29-06-2022, verslag gemeenteraad 17.00 uur - Topweer.pdf

En besturen is voor socialisten een extra middel om samen met mensen de strijd aan te gaan voor meer zeggenschap en betere woon-, leef-, en werkomstandigheden. 01:44:31

Voorzitter : De Stadspartij. 01:44:33

De heer Dijk : Dank u, Voorzitter. Ik ben geen socialist, maar best wel sociaal. Dus op zich zijn het mooie woorden van de heer Dijk, maar we weten dat de financiële situatie van de gemeente Groningen broos is. U zult het waarschijnlijk ontkennen, maar stel dat er gekozen moet worden: kiest u dan tussen armoede of bijvoorbeeld klimaat? 01:44:55

De heer Dijk : Voorzitter, ten eerste is dat een valse tegenstelling. Dat vind ik wel bijzonder. Dat doet de PVV ook altijd. Als je het klimaat wil aanpakken, moet je dus woningen gaan isoleren. Die twee dingen kunnen heel goed met elkaar samengaan en daarom snap ik uw vraag niet zo heel erg goed. Volgens mij weet u waar het hart van de SP ligt, ns grootste belang, en dat is bij het bestrijden van tweedeling en ongelijkheid. Wij zullen nooit tussen die twee kiezen. 01:45:24

De heer Sijbolts : Voorzitter, dank. Ik loop al 12 jaar mee, maar u was de kampioen in het creëren van tegenstellingen de afgelopen jaren. 01:45:32

De heer Dijk : Maar wel de goede, Voorzitter, tussen arbeid en kapitaal. De hoofdtegenstellingen - u kent ze wel - en dat is niet tussen klimaat en armoede. Je kan het klimaatprobleem aanpakken, mensen die nu in tochtige woningen leven, gierend hogere energierekening hebben, dat is direct armoedebeleid. Je helpt de werkende klassen. We gaan schoonmakers in dienst nemen, de thuiszorgmedewerker zal van die vermaledijde marktwerking in de thuiszorg af zijn. Dat zijn allemaal allemaal voorstellen die ervoor zorgen 36

dat je via allerlei verschillende vormen de tweedeling en ongelijkheid in onze samenleving bestrijdt. 01:46:04

Voorzitter : U zit in het rood. Dat is voor u geen probleem, maar wel voor de orde van deze vergadering. Kunt u afronden? 01:46:11

De heer Dijk : Ik sluit af. Ik moest nog een klein stukje, Voorzitter. Bestuur is voor socialisten een extra middel om samen met mensen de strijd aan te gaan voor meer zeggenschap, betere woon-, leef-, en werkomstandigheden. Vanaf de verkiezingen in maart, organiseerden de SP in Groningen zo'n vijf bijeenkomsten en buurten waar meer dan 250 bewoners op af kwamen voor betere renovatieplannen, tegen gladde stoepstenen, voor nieuwe speeltuintjes, tegen schimmel, tegen vocht, tocht en kou, voor goed geïsoleerde vloeren, tegen ongedierte en rioolluchten. Deze zaterdag starten we een campagne tegen de steeds verder stijgende kosten van boodschappen, brandstof en energie, want terwijl de supermarkten, de olie- en energiebedrijven een record aan winsten maken, zien we dat de kosten voor mensen aan het stijgen zijn. Het aanvoeren en het leveren van die sociale strijd zien wij als de functie van de SP in deze samenleving en daarmee zullen we samenwerken met iedereen die hier aan wil bijdragen, want sociale strijd begint hier in Groningen. Dank u zeer. 01:47:08

