Bijlage 1 onderzoeksrapport.pdf
Tekst van het document
Harmonisatie tarieven sport onderzoeksrapport gemeente Groningen
Datum 17 november 2020 Referentie 1981RV In opdracht van gemeente Groningen
Harmonisatie tarieven sport - gemeente Groningen
Inhoudsopgave Hoofdstuk 1 Inleiding
3
1.1
Harmonisatie sporttarieven
3
1.2
Reikwijdte
3
1.3
Kaders en uitgangspunten
4
1.4
Werkwijze, proces
4
Hoofdstuk 2 Situatie vóór de herindeling
5
2.1
Inleiding
5
2.2
Binnensporttarieven
5
2.3
Buitensporttarieven
6
Hoofdstuk 3 Tarifering: een aftrap
12
3.1
Inleiding
12
3.2
Kostprijs
12
3.3
Huur per lid
15
3.4
Contributie sporter
16
3.5
Benchmark
19
3.6
Andere verschillen tussen binnen- en buitensport
23
3.7
Hanteren jeugd- en seniortarief
24
3.8
Standaardtarief en verenigingstarief
25
Hoofdstuk 4 Analyse binnensport
26
4.1
Inleiding
26
4.2
Tarieven en varianten gymzalen
26
4.3
Tarieven en varianten sporthallen
28
4.4
Consequenties voor verenigingen
30
4.5
Sturen met tarieven
31
Hoofdstuk 5 Analyse buitensport
32
5.1
Inleiding
32
5.2
Variant 1 Gronings tariefstelsel
33
5.3
Variant 2 Vast tarief per veld
34
5.4
Variant 3 Uurtarief op basis van normbehoefte
36
5.5
Voor- en nadelen varianten voetbal
37
5.6
Harmonisatie hockey
39
Hoofdstuk 6 Stapeleffecten
40
Hoofdstuk 7 Samenvatting & voorstellen harmonisatie
43
Bijlage 1
Overzicht 3 varianten voetbal
i
Bijlage 2
Normberekening kostprijs binnensport
ii
Bijlage 3
Normberekening kostprijs voetbalvelden
iii
Harmonisatie tarieven sport - gemeente Groningen Drijver en Partners
2
Hoofdstuk 1
Inleiding
1.1 Harmonisatie sporttarieven Sinds 1 januari 2019 zijn de gemeenten Groningen, Haren en Ten Boer opgegaan in de nieuwe gemeente Groningen. De voormalige gemeenten voeren een eigen tarievenbeleid voor de verhuur van buiten- en binnensportaccommodaties. Vanuit de organisatie ligt er de opdracht om deze tarieven te harmoniseren richting een nieuw tariefstelsel voor binnen- en buitensport voor de nieuwe gemeente Groningen. Deze harmonisering van bovengenoemde tarieven vindt budgetneutraal plaats, wel dient hierin rekening te worden gehouden met de bezuinigingstaakstelling die per juli 2021 in werking gaat zie hiervoor ook paragraaf 1.3.
1.2 Reikwijdte Bij harmonisatie van sporttarieven gaat het niet alleen om de hoogte van het tarief. Er zijn binnen de sporttarieven verschillen in de systematiek tussen de drie voormalige gemeenten. Zo hanteert de voormalige gemeente Groningen in de buitensport een tarief op basis van verwacht gebruik, terwijl in Haren en Ten Boer een vast tarief per seizoen wordt gehanteerd. Ook zijn er verschillen in verantwoordelijkheden tussen de voormalige gemeenten. Met name in de buitensport hadden de drie gemeente hierin eigen beleid. Krijgt een vereniging bij de veldhuur wel of geen kleedkamers? Wat wordt verwacht van een vereniging ten aanzien van zelfwerkzaamheid? Hoe is het beleid ten aanzien van veldverlichting (van wie zijn de lichtmasten)? De
harmonisatie
van
de
sporttarieven
gebeurt
in
eerste
instantie
voor
de
binnen-
en
buitensportaccommodaties. In de drie gemeenten zijn diverse zwembaden, echter de zwembaden in Haren en Ten Boer zijn verzelfstandigd. Afspraken over tarieven en met name tariefstijging zijn contractueel met de stichtingen vastgelegd. Dit zijn private overeenkomsten. De zwembadtarieven vallen daarom buiten de scope van dit project. Dit geldt ook voor de ijsbanen, tennisbanen, de Valreep, Spicastraat, zaal naast sporthal de Brug en skeelerbaan Ten Boer. Mocht er echter besloten worden om de tariefstructuur van junior en senior tarief aan te passen, dan kan er alsnog naar de zwem- en ijstarieven gekeken worden. Deze tarieven werken ook met deze indeling.
Harmonisatie tarieven sport - gemeente Groningen Drijver en Partners
3
1.3 Kaders en uitgangspunten De uitgangspunten vormen een belangrijk onderdeel bij de harmonisatie, ze vormen de kaders en spelregels. We hebben een aantal uitgangspunten samengevat uit de beschikbare informatie. • Het nieuwe stelsel is transparant en zo eenvoudig mogelijk uit te voeren. • De nieuwe tarieven zijn afgestemd op de grotere gemeenten. Het nieuwe stelsel houdt aandacht voor de dorpen Ten Boer en Haren. • Harmonisatie vindt budgetneutraal plaats (dus uitgaande van de huidige huurbaten), behoudens eventuele bezuinigingsbesluiten. Rekening moet worden gehouden met een bezuiniging door de afschaffing van het oefenveld tarief vanaf juli 2021. Deze taakstellende bezuiniging bedraagt € 190.000.1 • De continuïteit van de verenigingen mag door het nieuwe tarievenstelsel niet in gevaar worden gebracht (ervan uitgaande dat de verenigingen voor harmonisatie ook levensvatbaar zijn). • Het nieuwe tariefstelsel moet worden vastgesteld voor 31-3-2021. Dat wil niet zeggen dat vanaf die datum de nieuwe tarieven volledig gelden. De gemeente kan een fasering toepassen, zodat gebruikers de tijd hebben om hun exploitatieopzet aan te passen aan de nieuwe tarieven. Voor besluitvorming is het noodzakelijk dat er zicht is op wat de gevolgen zijn van de verschillende voorstellen, niet alleen generiek, maar ook per gebruiker.
Vandaar dat in het rapport verschillende varianten worden gepresenteerd, zodat de raad keuzes kan maken. Per variant geven we argumenten (voor en tegen) en de beheersing van risico’s.
1.4 Werkwijze, proces Voor de uitvoering van het project is een klankbordgroep (expertgroep) geformeerd met vertegenwoordigers van Adviescommissie voor de Sport en de Sportkoepel. De rol van de klankbordgroep bestaat uit het meedenken en reageren op tussenrapportages. Beide organisaties zijn niet verantwoordelijk voor de voorstellen. De sportverenigingen en overige gebruikers zijn via een nieuwsbrief in april geïnformeerd over de opdracht om de tarieven te harmoniseren. Verenigingen zijn in de gelegenheid gesteld om vragen te stellen of aandachtspunten mee te geven. Drie verenigingen hebben van die gelegenheid gebruik gemaakt. Dat leverde onder meer de volgende aandachtspunten en vragen op: • zorg dat tarieven stijgen, wens dat tarieven niet omhoog gaan • handhaven van senior- en jeugdtarief (voor verenigingen met jeugd) • het anders inzetten van de 10% regeling voor grotere verenigingen.
Daarnaast zijn opmerkingen gemaakt en wensen uitgesproken die betrekking hebben op inroostering in een bepaalde accommodatie of gebruiksvoorwaarden (annuleringstermijn). Bij de voortgang van het project zijn verschillende varianten voor harmonisatie ontwikkeld. Deze varianten zijn in verschillende bijeenkomsten besproken met verenigingen en andere gebruikers.
1 In het amendement Zachte landing voor Sporttarieven Veldsport wordt uitgegaan van € 180.000. Na herberekening blijkt met het afschaffen van de trainingsveld-korting een bedrag te zijn gemoeid van € 190.000.
Harmonisatie tarieven sport - gemeente Groningen Drijver en Partners
4
Hoofdstuk 2
Situatie vóór de herindeling
2.1 Inleiding Hoofdstuk 2 beschrijft de situatie voor de herindeling. Paragraaf 2.2 behandelt de binnensporttarieven en paragraaf 2.3 de buitensporttarieven.
2.2 Binnensporttarieven Alle drie de gemeenten verhuren de sportaccommodaties per uur. De hoogte van de tarieven verschilt, maar verder is de binnensport redelijk overzichtelijk, omdat een tarief per uur de basis vormt en de verantwoordelijkheden
overzichtelijk
zijn
en
gelijk.
