Bijlage 1 Gebiedsvisie.pdf

Gebiedsvisie Meerstad-Noord

09-03-2021

Inhoudsopgave 1. INLEIDING

5

1.1 Aanleiding

7

1.2 Opgave

7

1.3 Procedure

7

2. HET GEBIED

9

2.1 Ondergrond

10

2.2 Geschiedenis

12

2.3 Huidige situatie en beleid

14

3. VISIE

21

4. ONDERDELEN

25

4.1 Zonnepark

26

4.2 Netinpassing

30

4.3 NAM locatie

30

4.4 Hyperloop

31

4.5 Groen en landschap

34

5. PROCES

39

1

INLEIDING

1. Inleiding 1.1 Aanleiding Het gebied Meerstad-Noord, ook wel polder Lageland genoemd, is al geruime tijd in beweging. Begin van dit millennium waren er vergevorderde plannen voor woningbouw. Het plan hiervoor is vanwege de kredietcrisis in 2008-2012 in de ijskast gelegd, met uitzondering van een klein hoekje in het zuidwestelijk deel. Sinds die tijd wordt gesproken over een groot zonnepark met hoogspanningsstation. Eind 2019 kwam er een nieuwe ontwikkeling bij: de komst van het European Hyperloop Center (EHC). Dit wordt een testcentrum voor een nieuwe, duurzame manier van transport: via buizen en op basis van magnetisme. Deze drie ontwikkelingen willen we zorgvuldig in het landschap inbedden. Om deze onderdelen in samenhang te zetten, is een gebiedsvisie nodig. 1.2 Opgave De opgaven en randvoorwaarden die aan de ontwikkeling gesteld zijn, moeten gaan zorgen voor meer dan alleen maar zonopbrengst of inzicht in duurzaam transport. Daarom is ook het verbeteren van de ruimtelijke kwaliteit, ecologie en inbedding in het landschap belangrijk. Daarbij worden wensen vanuit de omwonenden meegenomen, zoals maatregelen voor veiligere wegen, snel internet en wensen voor de “achtertuinen” (buffer rondom het zonnepark).

1.3 Procedure Deze visie is opgesteld door de gemeente, met inbreng van het waterschap en de provincie. Alhoewel de direct omwonenden het niet eens zijn met de nieuwe ontwikkelingen, is zo goed mogelijk overeenstemming geprobeerd te bereiken in uitgangspunten en invullingen. In diverse sessies ter plekke in het gebied is de gebiedsvisie in tekening tot stand gekomen. Tijdens een informatieavond voor belangstellenden, ook ruimer dan de direct aanwonenden, zijn de contouren gedeeld. De gebiedsvisie heeft ter inzage gelegen. Hierbij hebben 33 omwonenden van de gelegenheid gebruik gemaakt om formeel te reageren. De reacties hebben geleid tot aanpassing van de visie en zullen worden aangeboden ter behandeling en vaststelling door de gemeenteraad. Na vaststelling zullende verschillende procedures worden opgestart voor het tijdelijke zonnepark met de landschappelijke inpassing, het hoogspanningsstation en het EHC. De mogelijkheid voor kleinschalige woningbouw blijft behouden.

In de stukken ‘The Next City’, ‘Groningen CO2 neutraal 2035’ en het ‘beleidskader zonneparken gemeente Groningen fase I’ is er beleidsmatig de keuze gemaakt voor dit gebied. Primair is dit gebied, naast wonen, aangemerkt als locatie waar tijdelijk grootschalig energie wordt opgewekt. Deze visie geeft een nadere invulling aan deze keuzes voor omwonenden, belangstellenden, ondernemers en de overheid voor de komende 25 jaar.

Gebiedsvisie Meerstad-Noord- 09-03-2021

7

2

HET GEBIED

2. Het gebied Ontgonnen veenvlakte Vlakte van getijafzettingen Getij-inversierug

Wierde

Plateau-achtige storthoop Zeeboezemvlakte

Geomorfologie

2.1 Ondergrond Het gebied maakt deel uit van de streek ‘Duurswold’: een klei-op-veenontginningslandschap in het laagste gedeelte van de provincie Groningen, tussen Groningen en Appingedam. In het zuidelijk deel ligt een boogvormige rug van dekzand en keileem, met daarop plaatsen als Harkstede, Kolham, Slochteren, Siddeburen (roze rood op het kaartje linksonder). Meerstad-Noord maakte deel uit van de uitgestrekte hoogveengebieden met moerasbos langs deze hogere zandrug. Dit gebied werd pas later door de mens in gebruik genomen. De Fivel en haar zijtakken hebben het landschap in polder Lageland en de streek rondom Ten Boer sterk gevormd. Rivieren stonden daar onder invloed van de zee en overstroomden regelmatig. Direct rondom de rivieren lagen hoger gelegen oevers met wat meer zand in de ondergrond. Daarbuiten liggen uitgestrekte vlakten met getij-afzettingen. Daar zit meer klei in de ondergrond, hier en daar afgewisseld met veen. De eerste bewoners in het veengebied vestigden zich op of bij de kreekruggen. Ze hoogden de grond rondom hun boerderijen op en zo ontstonden wierden. Daarvan zijn er ook in het betreffende gebied een aantal bewaard gebleven. In het westelijk deel is minder veen en wat meer zand en klei in de ondergrond te vinden. Het is het gebied waar kreekruggen afwisselen met getij-vlaktes. Het oostelijk deel heeft een dikkere veenlaag in de ondergrond.

De venige delen in de polder waren oorspronkelijk hoogveen, maar zijn in de loop van de eeuwen, als gevolg van ontwatering door de mens, steeds meer ingeklonken. Ze liggen nu 1 tot 1,5 meter beneden de zeespiegel. Er zijn door de provincie locaties aangewezen waarin de ´aardkundige waarden´ beschermd zijn. Deze hebben ook in de gemeentelijke bestemmingsplannen een beschermde status gekregen. Dit betreffen de ‘inversieruggen’: de kreekruggen ter plaatse van oude lopen van de Fivel en haar zijtakken. De aardkundig beschermde waarden zijn weergegeven op het kaartje op de volgende pagina.

Bodem (Duurswold gemarkeerd)

Gebiedsvisie Meerstad-Noord- 09-03-2021

10

Dubbelbestemming archeologie In provinciaal en gemeentelijk beleid beschermde aardkundige waarden

Gebiedsvisie Meerstad-Noord- 09-03-2021

11

2.2 Geschiedenis Strijd tegen het water als rode draad De eerste bewoners in de streek ‘Duurswold’ vestigden zich op hoger gelegen delen: dekzandruggen, zandopduikingen en rivieroevers. Vanaf daar werd het gebied stukje bij beetje ontgonnen. De ontginningen noemen we ‘randveenontginningen’. Ze worden gekenmerkt door een langgerekte strokenverkaveling, die ook in de polder terug te zien is. De aanleg van het Damsterdiep (12e/13e eeuw) zorgde voor een betere ontwatering in het gebied. Polder Lageland is vanaf die tijd in gebruik genomen. Dat gebeurde zowel vanaf de oostkant – vanaf de Hamweg (Lageland) als vanaf de westkant. De Kleisloot, die middenin het gebied loopt, vormde de grens tussen beide ontginningen.

Topografie ca 1850

In het begin werden er vooral rogge en andere granen verbouwd, maar het veenpakket oxideerde en klonk in door ontwatering. Op den duur waren veel landerijen alleen nog geschikt als weide- of hooiland. Boeren kregen het moeilijk en dorpen verloren hun zelfstandigheid. Dat was bijvoorbeeld het geval bij Heidenschap: de kerk kon niet meer worden betaald, werd afgebroken (1589) en Heidenschap werd bij de parochie Garmerwolde gevoegd. Na 1800 zochten de boeren van Duurswold aansluiting bij de welvaart van de kleistreek. Er werden poldermolens gerealiseerd die zorgden voor een betere ontwatering. Daardoor kon ook in het Duurswold de akkerbouw worden geïntensiveerd. Schrale hooilanden veranderden opnieuw in vruchtbare roggevelden en aardappelakkers, mede dankzij bemesting. In 1877 was het Eemskanaal gereed. Ook dit had een rol in het verbeteren van de ontwatering van het gebied. Tevens werd het een belangrijke route voor de scheepvaart.