Voorzitter : De VVD. 01:47:43

Mevrouw Jacobs-Setz: Dank u wel, Voorzitter. 'Het begint in Groningen voor wat echt van waarde is', voor ons ligt het coalitieakkoord van het nieuwe college van Groningen, een extreem links college, een unicum in deze gemeente. Voorzitter als we de titel vergelijken met het vorige akkoord, valt het mijn fractie op dat gelukkig niet meer voorkomt, alsof dat geen rol hoeft te spelen in de komende periode. Het coalitieakkoord is opgebouwd uit vier sporen en het positieve daaraan is dat de partijen spreken van een sluitende begroting zonder stijging van de lasten. Wat ons betreft is het ook een deel wensdenken optima forma en een hoop doelen zijn de zogenaamde sterretjes posten, zoals wij dat zijn gaan noemen. Het akkoord gaat heel veel over wat we willen doen, maar weinig over het hoe. Wat ons betreft is het ook het akkoord van de vergeten groepen. Het college vergeet de grote delen van onze gemeente, bepaalt wat goed voor ons is en bepaalt zelfs wat we mogen eten op een festival. Ziet de VVD dan helemaal geen lichtpuntjes? Jazeker wel! Als club van positieve mensen hebben we gezocht naar lichtpuntjes en gelukkig duurde het lang voor het donker werd, dus we hebben ze zeker gevonden. We zijn blij met de aandacht voor werk. Wat de VVD betreft, zou dat één van de belangrijkste punten van bestaanszekerheid moeten zijn. Bestaanszekerheid zou baanzekerheid moeten zijn.

Wat ons betreft zetten we in op echte banen. We hebben een schreeuwend tekort in heel veel sectoren voor werknemers, en wat ons betreft zetten we niet in op basisbanen. De extra aandacht voor inkomensondersteuning brengt wat de VVD betreft de armoedeval dichterbij en dat is onwenselijk. Daarnaast zijn we blij met de aandacht voor de Ring west. Als we met een positieve blik naar het coalitieakkoord kijken, zouden we zeggen dat deze linkse coalitie wel een ondernemerspartij 37

lijkt, maar als ik denk aan de kleuters van mijn oud-collega Tessa Moorlag, krijg ik als beelddenker een drammende en draaiende kleuter op mijn netvlies die al stampvoetend roept: "Zelf doen." Hierbij wordt volstrekt voorbijgegaan aan het feit dat vastgoed ontwikkelen een vak is, net als het opwekken en verkopen van energie. Er zijn tal van voorbeelden van gemeenten voorhanden die ondernemertje gingen spelen en vervolgens mislukte. Dit ondernemertje spelen door de overheid gaat de burger heel veel geld kosten. 01:49:59

Voorzitter : De heer Bushoff. 01:50:02

De heer Bushoff : Voorzitter. Liefdevolle zorg dichtbij brengen, daar heeft marktwerking aan bijgedragen. Het oplossen van de wooncrisis en voorzien in genoeg betaalbare woningen, marktwerking was de oplossing of toch niet? Ik denk van niet, want we hebben gezien dat op al die punten de markt heeft gefaald en we dus nu als overheid weer de regie naar ons toe trekken om die zaken beter te doen. Kunt u mij bij een van deze twee voorbeelden uitleggen hoe meer marktwerking de oplossing gaat zijn? 01:50:35

Mevrouw Jacobs-Setz: Ik heb volgens mij niet gezegd dat meer marktwerking de oplossing is. Waar blijft de belofte dat de OZB niet zal gaan stijgen? Dit akkoord staat bol van beloftes. wat ons betreft komt dan het vijfde spoor -01:50:50

Voorzitter : Dat leidt wel tot een vervolgvraag van de Partij van de Arbeid en dan nog een vraag van GroenLinks. 01:50:58

De heer Bushoff : Voorzitter, nog een korte vraag. Wij geeft aan hoe we deze problemen willen oplossen en u zegt: "Uw oplossing is niet goed. En ik pleit ook niet voor meer marktwerking. " Waar pleit u dan wel voor? Noem één concrete oplossing voor de problemen die ik net noemde? 01:51:14

Mevrouw Jacobs-Setz: Ik heb niet gezegd dat ik niet pleit voor marktwerking. Ik heb gezegd dat ik het niet gehad hebben over marktwerking. Die woorden legt u mij in de mond, maar ik denk dat we samen moeten werken met partijen die verstand van zaken hebben. Dus volgens mij is een samenwerking met de overheid en het bedrijfsleven, de projectontwikkelaars die inderdaad weten hoe je een woonwijk moet maken, een garantie voor succes. 01:51:36