Het
enige
verschil
is
dat
sommige
binnensportaccommodaties private exploitaties zijn, waarbij de voormalige gemeente afzonderlijke afspraken heeft gemaakt over een exploitatiebijdrage en de tariefstelling. Het aanpassen van dergelijke overeenkomsten is een kwestie van nadere uitwerking met de exploitant. Bij de binnensport huurt een gebruiker alleen een sporthal of gymzaal en er is hier geen sprake van zelfwerkzaamheid, zoals van toepassing in de buitensport. Het is gebruikelijk dat gemeenten verschillende gebruikersgroepen hanteren bij tarieven. De verenigingen (en non-profit gebruikers) zijn vaak een gebruikersgroep en voor commerciële gebruikers gelden weer andere tarieven. Gymzaal-tarieven Groningen hanteert verschillende tarieven voor jeugd en senior-gebruik. Het jeugdtarief in Groningen voor een gymzaal is vergelijkbaar met het uniforme tarief in Haren en het seniortarief in Ten Boer. Het seniortarief in Groningen is voor een gymzaal duidelijk hoger dan in Haren en Ten Boer. Ten Boer heeft 2 gymzalen. Het tarief voor de gymzaal bij de Tiggelhal is € 10,45 per uur. De gymzaal in Garmerwolde is kleiner dan een reguliere gymzaal (namelijk 12x18 in plaats van 12x21) en heeft een afzonderlijk lager tarief (in 2019/2020 € 8,28 voor senioren en € 5,28 voor jeugd). Haren kent één tarief voor een gymzaal, namelijk € 8,40 per uur en dat is vergelijkbaar met het seniortarief van de gymzaal bij de Tiggelhal.
Sporthal-tarieven In Groningen ligt het sporthaltarief voor jeugdgebruik met € 20,32 duidelijk onder het tarief in Haren en Ten Boer. Daarentegen is het seniortarief € 40,65 in Groningen weer veel hoger dan het sporthaltarief in Haren en Ten Boer. In de voormalige gemeente Ten Boer is één sporthal, De Tiggelhal (zowel sporthal als gymzaal). De Tiggelhal wordt niet door de gemeente geëxploiteerd. Het tarief voor de Tiggelhal bedraagt € 31,45 per uur voor verenigingen uit de gemeente Groningen (Groningen, Haren en Ten Boer). Voor 1/3 hal is het tarief € 10,45 per uur. Haren hanteert ook één uurtarief, namelijk € 31,65 en dus vergelijkbaar met Ten Boer.
Harmonisatie tarieven sport - gemeente Groningen Drijver en Partners
5
Tabel 2.1 Binnensport-tarieven 2019/2020, exclusief 10% regeling Groningen
Groningen
senior
jeugd
gymzaal
€ 17,78
Haren
€ 8,89
senior € 8,402
gymzaal sporthal
€ 40,65
€ 20,32
Ten Boer
€ 31,65
jeugd
€ 8,283
€ 5,28
€ 10,45
€ 10,45
€ 31,45
€ 31,45
10% regeling Voor grotere gebruikers geldt een toeslag op het tarief; dus een verhoging. Die toeslag wordt aangeduid als de 10% regeling. Die 10% betekent niet een tariefsverhoging met 10%. In het verleden lagen de tarieven hoger en werd tegelijk subsidie verleend. Met een eerdere concern-brede bezuiniging zijn verenigingen die meer dan € 10.000 subsidie ontvingen, met 10% gekort op hun subsidie. Later is besloten om te stoppen met het rondpompen van geld en zijn de subsidies op de huurtarieven afgeschaft en tarieven evenredig verlaagd. Om bij het afschaffen van de subsidies en het verlagen van de tarieven budgetneutraal uit te komen, is de toeslag voor grotere gebruikers gebleven. De grotere verenigingen betalen nu een toeslag die berekend wordt op basis van 10% van het fictief subsidiebedrag. De toeslag (de 10% regeling ) betekent in de praktijk voor grotere verenigingen een verhoging van het tarief van circa 12% tot 15%. Bij verenigingen met veel jeugdleden gaat de toeslag meer richting 15%.
2.3 Buitensporttarieven 2.3.1 Inleiding Bij de buitensport zijn de verschillen tussen de drie gemeenten veel groter dan bij de binnensport. Bij de buitensport zijn er landelijk verschillende stelsels voor een tarief: er zijn gemeenten die kiezen voor een vast tarief per veld per seizoen en er zijn gemeenten die de kosten in rekening brengen van het gebruik (een uur of dagtarief). Dit zorgt tussen Groningen (uurbasis) en Haren en Ten Boer (seizoenbasis) voor het eerste verschil. Maar er zijn nog veel meer verschillen. In deze paragraaf gaan we daar nader op in. In hoofdstuk 3.5 wordt verder ingegaan op de benchmark. Bij de buitensport beschrijven we de situatie voor voetbal, rugby, American Football en hockey. Rugby en american football gebruiken velden ter grootte van een voetbalveld. Haren en Ten Boer hebben geen accommodaties voor korfbal en honk- en softbal. Haren heeft wel een atletiekaccommodatie, maar dit is geen 400 meter baan, zoals in Groningen. Bij een overgang naar een nieuw tarievenstelsel worden deze sporten wel meegenomen in de harmonisatie.
2.3.2 Voetbal Situatie Groningen4 Tarief op basis van verwacht gebruik Groningen hanteert niet een vaste prijs voor een voetbalveld per seizoen. De huur, het seizoenstarief genoemd, wordt bepaald op basis van het gebruik voor wedstrijden en trainingen. De vereniging geeft zelf voor
2 Gymzalen De Meet en De Groenenberg. 3 Gymzaal Garmerwolde. 4 De huurberekening voor voetbal in Groningen geldt ook voor rugby en American football verenigingen.
Harmonisatie tarieven sport - gemeente Groningen Drijver en Partners
6
aanvang van het seizoen, het aantal teams op dat wedstrijden speelt. Bij de wedstrijden maakt de gemeente onderscheidt naar twee niveaus: categorie A zijn standaardteams en teams die hoger spelen (meer prestatief) en categorie B zijn alle andere teams (meer breedtesport). Voor categorie A teams is het aantal thuiswedstrijden per jaar waar de gemeente van uit gaat hoger (namelijk 15) dan het aantal thuiswedstrijden voor categorie B teams (12 thuiswedstrijden). De vereniging geeft ook het aantal benodigde trainingsuren per week op. De regeling in Groningen gaat uit van 43 of 46 trainingsweken. Dat is lang, want de KNVB en de VNG hebben in 2012 gezamenlijk een rekenmodel ontwikkeld, waarbij ze uitgaan van 40 weken training per seizoen. Groningen hanteert voor trainingen en wedstrijden een jeugd- en seniortarief. Het jeugdtarief is de helft van het seniortarief. In 2019/2020 was het uurtarief voor een voetbal wedstrijdveld € 20,94 voor senioren en € 10,47 voor jeugdgebruik. Het tarief voor een kunstgrasveld is even hoog als het tarief voor een natuurgrasveld. Voor trainingen is het tarief ca de helft van het wedstrijdtarief (ongeacht natuurgras of kunstgras). Daarnaast geeft Groningen 2,5% korting op het tarief, als compensatie voor het niet kunnen gebruiken van velden door weersomstandigheden.
Op basis van de aan het begin van het seizoen opgegeven aantal teams, volgt dus een seizoenstarief. Naast het seizoenstarief betalen sportverenigingen extra voor het gebruik voor bijvoorbeeld toernooien en bekerwedstrijden. Dit dient apart aangevraagd te worden. Deze huurberekening geldt ook voor rugby en American football verenigingen. De 10% regeling, zoals we die hebben beschreven bij de binnensport, geldt ook voor de buitensport. Grotere verenigingen, waarbij het fictieve subsidiebedrag groter is dan € 10.000, krijgen een toeslag op het tarief van 10% van het fictieve subsidiebedrag. Zoals uit tabel 2.2 blijkt, is het effect een tariefstijging van 7% tot 14%. Tabel 2.2
Voorbeeld van effect 10% regeling bij buitensport seizoen 2019/2020 huur
inclusief
2,5% korting
fictieve
10% regeling
subsidie
huur inclusief 10%
tariefsverhoging
regeling
door
10%
regeling Sc Stadspark
€ 14.928
€ 10.703
€ 1.070
€ 15.998
7%
vv Helpman
€ 20.889
€ 25.159
€ 2.516
€ 23.404
12%
GVAV Rapiditas
€ 22.882
€ 32.102
€ 3.210
€ 26.093
14%
Velocitas 1897
€ 12.072
€ 16.717
€ 1.672
€ 13.744
14%
Kleedkamers Het tarief in Groningen voor de velden is inclusief het gebruik van 2 kleedkamers. Indien een vereniging zelf kleedkamers in eigendom heeft, ontvangt de vereniging een ingebruikgevingsvergoeding (IGV) kleedkamers. Op basis van de IGV regels wordt berekend voor hoeveel kleedkamers een vereniging een ingebruikgevingsvergoeding krijgt van €2.250,- per kleedkamer.5 Daarnaast ontvangen verenigingen (ongeacht eigenaarschap) in het geval van medegebruik door scholen, een schoonmaakvergoeding gebruik door derden (SGD). Incidenteel bedraagt deze vergoeding €20,60 per keer met een maximum van 3 vergoedingen per week.
5 Verenigingen die inpandige gemeentelijke kleedkamers overnemen bij het verlenen van recht van opstal, ontvangen gedurende 10 jaar € 810 per kleedkamer. Deze regeling geldt voor situaties waarin de panden niet te splitsen zijn in kantine en kleedkamergebouw. Na 10 jaar gaan ze over op de reguliere vergoeding en ontvangen ze ook € 2250 per kleedkamer. Of wanneer de vereniging een investering doet van minimaal € 15.000,- in de kleedkamers heeft zij direct daarna recht op de reguliere vergoeding.
Harmonisatie tarieven sport - gemeente Groningen Drijver en Partners
7
Structureel bedraagt deze vergoeding € 61,80 per week per veld. Scholen moeten het gebruik van sportvelden apart aanvragen bij de gemeente/verhuur.
