied rond het Niemeyerterrein. De tabel is niet uitputtend, maar biedt op hoofdlijnen inzicht in hoe dit omgevingsprogramma bijdraagt aan de uitvoering van gemeentelijk beleid. Een nadere toelichting op de afzonderlijke beleidsdocumenten en hun relatie tot het plangebied is opgenomen in bijlage 2 bij dit omgevingsprogramma.

Beleidskader Volkshuisvesti ngsplan gemeente Groningen (2026)

Economische agenda 2023 – 2026

Uitwerking Doel Relevantie plangebied Beleidskader voor ✓ Versnellen van ✓ De ontwikkeling draagt bij het woonbeleid van de woningbouw aan de woningbouwopgave de gemeente met toevoeging door toevoeging van Groningen en van circa 16.000 woningen op een opvolger van de woningen in de binnenstedelijke, gemengd Woonvisie (2020). periode 2026te ontwikkelen locatie. Het plan beschrijft de 2035. ✓ De beoogde woningbouwopgave, ✓ Realiseren van appartementen richten zich de gewenste een hoog met name op woningtypen en de aandeel jongvolwassenen en inzet op betaalbare starters, een doelgroep betaalbaarheid en woningen (circa waarvoor in Groningen een toekomstbestendig 2/3). grote vraag bestaat. wonen. ✓ Stimuleren van binnenstedelijke ontwikkeling en beter benutten van de bestaande woningvoorraad. Deze agenda ✓ Stimuleren van ✓ Biedt ruimte voor start-ups beschrijft hoe de innovatie en en vernieuwende gemeente Groningen ondernemerscha werkplekken die bijdragen samen met haar p aan maatschappelijke en partners gaat werken ✓ Versterken van economische vernieuwing. aan een de creatieve 17

toekomstbestendige economie, die een bijdrage kan leveren aan het vergroten van de brede welvaart.

Kadernota Cultuur 2021 – 2028 en Cultuurnota 2025 – 2028

Het gemeentelijke ✓ cultuurbeleid richt zich op toegankelijkheid, ✓ talentontwikkeling en een sterke ✓ zichtbaarheid van cultuur in de stad.

Toekomstvisie In de Toekomstvisie ✓ evenementen Evenementen (2023) 2023 gaat het om een duurzaam, inclusief en levendig ✓ evenementenklimaat. De focus ligt op ✓ evenementen die de leefkwaliteit, stedelijke identiteit, culturele diversiteit en economische vitaliteit versterken. Detailhandels- Een visie gericht op ✓ en horecavisie functiemenging, – Ruimte voor versterking van het Retail (2021) verblijfsklimaat en ruimte voor ✓ innovatieve concepten in specifieke zones van de stad: de ✓ ‘ontdekzones’.

industrie als schakel tussen cultuur, kennis en economie.

✓ Sluit aan bij de ambitie om een broedplaats te realiseren waar samenwerking tussen creatieve ondernemers, kennisinstellingen en bedrijfsleven centraal staat. Toegankelijke ✓ Biedt ruimte voor sociaalcultuur in wijken culturele functies en dorpen ✓ Bieden van werk- en Talentontwikkeli presentatieplekken voor ng creatieve makers, wat Sterke culturele bijdraagt aan basis talentontwikkeling in verschillende disciplines. ✓ Culturele activiteiten dragen bij aan de structurele verankering van cultuur in de stad. Grote ✓ De ontwikkeling biedt maatschappelijk ruimte aan een meer waarde gespreid en toegankelijk evenementen aanbod van evenementen Evenementen in in de stad. balans ✓ Spreiding buiten het Evenementen centrum versterkt balans voor iedereen tussen levendigheid en leefbaarheid. ✓ Open, laagdrempelig terrein voor een breed en divers publiek. Gemengde functiemix met ruimte voor couleur locale Versterken van de leefkwaliteit en de stedelijk verblijfskwaliteit Verbinden van zones binnen de verruimde binnenstad

