Bijlage 1 Begroting in 't kort.pdf
Tekst van het document
We gebruiken van het overschot in 2024 en 2025 van 14,9 miljoen euro dus 1,3 miljoen euro om het tekort in 2026 onder het aanvaardbare tekort te houden. De resterende middelen in 2024 en 2025 van 13,6 miljoen euro gebruiken we om een start te maken met sparen voor de strategische investeringsprojecten. In de jaren na 2027 loopt het tekort verder op. In hoeverre dit zich daadwerkelijk gaat voordoen is afhankelijk van het Rijk. Gezien de ontwikkeling van het financieel perspectief vanaf 2026 en de grote investeringsopgaven waar de gemeente voor staat, moeten we ons richting de begroting 2025 wel voorbereiden op een scenario dat het Rijk gemeenten niet of onvoldoende tegemoet komt door de keuzemogelijkheden in de begroting inzichtelijk te maken.
Voorpagina
Voorwoord
Waar zetten we op in
Programma’s en paragrafen
Financieel perspectief
25
26
Ontwikkelingen Gemeentefonds Zoals eerder al aangegeven heeft het Rijk het gemeentefonds vanaf 2026 eenzijdig gekort met 3 miljard euro, zonder duidelijkheid te geven hoe gemeenten met deze dalende inkomsten om moeten gaan. Op de algemene ledenvergadering van de VNG in juni dit jaar hebben de gemeenten zich uitgesproken dat de korting van 3 miljard euro op het gemeentefonds vanaf 2026 moet worden hersteld . Dit heeft geleid tot een begrotingsadvies van de VNG, waarin de VNG adviseert de lasten in de meerjarenramingen voor 2026 en 2027 realistisch in beeld te brengen. Dit zal naar verwachting leiden tot een tekort in de jaren 2026 en 2027. De VNG vindt dit verantwoord, vooral omdat de gesprekken met het Rijk niet zijn afgerond. Deze ontwerpbegroting 2024 sluit aan bij het begrotingsadvies van de VNG. Daarnaast heeft de VNG opdracht gegeven de gevolgen voor gemeenten in kaart te brengen van de tekortschietende rijksmiddelen. De Taskforce Taken en Middelen (onder leiding van Rinnooy Kan) concludeert dat een structurele korting van 3 miljard vanaf 2026 zeer ingrijpende gevolgen zou hebben voor de betrokkenheid van gemeenten bij de grote maatschappelijke opgaven. Daarbij heeft de taskforce aangegeven het zeer onwenselijk te vinden als de korting ten koste zou gaan van de eigen beleidsvrijheid van gemeenten.
Juist hier kunnen gemeenten het verschil maken als overheid die het dichtstbij de inwoners werkt. Indien de structurele korting in stand blijft, zullen we verkennen wat de gevolgen kunnen zijn voor taken die we in opdracht van het Rijk uitvoeren (medebewindstaken). Door de val van het kabinet verwachten we niet op korte termijn duidelijkheid over de ontwikkeling van het gemeentefonds. De nieuwe financieringssystematiek is controversieel verklaard. Het is aan een nieuw kabinet om hier besluiten over te nemen. We maken ons als college actief hard voor betere gemeentefinanciën door bij de VNG aan te dringen op een kritische houding richting de rijksoverheid. We werken nauw samen met andere (grote) gemeenten. We zetten ons ook eigenstandig in door bijvoorbeeld onze zorgen op dit onderwerp te delen met leden van de Tweede Kamer.
Voorpagina
Voorwoord
Waar zetten we op in
Programma’s en paragrafen
Financieel perspectief
26
27
Strategische investeringsagenda Vorig jaar zijn we gestart met het opstellen van een Strategische investeringsagenda’. Aanleiding voor het opstellen van de strategische investeringsagenda was enerzijds de grote omvang van de investeringsprojecten en anderzijds het onzekere financiële perspectief in de komende jaren. In de strategische investeringsagenda hebben we de strategische investeringsprojecten voor de komende 10 jaar opgenomen, waarbij we omvang en fasering van de investeringen inzichtelijk maken en een inschatting geven van de benodigde middelen en het effect op de financiële positie. De strategische investeringsagenda helpt ons om de komende jaren slim en verantwoord te investeren. Hiermee krijgen we vroegtijdig zicht op de (financiële) effecten van de investeringsprojecten, zodat we tijdig en integraal kunnen bespreken welke projecten we kunnen starten en ook kunnen realiseren. Gezien het financiële perspectief en de uitvoeringskracht van de gemeentelijke organisatie en daarbuiten wordt dit extra belangrijk. Het in samenhang bezien van grote projecten geef ook de mogelijkheid om te kijken naar slimme mogelijkheden voor bijvoorbeeld fasering, besparing of het combineren van investeringsprojecten.