De Groningse tarieven voor de huur van een voetbalveld, met een verschil tussen jeugd en senioren, met gehalveerde tarieven voor trainingen, met nog een nuance voor prestatieve teams, met een algemene korting van 2,5% en een toeslag voor grotere verenigingen die in de praktijk 7% tot 14% kan bedragen (en die wordt aangeduid als de 10% regeling ) en waarbij extra wedstrijdgebruik bij toernooien e.d. apart moet worden afgerekend, dat maakt de Groningse regeling bewerkelijk qua uitvoering en gevoelig voor fouten. Veldverlichting In Groningen heeft de gemeente de velden voorzien van led-verlichting en de gemeente draagt zorg voor de aanschaf en onderhoud van de veldverlichting inclusief de lichtmasten (energie is des gebruiker). Situatie Haren Vast tarief per veld In Haren betalen de vereniging een vast bedrag per veld. In 2018/2019 was dat € 1.252 per voetbalveld, hetgeen landelijk gezien er laag is. Er is dus niet – zoals in Groningen - een tarief gebaseerd op het aantal uur verwacht gebruik. Kleedkamers In Haren (vv Haren, vv Gorecht en vv Glimmen) is het veldtarief inclusief kleedkamergebruik. De kleedkamers zijn bij de Harense voetbalverenigingen, eigendom van de gemeente. De lasten voor onderhoud komen voor rekening van de gemeente. Het tarief van € 1.252 geldt zowel voor een natuurgrasveld als een kunstgrasveld.
Veldverlichting In Haren is veldverlichting de verantwoordelijkheid van de verhuurder (gemeente). Sportpark de Koepel is nog niet voorzien van led-armaturen, zoals in Groningen. Op het sportpark in Glimmen is één veld voorzien van LED verlichting. Situatie Ten Boer Vast tarief per veld In Ten Boer rekent de gemeente ook met een vast jaartarief per veld. In Ten Boer was het tarief € 1.784 per veld in 2019 en in 2020 geldt een tarief van € 1.828 (+2,5%). Het tarief van € 1.828 is voor zowel een natuurgrasveld als een kunstgrasveld. Kleedkamers Ten aanzien van de kleedkamers heeft Ten Boer twee varianten. GEO heeft een recht van opstal voor zowel de kantine als de kleedkamers en Omlandia is eigenaar van het clubgebouw inclusief kleedkamers en de grond waarop de opstallen gevestigd zijn. Voor het onderhoud van de accommodaties krijgen GEO en Omlandia jaarlijks een bijdrage van de gemeente van respectievelijk €2.103,- en €2.540,-. Deze vergoedingen liggen lager dan de vergoedingen in Groningen.
Harmonisatie tarieven sport - gemeente Groningen Drijver en Partners
8
In Woltersum en Ten Post worden de kleedkamers door de besturen van de dorpshuizen aan de voetbalverenigingen ter beschikking gesteld. Deze stichtingen krijgen in totaal een vergoeding van €900,-. De kleedkamers worden het meest gebruikt door de voetbalverenigingen. Veldverlichting In Woltersum geldt dat de veldverlichting voor rekening van de gemeente komt. Bij de overige verenigingen in Ten Boer is de veldverlichting voor rekening van de verenigingen. De verenigingen GEO en Omlandia hebben de afgelopen jaren, zelf met behulp van externe subsidies, geïnvesteerd in LED verlichting. In onderstaande tabel wordt de huidige situatie qua veldhuur, kleedkamers en veldverlichting in Groningen, Haren en Ten Boer in een overzicht weergegeven. Tabel 2.3 Overzicht buitensport, voetbal 2019/2020 2019/2020
Groningen
Haren
Ten Boer
veldhuur
op uurbasis obv gebruik
vast bedrag per veld per seizoen
vast bedrag per veld per
wedstrijdgebruik
€ 1.283,30/veld in 2019/2020.
kalenderjaar, € 1784 in 2019 en
senior
uurtarief:
€
20,94
€ 1.828/veld in 2020 (+2,5%).
jeugd uurtarief: € 10,47 GEO betaalt € 1000 aan de trainingsgebruik senior
kerkvoogdij voor de ondergrond van
uurtarief:
€
9,53
het kunstgrasveld en de gemeente
jeugd uurtarief: € 4,76 geen
onderscheid
vergoedt daarvan € 500. kunstgras- geen
natuurgras
onderscheid
kunstgras-
natuurgras
geen onderscheid kunstgras-
alle gebruikers 2,5% korting
natuurgras
toeslag
grotere
clubs
(10%
regeling)
komt
neer
op
tariefsverhoging van ca 7%-14% kleedkamers
2 kleedkamers per veld
kleedkamers
inbegrepen bij veldhuur
veldhuur
inbegrepen
bij Bij Woltersum en TEO gebruik kleedkamers dorpshuis. Stichtingen dorpshuis
verenigingen met eigen
ontvangen
voor
voetbalgebruik in totaal € 900,-.
kleedkamers ontvangen vergoeding a € 2.250 per kk per
Bij Omlandia en GEO kleedkamers
jaar.
van vereniging. Omlandia en GEO ontvangen vergoeding onderhoud
gemeente geeft
kleedkamers, maar duidelijk lager
schoonmaakvergoeding bij
dan in Groningen (GEO € 2.103
onderwijsgebruik €20,60 per
totaal en Omlandia € 2.540 totaal).
keer en max €61,80 per week per veld. veld-
inbegrepen bij veldhuur, wel inbegrepen bij veldhuur, geen Alleen Woltersum van gemeente. Bij
verlichting
led-verlichting
(niet
led
de
energie-
Harmonisatie tarieven sport - gemeente Groningen Drijver en Partners
GEO, TEO en Omlandia verlichting van vereniging. GEO en Omlandia zelf geïnvesteerd in LED verlichting.
9
kosten)
De gemeente Ten Boer heeft in het verleden 16.000 euro bijgedragen. De verenigingen hebben 29.000 bijgedragen. Deels door externe financiering door fondsen.
doelnetten-
via gemeente, de verenigingen verenigingen
zijn verenigingen
/hoekvlaggen
zijn
voor € 800 per jaar
verantwoordelijk
doelnetten.
Alleen
voor verantwoordelijk als
ontvangen
samen
doen
meer
er vervanging
medegebruik
is
door
het
onderwijs
bekostigd
de
gemeente eens in de drie jaren nieuwe doelnetten dagelijks
volgens afspraken in huur- of volgens afspraken in huur- of verenigingen
onderhoud
gebruiksovereenkomst
gebruiksovereenkomst
werkzaamheden dan in Haren en Groningen. Vertegenwoordigt een waarde van ca € 1.000 per veld.
Overige vergoedingen In Ten Boer kregen de verenigingen ook nog een kleine jaarlijkse vergoeding per veld (ca.100 euro per veld) voor de aanschaf van hoekvlaggen, doelnetten en andere benodigdheden. Voor het onderhoud gebouw en deze zaken is er in de gemeentelijke begroting een budget ad € 7.500,- opgenomen. Algemene beeld voetbal De voormalige gemeente Groningen hanteert een tarief op basis van te verwachten gebruiksuren en het is een vrij ingewikkeld systeem. In Haren en Ten Boer werkt men met een vast tarief per veld (ongeacht het gebruik). De Groningse verenigingen betalen (per lid) meer dan de verenigingen in de andere twee gemeenten. De verenigingen in Haren betalen verreweg het minst. Ook de verenigingen in Ten Boer zijn in de huidige situatie goedkoper uit (zie tabel 2.4). De verenigingen in Ten Boer hebben meer verantwoordelijkheden ten aanzien van het onderhoud en beheer van de velden ten opzichte van de andere verenigingen. Deze werkzaamheden kosten de gemeente dus ook minder. Ook de vergoeding voor kleedkamers is in Ten Boer beduidend lager dan in Groningen. Dit verklaart deels het verschil in tariefhoogte. Dit wordt in de volgende tabel met een voorbeeld van voetbal weergegeven: Tabel 2.4
Voorbeeld verschil in huur en huur per lid
Vereniging
Gemeente
Huurinkomsten
Huur per lid
Blauw Geel
Groningen
€ 4.436,07
€ 36,66
Lycurgus
Groningen
€ 29.206,36
€ 29,00
Omlandia
Ten Boer
€ 6.398,87
€ 12,80
vv Glimmen
Haren
€ 3.849,90
€ 10,78
Harmonisatie tarieven sport - gemeente Groningen Drijver en Partners
10
2.3.3 Hockey Situatie in Groningen De gemeente Groningen kent één grote hockeyvereniging, namelijk GHBS. GHBS is een vereniging met ca. 1600 leden en traint en speelt de wedstrijden op sportpark Corpus Den Hoorn. Hier beschikken ze nu over vier velden en binnenkort over een vijfde veld. De huur voor GHBS wordt bepaald op basis van het aantal teams. In 2019/2020 was de huuropbrengst van GHBS € 60.700 exclusief upgrade en beregening. GHBS betaalt daarnaast jaarlijks voor de upgrade van een semiwaterveld naar een waterveld een bedrag van € 15.000,-. Daar komt nog een bijdrage van € 5.000,- voor het onderhoud van de beregeninginstallatie bovenop. Totaal betaalt GHBS dus € 20.000,- boven op de huur. Het onderhoud aan de vier velden bij GHBS is volledig voor rekening van de gemeente. Situatie in Haren Haren kent ook één grote hockeyvereniging, GHHC. GHHC speelt op sportpark Het Harener Holt. Deze vereniging heeft ca. 1.300 leden en heeft de beschikking over vier velden. De velden worden, uitgezonderd het gebruik door het onderwijs, uitsluitend door GHHC gebruikt. In Haren is met GHHC een afspraak gemaakt over een vast bedrag per jaar dat aan huur wordt betaald. GHHC betaalde in 2019 € 17.400,-. De huur bij GHHC is dus veel lager, maar GHHC is meer verantwoordelijk voor dagelijks onderhoud.