✓ Het plangebied is gelegen binnen de ‘ontdekzone’. ✓ Biedt mogelijkheden voor innovatieve horeca- of retailconcepten binnen een gemengd programma ✓ Draagt bij aan een hoogwaardige, levendige en toegankelijke verblijfsomgeving ✓ Functioneert als schakel in de stedelijke structuur tussen omliggende gebieden Broedplaatsen Beleidskader van de ✓ Creëren en ✓ Biedt ruimte voor beleid (2025) gemeente voor het behouden van broedplaatsen met creëren en behouden betaalbare betaalbare en van betaalbare werkruimte voor toegankelijke werkplekken werkplekken voor creatieve ✓ Waarborgt gebruik voor creatieve makers, makers makers en bevordert 18

✓ Borgen van het gebruik en doorstroom binnen broedplaatsen

doorstroming in beheer en toewijzing

✓ ✓ ✓ ✓

Bruisende stad Historische stad Verbonden stad Groene stad

Beleidskader om ✓ meer, beter en bereikbaarder groen te realiseren in de gemeente Groningen, met aandacht voor klimaatbestendigheid , biodiversiteit, gezondheid en leefkwaliteit. Mobiliteitsvisie Gemeentelijk kader ✓ - Groningen voor een Goed op Weg toekomstbestendige, (2021) bereikbare en leefbare stad. ✓

Meer, beter en bereikbaar groen.

✓ Het terrein is doorwaadbaar en toegankelijk, en biedt collectieve verblijfs- en werkplekken om te ontmoeten, kennis uit te wisselen en de sociale betrokkenheid te versterken. ✓ De Niemeyerfabriek is onderdeel van het cultureel erfgoednetwerk en versterkt de identiteit van Groningen. ✓ Het nieuwe fietspad draagt bij aan langzame verkeerroutes en verbetert de fietsverbindingen tussen centrum, Suikerzijde en Zernike. ✓ Het terrein wordt ontwikkeld tot een groene schakel tussen twee gordels, met ruimte voor klimaatadaptief verblijfsgroen, waterberging, nieuwe routes en versterking van biodiversiteit en de openbare ruimte. ✓ Het plangebied wordt vergroend en is publiek toegankelijk: als er voor het functioneren van een gebied geen verharding nodig is, wordt dit vervangen door groen, beplanting, bomen of plantvakken.

Ontwerpleidra ad Leefkwaliteit Openbare Ruimte Nieuwe Ruimte (2021)

Groenplan Vitamine G (2020)

met aandacht voor passende locaties, doorstroom en duurzame inbedding in de stedelijke ontwikkeling. Een koersdocument voor het inrichten van straten en openbare ruimte, met de menselijke maat als uitgangspunt

Netwerken voor ✓ Het plangebied wordt langzaam doorwaadbaar en er komt verkeer een nieuwe fiets- en versterken wandelroute tussen de Autoluwe en Peizerweg en het station toegankelijke ✓ Autovrije inrichting; ruimte openbare ruimte voor voetgangers en fietsers staat centraal 19

✓ Veiligheid en verbondenheid Fietsstrategie Groningen (2025-2035)

Strategisch ✓ beleidskader voor de verdere ontwikkeling van Groningen als fietsstad. De strategie richt zich op het verbeteren van ✓ de kwaliteit, veiligheid en capaciteit van het ✓ fietsnetwerk en het stimuleren van fietsen als belangrijkste vervoerswijze binnen de gemeente ✓

Nota Gezond leven in 050 (2023)

Strategisch kader ✓ voor het bevorderen van een gezonde ✓ leefomgeving in de gemeente Groningen. ✓ Het beleid richt zich op het integraal verbeteren van fysieke, mentale en sociale gezondheid door onder andere in te zetten op gezond gedrag, een gezonde leefomgeving, sociale cohesie, veiligheid en preventie. Kaderdocumen Koersdocument over ✓ t de gewenste overnachtinge omvang, spreiding en nmarkt (2020) kwaliteit van overnachtingsaccom modaties (zoals hotels, B&B’s en short-stay) in de stad.