Topografie ca 1910

Gebiedsvisie Meerstad-Noord- 09-03-2021

Met de verbreding van het Eemskanaal in de jaren ’60 van de vorige eeuw verloren buurtschappen als Heidenschap hun brug met Garmerwolde. Door ruilverkavelingen in de jaren zestig en zeventig is het landschap ook in polder Lageland drastisch veranderd. Aan de westzijde is het historische verkavelingspatronen nog herkenbaar, in het oostelijk deel is dat lastig. De twee verschillende ontginningen zijn nog wel altijd in het landschap te herkennen, vooral door het verschil in oriëntatie. 12

Recente geschiedenis: energie en wonen In 1969 werd in Groningen het eerste gas ontdekt en vanaf de jaren 60 is het gasveld stap voor stap in gebruik genomen. Ook in het gebied bevindt zich een locatie voor gaswinning van de Nederlandsche Aardolie Maatschappij (NAM). De hoogspanningsleiding naar middenstation Euroborg loopt aan de oostkant door het gebied. Zo is het gebied in haar recente geschiedenis deel gaan uitmaken van de energiewinning en -distributie in de regio.

Masterplan Meerstad 2005

Hoge druk gasleiding

Persleiding water

Hoogspanningsleiding

Gaswinning

Zoeklocatie middenspanningsstation Zonnepark Fledderbosch

Energie: huidig gebruik en plannen

Gebiedsvisie Meerstad-Noord- 09-03-2021

Begin jaren 2000 vormde deze polder het noordelijk deel van het ontwikkelgebied Meerstad. In het masterplan Meerstad (2005) kreeg het gebied deels een bestemming woningbouw en werd het deels benut voor de regionale waterbergingsopgave. In die tijd zijn veel gronden in de polder aangekocht door ontwikkelaars. Vanaf 2008 werd duidelijk dat woningbouw hier op de korte tot middellange termijn niet nodig was. De gemeente Groningen heeft de gronden overgenomen van ontwikkelende partijen en heeft sindsdien het grootste deel van de gronden in de polder in haar bezit. Vanaf toen werd gezocht naar een andere invulling, waarmee het al enige tijd duidelijk is dat het open landschap zoals het nu is niet blijft. In 2012 heeft de gemeente uitgesproken te onderzoeken of het gebied voor de realisatie van een zonnepark gebruikt kon worden. In 2016 is een groot deel van het gebied in de gemeente Groningen komen liggen na een grenscorrectie. Het gebied is in de omgevingsvisie Next City (vastgesteld in september 2018) opgenomen als ‘zoekgebied grootschalige energie’ en is in de beleidsvisie Zon fase 1 (vastgesteld in 2019) als ‘zoekgebied grootschalig zon’ opgenomen. In de gemeentelijke “routekaart CO2 neutraal in 2035” (vastgesteld in 2018) en daarmee de Regionale Energie is het gebied aangeduid als gebied waar grootschalige zonne-energie moet worden opgewekt.

Inmiddels hebben provincie en gemeente overeenstemming met Tennet en Enexis om in de polder een hoogspanningsstation met regionale functie te realiseren. Dat is nodig om te voorzien in extra netcapaciteit, gekoppeld aan toegenomen productie en gebruik van elektriciteit in de regio. Aan de overkant van het Eemskanaal is op en rond de slibdepots van de rioolwaterzuiveringsinstallatie (RWZI) Garmerwolde inmiddels het zonnepark Fledderbosch vergund die tot 110MW stroom kan opwekken. Dat park wordt ook op het nieuwe hoogspanningsstation aangesloten. 13

2.3 Huidige situatie en beleid

Energie Om de CO2 doelstellingen te realiseren is op rijksniveau afgesproken dat in 2030 minimaal 70% van alle elektriciteit in Nederland uit duurzame bronnen komt. In 2050 moet dit 100% zijn. Om in Nederland in de vraag naar duurzame elektriciteit te kunnen voorzien, is voor het jaar 2030 naast wind op zee (49 TWh1 ), zonnepanelen op daken (7 TWh) ook duurzame elektriciteitsproductie op land nodig (35 TWh). Het rijk legt de doelstelling bij 30 regio’s neer die een Regionale Energiestrategie (RES) op moeten te stellen. De Groningse RES is een optelling van de beleidsambities van de diverse Groningse gemeenten. De RES geeft als principes voor het invullen en lokaliseren van de energie het ‘schaal bij schaal’ principe en focust op ‘koppelkansen’. ‘Schaal bij schaal’ houdt in: grootschalige zon- of windparken bij grote kernen of steden, gebundeld aan corridors, gebruik makend van sleutelplekken voor opwek/opslag/distributie (NAM, RWZI’s, bedrijventerreinen). De kwaliteit van het Groninger landschap moet het uitgangspunt zijn voor locatie en inpassing. Met ‘koppelkansen’ wordt gekoerst op maximale koppeling met andere actuele gebiedsopgaven zoals bodemdaling, veenoxidatie, bos&hout, waterberging en realisatie buffers rondom natuurzones. De gebieden zijn weergegeven op nevenstaand kaartje. Alle energielandschappen moeten worden afgestemd met de lokale gemeenschap.

De provincie concretiseert haar richtlijnen voor ontwerp en inpassing in de ‘Handreiking locatiekeuze en ontwerp zonneparken’ en heeft de gewenste procedure uiteengezet in de ‘Maatwerkmethode zonneparken’. In de gemeentelijke Routekaart is vastgelegd dat de gemeente ongeveer een derde deel van het huidige gebruik wil besparen. Daarnaast is geanalyseerd hoeveel energie binnen de huidige gemeentegrenzen kan worden opgewekt in de vorm van zon op daken (300MW2), windturbines (36MW) en zonnevelden (500MW). Het resterende deel wordt buiten de gemeente gezocht in de vorm van bijvoorbeeld wind op zee. De gemeente Groningen heeft door bureau H+N+S een landschapsanalyse laten uitvoeren om te komen tot geschikte gebieden voor grootschalige opwekking van zonne-energie. Op grond van die analyse is gekozen voor ‘zoekgebieden grootschalig zon’ in gebieden, tegen stadsgrenzen, waar de schaal en context zich lenen voor de ontwikkeling van grootschalige opwekking van zonne-energie. Naast Meerstad-Noord zijn de omgeving van Westpoort en Roodehaan aangewezen als zoekgebied.

De Provinciale omgevingsvisie beschouwt zonneparken als een industriële functie en legt vast dat zonneparken niet in Natuur Netwerk Nederlandgebieden (NNN) en Natura 2000 gebieden mogen liggen en bij voorkeur worden gerealiseerd grenzend aan stedelijk gebied. De provincie geeft aan dat de locatiekeuze voor elk zonnepark gebaseerd moet zijn op een gebiedsvisie. 1 2

1 Twh is 1 miljard kwh, een eenheid voor electrische energie 1 MW is 1 miljoen Watt, de eenheid van vermogen

Gebiedsvisie Meerstad-Noord- 09-03-2021

Polder Lageland als zoekgebied grootschalige zon Figuur 14: Het schaal-bij-schaal principe in een reeks principekaartjes die de essentie van de verschillende schalen laten zien en de verschillen tussen de schalen. De kaartjes zijn indicatief bedoeld en illustratief van aard.

37

14

238000

238500

239000

239500

240000

240500

241000

241500

242000

242500

243000

243500

244000

244500

587000 588000

242500

243000

243500

244000

587500

242000

244500 586500

587000

588000 586000

586500

587500

Archeologisch perceel

586000

585500

Archeologische zone

585500

587000 585000

585000

Landschappelijke en cultuurhistorische waarden Polder Lageland heeft een zeer open landschap en grotendeels een agrarisch gebruik. Zo’n 60% van de agrarische gronden is in gebruik als weide- of hooiland en 40% is in gebruik als akkerland (suikerbiet, mais, aardappelen). Middenin het gebied ligt de gaswinlocatie van de NAM, omgeven door bomen. Langs het Eemskanaal bevindt zich een provinciaal slibdepot dat inmiddels volledig begroeid is. Opgaande beplanting is verder te vinden op en rond de boerenerven en langs wegen in het gebied.