Algemeen beeld hockey Het grootste verschil tussen de hockeyverenigingen van Groningen en Haren is dat GHBS gefactureerd is op een aantal teams, terwijl GHHC wordt gefactureerd op een overeengekomen vast bedrag per jaar. Dit betekent dat de huurinkomsten van GHBS meegroeien met de groei in ledenaantallen, terwijl die van GHHC gelijk blijven ongeacht de groei (en daarmee ongeacht het veldgebruik). Daarnaast betaalt GHBS beduidend meer aan huur dan GHHC. GHHC daarentegen doet zelf veel aan het dagelijks onderhoud.
Harmonisatie tarieven sport - gemeente Groningen Drijver en Partners
11
Hoofdstuk 3
Tarifering: een aftrap
3.1 Inleiding Bij het vaststellen van huurtarieven van sportaccommodaties zijn verschillende benaderingen mogelijk. Het is mogelijk om te kijken naar •
de kostprijs van de accommodatie;
•
de huur per lid of per sporter;
•
de bijdrage van de sporter zelf (de contributie);
•
de huur in vergelijkbare gemeenten;
•
andere verschillen binnen- en buitensport;
•
hanteren jeugd- en seniortarief
Dit hoofdstuk belicht diverse invalshoeken die relevant zijn bij het harmoniseren van tarieven. Een combinatie van diverse benaderingen is ook mogelijk. In hoofdstuk 4 en 5 bekijken we concreet de mogelijkheden.
3.2 Kostprijs 3.2.1 Inleiding Een manier om een huur of gebruikerstarief vast te stellen is een tarief op basis van de kostprijs. Het gaat niet om een kostendekkend tarief, maar om een bepaald percentage van de kostprijs. De kostprijs is op zich ook relevant om een (minimaal) tarief te bepalen voor commercieel gebruik (Wet Markt en Overheid). Bij het bepalen van de kostprijs is het niet ongebruikelijk om een kostprijs te hanteren op basis van ervaringscijfers en kengetallen (een normberekening). Het hanteren van de eigen exploitatiebegroting is namelijk minder geschikt omdat in het verleden lang niet altijd alle kosten zijn geactiveerd en/of op accommodatieniveau worden doorberekend. Soms is sprake van een accommodatie met een hogere rentepercentage en bij een andere accommodatie met een lagere rente. Er zijn accommodaties met veel medegebruik van onderwijs en andere accommodaties met een lager medegebruik. Al dit soort ‘toevalligheden’ moet men niet doorrekenen in een tarief. Vandaar het gebruik van een normberekening. De normberekeningen die we hier in hoofdstuk 3 presenteren, zijn indicaties (met bandbreedtes) en bedoeld om een beeld te geven.
3.2.2 Binnensport Bij de binnensport is op vergelijkbare wijze de exploitatielasten te bepalen. De onderbouwing van deze berekening is eveneens opgenomen in bijlage 2. Ook hier gaat het om de kale exploitatiekosten. Dus exclusief doorrekening kosten van ontsluiting en parkeren, personeelskosten inroostering, facturering et cetera. De jaarlijkse exploitatiekosten voor een sporthal liggen in doorsnee tussen de 3 en 4 ton en bij een gymzaal is dat rond de € 85.000.
Harmonisatie tarieven sport - gemeente Groningen Drijver en Partners
12
Tabel 3.1
Exploitatielasten (obv normberekening) diverse binnensportaccommodaties (rente 2%) sporthal
sporthal
gymzaal
24x44
28x48
14x22
1056
1344
308
investering
€ 4.501.593
€ 5.729.300
€ 1.390.653
kapitaallast
€ 164.559
€ 162.000
€ 50.836
kosten onderhoud, beheer, energie, schoonmaak,
€ 174.000
€ 221.000
€ 34.500
€ 338.559
€ 383.000
€ 85.336
oppervlakte zaal in m2
belastingen en verzekeringen en overig totaal lasten
Tabel 3.2 laat de exploitatielasten zien (op basis van een normberekening) voor het sportgebruik. Wanneer we de huurinkomsten vanuit sport daar tegen af zetten, dan geeft dat de dekkingsgraad (verhouding inkomsten/kosten). Ter illustratie, de (norm)kosten voor sporthal Lewenborg zijn op jaarbasis € 338.559. Het aandeel sportgebruik (verenigingsgebruik) is 73% van het totale gebruik (het overige gebruik is onderwijsgebruik). De exploitatiekosten van het verenigingsgebruik zijn derhalve € 246.250. Als we de huur van sportgebruik daar tegen af zetten, dan geeft dat een dekkingsgraad van 22%. Tabel 3.2 Dekkingsgraad diverse sporthallen Lewenborg
Selwerd
Vinkhuizen
Scharlakenhof (Haren)
24x44
23x44
30x44
28x44
oppervlakte zaal
1056
1012
1320
1232
uren onderwijs
672
466,5
829,5
1469
uren junior sport
919
686,5
763
uren senior sport
874
976
1093
uren junior en senior
1792
1663
1856
1743
aandeel sport in gebruik
73%
78%
69%
54%
tarief junior sport
€ 20,32
€ 20,32
€ 20,32
tarief senior sport
€ 40,65
€ 40,65
€ 40,65
tarief Scharlakenhof
€ 31,65
huurinkomsten sport
€ 54.183,32
€ 53.624,08
€ 59.934,61
€ 55.165,95
normkosten sporthal totaal
€ 338.559
€ 324.452
€ 376.161
€ 351.083
exploitatiekosten verenigingsgebruik
€ 246.250
€ 253.359
€ 259.972
€ 190.516
dekkingsgraad sport
22%
21%
23%
29%
Bij de 4 sporthallen in tabel 3.2 ligt de dekkingsgraad tussen de 22% en de 29%. In Nederland is de dekkingsgraad bij binnensportaccommodaties vaak tussen de 20% en 40%. Het beeld in Groningen en Haren wijkt niet af van het landelijke beeld.
3.2.3 Buitensport Tabel 3.3 laat de exploitatielasten zien van voetbalvelden op basis van een normberekening. De onderbouwing van deze berekening is opgenomen in bijlage 3. Het betreft de kale exploitatiekosten van de sportvelden. Dus Harmonisatie tarieven sport - gemeente Groningen Drijver en Partners
13
exclusief de doorrekening van de kosten van parkomheining, ontsluiting en parkeren, openbare verlichting, kleedkamers en kosten voor aanbesteding en directievoering bij de aanleg. De jaarlijkse exploitatiekosten van een kunstgras voetbalveld (SBR-rubber) met conventionele veldverlichting liggen rond de € 50.000 en de exploitatiekosten voor een natuurgrasveld is een factor 2,8 of 2,5 goedkoper (afhankelijk of er verlichting op staat en de soort infill die gebruikt wordt). Groningen heeft besloten om geen kunstgrasvelden met SBR rubber aan te leggen. In plaats daarvan wordt TPE infill gebruikt, deze is duurder dan SBR. Daar tegenover staat dat een kunstgrasveld meer bespelingsuren heeft en ook bespeelbaar is bij slechte weersomstandigheden. Tabel 3.3
Exploitatielasten (obv normberekening) voetbalvelden bij rente van 2%
kunstgras natuurgras natuurgras + verlichting rente en afschrijving
€ 43.375
extra renovatie bovenbouw * onderhoud
€ 6.500
onderhoud verlichting en lampen
€ 6.706
€ 8.541
€ 2.446
€ 2.446
€ 9.000
€ 9.000
€ 500
€ 500
subtotaal onderhoud
€ 7.000
€ 9.000
€ 9.500
subtotaal afschrijving en rente
€ 43.375
€ 9.152
€ 10.987
energie (elektra verlichting)
gebruiker
gebruiker
gebruiker
verzekering en belasting
pm
pm
pm
interne uren gemeente
pm
pm
pm
€ 50.375
€ 18.152
€ 20.487
2,8
2,5
totale exploitatielasten per jaar excl btw factor kunstgras vs natuurgras
Tabel 3.4 laat de huur zien voor een aantal voetbalverenigingen in de gemeente Groningen. Op sportparken liggen oefenhoeken en pupillenveldjes die qua afmeting nogal verschillen. Om appels met appels te vergelijken zijn alle velden herberekend tot één standaardveld (afmeting 7.776 m2). Vandaar dat in tabel 3.2 bij het aantal velden decimalen voorkomen. De huur ten opzichte van de exploitatiekosten geeft de dekkingsgraad. In de buitensport ligt die doorgaans in Nederland tussen de 10% en de 20%. Voor Groningen ligt de dekkingsgraad inderdaad ook tussen de 10% en 20%. In Ten Boer ligt de dekking tussen de 5% en 10% en bij de sportparken in Haren is de dekkingsgraad 4%. In een aantal situaties worden velden ook gebruikt door onderwijs. Het gaat bijna altijd om de kunstgrasvelden. Wel bedacht moet worden dat deze dekkingspercentage gerelateerd zijn aan de normkosten en dat kunstgras een hogere bespeling heeft. Tabel 3.4
Dekkingsgraad diverse sportparken (exclusief kosten kleedkamers) aantal
aantal natuurgras-
aantal
exploitatielast
kunstgras-
velden
natuurgrasvelden
velden
velden
verlichting
met verlichting
kleedkamers)