Daarbij geeft de strategische investeringsagenda langjarig richting aan de gemeentelijke inzet en brengt het uw raad beter in positie om kaders te stellen en besluiten te nemen.
projecten. Door de koppeling met de begroting waarborgen we een integrale afweging tussen de grote projecten en de overige opgaven. Dit betekent ook dat we niet al op korte termijn een besluit nemen over deze vier projecten en we de bestaande voorzieningen een jaar langer in de benen moeten houden. De extra kosten voor 2024 ramen we op 1 tot 1,5 miljoen euro. We brengen de werkelijke kosten in 2024 ten laste van de in deze begroting gespaarde middelen voor strategische investeringsprojecten. Om goed te kunnen inspelen op ontwikkelingen gaan we de strategische investeringsagenda jaarlijks herijken. De uitkomsten daarvan nemen we mee bij het opstellen van de begroting.
De strategische investeringsagenda bestaat uit 28 projecten met een totale omvang van circa 2,5 miljard euro. Bij wijze van pilot hebben we vier projecten met een nieuwe blik onder de loep genomen vanwege hun omvang, urgentie en mogelijke samenhang. Hieruit blijkt dat er samenhang is tussen de pilotprojecten en er keuzes mogelijk zijn bij de uitvoering. Op basis van de verdere uitwerking van de pilots en daarin voorgestelde vervolgopdrachten kunnen we een goede afweging maken van de keuzemogelijkheden bij de pilotprojecten. In de voorjaarsbrief 2024 leggen we de uitwerking en denkrichtingen aan uw raad voor, op basis waarvan uw raad keuzes kan maken voor de toekomst. In de begroting 2025 (november 2024) zullen we uiteindelijk een besluit voorleggen op welke manier we verder gaan met deze
Voorpagina
Voorwoord
Waar zetten we op in
Programma’s en paragrafen
Financieel perspectief
27
28
Weerstandsvermogen / Financiële positie Bij de uitvoering van de gemeentelijke taken en investeringsprojecten lopen we risico’s. Het weerstandsvermogen moet ons in staat stellen om het effect van risico’s op te kunnen vangen, zonder dat we direct moeten ingrijpen in de lopende begroting, bijvoorbeeld door activiteiten of projecten stop te moeten zetten. De grootste risico’s van de gemeente zitten bij de grondexploitaties en de zorgkosten. Bij het opstellen van de ontwerpbegroting 2024 is het weerstandsvermogen geactualiseerd voor de jaren 2024-2027. Dit geeft het volgende beeld:
Weerstandsvermogen
2024
2025
2026
2027
Ratio weerstandsvermogen ontwerpbegroting 2024
137%
140%
111%
108%
Ratio weerstandsvermogen gemeenterekening 2022
136%
141%
126%
Aandeel reserves ontwerpbegroting 2024
71%
75%
59%
Aandeel reserves gemeenterekening 2022
71%
76%
68%
57%
Hieruit blijkt dat we ook in de komende jaren boven de streefwaarden zitten. Gelet op de grote onzekerheden is het noodzakelijk voldoende weerstandsvermogen aan te houden. Dit biedt flexibiliteit om tegenvallers op te kunnen vangen. Daarbij zitten we nu nog boven de streefwaarden maar door de uitvoering van projecten uit de strategische investeringsagenda zal het risicoprofiel sterk gaan toenemen. Hiermee is nu nog geen rekening gehouden. Vanaf 2026 zien we een verslechtering van de ratio’s ten opzichte van de stand in de gemeenterekening 2022. Dit komt omdat we in de meerjarenraming vanaf 2026 rekenen op aanvullende middelen van het Rijk (aansluitend bij het begrotingsadvies van de VNG). Omdat het Rijk hierover geen duidelijkheid geeft, hebben we deze inkomsten niet opgenomen maar presenteren we een aanvaardbaar tekort vanaf 2026. In de paragraaf weerstandsvermogen houden we rekening met een risico dat de middelen van het Rijk (22 miljoen euro) niet komen. Dit zorgt voor een hoger risico en een verlaging van beide ratio’s.
Voorpagina
Voorwoord
Waar zetten we op in
Programma’s en paragrafen
Financieel perspectief
28