586500 584500

584500

238500

239000

239500

240000

240500

241000

241500

586000

238000

242000

242500

243000

243500

244000

244500

584000 588000

584000

583500 587500

585500

Inventarisatie archeologie

583000

583500

587000

585000 582500 586500

583000

Beeldbepalend pand

582000

584500

586000

Karakteristiek pand

581500

582500

585500

584000

581000 585000

582000

580500

583500

584500

581500 580000 584000

583000

579500 583500

581000

De gemeente Groningen heeft, om de gebouwde cultuurhistorische waarden te beschermen, het bestemmingsplan ‘Gebouwd Erfgoed’ in voorbereiding. De panden op het kaartje hiernaast hebben daarin een status als ‘karakteristiek’ dan wel ‘beeldbepalend’ object. Langs de Hamweg zijn in een facetbestemmingsplan van de gemeente Midden-Groningen panden als ‘karakteristiek object’ beschermd. De waarde van karakteristieke objecten is iets hoger dan die van beeldbepalende objecten en de bescherming van karakteristieke objecten reikt wat verder. Het zonnepark blijft op afstand van al deze panden en heeft daarmee geen effect.

579000

582500

Inventarisatie bouwkunst en stedenbouw

Het cultuurlandschap is door de laatste ruilverkaveling zo veranderd dat het als geheel niet van bijzondere waarde wordt geacht. Het verschil in ontginningsgeschiedenis tussen het westelijk en oostelijk deel is nog wel herkenbaar en wordt van waarde geacht. Verder bevinden zich in het gebied enkele landschappelijke elementen met cultuurhistorische waarde: restanten van de kleisloot, enkel oudere waterlopen en kavelgrenzen. Dergelijke landschappelijke waarden zijn het afgelopen jaar gemeentebreed geïnventariseerd in de Cultuurhistorische Waarden Kaart (CWK). Het betreft een inventarisatie en nog geen waardering. Een uitsnede uit de inventarisatiekaart van de CWK bevindt zich op de volgende pagina. De archeologische waarden in de polder zijn eveneens geïnventariseerd. Het betreft vooral oude huiswierden uit de tijd van de eerste bewoning van de polder.

583000

580500 578500 582500

582000

Gebiedsvisie Meerstad-Noord- 09-03-2021

15

578000

58000

De provincie en de gemeente geven in hun beleid voor zon beiden richtlijnen en randvoorwaarden voor het ontwerp van zonneparken. Beiden geven aan dat het ontwerp gebaseerd moet zijn op de historisch gegroeide landschapsstructuur. En beide geven aan dat een zonnepark meerwaarde moet opleveren voor de omgeving. De provincie geeft aan dat een zonnepark afstand moet houden tot andere ruimtelijke elementen, een evenwichtige ordening en in de omgeving passende maat¬voering en vormgeving moet hebben. De richtlijnen zijn te vinden in de ‘Handreiking ontwerp en inpassing zonneparken’ en worden gevolgd in Meerstad-Noord. De landschappelijke uitgangspunten voor het ontwerp zijn samengevat op de ‘Waardenkaart’ hiernaast.

Cultuurhistorische waardenkaart Oude loop Fivel

Beeldbepalende / karakteristieke panden

Landschap Centrale Woldgebied

Historische weg

Landschap Duurswold

Historische waterloop

Inversieruggen

Historische kavellijnen

Wierden

Hoofdwatergang

Gebiedsvisie Meerstad-Noord- 09-03-2021

16

Natuurwaarden De gronden in de polder zijn intensief door landbouw en veehouderij in gebruik. De geproduceerde gewassen zoals suikerbieten en mais kenmerken zich veelal als monoculturen waar voor insecten en andere dieren weinig of geen voortplantingsruimte en voedsel te vinden is. Ook de weide- of hooilanden zijn als onderdeel van veehouderijen vaak intensief in beheer. De bodemkwaliteit in polder Lageland is mager en van oorspronkelijke of kenmerkende flora is nauwelijks sprake.

Ecologische waardenkaart Hoofdwatergang

Laanbeplanting

Locatie heikikker

Erfbeplanting

Bosplantsoen slibdepot

Locatie buizerd

Heikikker

Gebiedsvisie Meerstad-Noord- 09-03-2021

Das

In het noordwesten van de polder ligt op een slibdepot natuurgebied ‘Veldzicht’. Dit is onderdeel van de NNN en er is een dassenburcht en grote variatie in broedvogels te vinden. De polder dient mogelijk als foerageergebied voor de das. De sloten in het plangebied hebben betekenis als voortplantingsplaats en foerageergebied voor de heikikker. Daarnaast zijn brede watergangen en de laanbeplanting langs de Hamweg mogelijk van belang voor vleermuizen. De bomen en bebouwing worden (mogelijk) gebruikt als verblijfplaats voor vleermuizen, steenmarter, buizerd, kerkuil en huismus. Tenslotte heeft het gehele plangebied betekenis voor broedvogels, zij het beperkt. Algemene natuurwaarden vinden we vooral op de woonerven, in overhoeken en watergangen en wegbermen. Daar leven en foerageren populaties huis- en boerenzwaluwen, mussen, kleine zoogdieren en bijen en vlinders.

Vleermuis

Patrijzen

17

Behalve slibdepot Veldzicht bevinden zich in het gebied geen gebieden met provinciaal of gemeentelijk beschermde natuurwaarden. Beschermde gebieden in de Provinciale Omgevings Verordening (POV) zijn op het kaartje aangegeven. In de directe omgeving liggen wél het NNN gebied Roegwolt en beschermde akkervogelgebieden, aan de overzijde van het Eemskanaal.

NNN Natuurgebieden

Leefgebieden akkervogels

De provincie Groningen heeft in de zomer van 2020 een ‘Bos & Hout strategie’ vastgesteld. De provincie heeft de ambitie om de komende 10 jaar 750 hectare groen te realiseren. Voor de visie zijn de volgende in de strategie vastgelegde programma lijnen relevant: Kansenkaart Bos en Hout Kansenkaart Bos en Hout

•

5 programmalijnen: 5 programmalijnen: 1. Bos; uitbreiding bestaand bosareaal +10% 1. Bos; uitbreiding bestaand bosareaal +10% Kansenkaart Bos en Hout

•

Bos bij steden en dorpen Overig bos en dorpen Bos bij steden landgoederen Overig bos 5 programmalijnen: landgoederen Moeras laagveengordel (deels moerasbos/natuur) 5 programmalijnen: Moeras+10% laagveengordel (deels moerasbos/natuur) 1. Bos; uitbreiding bestaand bosareaal

Kansenkaart Bos en Hout

Natuurnetwerk Nederland en natuurwaarden buiten NNN (Geconsolideerde omgevingsvisie Bos; uitbreidingGroningen) bestaand bosareaal Groene +10% verbindingen en -structuren Bos bij steden en dorpen # februari 2019,1. provincie

•

Kansenkaart Bos=en Hout # # ###### ## ## Kansenkaart Bos =en Hout ## ## ####### ### # ######## ######## ################ ### 5 programmalijnen: 2. Lijnen in landschap (lijnvormig groen / ## ## ## # ## ## # # ### ## 5 programmalijnen: 2. Lijnen in landschap (lijnvormig groen / blauwe elementen + 10% ## ## ### ### ### ###### ######## ##### #### ##### #### ######## ### ## # 1. Bos; uitbreiding bestaand bosareaal +10% blauwe elementen + 10% # # # # # # # # # # # # # # # # # # # 1. Bos; uitbreiding bestaand bosareaal +10% # # ## # # # # = # # = # # ## # # # # # # # # # # # # # # # # # # # # ## ## # ### # ## ###### ## # # # # # # # ### # # # # # # ### =Moeras laagveengordel = ### ### ## ## #### #### ######### ###### ### ############### ####### #### ####### ###### ####### ### ## ######## ### ### ### ### ###### ######### ######## # # # 2. Lijnen in landschap (lijnvormig groen / 2.