zonder
huur6
(excl
dekking huur voetbal
Coendersborg
2
3
0,45
€ 164.429
€ 31.905
19%
Esserberg
4
0
3,89
€ 281.196
€ 50.624
18%
Het Noorden
3
0
0
€ 151.126
€ 21.022
14%
De Koepel
2,41
2,41
1,00
€ 185.743
€ 8.331
4%
6 In Groningen exclusief eventueel toeslag 10%regeling.
Harmonisatie tarieven sport - gemeente Groningen Drijver en Partners
14
vv Glimmen
1,00
1,00
1,00
€ 89.015
€ 3.850
4%
vv Omlandia
1,00
2,00
0,50
€ 96.923
€ 6.399
7%
sv Woltersum
0,00
0,00
1,00
€ 20.487
€ 1.828
9%
sv TEO
0,00
1,00
1,00
€ 38.639
€ 3.519
9%
vv GEO
0,50
1,00
0,00
€ 43.340
€ 2.449
6%
3.3 Huur per lid Een andere benadering of invalshoek is het vaststellen van de huur per lid of per sporter. In tabel 3.5 is de huur omgeslagen per lid voor een aantal verenigingen (waarvan het aantal leden bij ons bekend is). Voor de binnensporten varieert de huur per lid tussen de € 20 en € 151. Die ruime bandbreedte hangt samen met het feit of een vereniging veel sporthalruimte gebruikt of goedkopere gymzalen. En daarnaast is het jeugd- en seniortarief van invloed, al is het niet zo dat een hoog aandeel juniorleden automatisch een lage huur per spelend lid betekent. Bij korfbal ligt de huur per lid tussen de € 65 en € 102 per spelend lid. Bij hockey is de veldhuur (exclusief zaalhuur) in Groningen € 46 per lid en in Haren is dat met € 13 veel lager. Tabel 3.5
Huur per lid en spelend lid huur
leden
niet
huur
huur/
%
spelend
/lid
spelend
jeugd
lid Csv. Kracht en Vriendschap
zaalsport
€ 24.226
1200
0
€ 20
€ 20
Basketbal Vereniging Groningen
zaalsport
€ 11.643
453
0
€ 26
€ 26
57%
Karatevereniging Za-Kura
zaalsport
€ 1.015
22
0
€ 46
€ 46
9%
Badmintonclub De Slagvink
zaalsport
€ 2.134
36
0
€ 59
€ 59
0%
Garmerwolde Sportvereniging
zaalsport
€ 1.068
18
0
€ 59
€ 59
0%
Methos (Volleybal)
zaalsport
€ 1.067
16
0
€ 67
€ 67
0%
Badmintonclub Lewenborg
zaalsport
€ 4.207
68
5
€ 62
€ 67
2%
Volleybalvereniging Menhir '74
zaalsport
€ 4.209
61
1
€ 69
€ 70
0%
Karate Dojo Scharlakenhof
zaalsport
€ 5.024
60
4
€ 84
€ 90
61%
Oryx Volleybal Vereniging
zaalsport
€ 11.716
130
0
€ 90
€ 90
0%
Badmintonclub Beyum
zaalsport
€ 5.965
64
0
€ 93
€ 93
52%
Chr Volleybalver. Oranje Nassau
zaalsport
€ 31.763
350
10
€ 91
€ 93
21%
Celeritas/Donar
zaalsport
€ 33.465
327
15
€ 102
€ 107
59%
Volleybalvereniging Stentor
zaalsport
€ 10.481
98
8
€ 107
€ 116
67%
Volleybalvereniging Lycurgus
zaalsport
€ 50.154
400
10
€ 125
€ 129
47%
BC GO!
zaalsport
€ 23.311
192
18
€ 121
€ 134
34%
Roller Derby Groningen
zaalsport
€ 7.154
53
0
€ 135
€ 135
2%
Basketballvereniging Scylla
zaalsport
€ 9.825
70
5
€ 140
€ 151
0%
Groninger Korfbal Vereniging NIC
korfbal
€ 9.875
225
74
€ 44
€ 65
57%
Christelijke Korfbalvereniging ROG
korfbal
€ 11.105
143
9
€ 78
€ 83
32%
Korfbalvereniging Club-Brothers
korfbal
€ 5.889
58
0
€ 102
€ 102
0%
GHBS
hockey
€ 73.500
1.600
10
€ 46
€ 46
52%
Harmonisatie tarieven sport - gemeente Groningen Drijver en Partners
15
GHHC
hockey
€ 17.400
1.339
39
€ 13
€ 13
69%
VV Engelbert
voetbal
€ 4.799
270
20
€ 18
€ 19
60%
Diva'83
voetbal
€ 1.106
49
€ 23
€ 23
0%
Be Quick 1887
voetbal
€ 19.339
900
150
€ 21
€ 26
80%
VV Helpman
voetbal
€ 23.404
948
43
€ 25
€ 26
52%
Hfc'15
voetbal
€ 19.493
885
199
€ 22
€ 28
68%
FC Lewenborg
voetbal
€ 14.766
550
75
€ 27
€ 31
79%
VV Gruno
voetbal
€ 7.323
240
20
€ 31
€ 33
23%
Velocitas 1897
voetbal
€ 13.744
415
25
€ 33
€ 35
77%
SV Lycurgus
voetbal
€ 31.994
1.007
100
€ 32
€ 35
57%
SV Blauw Geel
voetbal
€ 4.424
121
5
€ 37
€ 38
8%
GRC Groningen
voetbal
€ 15.325
450
50
€ 34
€ 38
69%
VV Groninger Boys
voetbal
€ 7.677
220
20
€ 35
€ 38
40%
GVAV voetbal
voetbal
€ 26.093
805
150
€ 32
€ 40
74%
GV Groen Geel
voetbal
€ 18.333
450
3
€ 41
€ 41
0%
VV Gorecht
voetbal
€ 6.417
915
92
€7
€8
78%
vv Glimmen
voetbal
€ 3.850
357
33
€ 11
€ 12
36%
vv Omlandia
voetbal
€ 6.399
500
25
€ 13
€ 13
68%
3.4 Contributie sporter In de vorige paragrafen is nagegaan in hoeverre de huur de kosten dekt en wat de huur is per lid. Dit zijn twee verschillende benaderingen. Een andere invalshoek is te kijken naar wat een sporter zelf betaalt in de vorm van de contributie. Voor een groot aantal verenigingen is de contributie vergeleken voor een senior-lid en voor een jeugdlid van 12-13 jaar (vaak aangeduid met de categorie Onder 14/O14). Bij de inventarisatie is meegenomen hoe vaak iemand sport. Dus gaat het om 1 keer per week trainen/sporten en geen wedstrijden of om 1 x per week trainen en daarnaast ook competitie (dus 2x/week) of om 2x trainen en competitie. Afbeelding 3.1 geeft een overzicht. Het gaat om het beeld, niet alle takken van sport zijn geïnventariseerd. We beschrijven eerst de situatie voor senior-leden en daarna jeugdleden (categorie 12-13 jaar).
Harmonisatie tarieven sport - gemeente Groningen Drijver en Partners
16
Afbeelding 3.1
Harmonisatie tarieven sport - gemeente Groningen Drijver en Partners
17
3.4.1 Seniorleden Binnensporten De contributie voor binnensporten varieert van € 50 tot € 500 per jaar. De binnensporten met de hoogste jaarcontributie zijn het prestatieve volleybal en basketbal (globaal van € 380 tot € 500) en wedstrijd turnen (€320 tot € 480). De contributie voor turnen is bij 3 of meer keer trainen hoger dan € 500 (neemt navenant toe). Wanneer men in de binnensport 1 tot 2 keer per week wil trainen en daarnaast competitie wil spelen, dan betaalt een seniorlid in de gemeente daarvoor doorgaans € 240 tot € 300 per jaar. Dat geldt althans voor tafeltennis, volleybal en basketbal (breedtesport). Bij badminton (1x trainen en competitie) variëren de contributies van € 160 tot €290. Dat verschil heeft te maken met niveau en inzet van betaalde trainers. Wanneer men in de binnensport 1 keer per week wilt trainen (zonder competitie), dan ligt de contributie doorgaans tussen de €110 en € 220. De sportvereniging Garmerwold is een kleine vereniging met een badmintongroep en een volleybalgroep. De contributie is € 60 per jaar. Beide gebruiken de plaatselijke gymzaal. Deze gymzaal is veel kleiner dan de minimale VNG-afmeting (12x21). In Garmerwolde is de gymzaal 12x18 meter. Buitensporten De hoge contributies in de prestatieve binnensport (vaak landelijke niveaus), zien we niet bij de buitensport.