✓ Veilige inrichting van kruispunten en verbinding met omliggende wijken Verbeteren van ✓ In de ontwikkeling van het de kwaliteit en Niemeyerterrein wordt capaciteit van ingezet op een autoluwe het fietsnetwerk inrichting, waarbij (“de fiets langzaam verkeer prioriteit eerst”). krijgt. Verhogen van ✓ Het plan voorziet in goede verkeersveilighei fietsverbindingen en d voor fietsers. fietsparkeerfaciliteiten, Realiseren van passend bij de ambitie van voldoende en Groningen als fietsstad. kwalitatief ✓ De nieuwe langzaamgoede verkeersverbinding tussen fietsparkeervoor de Paterswoldseweg en zieningen. Peizerweg versterkt het Stimuleren van lokale fietsnetwerk en fietsen als draagt bij aan de duurzaam en bereikbaarheid van het gezond gebied per fiets. vervoermiddel. Gezonde ✓ Vergroening en leefomgeving aantrekkelijke Gezonde verblijfsruimtes en mobiliteit ontmoetingsplaatsen Sociale cohesie bieden en actief ✓ Bevorderen van burgerschap doorwaadbaarheid, autoluw ontwerp en goede fiets-/wandelverbindingen. ✓ In alle fasen van het proces vindt actieve participatie plaats en is er blijvend contact met omwonenden voor wederzijds vertrouwen en betrokkenheid.

Beperkte ✓ Een zorgvuldige uitbreiding van gedoseerde toevoeging van overnachtingsca 120 kamers aan de relatief paciteit binnen compacte hotelmarkt van gebouwde kring Groningen, binnen de beschikbare marktruimte (onderzoek Horwath, mei 2025)

2.4 Visie gebied Deze paragraaf gaat in op de gebiedsgerichte visies van de gemeente Groningen die betrekking hebben op het plangebied. De onderstaande tabellen geven een overzicht 20

van deze visies, gekoppeld aan de gemeentelijke ambities die direct relevant zijn voor de herontwikkeling. Per visie is beknopt weergegeven hoe de ontwikkeling aansluit bij en invulling geeft aan deze ambities. Daarnaast beschrijft deze paragraaf ook andere gebiedsgerichte beleidsstukken (geen visies) die door de gemeenteraad of het college van burgemeester en wethouders zijn vastgesteld en relevant zijn voor de ontwikkeling van het plangebied. Een uitgebreide toelichting op de afzonderlijke visies en beleidsstukken is opgenomen in bijlage 2. Gebiedsvisie Omgevingsvisie – Levende Ruimte (2021)

Toelichting De gemeente Groningen geeft in haar Omgevingsvisie – Levende Ruimte (2021) richting aan de ontwikkeling van een compacte stad met ruimte voor gemengde stedelijke woon-werkgebieden. Binnen deze visie wordt het plangebied aangemerkt als onderdeel van een ontwikkelzone waar transformatie bijdraagt aan de stedelijke samenhang, het voorzieningenniveau en de verduurzaming van mobiliteit.

Gebiedsvisie Omgevingsvisie – Levende Ruimte (2021)

Gemeentelijke ambitie Een compacte stad en gemengde stedelijke gebieden Werkgelegenheid groeit mee in stad en regio De stad blijft leefbaar, veilig en aantrekkelijk voor álle inwoners

Relevantie Niemeyerterrein Gemengd programma met wonen, werken en voorzieningen Ruimte voor creatieve bedrijvigheid binnen een herstructureringslocatie. Inpassing van groen en versterking verblijfskwaliteit