Lijnen in landschap ########## ####### ########################################### ## ############################ ### ####### # # ## #### ###### # ########## ####### ## blauwe elementen(lijnvormig + 10% groen / blauwe elementen + 10% ## ## ######## ## # ### ####### ## ##### ####### ##### ####### ##############=## ### ###### ## Groene verbindingen # # # # = # ## = # ########### ### ### ### ###### ######### #### # ###### #### ##### #### ### ## #### ### # # ## ################# ################### ## = == # # # ## ##### ### ######## # ## ### # ## ############ #### #### ###### ###### # ## ## ########## ## ## ##(lijnvormig ## # # ## ## ## # ### # # # ### ### # # # 2. Lijnen in landschap groen / # # # = # ###### # ### ##(overal # # # ##groen # # # # # 2. Lijnen in landschap (lijnvormig / provincie, # # # # ###### # # ## ## ## ### ###### ### # # ## ## # # # ### ## ## in provincie, ###+# #10% Groene wegbeplanting ####### ############(overal 3.#3.

Boerenerven in nietniet in in blauwe elementen +# # 10% # ###Boerenerven # # # # ## blauwe elementen ## # # ## # # # ## ## ## ### ### # ### ## ### # # # ## # # ### # # # # deze kaart zichtbaar) bestaand 5 bomen # # # # # # # deze kaart zichtbaar) bestaand + 5+bomen # # # # ## # # ## # # # # # # # # # # # # # # # # = per erf per erf # # # # # # # # # # # # ## # # # # # # # # # # # ## # # # # # # # # # ## # # # # # ## # # ## # # # # # ## # #### ### ### # # # # ## # # # ### #### # ## # # # # = == # ### ### ############ ## #### ############ ######## ## # ########==# # == ###### ### ### ## ### # # # # ## ## ######### ## #### ### ### ##### #### #### # ###### # # # # # # # # # niet in # # ######in## ##provincie, ## #Boerenerven # ###provincie, # # # # ## # # ## # # ## # # ## # # # # # #(overal # ## ##(overal # # ### ## ### ####### #### ###### ##3.# #### 3.#Boerenerven in ###### ######### ##+#### #5niet #deze # # # ### bestaand ############### ### ### ### #### # ####### # ######## ######### # ##in####bestaand # # # # # # # # kaart zichtbaar) +bomen 5 bomen # # # # deze kaart zichtbaar) # # # # # # # 4.##4.

bedrijventerreinen (overal in in #Vergroening # #Vergroening # bedrijventerreinen (overal # # # # # # # # # # # # # # # # # ## per # # ## ## # ## # # ######## ### ###per # # # # erf # # ## #### # # # #### # ## ## # # ## # ## ## # # # erf # # # # provincie, kaart zichtbaar) ## # # in deze kaart zichtbaar) # ##### # ##### ### ####### ## ######### ############### ## #### ## ### # ###### ## #### ########## # provincie,nietnietin deze ## #### ## ## ## ## ## # # ## ### #### #### # ## # == # # # # # #####=##=#### # # ## ## # ### ## ## # # # ########## ### ## ## #### # # # ### #### ### ## ## ## ## # ### ### #### ######### ##Boerenerven # # ## #(overal # (overal ininprovincie, niet in Boerenerven in provincie, ##3.###deze 4.4. Vergroening (overal Vergroening (overal in niet in # #3.#bedrijventerreinen #in#bedrijventerreinen # kaart deze kaart bestaand 5 bomen # zichtbaar) ###deze bestaand + 5+bomen # # zichtbaar) = = provincie, niet kaart zichtbaar) provincie, niet in# deze kaart zichtbaar) Groene verbindingen en -structuren Overig bos en dorpen Bos bij steden landgoederen Overig bos landgoederen Moeras laagveengordel (deels moerasbos/natuur) Moeras laagveengordel (deels moerasbos/natuur)

Boerenerf : aanplant bomen op boerenerven, -elk erf 5 bomen- geldt in de hele provincie; Uitbreiding bosareaal : Lageland valt in de zone moerasbos en groene verbindingen; Lijnen in het landschap: daar valt ook de Hamweg onder

=

=

=

==

=

==

= =

==

=

=

==

==

=

= =

= = = =

==

==

==

=

==

=

Beplanting langs dijken Beplanting langs dijken Boerenerven specifiek genoemd bijBedrijventerreinen sessies Boerenerven specifiek genoemd bij sessies specifiek genoemd bij sessies Bedrijventerreinen specifiek genoemd bij sessies

==

==

Beplanting langs dijken Beplanting langs dijken

==

5. Kansen lange termijn (o.a. Roegwolt, 5. Kansen lange termijn (o.a. Roegwolt,

Boerenerven (overal in provincie, 3.3. Boerenerven (overal in provincie, nietniet in in deze kaart zichtbaar) bestaand 5 bomen deze kaart zichtbaar) bestaand + 5+bomen per per erferf

==

= =

==

Kansenkaart Bos en Hout (Meer bos en bomen in Groningen, provinciaal Programma == 4.4. Vergroening bedrijventerreinen (overal in in Vergroening bedrijventerreinen (overal Bos en Hout, Probos, provincie Groningen) 5. Kansen lange termijn (o.a. Roegwolt,

Boerenerven specifiek genoemd bij sessies Boerenerven specifiek genoemd bij sessies

==

Esri Nederland, Community Map Contributors Esri Nederland, Community Map Contributors

==

==

provincie, inRoegwolt, deze kaart zichtbaar) 5. Kansen lange termijn niet (o.a. provincie, niet in deze kaart zichtbaar) Veenkoloniën en Westerwolde) Veenkoloniën en Westerwolde)

==

==

Bedrijventerreinen specifiek genoemd bij sessies Bedrijventerreinen specifiek genoemd bij sessies

==

Gebiedsvisie Meerstad-Noord- 09-03-2021

4.4. Vergroening bedrijventerreinen (overal in in Vergroening bedrijventerreinen (overal provincie, niet in deze kaart zichtbaar) provincie, niet in deze kaart zichtbaar) Bedrijventerreinen specifiek genoemd bij sessies Bedrijventerreinen specifiek genoemd bij sessies

Esri Nederland, Community Map Contributors Esri Nederland, Community Map Contributors

==

5. Kansen lange termijn (o.a. Roegwolt, 5. Kansen lange termijn (o.a. Roegwolt, Veenkoloniën en Westerwolde)

= =

==

== = =

= =

per per erferf

==

Veenkoloniën en Westerwolde) Bedrijventerreinen specifiek genoemd bij sessies Veenkoloniën Bedrijventerreinen specifiek genoemd bij sessies en Westerwolde) Boerenerven specifiek genoemd bij sessies Boerenerven specifiek genoemd bij sessies

==

De gemeente Groningen heeft als ambitie opgenomen in het Groenplan Vitamine G om langs het Slochterdiep de regionale ecologische verbinding Groene verbindingen en -structuren = Groene verbindingen en -structuren tussen Koningslaagte en Roegwolt te versterken. Deze ambitie wordt = gesteund door de provincie en andere landschapspartners. Met de 2. Lijnen in landschap (lijnvormig groen / 2. Lijnen in landschap blauwe elementen(lijnvormig + 10% groen / blauwe elementen van + 10% het ‘Kardings ontzet’ wordt een stuk van deze verbinding al uitvoering Houtwallen en houtsingels Houtwallen en houtsingels gerealiseerd. Het betreft de verbinding van de natuur van Kardinge richting Karakteristieke wijken en maren (struweel) Karakteristieke wijken en maren (struweel) Groene wegbeplanting en historische routes ecologische zones langs het Slochterdiep in Meerstad. Groene wegbeplanting en historische routes Stedelijke wegbeplanting en historische routes Stedelijke wegbeplanting en historische routes

==

= =

= =

Stedelijke wegbeplanting en historische routes Stedelijke wegbeplanting en historische routes