Men hanteert bij de senioren bij voetbal en hockey doorgaans geen toeslagen voor selectieteams. Bij de jeugd gebeurt dat wel. De hoogste contributies in de buitensport geldt voor hockey: een senior betaalt daar € 310 tot € 340. Wanneer een seniorteam nog zaalhockey wilt spelen, dan geldt meestal een toeslag. Bij de binnensporten betaalt een volwassene die 1 tot 2 keer per week traint en daarnaast wedstrijden speelt, een bedrag tussen de € 240 en € 300. Bij de buitensporten verschilt dat naar tak van sport. Bij hockey ligt het bedrag zogezegd tussen de € 310 en € 340, dus hoger dan bij de meeste binnensporten. Dan volgt voetbal bij GVAV met selectietoeslag en Be Quick (alle seniorenteams); een volwassene betaalt daar circa € 280 tot € 300. Een seniorlid betaalt voor rugby € 270 per jaar. Bij korfbal varieert de contributie van € 210 tot € 320. Bij veruit de meeste voetbalverenigingen ligt de senior contributie tussen de € 170 en € 250. Voor trainingsleden die dus geen competitie spelen ligt de contributie bij de voetbalverenigingen tussen de € 50 en € 150. Conclusie seniorleden In het algemeen geldt dat binnensporten in doorsnee hogere contributies vragen dan de buitensporten. Rugby en hockey vormen daarop de uitzondering, daar is de contributiehoogte vergelijkbaar met de binnensport.
Verder is te zien dat de contributie in Haren voor voetbal lager is dan de contributie in Groningen. Dat geldt ook voor recreatief basketbal en volleybal (1x per week trainen); de contributies zijn in Haren lager dan in Groningen. De contributies voor voetbal in Ten Boer zijn ten opzichte van Groningen laag (TEO) tot gemiddeld (vv Omlandia).
Harmonisatie tarieven sport - gemeente Groningen Drijver en Partners
18
3.4.2 Junior-leden (12-13-jaar) Binnensporten Voor de jeugd is gekeken naar de contributies van 12-13 jarigen. Een jeugdlid die 2x per week traint en wedstrijden speelt, betaalt voor volleybal, basketbal en turnen een contributie van tussen de € 270 en € 470. Voor volleybal en basketbal op breedtesportniveau zijn de contributies € 270 tot € 340 en voor meer prestatieve teams kan de contributie oplopen tot € 470. Tafeltennis en badminton zijn goedkoper dan volleybal en basketbal. Voor 2x trainen en wedstrijden betaalt een jeugdlid hier € 180 tot € 240. Buitensporten Voor de meeste buitensporten is de jeugdcontributie lager dan voor binnensporten. Dat geldt voor rugby, honk- en softbal, korfbal en in doorsnee ook voor voetbal. Bij voetbal ligt de contributie bij de meeste clubs tussen de € 100 tot € 230. Bij Be Quick, GVAV en Velocitas lopen de contributies door tot € 290 (vaak selectieteams). Dat binnensport bij de jeugd in het algemeen duurder is dan bij buitensport, geldt niet voor hockey. Voor de niet selectieteams bij hockey is de contributie circa € 300 en bij selectieteams ligt dat € 90 tot € 100 hoger. Korfbal is voor de jeugd een relatief goedkope sport qua contributie. Conclusie junior-leden De conclusie voor senior-leden geldt in grote lijnen ook voor de junior-leden.
In het algemeen geldt dat het beoefenen van een binnensport een hogere contributie vergt, dan het beoefenen van een buitensport en hockey vormt daarop de uitzondering. Bij hockey is de contributiehoogte vergelijkbaar met binnensporten. Verder zien we ook dat de contributie voor voetbal in Haren lager is dan in Groningen. De contributies voor jeugdvoetbal in Ten Boer zijn ten opzichte van Groningen laag (TEO) tot gemiddeld (vv Omlandia).
3.5 Benchmark 3.5.1 Binnensport We vergelijken eerst de gemeente Groningen met de andere grote gemeenten in Nederland. Daarna vergelijken we de gemeente Groningen met de omliggende gemeenten in de provincie. Grote gemeentes in Nederland Van verschillende grote gemeenten hebben we de binnensporttarieven vergeleken. Tabel 3.6 geeft een overzicht.
Harmonisatie tarieven sport - gemeente Groningen Drijver en Partners
19
Tabel 3.6
Verenigingstarieven binnensport seizoengebruik 2019-2020, grote gemeenten gymzaal
sportzaal
sporthal
Groningen jeugd
€ 8,89
€ 20,32
Amsterdam
€ 12,25
€ 24,55
€ 36,80
Nijmegen daltarief
€ 13,79
€ 29,64
€ 38,31
Groningen senioren
€ 17,78
Utrecht daltarief
€ 13,70
€ 23,14
€ 46,27
Nijmegen piektarief
€ 16,69
€ 35,86
€ 46,36
Eindhoven
€ 19,20
€ 25,00
€ 49,00
Arnhem
€ 13,95
€ 27,90
€ 51,75
Leiden
€ 15,68
€ 34,00
€ 53,30
Almere
€ 14,80
€ 29,60
€ 59,10
Rotterdam
€ 15,40
€ 46,00
€ 61,30
Utrecht piektarief
€ 18,91
€ 31,91
€ 63,82
Zwolle
€ 21,76
€ 40,40
€ 80,80
€ 40,65
De meeste grote gemeenten hanteren één uurtarief voor verenigingen. Groningen hanteert als enige gemeente een afzonderlijk tarief voor jeugd en senioren. Utrecht en Nijmegen hanteren een verschillend tarief voor dal- en piekuren. Het daltarief geldt voor maandag tot en met vrijdag tot 18 uur. In Utrecht geldt het daltarief ook voor de gymzalen en voor sommige gymzalen hanteert Utrecht slechts 50% van het daltarief in het weekeinde. De meeste verenigingen in Utrecht en Nijmegen zullen te maken hebben met het piektarief. Uit de tabel blijkt dat de gemeente Amsterdam lage tarieven hanteert voor de binnensport. Een sporthal in Amsterdam kost een vereniging € 36,80 per uur. De meeste grotere gemeenten hanteren een sporthaltarief van rond de € 50 per uur. Dat geldt voor Nijmegen (de meeste verenigingen hebben te maken met het piektarief), Eindhoven, Arnhem en Leiden. De gemeenten Almere, Rotterdam en Utrecht zitten daar duidelijk boven met een tarief rond de € 60 per uur. Zwolle hanteert een zeer hoog tarief van € 80,80 per uur. Zwolle heeft geen subsidies om het tarief te compenseren (uitsluitend een subsidie op evenementen en subsidies voor aangepast sporten). De tarieven in Groningen zijn voor jeugd € 20,32 en voor senioren € 40,65 voor een sporthal per uur.
Afhankelijk van het aandeel jeugd hebben Groningse binnensportverenigingen te maken met een tarief tussen de € 20 en € 40 per uur. Een gymnastiekvereniging heeft traditioneel veel jeugd en dan zal het tarief uitkomen tussen de € 20 en € 30 per uur. En een vereniging met minder jeugd zal tussen de €35 en € 40 huur betalen voor een sporthal. Maar per saldo zijn de binnensporttarieven in de gemeente Groningen ten opzichte van andere grote gemeenten relatief laag. Studentenverenigingen betalen voor het gebruik van de studentensportvoorzieningen (ACLO) een lager tarief dan de tarieven die gemeenten hanteren voor reguliere (niet studenten)sportverenigingen. Dat geldt voor alle studentensteden. Gemeenten in de provincie Groningen Landelijk geldt dat de tarieven in grote gemeenten duidelijk hoger zijn dan de tarieven in kleinere gemeenten. Dat beeld zien we ook in de provincie Groningen. In doorsnee liggen de tarieven buiten de stad Groningen lager dan de tarieven in de stad Groningen. Er zijn uitzonderingen, maar in doorsnee zijn de tarieven buiten de stad Groningen lager.
Harmonisatie tarieven sport - gemeente Groningen Drijver en Partners
20
Tabel 3.7
Verenigingstarieven binnensport seizoengebruik 2019-2020, regio Groningen
gymzaal
sportzaal
sporthal 1/3 deel
sporthal volledig
Groningen senior
€ 17,78
€ 40,65
Groningen junior
€ 8,89
€ 20,32
Haren
€ 8,40
€ 31,65
Ten Boer senior
€ 8,28-€ 10,45
€ 31,45
Ten Boer junior
€ 5,28-€ 10,45
€ 31,45
Midden-Groningen 2020
€ 9,00
Delfzijl 2020
€ 5,75
€ 15,00
€ 9,00
€ 27,00
€ 11,00
€ 16,45
Het Hogeland 2020 Eemsmond
€ 10,46
€ 15,66
Winsum
€ 7,48
€ 25,14
Bedum
€ 10,54
€ 45,52
De Marne
€ 9,25
nvt
Oldambt 2020
€ 9,20
€ 29,00
Westerwolde 2020
€ 2,40
€ 4,80
€ 7,20
De tarieven die studentenverenigingen betalen voor hun accommodaties (ACLO) zijn lager dan de tarieven van de gemeente. Dit geldt voor zowel binnen- als buitensportaccommodaties. Groningen wijkt daarin niet af van andere studentensteden.
3.5.2 Buitensport Grote gemeenten in Nederland Anders dan bij de binnensport (één uurtarief), hanteren gemeenten voor de buitensport meer verschillende systemen. Er zijn gemeenten die velden met en zonder kleedkamers aanbieden. Er zijn gemeenten die voor de training een tarief per uur hanteren en andere gemeenten hanteren een tarief per veld. Er zijn gemeenten die voor de wedstrijden per speeldag een tarief hanteren en gemeenten die een tarief hebben ongeacht of men zaterdag en/of zondag speelt. En natuurlijk hebben veel gemeenten onderscheid tussen natuurgrasvelden en kunstgrasvelden. En er zijn verschillen tussen de sporten (voetbal, hockey, korfbal, rugby, honk en softbal, atletiek). Er is één aspect dat in alle gemeenten gelijk is; verenigingen betalen zelf de energielasten (het eigendom van de veldverlichting kan wel verschillen). Om enig zicht te krijgen op al die verschillen beperken we ons in een benchmark tot een voetbal natuurgras wedstrijdveld en een kunstgrasveld. En daarbij maken we onderscheid in verhuur inclusief of exclusief kleedkamers. Tabel 3.8 geeft een overzicht. Het tarief voor een natuurgras wedstrijdveld (met kleedkamers) bedraagt in de meeste grote gemeenten (exclusief Arnhem en Eindhoven) tussen de € 4.200 en € 6.300 per seizoen. De vereniging kan daar desgewenst beide wedstrijddagen op spelen.
