Aanvullend krediet Gerrit Krolbrug.pdf

Raadsvoorstel

Onderwerp

Aanvullend krediet Gerrit Krolbrug

Telnr.

14 050

Registratienummer

Bijlagen -

383786-2025 Openbaar

Classificatie Portefeuillehouder

Broeksma

Langetermijn agenda (LTA) Raad

LTA ja: LTA nee:

Geheim

Vertrouwelijk (bij gebruik van persoonsgegevens)

Maand Februari Niet op LTA

Jaar 2026

Voorgesteld raadsbesluit

De raad besluit: I. II.

III.

de totale gemeentelijke kosten van het project Vervanging Gerrit Krolbrug vast te stellen op € 3.622.800,--; hiervoor een aanvullend uitvoeringskrediet beschikbaar te stellen van € 823.800,-- en de extra structurele kapitaallasten van € 34.599,-- te dekken uit: a. structurele intensiveringsmiddelen Mobiliteit kansendossier Gerrit Krolbrug van € 634.600,-(structurele kapitaallast van € 26.653,-- vanaf 2031); b. structurele intensiveringsmiddelen Mobiliteit kansendossier Gerrit Krolbrug van € 189.200,-(structurele kapitaallast van € 7.946,-- vanaf 2028); de gemeentebegroting 2026 op deelprogrammaniveau overeenkomstig te wijzigen.

Samenvatting

Eind 2024 werd het Voorlopig Ontwerp voor de vervanging van de Gerrit Krolbrug door uw raad vastgesteld en werd een krediet voor de gemeentelijke bijdrage beschikbaar gesteld. Uit de contractvoorbereidingen door Rijkswaterstaat voor de aanbesteding is recentelijk gebleken dat de verwachte projectkosten hoger uitvallen. Ook de kosten van de door gemeente toegevoegde projectkansen worden daardoor hoger. Daarnaast zijn er bijkomende kosten vanwege het vervangen van een duiker buiten de projectscope. Met dit voorstel verhoogt u het krediet waarmee de kostenstijgingen en risico-afspraken worden gedekt.

B&W-besluit d.d.: 13 januari 2026.

Aanleiding en doel

Project Gerrit Krolbrug In 2019 is Rijkswaterstaat (RWS), in nauwe samenwerking met de gemeente Groningen, gestart met onderzoek en planvorming voor de vervanging van de Gerrit Krolbrug (GKB). Dat heeft in oktober 2021 geleid tot de vaststelling van een voorkeursvariant door uw raad en de minister van Infrastructuur en Waterstaat. Bepaald werd dat een nieuwe beweegbare hefbrug, met een doorvaarthoogte van 4,5 meter en overspanning van 54 meter wordt gerealiseerd en met twee nieuwe fiets-loopbruggen op 9,7 meter doorvaarthoogte. Deze voorkeursvariant is daarna verder uitgewerkt en uitgebreid met meerdere aanvullende projectkansen, mede gevoed door diverse moties van uw raad. In het najaar van 2024 werden de planologische procedures afgerond met het het onherroepelijk worden van de verleende omgevingsvergunning en werd het Voorlopig Ontwerp (VO) voor de aanlandingen van de nieuwe brug in de omgeving vastgesteld. Aanvullend krediet In september 2025 informeerden wij uw raad over de start van de aanbesteding en de stand van zaken van het project (kenmerk 244210-2025). Ook meldden wij daarbij dat de totale projectkosten hoger gaan uitvallen dan in 2024 nog werd verwacht. Hoewel het Rijk budgetverantwoordelijk is, zijn ook de kosten van de door gemeente toegevoegde projectkansen gestegen. Hierbij bieden wij u een voorstel aan waarmee deze hogere projectkosten kunnen worden gedekt.