Voorzitter : GroenLinks. 01:51:40

Mevrouw Wijnja : Ik ben op zich blij dat de VVD zegt dat we moeten samenwerken, want dat vinden wij ook, dus dan zijn we al een heel en misschien. Maar laten we het dan even over het gemeentelijk energiebedrijf hebben, want de afgelopen jaren hebben we in Groningen de regie op dat gebied naar ons toe getrokken. We hebben een Energietransitiefonds opgericht en dat geld blijft hier in Groningen. Dat gaat naar onze inwoners. Wat gebeurt er 38

als we dat aan de markt overlaten? Dan gaat dat geld allemaal naar buitenlandse mensen die geld willen verdienen, en het helemaal niets interesseert - ik zal het netjes houden - wat er in deze omgeving gebeurt. Is dat laatste waar de VVD voorstander van is? Het is toch geweldig dat we ervoor kunnen zorgen dat wat het opbrengt we hier kunnen investeren, in onze mensen, in onze leefomgeving. 01:52:23

Mevrouw Jacobs-Setz: Dat is op zich een hele leuke ideologie. Maar wat we ook zien, is dat de winsten die de markt gegenereerd over het algemeen ook worden omgezet in een innovatieve oplossing, want bijna alle innovaties komen van de markt. Op het moment dat je de markt niet aan het werk laat, maak je ook innovatie onmogelijk. 01:52:44

Mevrouw Wijnja : Ik zal daar niet helemaal op ingaan, want dan zijn we het morgen nog bezig. Je kiest daar toch zelf voor als lokale overheid. Wij vinden dat we dat geld hier moeten houden om dat te investeren. In het Energietransitie fonds zitten miljoenen euro's. Dat is toch geen wensdenken, maar geld dat we nu kunnen investeren in onze inwoners? Hoe kan je daar nu tegen zijn? Daar kan de VVD toch ook niet tegen zijn? 01:53:08

Mevrouw Jacobs-Setz: Nee, maar dat is wel de vraag of de gemeente in staat is om dat op een optimaal financieel verantwoorde manier te doen. Daar hebben wij onze zorgen over, omdat de gemeentelijke kwaliteiten op een ander punt liggen. Ik vervolg graag mijn betoog. Wat ons betreft komt het vijfde spoor in beeld en dat is het spoor van de financiën die ontsporen. Daar maken wij ons hele grote zorgen over. Daarnaast lezen wij op tal van plekken in het coalitieakkoord dat Den Haag over de brug moet komen met gelden voor al deze ambities. Wij zijn blij dat u zulke nauwe banden met onze regeringspartijen hebt. Daarnaast verbaast de passage over economische groei ons nogal. U stelt dat economische groei niet nodig is, maar volgens mij is economische groei noodzakelijk, want onze gemeente groeit en als we dan niet kiezen voor economische groei, kiezen voor achteruitgang. En daarnaast valt het ons op dat u een tegenstelling creëert tussen economische groei en brede welvaart. Volgens de VVD is het namelijk niet of of, maar is het en en. Welvaart maakt mensen gelukkig en gelukkige mensen zijn productiever en hebben meer energie. Het woord ondernemer wordt 17 keer genoemd in dit coalitieakkoord. Dat betekent dat de ondernemer best veel aandacht krijgt en dat stelt ons gerust. We hopen dan ook dat we dat de komende vier jaar terugzien in de uitvoering.

De VVD is teleurgesteld in de woonparagraaf. Wat ons betreft is dit de belangrijkste uitdaging van dit college. In leuke plannen kun je niet wonen. Wat de VVD betreft, ontbreekt er een compleet woondoel voor deze gemeente. Er wordt gesproken over sociale woningbouw en betaalbare koopwoningen, maar een plan om doorstroming te bevorderen is er nog niet. Er zijn in onze gemeente heel veel mensen die uit hun huurhuis willen en zouden willen kopen, maar niet in aanmerking komen voor sociale huur en sociale koop. Daarnaast zijn er wat de VVD betreft ook mogelijkheden om meer wooneenheden te realiseren in bestaande huizen, zoals het toestaan van samen wonen zonder relatie. Dat vermindert ook de druk op de woningmarkt en wij gaan graag met de nieuwe wethouder Wonen een keer in gesprek om onze ideeën daarover met hem te bespreken. 39