Voor een kunstgrasveld, waar een vereniging het hele seizoen over kan beschikken voor wedstrijden en trainingen betaalt een vereniging tussen de € 10.000 en € 13.800.
Harmonisatie tarieven sport - gemeente Groningen Drijver en Partners
21
Tabel 3.8
Verenigingstarieven buitensport 2019-2020, grote gemeenten7 Voetbal grasveld
Kunstgras
excl kk
excl kk
incl kk
€ 3.028
incl kk
Nijmegen
2020-2021
Seizoen excl kleedkamers
€ 9.084
Nijmegen
2020-2021
Seizoen met 2 kleedkamers
Nijmegen
2020-2022
Seizoen met 2 kleedkamers+lockers
Rotterdam
2019-2021
Seizoen excl kleedkamers
Zwolle
2020
Seizoen+2 kleedkamers+lockers
€ 5.398
€ 11.364
Zwolle
2020
Seizoen+2 kleedk.+lockers+LED
€ 6.324
€ 12.291
Leiden
2019-2020
Seizoen training 800 uur
Leiden
2019-2020
Seizoen per wedstrijddag
€ 2.292
€ 2.292
Leiden
2019-2020
Seizoen weekendtarief
€ 4.584
€ 4.584
Leiden
2019-2020
Seizoen weekend +800 uur training
Utrecht
2019-2020
Seizoen training 800 uur
Utrecht
2019-2020
Wedstrijd hoofdspeeldag/seizoen
€ 5.129
€ 5.129
Utrecht
2019-2020
Wedstrijddag 2e speeldag/seizoen
€ 1.026
€ 1.026
Utrecht
2019-2020
Weekendtarief (za/zo) per seizoen
€ 6.155
€ 6.155
Utrecht
2019-2020
Seizoen weekend+800 uur training
Arnhem
2019
Seizoen incl belijnen/kk+verlichting
€ 19.232
€ 24.404
Arnhem
2019
korting belijnen
€ 1.926
€0
Arnhem
2019
korting onderhoud kleedkamers
€ 5.095
€ 5.095
Arnhem
2019
korting onderhoud veldverlichting
€ 993
€ 993
Arnhem
2019
korting eigendom kleedkamers
€ 7.329
€ 7.329
Arnhem
2019
korting eigendom veldverlichting
€ 869
€ 869
Arnhem
2019
Tarief ex belijnen/kk/veldverlichting
Arnhem
2019
Tarief ex belijnen, incl verlichting
Arnhem
2019
Amsterdam
2019-2020
Seizoen met kk en veldverlichting en exc belijnen Seizoen (800 uur training)
Amsterdam
2019-2020
Wedstrijddag per seizoen
Amsterdam
2019-2020
2e wedstrijddag naar rato
Amsterdam
2019-2021
Weekendtarief beide dagen
Eindhoven
2019-2021
Seizoen met eventueel lichtmasten
€ 3.414
Eindhoven
2019-2021
Trainingsveld natuurgras
€ 683
Almere
2020
Seizoen met kk en ev. lichtmasten
Almere
2020
Seizoen excl kk en ev. lichtmasten
€ 3.883
€ 9.938
€ 4.227 € 5.378
€ 10.283 € 8.039
€ 5.102
€ 9.686 € 7.596
€ 13.751
€ 3.020 € 11.980 € 17.306
€ 24.404 € 3.120
€ 2.658
€ 3.544
€ 5.316
€ 7.088
€ 5.024
€ 6.294 € 10.453
€ 4.101
Omdat bij de buitensport het tarievenstelsel tussen de grote steden verschilt, is de huur bepaalt voor de situatie sportpark Coendersborg. Bij Eindhoven en Amsterdam valt de huur lager uit. Groningen is redelijk vergelijkbaar met Nijmegen en Leiden (Rotterdam is exclusief kleedkamers). Utrecht, Zwolle en Arnhem zijn duidelijk duurder. Arnhem werkt met een systeem van veel kortingen als de verenigingen zaken zelf uitvoeren, 7 Tabel 3.8 geeft een overzicht voor de tarieven van natuurgras en kunstgrasvoetbalvelden. Voor korfbal kunstgrasvelden
ligt het seizoentarief in grote gemeenten vaak rond de € 1700 tot € 2300. Bij honk- en softbal is de bandbreedte in doorsnee € 2000 tot € 6000 per veld per seizoen. Het tarief voor atletiekbanen varieert van enkele duizenden euro’s tot € 20.000 of meer.
Harmonisatie tarieven sport - gemeente Groningen Drijver en Partners
22
maar veel kortingen zijn niet van toepassing als we een fictieve huur voor Coendersborg bepalen, omdat de gemeente Groningen veel werkzaamheden uitvoert. Tabel 3.9
Fictieve huur sportpark Coendersborg op basis van dekkingsgraad versus andere gemeenten
Eindhoven
€ 23.136
inclusief kleedkamers
Amsterdam
€ 23.554
exclusief kleedkamers
Groningen
€ 31.905
inclusief kleedkamers
Nijmegen
€ 33.273
inclusief kleedkamers
Rotterdam
€ 34.632
exclusief kleedkamers
Leiden
€ 35.417
inclusief kleedkamers
Almere
€ 38.239
inclusief kleedkamers
Utrecht
€ 46.306
inclusief kleedkamers
Zwolle
€ 46.399
inclusief kleedkamers
Arnhem
€ 108.514
inclusief kleedkamers
Gemeenten in de provincie Groningen Om de uurtarieven van Groningen te vergelijken met een vast seizoentarief, zijn we in tabel 3.9 uitgegaan van 240 wedstrijduren voor een wedstrijdveld en 550 uur training op een trainingsveld. Tabel 3.10
Verenigingstarieven binnensport seizoengebruik 2019-2020, regio Groningen voetbal
voetbal
natuurgras
kunstgras
Groningen senior wedstrijdveld
€ 5.025,60
€ 5.025,60
Groningen senior trainingsveld
€ 5.241,50
€ 5.241,50
Groningen junior wedstrijdveld
€ 2.512,80
€ 2.512,80
Groningen junior trainingsveld
€ 2.618,00
€ 2.618,00
Haren
€ 1.283,30
€ 1.283,30
Ten Boer
€ 1.828,25
Midden-Groningen 2019
€ 1.000,00
€ 2.900,00
Winsum 2019-2020
€ 1.000,00
€ 14,72/uur
€ 965,70
€ 2.570,45
Delfzijl 2020
3.6 Andere verschillen tussen binnen- en buitensport In paragraaf 3.4 is inzicht gegeven wat de sporter zelf bijdraagt in de vorm van contributie en we zien daarbij verschillen tussen binnen- en buitensport. Er zijn ook andere verschillen tussen binnen- en buitensport. De buitensport heeft meer inkomstenbronnen en meer uitgavenposten. Allerlei accommodatie gebonden uitgaven heeft de binnensport niet.
Harmonisatie tarieven sport - gemeente Groningen Drijver en Partners
23
Tabel 3.11
Overzicht inkomstenposten en uitgavenposten buiten- en binnensport buitensporten
binnensporten
contributies
contributies
baromzet inkomsten
sponsoren
beperkt sponsoren
acties
beperkt acties
bosa subsidie (btw compensatie)
uitgaven
trainers en vrijwilligers
trainers en vrijwilligers
bondsafdracht/organisatie
bondsafdracht/organisatie
kapitaallasten en/of huur
huur
energie veld/gebouw
nvt
belasting en verzekeringen
nvt
onderhoud en afschrijving
nvt
schoonmaak
nvt
beveiliging, wifi
nvt
Op landelijk niveau wordt door het Mulierinstituut periodiek onderzoek gedaan naar de situatie onder sportverenigingen. Het Mulierinstituut geeft onder andere het volgende aan: “Met name de zaalsportverenigingen en de kleine verenigingen (< 100 leden) zijn minder positief over hun financiële positie. Zij beschrijven hun financiële positie vaker dan andere verenigingen als minder gezond” (bron websheet Sportverenigingen, Mulierinstituut mei 2020). Opgemerkt moet worden dat het niet om hele grote verschillen gaat en daarnaast meet het Mulierinstituut percepties. Men meet de beoordeling van het geënquêteerde bestuurslid en het is geen analyse van financiële cijfers. Hoe dan ook, het is een feit dat de binnensport in de regel huurverhogingen moet opvangen door contributieverhoging of het verlagen van uitgaven aan trainers/vrijwilligers en zaaluren (voor zo ver mogelijk). De buitensport is minder afhankelijk van contributies.