=

==

==

==

==

==

= =

== = =

==

=

==

=

= =

=

=

Groene wegbeplanting en historische routes Groene wegbeplanting en historische routes

==

= =

= =

=

==

==

=

Beplanting langs dijken Houtwallen en houtsingels Beplanting langs dijken Houtwallen en houtsingels Karakteristieke wijken en maren (struweel) Boerenerven specifiek genoemd bij sessies Boerenerven specifiek genoemd bij sessies Karakteristieke wijken en maren (struweel)

=

=

=

Stedelijke wegbeplanting en historische routes Stedelijke wegbeplanting en historische routes

= =

=

==

=

= =

Groene wegbeplanting en historische routes Groene wegbeplanting en historische routes

Bos bij steden en dorpen Overig bos en dorpen Bos bij steden landgoederen Overig bos landgoederen Moeras laagveengordel (deels moerasbos/natuur) Moeras laagveengordel (deels moerasbos/natuur)

=

= =

=

==

=

5 programmalijnen: 5 programmalijnen: 1. Bos; uitbreiding bestaand bosareaal +10% 1. Bos; uitbreiding bestaand bosareaal +10%

==

= = = =

==

=

provincie en bewoners welk van de programmalijnen kansrijk zijn in de polder.

Groene verbindingen en -structuren Groene verbindingen en -structuren Houtwallen en houtsingels Bos bij steden enHoutwallen dorpen en houtsingels Overig bos en dorpen Bos bij steden Karakteristieke wijken en maren (struweel) landgoederen Karakteristieke wijken en maren (struweel) Overig bos landgoederen Groene wegbeplanting en historische routes Moeras laagveengordel moerasbos/natuur) Groene (deels wegbeplanting en historische routes Moeras laagveengordel (deels moerasbos/natuur) Stedelijke wegbeplanting en historische routes Stedelijke wegbeplanting en historische routes Houtwallen en houtsingels Groene verbindingen en -structuren Houtwallen en houtsingels Beplanting langs dijken Groene verbindingenBeplanting en -structuren langs dijken Karakteristieke wijken en maren (struweel) Karakteristieke wijken en maren (struweel)

=

==

=

Kansenkaart Bos en Houtvan de visie voor Lageland onderzoeken we samen met Bij het uitwerken Kansenkaart Bos en Hout

18

=

Water De polder Lageland wordt efficiënt ontwaterd en staat geheel in dienst van het huidige agrarische gebruik. Het systeem van hoofd- en nevenwatergangen is weergegeven op nevenstaande kaart. Binnen het gebied zijn twee peilgebieden aanwezig (-3.40 en -3,50mNAP). De structurele ontwatering van de percelen werkt veenoxidatie in de hand. Het gebied watert af in zuidoostelijke richting, met een gemaal bij het Slochterdiep.

Watersysteem

Hoofdwatergang

Waterpeil winter

Schouwsloot

Stroomrichting

Overige sloten

Gemaal

Een berekening van SWECO toont aan dat de oxidatie het meeste effect heeft op uitstoot van CO2 in het oostelijk deel van het plangebied. Dat is omdat daar de dikte van het veenpakket het grootst is. Daar kan mogelijk afgerond 8000 ton uitstoot van CO2 per jaar worden voorkomen door het waterpeil te verhogen, in tegenstelling tot de westkant waar 1000 ton zou kunnen worden bespaard. Daarbovenop wordt ook al ongeveer 1000 ton bespaard doordat de agrarische activiteiten met de bemesting wordt beëindigd. Samen ongeveer 10.000 ton. Ter vergelijk resulteert het beoogde zonnepark in een CO2-reductie van ongeveer het tienvoudige per jaar. Het Waterschap Hunze en Aa’s heeft het tegengaan van veenoxidatie als ambitie in haar beleid opgenomen. Er is nog geen uitvoeringsbudget aan reductie veenoxidatie gekoppeld en zoekt samen met de Provincie naar pilotgebieden voor nader onderzoek.

Peilgebiedgrens

Gebiedsvisie Meerstad-Noord- 09-03-2021

19

3

VISIE

Bestaande groene verbinding Gewenste groene verbinding Gewenste water verbinding Studiegebied

Ecologische verbindingen

Ambities en visie Met deze gebiedsvisie maken we een integraal plan waarin we op regionaal niveau meerwaarde willen genereren. Primair door een bijdrage te leveren aan opwekking en distributie van duurzaam opgewekte energie. We leggen een contour vast waarbinnen we maximaal 175 hectare aan zon elektriciteit en/of warmte gaan opwekken. De impact van zonnepanelen die warmte opwekken in plaats van elektriciteit is identiek. In het plan is daarnaast een locatie voor een hoogspanningsstation opgenomen, dat van belang is voor distributie van opgewekte energie in de regio. Gekoppeld aan de energie-opgave willen we in het gebied blijvende meerwaarde realiseren door te investeren in een duurzaam groen/ blauw raamwerk. Dat bedient meerdere doelen: waterberging, natuur en recreatie. We kiezen de inrichtings- en beheersmaatregelen in het groen/ blauwe netwerk zo dat deze toekomstbestendig zijn en ook ná zon, bij een volgende transformatie, behouden kunnen blijven. In de polder als geheel streven we naar een toename van biodiversiteits-, landschaps-, recreatie- en natuurwaarden door: •

• •

Concept

Gebiedsvisie Meerstad-Noord- 09-03-2021

de opstelling van het grootste deel van het zonnepark zo ruim te kiezen, dat bodemleven mogelijk blijft en er ruimte blijft voor het groeien van kruiden/gewas en duurzaam beheer; te investeren in de directe randen van het zonnepark, in het herstel van de oude Kleisloot en door te investeren in een bufferzone; het lokale netwerk van wandel en fietspaden uit te breiden;

We onderzoeken samen met provincie en waterschap de kansen om in het gebied veenoxidatie te reduceren. Daarbij is het uitgangspunt dat de te nemen maatregelen niet voor overlast voor omwonenden zorgen. De ruime bufferzone houdt een agrarische bestemming. Tijdens de looptijd van het zonnepark kan het gebruikt worden door omwonenden en wordt de zone samen met hen ingericht. Indien dit een meerwaarde betekent, kan ook hier de bestemming in samenspraak met direct omwonenden (tijdelijk) wijzigen. 22

Gebiedsvisie Meerstad-Noord- 09-03-2021

23

4

ONDERDELEN

4.1 Zonnepark Ruimtelijke opzet We realiseren het zonnepark grotendeels binnen de bestaande hoofdwaterlopen in het gebied. Daarmee sluiten we aan op de bestaande landschappelijke structuur, houden we afstand van bestaande woningen en minimaliseren we de hoeveelheid hekwerken. De buitencontour van het zonnepark wordt in deze gebiedsvisie vastgelegd. In het gebied daarbinnen verwachten we ruim 200 MWp elektriciteit per jaar over de komende 20 jaar te kunnen realiseren. Indien zonne-elektriciteit deels wordt vervangen door zonnewarmte, gelden dezelfde uitgangspunten.

Zuid opstelling

Het zonnepark krijgt twee oriëntaties. Het westelijk deel, in de oude ‘Heidenschap-ontginning’, voegt zich in het verkavelingspatroon van dit gebied. Panelen hebben er een iets verdraaide noord-zuid oriëntatie met de bestaande kavelrichting mee. Het oostelijk deel van het zonneveld betreft de ‘Lageland-ontginning’. Daar verwachten we de opstelling eveneens met de kavelrichting (NW-ZO) mee te zullen opstellen. In beide delen van het zonnepark worden de meeste sloten behouden. De plankaart voor het zonnepark bevindt zich op de volgende pagina. In het zonnepark wordt uitgegaan van een tussenruimte tussen de zonnepanelen van tenminste 3 meter, uitgangspunt 3.40 meter. Zonnepanelen en de benodigde omvormers hebben een maximale hoogte van 2,30 respectievelijk 2,50 meter boven het huidige maaiveld. Het type opstelling is weergegeven op de principetekeningen hiernaast. We bouwen de flexibiliteit in om in oriëntatie en opstelling nog te schuiven, op basis van nader onderzoek naar opbrengst. In het oostelijk deel staan we toe dat maximaal 30% van de gehele opstelling intensiever mag dan in de principeprofielen hiernaast. Dit gericht op het bereiken van een hogere opbrengst. Minder dan 50% van het oppervlakte wordt voorzien van zonnepanelen.