01:55:10

Voorzitter : SP. 01:55:12

De heer Dijk : Voorzitter, ik zit het al een tijdje aan te horen. Ik zie dat het overgrote deel van de aanwezige partijen een analyse heeft gemaakt. Investeerders en beleggers bouwen geen woningen. Ik gaf net in mijn eigen bijdrage aan dat energiebedrijven die gemeentelijk vroeger opgezet zijn door overheden, maar ook volkshuisvesting. De Oosterparkwijk, de mooiste wijk van Groningen, staat nog steeds fier overeind met de mooiste architecten. Toen hadden we al die kennis en wat u innovatie noemt, hadden we zelf in huis. Uw partij heeft alles verpatst en mijn vraag aan u is: wanneer wordt de VVD, die nu snoeihard neoliberaal is en niet eens klassieke liberaal, een liberale partij die ook ziet dat sommige collectieve waarden door een overheid verzorgd moeten worden, zodat mensen bestaanszekerheid hebben en dan een economie krijgt waarbij iedereen ertoe doet en kan meewerken aan economische welvaart? Wanneer komt u tot dat inzicht? 01:56:15

Voorzitter : Een afrondend antwoord want u zit aan uw tijd. 01:56:18

Mevrouw Jacobs-Setz: Ik herhaal graag de woorden van onze minister-president: "Wij zijn gelukkig niet neoliberaal en ben blij dat ik niet in een neoliberaal land woont, want daar zou ik niet in willen wonen." 01:56:27

De heer Dijk : U ziet het dus echt niet. Dat is mijn conclusie. 01:56:30

Mevrouw Jacobs-Setz: Misschien zien we het anders, meneer Dijk. Ik moet afronden en zal dat ook doen. Waarom zou een college moeten bepalen wat op het bord van de inwoner of in het lunchbakje van onze kinderen zit? Wij zijn daar niet voor. De eiwittransitie en voorlichting over gezonde voeding is oké, maar wij zijn tegen eiwittransitielessen op scholen. Wij willen onze kinderen niet belasten met wensdenken van een politieke stroming, net als wij tegen bijvoorbeeld Forumscholen zijn. Lespakketten over voeding zijn wat ons betreft voorbehouden aan het Voedingscentrum. Als laatste willen we nog wat zeggen over het zeggenschap. Tijdens het duidingsdebat heeft GroenLinks als grootste partij aangegeven werk te willen maken van het betrekken van de inwoners in het formatieproces. Wij hebben daar brede ideeën voor aangedragen en mijn fractie heeft niets gemerkt van het breed betrekken van inwoners bij het coalitieakkoord. Ongetwijfeld hebben in diverse zaaltjes partijgenoten mee kunnen praten, maar een brede uitvraag onder inwoners? Ik heb geen mensen gesproken die dat hebben gezien. Ik zou nog een hele hoop hierover willen zeggen, maar ik sluit af want dat vindt de Voorzitter plezierig. Wij hadden dit college de wijsheid van de grutto op het Suikerterrein gegund, want die weet namelijk allang dat je zonder rechtervleugel niet kan vliegen. Dank u wel. 01:57:44

Voorzitter : Dank u zeer. Wij gaan naar een student en stad. 01:58:13

De heer Bosch: Dankjewel. Voorzitter, en aantal mooie ambities, veel gemiste kansen en 40