3.7 Hanteren jeugd- en seniortarief Groningen hanteert nu een verschillend tarief voor junior en seniorleden. Dat is niet gebruikelijk. In de benchmark grotere steden is er geen enkele gemeente die een onderscheid maakt naar junior en seniorgebruik. Uit allerlei onderzoeken blijkt dat de prijs (de contributie) in veruit de meeste gevallen geen reden is om niet te sporten. Prijsoverwegingen zijn een belemmering voor een kleinere groep. De belangrijkste redenen die niet sporters opgeven zijn als volgt: •
vindt sporten niet leuk;
•
andere interesses/andere bezigheden leuker;
•
geen tijd;
•
gezondheidsproblemen.
Voor kinderen die in armoede leven, spelen financiële redenen wel een rol bij het niet deelnemen aan sport (Jehoel-Gijsbers, 2009). Ook hier spelen zaken als afkomst, gezinssamenstelling en opleidingsniveau van de Harmonisatie tarieven sport - gemeente Groningen Drijver en Partners
24
ouders mee. Een gebrek aan rolmodellen en onvoldoende ervaring in de sportcultuur kunnen leiden tot onvoldoende stimulans voor een kind om te gaan sporten (Hoekman et al., 2014; Hoekman & Gijsbers, 2010). Gemeentelijke financiële steun en steun van organisaties als het Jeugdfonds Sport & Cultuur en Stichting Leergeld zijn hierin belangrijk.8 Op basis van onderzoeken lijkt het effectiever om niet een laag tarief te hanteren voor alle jongeren, maar voor de groep waar prijs wel een belemmering is, ondersteunend beleid te hanteren. Dat is ook gebruikelijk met sociale minima regelingen in gemeenten en bijdragen aan Jeugdfonds Sport & Cultuur. Het op 1 lijn brengen van de tarieven in Groningen, Haren en Ten Boer is een opgave op zich. Om die reden is het verdedigbaar om het verschil tussen jeugd- en seniortarief onveranderd te laten.
3.8 Standaardtarief en verenigingstarief De gemeente Groningen hanteert een standaardtarief, een verenigingstarief voor senioren en een verenigingstarief voor junioren. Het verenigingstarief geldt voor verenigingen: •
die zijn aangesloten bij een door het NOC*NSF erkende sportbond.
•
die zijn ingeschreven bij de Kamer van Koophandel en die statutair gevestigd zijn in de stad/gemeente Groningen.
De verhouding tussen standaardtarief, verenigingstarief senioren en verenigingstarief junioren is als volgt. standaardtarief 100% voetbalveld als voorbeeld € 32,60
seniortarief verenigingen 66,7% voetbalveld € 21,75
juniortarief verenigingen 33,3% voetbalveld € 10,85
Naast het standaardtarief en het verenigingstarief, is er voor commerciële activiteiten een aangepast tarief dat per situatie wordt vastgesteld. De gemeente kijkt daarbij naar de aard van de activiteit (te verwachten deelnemers en bezoekers, doel, hoeveelheid werk voor de gemeente et cetera), waarbij het tarief ten minste kostendekkend dient te zijn. De wijze waarop inwoners sporten is jarenlang overzichtelijk geweest: er was verenigingssport, ongeorganiseerde sport (zelf fietsen, hardlopen…) en commerciële sportbeoefening (sportscholen). Die situatie geldt al lang niet meer. Het sportlandschap is sterk in beweging en verbreed (wordt meer divers). Deze ontwikkeling wordt ook aangeduid in de Sport en beweegvisie 2021. Naast sportverenigingen zijn er allerlei andere vormen waarop mensen sporten, bijvoorbeeld zelfgeorganiseerde sportgroepen, individuele sporters, groepen gelieerd aan zorg- of welzijnsorganisaties, sport en bewegen via combinatiefunctionarissen, sporten georganiseerd rondom een sportief evenement et cetera. Vanuit de verbreding van het sportlandschap is een onderscheid in standaardtarief (100%) en een verenigingstarief (67% of 33%) minder logisch. Een mogelijkheid is om het verenigingstarief (senior/junior) voor iedereen toe te passen die niet in commercieel verband sport. Het afschaffen van het standaardtarief betekent circa € 125.000 minder huurbaten.
We willen dat tekort niet opvangen door een verhoging van de verenigingstarieven. Bij de uitwerking van de Sport- en beweegvisie 2021 komt een meerjarenprogramma. We stellen voor dat een eventuele afschaffing van het standaardtarief wordt meegenomen bij het op te stellen meerjarenprogramma (voor de Sport- en beweegvisie 2021).
8
Zie Mulier, Quick scan gevolgen van verhoging tariefstelling sportaccommodaties voor Sportdeelname, 6 juli 2017.
Harmonisatie tarieven sport - gemeente Groningen Drijver en Partners
25
Hoofdstuk 4
Analyse binnensport
4.1 Inleiding Tabel 4.1 geeft een overzicht van de huidige binnensporttarieven. In paragraaf 4.2 behandelen we de mogelijkheden voor harmonisatie van de gymzaaltarieven. In paragraaf 4.3 gaan we in op de sporthaltarieven. Tabel 4.1 Binnensport-tarieven 2019/2020, exclusief 10% regeling Groningen
Groningen
senior
jeugd
gymzaal
€ 17,78
Haren
Ten Boer senior
€ 8,409
€ 8,89
gymzaal sporthal
€ 40,65
€ 20,32
€ 31,65
jeugd
€ 8,2810
€ 5,28
€ 10,45
€ 10,45
€ 31,45
€ 31,45
4.2 Tarieven en varianten gymzalen Tabel 4.2 geeft een overzicht van het gebruik van de gemeentelijke gymzalen en de huurinkomsten. Tabel 4.2
Huidig gebruik en huurbaten gymzalen door sportverenigingen (2019/2020)
Haren Groningen
jeugd
jeugd
jeugd
senior
senior
senior
totaal
totaal
uren
omzet
tarief
uren
omzet
tarief
uren
omzet
157
€ 1.319
€ 8,40
2.361
€ 19.835
€ 8,40
2.518
€ 21.153
6.367
€ 56.598
€ 8,89
6.810
€ 121.077
€ 17,78
13.176
€ 177.676
129
€ 1.068
€ 8,28
129
€ 1.068
€ 8,88
9.300
€ 141.980
€ 15,3
15.824
€ 199.897
Ten Boer Totaal
0
€0
6.524
€ 57.917
We bekijken achtereenvolgens de volgende 2 varianten: Variant 1
Wat als we de Groningse tarieven toepassen en een jeugd- en seniortarief behouden?
Variant 2
Wat als we hetzelfde tarief voor jeugd- en senior hanteren met dezelfde huurbaten als bij variant 1?
De gemeentelijke gymzaal in Garmerwolde wordt alleen door senioren gebruikt (door één sportvereniging). Het tarief is € 8,28 en praktisch vergelijkbaar met het tarief van Haren voor een gymzaal. Omdat de gymzaal in Garmerwolde veel kleiner is qua afmeting, is het voorstel om het bestaande tarief van Garmerwolde te behouden (€ 8,28 senioren en € 5,28 jeugd). Deze gymzaal wordt op jaarbasis 129 uur voor senioren gebruikt. In de varianten kijken we dus alleen naar Groningen en Haren. 9 Gymzalen De Meet en De Groenenberg. 10 Gymzaal Garmerwolde.
Harmonisatie tarieven sport - gemeente Groningen Drijver en Partners
26
Variant 1: Toepassen Gronings tarief voor Haren en behoud van jeugd- en seniortarief In de eerste variant kijken we naar het toepassen van de huidige Groningse tarieven op de gymzalen in Haren. Voor Groningen verandert er niets. Voor jeugd die gymzalen in Haren gebruiken, verandert er ook nauwelijks iets; het tarief was € 8,40 in Haren en wordt € 8,89. Voor senioren die gymzalen in Haren gebruiken, verdubbelt het tarief; van € 8,40 naar € 17,78. De totale huurbaten nemen toe met circa € 22.000 (indien het gebruik gelijk blijft). Tabel 4.3
Variant 1: behoud jeugd- en seniortarief gymzalen (2019/2020) jeugd
jeugd
jeugd
senior
senior
senior
totaal
totaal
uren
omzet
tarief
uren
omzet
tarief
uren
omzet
157
€ 1.396
€ 8,89
2.361
€ 41.983
€ 17,78
2.518
€ 43.379
Groningen
6.367
€ 56.598
€ 8,89
6.810
€ 121.077
€ 17,78
13.176
€ 177.676
Ten Boer
0
129
€ 1.068
€ 8,28
129
€ 1.068
9.300
€ 164.129
€ 17,65
15.824
€ 222.122
Haren
Totaal
6.524
€ 57.994
€ 8,89
Variant 2: één hetzelfde tarief voor jeugd- en senior en gelijke huurbaten zoals bij variant 1 In de tweede variant gaan we uit van één tarief voor gymzalen, dat gelijk is voor junior en senior. Ook hier laten we
het
tarief
in
Garmerwolde
onveranderd.
Een
uniform
gymzaaltarief
komt
uit
op
€ 14,08 (prijspeil 2019/2020). Tabel 4.4
Variant 2: een gelijk jeugd- en seniortarief gymzalen (2019/2020) jeugd
jeugd
jeugd
senior
senior
senior
totaal
totaal
uren
omzet
tarief
uren
omzet
tarief
uren
omzet
Haren
157
€ 2.211
€ 14,08
2.361
€ 33.258
€ 14,08
2.518
€ 35.469
Groningen
6367
€ 89.671
€ 14,08
6.810
€ 95.914
€ 14,08
13.176
€ 185.585
Ten Boer
0
€0
€ 8,28
129
€ 1.068