Kader

Het kader voor dit voorstel is de vaststelling van het VO in 2024 door uw raad en daaraan gekoppelde krediet voor de gemeentelijke bijdrage aan het project (kenmerk 292503-2024). Inmiddels heeft dat in september 2025 geleid tot de start van de aanbesteding van het volledige werk door RWS. De onderlinge samenwerkingsafspraken tussen RWS en gemeente voor dit project werden op hoofdlijnen eind 2024 vastgelegd in een gezamenlijke Bestuursovereenkomst (BOK) en in meer detail in een Realisatieovereenkomst (ROK) in het najaar van 2025. Argumenten en afwegingen

Voorlopig Ontwerp Gerrit Krolbrug Het gehele project bestaat uit drie onderdelen: het vervangen van de brug, het verbeteren van de vaarweg en de inpassing de aanlandingen van de GKB binnen de bestaande bebouwde omgeving. Dit is uitgewerkt in een compleet en integraal landschapsontwerp voor de aanlandingen van de brug. Het VO aanlandingen uit 2024 werd daarna ten behoeve van de aanbesteding vastgelegd in een Esthetisch Programma van Eisen (E-PVE). Het E-PVE schrijft voor hoe de brug en aanlandingen inclusief de directe omgeving er uit gaan zien, vanuit de visie op inpassing en met inbreng vanuit de omgeving en belanghebbenden. De locatie van de brug heeft een rijke historie en is een unieke plek in de stad. Aan de Stadszijde ligt de nadruk op de inrichting van de Korreweg als fietsstraat en het behoud van het stedelijke karakter van de aansluiting op de bestaande woonblokken. Aan het kanaal komt er een aantrekkelijk, parkachtig getrapt landschap dat onderdeel wordt van het toekomstige oeverpark. Aan de Ommelandzijde ligt de nadruk op de bescherming van de bestaande landschappelijke en cultuurhistorische waarden en het versterken van groene structuren. Samen met de groene en ecologische herinrichting van het gebied wordt het Hunzeboordpark doorgetrokken tot het kanaal en, onder de brug door, verbonden met gebieden ten westen van de brug.

De realisatie van de nieuwe brug in samenhang met de omgeving leidt tot een aantrekkelijke plek in de stad, met een hoogwaardige uitstraling en veel ruimtelijke kwaliteit. Toegevoegde projectkansen Mede naar aanleiding van wensen en moties van uw raad zijn in een eerdere fase enkele projectkansen toegevoegd aan de scope van het project. Zo is aan de Stadszijde onder de brug een extra onderdoorgang opgenomen waarmee een nieuwe recreatieve wandelroute op de West-Indische kade wordt doorgetrokken en de nieuwe brug het oeverpark niet onderbreekt. Aan de Ommelandzijde is het herstel van de Hunzeloop met een nieuwe open waterverbinding en ecologische oevers de meest in het oog springende toevoeging. Daarnaast krijgt de kade langs de Ulgersmaweg een groene inrichting met een wandelroute, wat mogelijk wordt doordat de huidige ligplaats voor beroepsvaart verdwijnt uit het projectgebied. Met deze ingrepen creëren we midden in het stedelijk gebied nieuwe aantrekkelijke plekken met recreatieve en ecologische waarden en verbinden we de onderbroken netwerken. De projectkansen zijn integraal opgenomen in het ontwerp van de omgeving.

2

Gemeentelijke meekoppelkansen Bij de vaststelling van het VO meldden we uw raad, dat er naast de al toegegevoegde projectkansen, ook nog enkele meekoppelkansen in het project zijn, die niet direct opgenomen zijn in de projectscope van RWS, maar wel voortvloeien vanuit de maatregelen in dat project en de aanpassingen van de omgeving. Het betreft potentieel waardevolle toevoegingen in en aan de omgeving die gedurende of na afronding van het project van de Gerrit Krolbrug zelfstandig door de gemeente Groningen uitgevoerd kunnen worden. Concreet gaat om de volgende meekoppelkansen: •

•

•

Het herstellen van de Hunzeloop binnen het projectgebied leidt tot de meekoppelkans om deze watergang ook verder door te zetten over de Ulgersmaweg en daarna aan te sluiten op de bestaande watergang richting het Boterdiep. Daarmee kan dan ook het Hunzeboordpark en de “groene wig”verder worden doorgezet tot en met het voorterrein van het Wessel Gansfoortcollege en ontstaat een logische beëindiging cq overgang; Samenhangend met het herstel van de Hunzeloop liggen er extra kansen voor de inpassing en (her)ontwikkeling van de Brugwachterswoning (van cultuurhistorische waarde) in zijn omgeving, eventueel in samenhang met het realiseren van een kunst-/landart-object met delen van de oorspronkelijke Gerrit Krolbrug (ook cultuurhistorisch van belang). De Brugwachterswoning is gemeentelijk eigendom en we onderzoeken wat de toekomstige functie van deze woning kan zijn, met respect voor de huidige waarde en omgeving; Het fietspad Heerdenpad tussen de nieuwe rotonde Ulgersmaweg en de Stamstraat wordt binnen het project verbreed van 4 naar 5 meter. Vanuit het programma Mobiliteit is het wenselijk ook het laatste gedeelte van het fietspad Heerdenpad tussen de Stamstraat en de Berlageweg te verbreden, waarmee uiteindelijk de fietsroute Korreweg vanaf het Noorderplantsoen tot de Oostelijke Ringweg over de gehele lengte geschikt wordt voor de 16.000 fietsers die dagelijks deze route gebruiken.