grotere onzekerheid over de financiën. Zo zou de fractie van Student en Stad dit coalitieakkoord samenvatten. Ik zal zo ingaan op wat wij (goed) vinden van dit akkoord, maar zonder dat we daar te veel tijd voor nemen want de coalitiepartijen hebben daar al ruimschoots over gepraat, en niet voordat ik de coalitiepartijen wil feliciteren met dit akkoord. Er zit veel politieke passie in. Dat spat ervan af en daarvoor vanuit onze fractie felicitaties. Student en Stad is heel erg blij dat de nieuwe coalitie inzet op huisvesting voor jonge mensen in onze gemeente. Dat er plekken komen waar mensen kunnen samen wonen. Echt belangrijk om betaalbare woning te geven en om gezellig samenwonen te ondersteunen. Daarnaast zijn we heel erg blij dat de Nieuwe Poort er komt. Onze mooie stad verdient een prachtige muziektempel en daar moeten we in durven investeren. Voorzitter, tot zover de goednieuwsshow want in deze combinatie van partijen zijn toch wel een aantal dingen die wij jammer en gemiste kansen vinden. Wij vinden het bijvoorbeeld een gemiste kans dat er na een coronacrisis 0,0 aandacht is voor onze nachtcultuur. Dat kan veel mooier, veiliger en diverser, maar deze coalitie spreekt niet die ambitie uit. We vinden het ook een gemiste kans dat er niet fors geïnvesteerd wordt in meer plekken om te recreëren. 01:59:50

Voorzitter : Partij Voor de Dieren. 01:59:55

De heer Pechler : Dank Voorzitter, over die nachtcultuur. Student en Stad heeft de afgelopen maanden daar vaker aandacht voor gevraagd, ook samen met de nachtraad en de nachtburgemeester, en volgens is er ook heel veel steun gevonden voor die plannen in de gehele raad en is er uitgesproken dat we daarmee verdergaan. Is de heer Bosch het met mij eens dat het feit dat iets niet staat genoemd in het akkoord, wat natuurlijk altijd een samenvatting is en een verkorte weergave van wat je de komende vier jaar van plan bent, niet automatisch betekent dat we daar geen aandacht voor hebben? 02:00:24

De heer Bosch: Voorzitter, allereerst ben ik blij om nu ook van de Partij Voor de Dieren te horen dat er wel aandacht voor is. Maar als je echt de nachtcultuur veiliger, diverser en mooier wil maken, moeten er ook financiële middelen voor staan en daar lees ik niets over terug. Je zou uit kunnen leggen dat je ervoor kiest om het niet op te nemen in de tekst, maar op het moment dat er ook geen financiële middelen voor zijn, moeten wij zien hoeveel ervan die ambities en goede bedoelingen terechtkomt. Voorzitter, ik was gebleven bij dat we het ook een gemiste kans vinden dat er niet fors geïnvesteerd wordt in meer plekken om te recreëren. Zo veel mensen in onze stad wonen in een kleine ruimte en hebben geen tuin. Ze hebben een plek nodig om buiten te kunnen recreëren. We vinden het ook een gemiste kans dat een verbod op de zondagochtendopening weer in het coalitieakkoord staat. Inwoners en ondernemers hebben nu niet de vrijheid om op zondagochtend een winkel te openen of boodschappen te doen. We vinden het een gemiste kans dat er geen enkele extra ambitie op de energietransitie is. Het is geld wat er moet komen vanuit het Rijk, dus het is toch de vraag of we dat krijgen. En dan is het dus afwachten of we extra ambitie kunnen doen. Goede kans dat we dus in 2035 nog steeds 50 procent van onze elektriciteit van buiten de gemeente moeten halen.

Het is ook een gemiste kans dat er geen geld is uitgetrokken voor de eiwittransitie, want als je dat op lange termijn wil borgen -41

02:01:55

Voorzitter : De SP. 02:01:55

De heer Dijk : Voorzitter sorry, maar er staat twee keer vier miljoen extra voor energie. 02:02:01

De heer Bosch: Met een sterretje, en dat betekent, zoals ik zeg, dat er nog geld vanuit het Rijk moet komen. Dat is dus nog de vraag. 02:02:09

De heer Dijk : Voorzitter, sorry! Dan gaan we even dat sterretje uitleggen. Dat is geld dat deze coalitie zelf wil uitgeven aan deze problemen, om het zo maar even te zeggen, aan de energietransitie. In totaal acht miljoen en daar komt nog geld bovenop. Dus ook voor de andere partijen, die net zeiden dat we daar geen cofinanciering mee kunnen krijgen, ja, dat kan je er dus wel mee krijgen. 02:02:40