Oost-west opstelling

Gebiedsvisie Meerstad-Noord- 09-03-2021

Tussen beide delen van het zonnepark bevindt zich de oude Kleisloot, een door mensen vergraven zijtak van de Fivel en van oudsher de scheiding tussen beide ontginningen. Ook liggen er meerdere gasleidingen waarboven geen 26

Plankaart gebiedsvisie (170 hectare zonnepark)

Gebiedsvisie Meerstad-Noord- 09-03-2021

27

zonnepanelen mogen worden gerealiseerd. We gaan er in deze visie vanuit dat de bestaande gasleidingen worden behouden, ook na vertrek van de NAM locatie. De bestaande gasleidingen kunnen in de toekomst worden gebruikt voor transport van bijvoorbeeld buitenlands gas of biogas. We herstellen de oude loop van de Kleisloot en leggen rondom (deels bovenop de gasleidingen) een groenzone aan. Die vormt de scheiding tussen beide delen van het zonnepark. Het is de ambitie om de hoeveelheid hekken rondom het zonnepark te minimaliseren door maximaal gebruik te maken van bestaande waterlopen als grens. Langs de waterlopen en in de zone rondom de kleisloot versterken we ecologische waarden, voor uitleg zie paragraaf 4.5. De noodzakelijke omvormers en alle andere randzaken van het zonnepark worden conform de maatwerkmethode van de provincie landschappelijk ingepakt en gesitueerd. Het zonnepark bevindt zich aan de oostkant, met de Blokumersloot als grens, op ruim 500 meter van de achtererfgrens van woningen. Aan de westkant ligt de grens op 300 meter vanaf de achtererfgrens van de woningen aan het Eemskanaal/Zuiderweg. Negen woningen liggen binnen 300 m afstand vanaf het zonnepark. Met elk van de eigenaren wordt apart overleg gevoerd. De buffer van 300 meter is groter dan normaal wordt toegepast bij soortgelijke parken. In het beleidskader zon in Ten Boer is bijvoorbeeld 150 meter vastgelegd.

Gemeentelijke ontwikkeling De gemeente Groningen heeft het grootste deel van de grond in eigendom en heeft de wens om het zonnepark zelfstandig, onder eigen regie, te ontwikkelen. Het rendement dat wordt behaald, kan deels worden ingezet voor bijvoorbeeld de verduurzaming van de bestaande woningvoorraad. Het gaat met name om het aanpakken van ‘energie-armoede’ waarbij woningen worden verduurzaamd van eigenaren die zelf geen financiële Gebiedsvisie Meerstad-Noord- 09-03-2021

middelen hebben. Zo is sprake van sociaal eigendom. Vanzelfsprekend wordt samengewerkt met de overige drie grondeigenaren in het gebied. Uitgangspunt hierbij zal zijn dat de grondeigenaren, indien ze zelf een deel van het zonnepark behorend bij hun eigendom willen realiseren, dit 50% lokaal wegzetten. Hiermee wordt de mogelijkheid geboden dat ongeveer 15 hectare door direct aanwonenden - lokale omwonenden – bewoners van de gemeente Groningen gefinancierd kan worden waarmee eigenaarschap en zeggenschap ontstaat. Zo is ook sprake van lokaal eigendom.

Verdere aspecten Omdat de gemeente optreedt als ontwikkelaar kan ervoor worden gezorgd dat, verdergaand dan wettelijk noodzakelijk, gebruik kan worden gemaakt van de Best Beschikbare Technieken voor aspecten als opwekcapaciteit, circulariteit en vorm, afmeting en geluidsproductie. Bij de bouw en verdere exploitatie van het zonnepark en de Hyperloop zal zoveel als mogelijk gebruik worden gemaakt van lokale werknemers. Daarnaast kan er voor worden gezorgd om verdere inkomsten te krijgen uit de ontwikkelingen die met de nieuwe invullingen te maken hebben. Te denken valt bijvoorbeeld aan het exploiteren van een verkooppunt voor ijs, frisdrank voor bezoekers aan het hyperloopcentrum en recreanten in het gebied. Aangezien er inwoners met veel expertise binnen en rondom het gebied te vinden zijn, zal een werkgroep met lokale energiecoöperaties worden opgestart. Die werkgroep kan adviseren en behulpzaam zijn bij het maken van keuzes voor de te gebruiken techniek Tenslotte wordt overlast bij de bouw zo veel als mogelijk geminimaliseerd. Er zal een algemeen infopunt komen, zowel fysiek als online, waar informatie kan worden verstrekt aan omwonenden en bezoekers en overlast kan worden gemeld.

28

Koppelkansen en compensatie De komst van een groot zonnepark kan worden gekoppeld aan gebiedsingrepen en regelingen om de lusten en lasten eerlijker te verdelen. Daar waar overlast ontstaat, kan gezorgd worden voor uiteenlopende compensatie. Hierbij kan gedacht worden aan regelingen als een waardebehoudsregeling en de verduurzaming van de woningen via het Energiecollectief. Ook fysieke maatregelen worden onderzocht. Dit kunnen ingrepen zijn die de recreatieve en landschappelijke aantrekkelijkheid voor bewoners verbeteren, maar dit kan ook onderzoek naar de verkeersveiligheid langs het Eemskanaal en Slochterdiep en realisatie van snel internet betekenen. In het verdere proces, na akkoord van de gemeenteraad op de gebiedsvisie, worden deze zaken met de bewoners uitgewerkt.

Gebiedsvisie Meerstad-Noord- 09-03-2021

29

4.2 Netinpassing In het gebied wordt een nieuw hoogspanningsstation gerealiseerd dat van belang is voor de distributie van elektriciteit in de regio. Streven is het te realiseren voordat zonnepark Fledderbosch (RWZI Garmerwolde) gereed is. Voor Tennet is het relevant dat dit station in de nabijheid van de hoogspanningslijn ligt. Voor Enexis is een belangrijke voorwaarde dat er zo min mogelijk kruisingen en parallel liggingen worden gecreëerd met bestaande buisinfra in het gebied. Het benodigde oppervlak van een dergelijk station is ongeveer 210 bij 150 meter. Op de plankaart in deze gebiedsvisie is een voorlopige locatie aangegeven. De contouren en exacte plek kunnen echter nog wijzigen. Ambitie is om de locatie zo veel als mogelijk te bundelen met de NAM locatie en uit het zicht van omwonenden te houden. Dit moet echter technisch wel mogelijk zijn.

Voorbeeld van een middenspanningsstation (Eemshaven, bron: Tennet) 1

De voorziene hoogte van de gebouwen van het station is 6 ½ meter, met een aantal bliksemafleiders met een hoogte van 15 meter. Deze afleiders zijn erg dun en vallen van een afstand nauwelijks op. De woning die het dichtst bij het station staat, bevindt zich op een afstand van ruim 400 meter. Vanzelfsprekend zal het station integraal onderdeel uitmaken van de inpassing van het hele gebied. 4.3 NAM locatie Nederland gaat volledig over op het sluiten van de eigen gasvoorraad. Ook de huidige NAM locatie gaat op termijn sluiten. Bij het vertrek van de NAM (mogelijk 2025 – 2026) kan de locatie mogelijk worden benut voor zonne-energie en/of stroombuffering. Te denken valt aan bijvoorbeeld zoutbatterijen in zeecontainers. De businesscase hiervoor staat nog in de kinderschoenen maar dit kan op termijn een rol spelen. Dit zal samen met de eigenaren en de NAM worden besproken. Indien de eigenaren weer terug willen naar een agrarisch gebruik, is dit ook een mogelijkheid.