Tijdens de bouwfase van de nieuwe brug, willen we deze meekoppelkansen inhoudelijk verkennen en uitwerken. De restruimte in het budget kansendossier Gerrit Krolbrug kan mogelijk hiervoor worden benut.

3

Stijging investeringskosten Uit de contractvoorbereidingen door RWS voor de aanbesteding bleek dat de verwachte projectkosten hoger uitvallen dan in 2024 nog werd geraamd. Dat betekende voor het Rijk een tekort op het projectbudget van ongeveer 20 miljoen euro (inclusief BTW). Wij hebben uw raad daar in september 2025 per brief over geïnformeerd. De oorzaken zijn divers en betreffen de prijsstijgingen van materialen en personeel, de marktontwikkelingen in aanbestedingen in het algemeen en de nadere detaillering en uitwerking van het ontwerp van de brug en omgeving. Het Rijk heeft inmiddels aangegeven dat extra middelen beschikbaar zijn gekomen en heeft daarom de aanbesteding kunnen starten. De hogere raming van kosten werkt echter ook door in de op verzoek van gemeente toegevoegde en geïntegreerde projectkansen. Ook is er nog sprake van bijkomende kosten voor gemeente, buiten de scope van RWS, omdat vanwege de doortrekking van de Hunzeloop en de verhoging van het waterpeil nog een verderop gelegen duiker moet worden vervangen. Maatschappelijk draagvlak en participatie

De vervanging van de Gerrit Krolbrug kent al meerdere jaren een intensief en soms turbulent participatieproces. Na omvangrijke discussies, eigen varianten en voorstellen van de omgeving en ook kritische geluiden bij de raad over de voortgang en inhoudelijke keuzes, is vanaf 2022 een kentering opgetreden. Vanuit het project werd een intensiever contact ingezet met het Platform Gerrit Krolbrug en andere belanghebbende partijen, hebben meerdere bredere inloopbijeenkomsten en informatiemomenten ter plekke plaatsgevonden en is de omgeving met nieuwsbrieven op de hoogte gehouden over de voortgang en ontwikkelingen. Over de ontwerpen van het eindresultaat is een positievere sfeer ontstaan: daarover is al langere tijd geen discussie meer en klonken tijdens de laatste inloopbijeenkomsten steeds vaker enthousiaste reacties. De afstemming met bewonersorganisaties en stakeholders is een doorlopend proces tot de afronding van de werkzaamheden. In de huidige projectfase is de aandacht in het contact met de omgeving meer komen te liggen op de bouwfase en de noodzakelijke voorbereidingen. Na het besluit van de minister van Infrastructuur en Waterstaat (IenW) in het najaar van 2025 om geen tijdelijke verbinding bij de Busbaanbrug aan te leggen, is gestart met de uitwerking van tijdelijke hinderbeperkende maatregelen tijdens de realisatiefase.

Naast de eigen initiatieven van het Platform Gerrit Krolbrug en de Fietsersbond richting de Tweede Kamer en de minister van IenW, zoals het aanbieden van een petitie, wordt door het project gezamenlijk met het Platform gewerkt aan de omleidingsroutes, de informatievoorziening en andere mobiliteitsfaciliterende maatregelen. Dit pakket komt samen in het Minder Hinder Plan, waarin fysieke verbeteringen van de omleidingsroutes worden uitgewerkt op het vlak van doorstroming, verkeersveiligheid en sociale veiligheid en waarin andere, zachtere maatregelen uitgewerkt samen met belanghebbende partijen, zoals de scholen, voedselbank, ondernemers, etc. Naast de hinderbeperkende maatregelen vinden er ook gesprekken plaats met de natuurbelangenorganisaties over de effecten van het project op bomen en ander groen, vastgelegd in de BEA en waarover wij uw raad in december 2025 per brief informeerden (kenmerk 351577-2025). De intensieve aanpak op gebied van omgevingsmanagement en communicatie zetten we de komende jaren voort. Op die manier blijven alle belanghebbenden nauw betrokken bij het project. Voor het behoud van draagvlak en het positievere sentiment rond het project vinden wij het van groot belang dat de diverse partijen ook bij de uitvoeringsfase betrokken blijven worden. Financiële consequenties