De heer Bosch: Voorzitter, het blijft zo dat de doelen hetzelfde blijven, zodat we, als we deze doelen halen en dat is nog maar de vraag, nog steeds in 2035 50 procent van onze elektriciteit van buiten de gemeente moeten halen. Er is ook geen geld uitgetrokken voor de eiwittransitie en als je dat op lange termijn wil borgen, is geld daarvoor wat ons betreft nodig om die minder dierlijke producten te eten. Wat wij ook een gemiste kans vinden, is dat er niet fors wordt geïnvesteerd in de capaciteit van binnensport. Er is enorm tekort aan capaciteit, maar de investeringen zijn niet genoeg om die op te lossen. En tot slot, wat wij een gemiste kans vindt, Voorzitter, is dat er niets in het coalitieakkoord staat om de kloof tussen studenten en stadjes in onze stad - die er is - te dichten. Voorzitter, na al deze wat ons betreft gemiste kansen, is het ook de vraag hoeveel van deze plannen nog gefinancierd kunnen worden? Er is een hele lage solvabiliteit. Er is heel weinig eigen en veel geleend vermogen in de gemeente Groningen. Op het moment dat er hele hoge ambities zijn om bijvoorbeeld een bedrijf te maken die stappen wil zetten op de energietransitie of op de woningmarkt, moet daar nog meer voor geleend worden terwijl we al onder het streefgetal zitten. Concluderend, Voorzitter, een aantal mooie ambities, veel gemiste kansen en een grote onzekerheid over de financiële situatie.

Student en stad zal zich, zoals u ons kent, zich de komende vier jaar constructief en vanuit de inhoud opstellen. We blijven ons inzetten voor een betere huisvesting, meer ruimte op cultuur en evenementen en een groen en duurzaam Groningen. Daarom gaan we graag en veelvuldig de samenwerking aan, aangezien wij hier allemaal bij elkaar zijn in deze raad om Groningen nog mooier te maken. Dank u wel. 02:04:47

Voorzitter : Nog een vraag van D66. 02:04:50

De heer Rustebiel : Dank u, Voorzitter. Wij zien onszelf, samen met Student en Stad, toch een beetje als de hoeder van wat de studentenstad Groningen is en wat dat allemaal brengt. Nu staan studenten in het hele akkoord drie keer genoemd en dieren 19 keer. Maakt u zich met ons ook een beetje zorgen over de positie van studenten in Groningen? 02:05:09

De heer Bosch: Voorzitter, de hoeveel keren dat het genoemd wordt, is een uitwerking van 42

dat er dus niet genoemd wordt hoe de kloof tussen studenten en stadjes gedicht kan worden. Hoe we onze nachtcultuur mooier, veiliger en diverser kunnen maken. Als dat erin had gestaan, had er waarschijnlijk ook vaker het woord student in gestaan. Ik val niet over de aantallen, maar wel over het wegvallen. Dat heb ik duidelijk uiteen gezet, denk ik, Voorzitter. 02:05:35

Voorzitter : Dank u zeer en wij komen bij de ChristenUnie. 02:06:06

De heer Wennink : Dank voor het woord, Voorzitter. Het voordeel van als negende aan het woord zijn, is dat iedereen inmiddels zijn Instagram en e-mail gecheckt heeft, dus ik hoop dat ik uw volledige aandacht weer mag. En dan kan u zo meteen weer rustig doorscrollen. Op 20 april voerde ik het debat rondom van het eindrapport van informateur Mattias Gijsbertsen. Het was niet officieel een raad, maar ik was wel voor de allereerste keer aan het woord. Dat was spannend, moet ik zeggen. Een dikke twee maanden later sta ik hier opnieuw om het gepresenteerde coalitieakkoord te bespreken en ik moet zeggen dat ik hier toch met een iets ander gevoel sta, en dat wil ik even kort verwoorden. De enorme verantwoordelijkheid die je als onderhandelaar voelt, was de afgelopen twee maanden best wel non-stop aanwezig. Je voelt je aan tafel gedragen door je kiezers en je zit daar allemaal met de allerbeste bedoelingen van Groningen, of mensen nu wel of niet op je stemmen. Maar toch, de wetenschap dat vanuit die bedoelingen je op korte en lange termijn honderden keuzes moet maken die impact hebben op het dagelijks leven, vond ik niet altijd makkelijk vanwege het gewicht dat eraan vasthing. Ik wou dit even noemen omdat dit hetgeen ik nu ga zeggen wat kracht kan bij zetten. Ik wil een aantal dingen noemen waar we heel blij mee zijn. Ik ben trots, Voorzitter, op wat we hier neerzetten als akkoord.