Voorbeeld van een middenspanningsstation (Eemshaven, bron: Tennet) 2

Gebiedsvisie Meerstad-Noord- 09-03-2021

De bestaande buisleidingen kunnen mogelijk een tweede leven krijgen door ze te gebruiken als transport voor buitenlands gas of biogas. Het is ook mogelijk dat een of meerdere buizen worden weggehaald. 30

4.4 Hyperloop De hyperloop is een nieuw duurzaam transportsysteem voor het vervoer van zowel personen als goederen. Het concept gaat uit van een voertuig die, door de afstotende en aantrekkende krachten van magneten, zwevend in een buis wordt voortbewogen. In de buis is de luchtdruk lager waardoor de luchtweerstand miniem is. Met de hyperloop kunnen snelheden van 800 - 1000 km/h bereikt worden. De hyperloop is daarmee in de toekomst een mogelijke concurrent van het vliegtuig en de hoge snelheidstrein, echter beduidend minder milieubelastend. De realisatie van het European Hyperloop Center (EHC) maakt onderdeel uit van een bredere aanpak: het Hyperloop Development Programma (HDP). Dit programma legt de basis voor een veilige, schone en betrouwbare manier van transport in de komende jaren. Het HDP bouwt aan een Europees publiek, privaat ecosysteem dat de hyperloop technologie naar de markt brengt als een veilig en duurzame lage-emissie methode voor vervoer van mensen en goederen.

Het EHC is een open onderzoeksinstelling waar technologieën voor hyperloop kunnen worden getest en gedemonstreerd en maatschappelijk onderzoek naar de logistieke toepassing voor goederen kan worden gedaan. Het EHC wordt opgezet door een Stichting. Deze stichting, waarin verschillende partijen deelnemen, zal de eigenaar zijn. De stichting, provincie en gemeente werken samen om in de polder het EHC te realiseren. Het doel is de haalbaarheid van een hyperloopsysteem voor het vervoer van goederen aan te tonen en aan te tonen dat het systeem klaar is voor commerciële implementatie. In deze testopstelling zullen alle ontwikkelde hyperlooptechnologieën, zoals het magneetzweefsysteem en de baanwissel, op hoge snelheid (700 km/u) worden getest. Ook zullen de diverse voertuigen worden getest om meer inzicht te krijgen in voertuigdruk en de werkingen van veiligheidssystemen. Naast de testen die door Hardt worden uitgevoerd, zullen ook andere Europese bedrijven gebruik maken van de testfaciliteit. Ook zal er door de NEN een Europees standaardisatie project worden opgezet. Het EHC is tijdelijk (10 jaar). De exacte afmetingen van de Hyperloop en haar gebouwen is nog niet definitief vastgesteld. Er lopen nog diverse onderzoeken en er vinden diverse testen plaats waarvan de resultaten aanleiding kunnen geven om het ontwerp aan te passen.

Om deze reden worden zowel de maximale maat als de verwachte maat aangegeven.

Buis hyperloop (bron: Hardt Hyperloop)

Gebiedsvisie Meerstad-Noord- 09-03-2021

De testbuis krijgt het formaat van een hyperloopbuis voor goederenvervoer. Dit betreft een kleinere diameter buis dan nodig is voor een passagierssysteem. De maximale diameter van de buis is 2.60 meter. De huidige inzichten zijn dat de diameter waarschijnlijk rond de 2.30 meter zal zijn.

31

Hardt worden uitgevoerd zullen ook andere Europese bedrijven gebruik kunnen De baan van de Hyperloop is maximaal 2700 m lang, naar verwachting maken van de testfaciliteit. Ook zal er door de NEN een Europees standaardisatie 2650 meter, en bestaat uit 3 secties (zie onderstaande figuur). project worden opgezet. Het EHC wordt gebouwd voor een periode van 10 jaar. 1. Een booster sectie van grofweg 800 meter waar een versnelling van de De baan van de hyperloop is ongeveer 2600 m lang en bestaat uit 3 secties. ( zie capsule naar 700 km/u zal plaatsvinden. figuur) Eenbooster testsectie de testen gedaan. Deze sectie 1.2.Een sectiewaar van grofweg 860worden meter waar een versnelling vanisdeongeveer capsule 1050 meter lang en bestaat uit: naar 700 km/u zal plaatsvinden a) een wisselsectie die het mogelijk maakt om een bocht te makenwaar en de te splitsen; 2. Een testsectie de buis proeven worden gedaan. Deze sectie is ongeveer 960 m b) uit een laadplatform waar de capsules ingeladen worden lang en bestaat zonder dat er drukverlies plaats zal vinden. Dit zal worden verwerk a) een wisselsectie het mogelijk maakt om een bocht te maken en de buis te in het EHCdie gebouw; splitsen c) het EHC gebouw met de verschillende faciliteiten b) laadplatform waarbesturingsruimte, de capsules ingeladen worden zonder dat er drukverlies waaronder kantoorruimte etc; plaatsd)zal vinden.

zal worden verwerkt in het EHC gebouw eenDit bochtcircuit. c) Het EHC gebouw met de verschillende faciliteiten waaronder besturingsruimte, 3. Een remsectie etc. van ongeveer 800 meter waar de capsule afgeremd kan kantoorruimte d)worden. Een bochtcircuit.

3.De Een remsectie van ongeveer tussen 860 meter waar de capsule afgeremd kan worden. onderlinge verhouding deze secties kan nog veranderen. De hoogte van de Hyperloop zal maximaal 3.5 meter boven het maaiveld De hyperloop zal naar verwachting een maximale hoogte van 3 meter boven het uitsteken. In het huidige ontwerp verwachten we dat de hoogte van 3 landschap uitsteken. Langs het EHC komt een schouwpad openbaar toegankelijk meter niet wordt overschreden. Op plekken waar dedat splitsing van de baan isplaatsvindt en ook dienst kan doen als ontsluiting van het zonnepark. bestaat de kans dat de constructie lokaal hoger wordt dan 3.50. De verhoging is nodig om de krachten op te vangen die nodig zijn tijdens het wisselen van baan. De maximale hoogte bedraagt 4.5 meter.

Boostersectie: 800m

Het EHC gebouw zal circulair worden en wanneer de behoefte daartoe is vergroot In de bolfoto’s is uitgegaan van een lengte van de Hyperloop van 2700 kunnen worden. Het dient een prettige ruimte te zijn om ook mensen te kunnen meter, een hoogte van 3.50 m (en sommige foto’s ook 3.00 meter) en nabij ontvangen. zal voldoen aan de reguliere beeldkwaliteiteisen, zoals deze voor de splitsing eenHet geleidelijke verhoging van 3.50 tot 4.20. Langs het EHC elke ontwikkelaar in de gemeente gelden. Datzelfde geldt voor de directe komt een schouwpad dat openbaar toegankelijk is en ook dienst kan doen buitenruimte het testcentrum: het entreegebied met parkeren, in een als ontsluiting vanrondom het zonnepark landschappelijke setting. De verwachting is dat er op het testcentrum gemiddeld 10 personen werkzaam zijn. Deworden hoogte van het gebouw naar verwachting Het EHC gebouw zal circulair en wanneer dezal behoefte daartoe tussen de 6 en 8 meter zijn. is vergroot kunnen worden. Het dient een prettige ruimte te zijn om ook mensen te kunnen ontvangen. Het zal voldoen aan de reguliere Nadat bekend werd dat het EHC naar Groningen kwam zijn er meerdere trace’s voor beeldkwaliteitseisen, zoals deze voor elke ontwikkelaar in de gemeente de testbaan onderzocht. gelden.