De totale projectomvang is op dit moment door RWS geraamd op ongeveer 90 miljoen euro (inclusief BTW). Het project is primair een RWS-opdracht, wat betekent dat het overgrote deel van de investerings- en projectkosten ook voor rekening komt van RWS. Deze afspraak en de gemeentelijke inbreng hebben wij eerder vastgelegd in een gezamenlijke bestuursovereenkomst en recentelijk in een realisatieovereenkomst met RWS. Investeringskosten Op twee hoofdonderdelen van het project is een financiële bijdrage door gemeente aan de orde: voor de co-financiering van het uitgewerkte VO en voor de daaraan extra toegevoegde projectkansen. Deze onderdelen zijn nu in het voorliggende VO volledig geïntegreerd en als één samenhangend geheel uitgewerkt. De in 2024 afgesproken gemeentelijke bijdrage betreft: • •

de cofinanciering van het basisproject ter grootte van € 618.000,-- (inclusief BTW); de door gemeente extra toegevoegde projectkansen ter grootte van € 2.768.800,-- (inclusief BTW).

4

De gemeentelijke bijdragen worden ingezet voor projectonderdelen die in eigendom en beheer van gemeente komen, waardoor de BTW gecompenseerd kan worden. Exclusief BTW is de bijdrage van gemeente daarom € 2.799.000,--. Hiervoor is door uw raad in december 2024 krediet verleend. Gestegen investeringskosten De totale projectomvang werd in 2023 door RWS nog geraamd op 66 miljoen euro (inclusief BTW). Rekening houdende met de laatste ontwerpoptimalisaties, veranderde materiaalprijzen en -hoeveelheden en marktontwikkelingen is het totale benodigde projectbudget door RWS toegenomen tot ongeveer 90 miljoen euro (inclusief BTW). De hogere raming van de kosten werkt ook door in de op verzoek van gemeente toegevoegde en geïntegreerde projectkansen. De laatste ontwerpaanpassingen en vooral de gestegen prijzen en materiaalkosten, leiden tot een verhoging van deze investeringskosten. Deze werkzaamheden worden door RWS uitgevoerd, maar omdat het door gemeente ingebrachte wensen betreft, zijn nu ook deze hogere kosten voor rekening van gemeente. Daarnaast leidt de projectkans doortrekking van de Hunzeloop tot bijkomende kosten voor gemeentelijke werkzaamheden vanwege de noodzakelijke vergroting van een duiker nabij het Wessel Gansfoortcollege.

Voor de gemeentelijke cofinanciering van € 618.000,-- (inclusief BTW) aan het basisproject heeft de kostenstijging nu geen invloed, omdat dit een vaste afgesproken bijdrage betreft. Het Rijk heeft echter wel op bestuurlijk niveau in de stuurgroep Groninger Bruggen aan de gemeente Groningen gevraagd of kan worden geholpen of bijgedragen om het financiële tekort op het totale project te verkleinen. We onderzoeken momenteel hiervoor nog de mogelijkheden en de wenselijkheid. In zijn totaliteit leiden de gestegen investeringskosten en wijzigingen tot verhoging van de gemeentelijke bijdrage: Projectonderdeel

Co-financiering Bijdrage basisproject (€ 618.000,-- inclusief BTW) Projectkansen Bijdrage gemeentelijke projectkansen aan RWS (€ 2.768.800,-- inclusief BTW) Bijkomende gemeentelijke kosten Totaal

Afspraak gemeentelijke bijdrage 2024 (exclusief BTW)

Verhoogde gemeentelijke bijdrage 2026 (exclusief BTW)