Naast de gebiedsvisies zijn de volgende beleidsstukken relevant voor de ontwikkeling van het Niemeyerterrein: Strategische Agenda integrale ontwikkeling van het Stationsgebied (vastgesteld januari 2023) Deze agenda schetst de ontwikkeling van het stationsgebied tot een levendig en gemengd stadsdeel. Voor het Niemeyerterrein is vooral de ambitie voor samenhang en verbinding van belang. Het terrein ligt strategisch nabij het station en fungeert als schakel in het langzaam verkeernetwerk tussen de binnenstad, De Suikerzijde en Zernike. Door de open en autoluwe inrichting draagt de herontwikkeling bij aan een betere verweving van het stationsgebied met omliggende wijken en versterkt het de stedelijke samenhang. In lijn met de gemeentelijke mobiliteitsvisie en de Strategische Agenda voor het Stationsgebied is de gemeente Groningen voornemens om langs de zuidzijde van de Niemeyerfabriek een nieuw fietspad aan te leggen. Dit fietspad zal de Paterswoldseweg met de Peizerweg verbinden via de noordzijde van het spoor, waarmee het Spoorkwartier en de Suikerzijde beter worden aangesloten op het station en de binnenstad. Met deze nieuwe route ontstaat een directe, veilige en groene fietsverbinding als onderdeel van het stedelijke langzaam verkeernetwerk. Dit sluit aan bij de ambities uit de gemeentelijke Mobiliteitsvisie ‘Groningen Goed op Weg’ en draagt bij aan de 21

doorwaadbaarheid en bereikbaarheid van het Niemeyerterrein voor fietsers en voetgangers. Vestigingskader en ontwikkelkader Niemeyer Het vestigingskader Niemeyer, vastgesteld op 16 juli 2024 door het college van burgemeester en wethouders, vormt de inhoudelijke basis voor het ontwikkelkader Niemeyer. Dit ontwikkelkader is in december 2025 door het college vastgesteld en dient als fundament voor dit omgevingsprogramma. Het ontwikkelkader bevat de programmatische, stedenbouwkundige en landschappelijke uitgangspunten voor de herontwikkeling van het Niemeyerterrein. Ook zijn in het kader de participatiestrategie en de omgang met de cultuurhistorische waarde van het fabrieksterrein beschreven. Deze uitgangspunten zijn in dit omgevingsprogramma doorvertaald en verder uitgewerkt, onder andere in het ontwikkelkader (hoofdstuk 4), de programmatische randvoorwaarden (paragraaf 2.4) en de aanpak voor participatie (hoofdstuk 9).

2.5 Samenvatting beleidsdoelen De herontwikkeling van het plangebied past binnen de beleidskaders op rijks-, provinciaal, regionaal en gemeentelijk niveau en draagt bij aan doelen voor ruimtelijke kwaliteit, leefbaarheid, economie en duurzame verstedelijking. • Rijksbeleid1: de ontwikkeling sluit aan bij de Nationale Omgevingsvisie (NOVI), waarin wordt ingezet op binnenstedelijke verdichting, meervoudig ruimtegebruik en een gezonde leefomgeving. De herontwikkeling draagt hieraan bij door een leegstaand fabrieksterrein te transformeren tot een gemengd en duurzaam stadsgebied, met ruimte voor wonen, werken, cultuur en innovatie, waarbij rekening wordt gehouden met fietsen en wandelen. • Provinciaal: de ontwikkeling voldoet aan de relevante thema’s uit de Omgevingsvisie provincie Groningen. • Regionaal: het plan sluit aan bij de koers van de Regio Groningen–Assen (RGA) en maakt deel uit van het Masterplan Campussen en de Campus Coalitie. Daarmee draagt de gewenste ontwikkeling bij aan het versterken van Groningen als kennis- en innovatieregio, waar onderwijs, ondernemerschap en onderzoek samenkomen. • Gemeentelijk: het terrein ligt in een binnenstedelijke ontwikkelzone en ondersteunt de ambitie voor een compacte, gemengde stad.

De ontwikkeling combineert wonen, werken, cultuur, maatschappelijke functies en horeca, maakt het gebied publiek toegankelijk en zet in op groen, klimaatadaptatie, gezondheid, sociaal welzijn en participatie.