Datzelfde geldt voor de directe buitenruimte rondom het testcentrum: het entreegebied met parkeren, in een landschappelijke In de afweging bleven de trace’s 2B en 3A over. Binnenkort wordt tussen deze beide setting. De verwachting is dat er op het testcentrum gemiddeld 10 een keus gemaakt. Beide trace’s zijn weergegeven op de afbeeldingen op de hierna personen werkzaam zijn. De hoogte van het gebouw zal maximaal 8 meter volgende pagina’s. ten opzichte van het huidige maaiveld zijn. Nadat bekend werd dat het EHC naar Groningen kwam, zijn er meerdere tracés voor de testbaan onderzocht. Er is gekozen voor tracé 2B vanuit het oogpunt van ruimtelijke inpassing. Hierbij kan namelijk het Hyperloop testcentrum worden gerealiseerd grenzend aan de zogenaamde groene zone door het zonnepark. Het Hyperloop testcentrum komt op die manier op een duidelijkere en aantrekkelijkere locatie in het gebied. Ontsluiting van het centrum kan daarnaast plaatsvinden vanaf het Eemskanaal zz, en er kan eenvoudig een fietspad langs de Hyperloop worden gerealiseerd waarmee het gebied op een interessante manier extra wordt ontsloten.

Testsectie: 1050m

Remsectie: 800m

Baan Hyperloop

Bovenaanzicht met principe-opbouw hyperloop Gebiedsvisie Meerstad-Noord- 09-03-2021

32

Onderschrift afbeelding Mogelijkheid voor nog een zin

Onderschrift afbeelding

Plankaart gebiedsvisie inclusief hyperloop tracé 2B (156 hectare zonnepark)

Gebiedsvisie Meerstad-Noord- 09-03-2021

33

4.5 Groen en landschap Bij de ontwikkeling streven we naar toename van de kwaliteit van de bodem, het landschap en het groen/blauwe raamwerk, dat meerdere doelen (waterberging, natuur, recreatie) bedient. We kiezen de inrichtingsen beheersmaatregelen die ook ná het zonnepark behouden kunnen blijven. De onderdelen van het groen/blauwe raamwerk in Lageland zijn weergegeven op de kaart op de volgende pagina. Voor alle maatregelen geldt dat deze op dit moment indicatief zijn. Ze moeten worden afgestemd op de gewenste natuurdoelen ter plekke en worden afgestemd met omwonenden.

Plank over sloot

Zone met riet

Gebiedsvisie Meerstad-Noord- 09-03-2021

In het zonnepark We werken in het zonnepark met een dichtheid en plaatsing van panelen die ontwikkeling van bloemrijke graslanden met kenmerkende oorspronkelijke en gebiedseigen soorten mogelijk moet maken. Streven is om ter plaatse van het zonnepark als geheel de bodemkwaliteit licht te verbeteren. We accepteren dat onder de panelen die kwaliteit achteruit gaat, maar streven ernaar om tussen de panelen de bodemkwaliteit te verhogen, met daarmee netto een positief effect op bodemkwaliteit. Bodemkwaliteit en soortenrijkdom zullen tijdens de looptijd van het zonnepark worden gemonitord. Natuurzone Kleisloot De Kleisloot, een door mensen vergraven zijtak van de Fivel, krijgt een meer continu profiel terug. Dit door de delen van de kleisloot die nog aanwezig zijn waar mogelijk door te koppelen en iets te verbreden. De kleisloot vormt een natuurlijke grens tot het westelijk deel van het zonnepark. De ruimte ten oosten van de kleisloot varieert van 30 meter op zijn smalst tot ruim 100 meter, daar waar er verschillende gasleidingen naast de kleisloot zijn gelegen. In de brede zone langs de kleisloot streven we naar biotopen als bloemrijk grasland, water en beperkt moerasvegetatie en struweel. De ruimte wordt ecologisch optimaal ingericht en beheerd en wordt openbaar toegankelijk.

34

Ecologische oever

Maaipad

Gebiedsvisie Meerstad-Noord- 09-03-2021

35

Kruidenrijk grasland

Bos

Hoge, brede struweelrand

Lage, transparante struweelrand Onderschrift afbeelding Mogelijkheid voor nog een zin

Onderschrift afbeelding

Opschot van o.a. wilgen en elzen

Typen groen en landschap (uitwerking van tracé 2B)

Gebiedsvisie Meerstad-Noord- 09-03-2021

36

Randen van het zonnepark De directe randen van het zonnepark worden grotendeels gevormd door bestaande hoofdwatergangen. We onderzoeken of en zo ja hoe we deze randen gevarieerder kunnen inrichten. Langs elke waterloop blijft in ieder geval een openbaar maaipad in stand. Dat heeft ook een recreatieve functie. Er wordt onderzocht of waterlopen kunnen worden voorzien van een natuurvriendelijke oever en of er langs het maaipad struweel kan worden aangeplant. Dat wordt afgestemd op zowel de wenselijke biotopen en doelsoorten in de polder als op wensen van omwonenden.

Kruidenrijk grasland voor rijke kleigrond

Bufferzone De bufferzone is de groene ruimte tussen de bestaande bewoning en het zonnepark en heeft over het algemeen een breedte van 300 tot 500 meter. Het is de ambitie om de kavels in de bufferzone te verpachten aan omwonenden, eigenaren of boeren uit de omgeving, net als de afgelopen jaren. De gemeente wil onderzoeken of dat zodanig kan dat partijen die in hun beheer en gebruik de kwaliteit van bodem en natuur vergroten, het primaat krijgen. Hoe precies: dat moet nader worden uitgewerkt. Voor het zuidelijk deel van de bufferzone (langs het Slochterdiep) is het de ambitie om vorm te geven aan de regionale ecologische verbinding tussen de natuurgebieden ten noord(oost)en van de stad Groningen en het Roegwolt. Daar wordt de inrichting primair op afgestemd. Voor alle delen van de bufferzone geldt dat we inrichting en beheer samen met bewoners per deelgebied uitwerken. We sluiten daar hergebruik van de gemeentelijke woningen en kavels niet uit. Daarin streven we naar een slimme mix van ingrepen, die zowel wensen van omwonenden bedienen als landschaps- en ecologische doelen dienen (een menukaart van mogelijkheden). Daarbij werken we samen met de provincie binnen de programma’s bos & hout en natuurbeheer.

Gradiënt overgangen (bos-mantel-zoom)

Gebiedsvisie Meerstad-Noord- 09-03-2021

37

5

PROCES

Tijdslijn De gebiedsvisie wordt aangeboden aan de gemeenteraad. Na accordering van de visie kunnen de verschillende plannen verder worden uitgewerkt. Omdat de plannen, behalve de groene buffer, niet in het huidige bestemmingsplan passen, zullen ruimtelijke procedures worden gevoerd om deze ontwikkelingen in te passen. Voor het zonnepark met de groene buffer zal een vormvrije MER worden uitgevoerd. Hierbij zal met name het verschil tussen een intensief zonnepark en een extensief via de MER systematiek inzichtelijk worden gemaakt. Tijdsbestek is grofweg geheel 2021 voor de onderzoeken, MER en 2022 voor de vergunningaanvraag en besluitvorming. IJs en weder dienende zal 2023 – 2024 het zonnepark en het hoogspanningsstation gebouwd kunnen worden.

Werkgroepen We zullen in drie werkgroepen de plannen verder uitwerken. In de eerste werkgroep zal samen met direct belanghebbenden de verdere invulling van de buffer rondom het gebied worden besproken en ingetekend. De tweede werkgroep zal in het teken staan van de technologie van het zonnepark waarbij de energiecoöperaties mee kunnen denken. Tenslotte zal de derde werkgroep een structureel overleg zijn met de plaatselijke energiecooperatie om de financiële meerwaarde van het park in samenhang met de verduurzaming van de woningen mogelijk te maken.

De Hyperloop zal in 2021, middels een separate procedure, kunnen worden vergund tot een maximum van 10 jaar. De vergunning van het zonnepark zal voor een periode van 25 jaar worden aangevraagd. Er zullen twee heroriëntatiemomenten komen om te bepalen of het zonnepark na verloop van de subsidietermijn nog rendabel te exploiteren is: na 15 en 20 jaar. De NAM locatie zal vermoedelijk binnen 5 jaar worden ontmanteld. Wat na die tijd met het gebied gebeurd, is nog niet bekend en afhankelijk van de situatie over 20-30 jaar.

Gebiedsvisie Meerstad-Noord- 09-03-2021

40

Gebiedsvisie Meerstad-Noord- 09-03-2021

41