€ 510.700,--

€ 510.700,--

€ 2.288.300,--

€ 2.922.900,-€ 189.200,--

€ 2.799.000,--

€ 3.622.800,--

In totaal komen hiermee de gemeentelijke kosten van het project Vervanging Gerrit Krolbrug op € 3.622.800,-(exclusief BTW). Daarvan betreft € 3.433.600,-- (exclusief BTW) de bijdrage aan RWS. Met RWS is afgesproken dat deze aanneemsom verder niet meer wordt geïndexeerd. Dekking Bestuurlijk hebben wij met RWS over de gemeentelijke bijdragen financiële afspraken gemaakt. Voor de gehele gemeentelijke bijdrage aan het project, vastgelegd in de ROK, is voldoende financiële dekking beschikbaar en gereserveerd binnen de gemeentelijke middelen. Wij stellen u nu voor het krediet voor het project Vervanging Gerrit Krolbrug te verhogen met € 823.800,-- (exclusief BTW) tot € 3.622.800,-- (exclusief BTW). Voor de dekking van de kredietverhoging zien wij de oplossing in de inzet van de ruimte in de resterende middelen van het kansendossier Gerrit Krolbrug om de hogere kapitaallasten te kunnen dekken. Daarvoor is in totaal € 150.000,-- (exclusief BTW) structureel beschikbaar vanaf 2027. Daarvan is tot nu toe € 96.109,-- (exclusief BTW) ingezet. Voor de verhoging van het krediet vragen wij uw raad beschikbaar te stellen uit de middelen voor het kansendossier Gerrit Krolbrug: • •

Bijdrage projectkansen aan RWS Kredietverhoging € 634.600,-- (jaarlijkse extra kapitaallast € 26.653,-- vanaf 2031); Bijkomende gemeentelijke kosten Kredietverhoging € 189.200,-- (jaarlijkse extra kapitaallast € 7.946,-- vanaf 2028).

5

Voor de inzet van de € 96.109,-- aan kapitaallasten werd in 2024 nog uitgegaan van 2027 als ingangsdatum. Met de huidige kennis van de projectplanning van RWS rekenen we nu op 2031 als ingangsdatum. Dit kan in de eerste jaren vanaf 2027 mogelijk leiden tot een incidentele vrijval van middelen.

Voor de gemeentelijke meekoppelkansen gaan we nu nog uit van een beschikbare restruimte in het budget kansendossier Gerrit Krolbrug van € 19.292,-- structureel (exclusief BTW). Op de inhoudelijke uitwerking, of dit budget toereikend is en de (financiële) afweging daarover komen wij op een later moment bij u terug. Ter aanvulling van de gemeentelijke middelen, hebben wij nog een subsidieaanvraag in voorbereiding voor extra financiële middelen vanuit het NPG, gekoppeld aan het herstel van de Hunzeloop. Wij verwachten u in de loop van 2026 over het resultaat en de inzet hiervan te kunnen informeren. Overige consequenties

Er zijn nu geen overige consequenties van de kredietverhoging. Vervolg

Het project bevindt zich nu in de fase van aanbesteding door RWS. Drie geselecteerde partijen werken daarvoor een inschrijving uit. Ondertussen wordt gewerkt aan de voorbereidingen voor hinderbeperking door onder andere de omleidingsroutes te verbeteren, voor het vellen van bomen en houtopstanden via een omgevingsvergunning ‘kapactiviteit’ en voor de communicatie voorafgaand en tijdens de bouwfase. Op dit moment houden wij rekening met het volgende tijdpad: • • • •

Medio 2026 Eind 2026/begin 2027 2029 Medio 2030

: Gunning van het werk door RWS : Start realisatie : Ingebruikname nieuwe Gerrit Krolbrug : Oplevering

Deze planning is gebaseerd op alle nog uit te voeren werkzaamheden, activiteiten en procedures. Daarin is ook rekening gehouden met onzekerheden, maar zijn er ook altijd risico’s die kunnen optreden. Wij houden u op de hoogte van grote veranderingen in de projectplanning. Lange Termijn Agenda

Dit voorstel voor het Aanvullend krediet Gerrit Krolbrug staat voor februari 2026 op de Lange Termijn Agenda van uw raad. Met vriendelijke groet, burgemeester en wethouders van Groningen,

burgemeester, Roelien Kamminga

secretaris, Sander Gerritsen

Dit raadsvoorstel is elektronisch aangemaakt en daarom niet ondertekend.

6