2.6 Van beleidsambities naar integrale ontwikkeling Binnen dit omgevingsprogramma zijn beleidskeuzes expliciet doorvertaald naar randvoorwaarden en ontwikkelprincipes. Enkele belangrijke voorbeelden hiervan zijn: • Gemengd stedelijk programma: De keuze voor een combinatie van wonen, werken, cultuur en maatschappelijke functies is ingegeven door gemeentelijk beleid voor binnenstedelijke 1 Hoofdstuk 7 van dit omgevingsprogramma gaat verder in op de beleidskaders op

nationaal niveau, waarbij de verschillende milieu- en omgevingsaspecten worden getoetst aan de instructieregels van het Rijk (hoofdstuk 5 van het Bkl).

22

•

•

•

•

functiemenging (Woonvisie, Economische Agenda, Cultuurnota) en door de NOVI, die inzet op intensiever ruimtegebruik in bestaande stedelijke gebieden. Autoluwe inrichting en gezonde mobiliteit: De prioriteit voor langzaam verkeer en autoluwe openbare ruimte volgt uit de Mobiliteitsvisie Groningen Goed op Weg, de Strategische Agenda Spoorkwartier en de gemeentelijke ambitie om gezond en duurzaam vervoer te stimuleren. Groen en klimaatadaptatie: De nadruk op vergroening, wateropvang en schaduwrijke verblijfsplekken sluit aan bij het Groenplan Vitamine G, het Besluit kwaliteit leefomgeving (Bkl) en gemeentelijke doelen voor gezondheid, klimaatbestendigheid en leefkwaliteit. Wonen voor jongvolwassenen en starters: De toevoeging van appartementen en grondgebonden woningen is afgestemd op de lokale woningbehoefte zoals benoemd in de Woonvisie en de Regionale Woondeal Groningen–Assen. Creatieve bedrijvigheid en broedplaatsen: De verankering van betaalbare werkplekken voor creatieve makers en start-ups is gebaseerd op de gemeentelijke Broedplaatsenbeleid en de Economische Agenda 2023–2026, die inzetten op innovatie en ondernemerschap in de stad.

De herontwikkeling moet voldoen aan een samenhangend geheel van randvoorwaarden die richting geven aan het ontwikkelkader in hoofdstuk 4: • Binnenstedelijke verdichting en functiemenging: intensief ruimtegebruik met een mix van functies. • Ruimtelijke kwaliteit en cultuurhistorie: hoge kwaliteit in inrichting, behoud van beeldbepalende gebouwen en aansluiting op de bestaande stedelijke structuur. • Toegankelijkheid en openbare ruimte: een openbaar, veilig en inclusief terrein met goede routing voor fietsers en voetgangers. • Duurzame mobiliteit: autoluwe inrichting met sterke verbindingen naar het station, omliggende wijken en De Suikerzijde. • Groen en klimaatadaptatie: vergroening voor biodiversiteit, wateropvang, verkoeling en ecologische verbindingen. • Gezondheid en leefkwaliteit: een gezonde, aantrekkelijke leefomgeving die beweging en ontmoeting stimuleert. • Sociale cohesie en participatie: actieve, structurele betrokkenheid van bewoners en stakeholders. • Wonen: toevoeging van woningen die aansluiten op de lokale en regionale vraag en bijdragen aan de leefbaarheid. • Innovatie en economie: ruimte voor creatieve en kennisintensieve bedrijvigheid, start-ups en samenwerking met onderwijsinstellingen. • Cultuur en talentontwikkeling: publieke culturele functies en werkplekken voor makers, ter versterking van de creatieve sector.

• Regionale verankering: bijdrage aan de regionale doelen voor verstedelijking, bereikbaarheid, kenniseconomie en duurzaamheid. Integrale benadering en doorwerking in dit omgevingsprogramma Hoewel het relevante beleid afkomstig is van verschillende bestuurslagen en sectorale domeinen, brengt dit omgevingsprogramma deze kaders samen in één integrale gebiedsontwikkeling. De centrale verbindende thema’s: duurzame verstedelijking, omgevingskwaliteit, duurzaamheid en maatschappelijke meerwaarde fungeren hierbij als rode draad. De beleidsdoelen en programmatische randvoorwaarden zijn niet afzonderlijk of lineair benaderd, maar in samenhang gewogen en vertaald naar concrete keuzes 23