Het is een gezamenlijke visie. Ik ben trots op de gezamenlijkheid die ervan afstraalt en de eigenheid van de vijf partijen. Ik ben ook blij om te horen dat veel partijen die voor mij aan het woord waren - coalitie en oppositie - lovende woorden hadden. Ik zie dat als een teken dat we een akkoord hebben wat de coalitiepartijen past, maar tegelijkertijd ook een hand strekt naar heel veel andere partijen. Ik hoor mensen zeggen waarin ze zich kunnen vinden, en waar ze mogelijkheden zien tot samenwerken. Dat is hartstikke mooi, want zo moeten we het de komende vier jaar doen. In mijn bijdrage op 20 april, noemde ik onze inzet en wat ons betreft hebben we dit gerealiseerd in het akkoord. We gaan voor een een brede bestaanszekerheid. We zetten fors in op armoedebestrijding van generatie op generatie met een mooi fonds. Schuldhulpverlening en inkomensondersteuning. Bestaanszekerheid betekent voor deze coalitie een veilig Groningen voor iedereen. Dat betekent onder andere oog houden voor doelgroepen die we soms uit het oog houden. Extra geld voor uitstroomprogramma's, Overweeghuis, daklozenopvang en mensenhandel. Groepen die, als wij als overheid daar geen oog voor houden, het niet zelf redden. Dat vinden we erg belangrijk. We gaan ook voor groene en eerlijke groei. We zetten in op een sociale wijk.

Het sociale aspect van de samenleving spat van de pagina's af, door onder andere: meergeneratiewoningen; openbare sportplekken, ontmoeting in het groen. Het is ook een flinke plus op de sociale huurwoningen. Zo groeit de stad, maar richten we deze tegelijkertijd socialer en groener in. De coalitie erkent - dat wil ik nog wel even noemen - dat aardbevingen een flinke impact hebben op inwoners, waarbij straten soms letterlijk zijn 43

verdeeld. Als coalitie blijven we pal voor de inwoners staan en geven we dit signaal duidelijk naar het Rijk. De gemeentelijke overheid is niet dezelfde overheid als de Rijksoverheid. We gaan voor gelijke kansen en een sterke wijk. Wee zetten extra in op ontmoetingsplekken in wijken en dorpen, buurthuizen, kerken, bibliotheken, wijkcentra en dit met passende activiteiten en verschillende functies. We houden sport en cultuur toegankelijk met een Volwassenfonds, Cultuur in de wijk, voortzetting van de beweegcoach Uniek Sporten. Omdat we van mening zijn dat er ruimte moet zijn voor rust en bezinning, behouden we ook de zondagochtendrust. Samengevat, dit akkoord zet in op de verbondenheid tussen Groningers en tussen Groningers en de gemeente. Dat zijn twee mooie takken. Dat doen we door oog te hebben voor elkaar en voor wat echt van waarde is. Ik wil nog even kort herhalen waar ik het debat mee aftrapte op 20 april: wij hebben in de afgelopen collegeperiode met heel veel partijen, coalitie en daarbuiten, heel prettig samengewerkt en laten we dat blijven doen zodat Groningen een plek blijft waarvan mensen zeggen: "Hier gaat het anders dan op andere plekken die we zien. Hier gaat het met respect voor elkaar en met oog voor de inwoners." 02:10:50

Voorzitter : VVD. 02:10:53

Mevrouw Jacobs-Setz: Dank u wel, Voorzitter. U zegt dat in coalitieakkoord er iedereen toe doet en ook in onze gemeente doet iedereen ertoe. Zou u mij kunnen uitleggen wat u in dit coalitieakkoord brengt voor de inwoners van Ten Boer en Haren? U zegt dat de mening van de inwoners van belang is en u wil met iedereen plezierig samenwerken, zou u dan mij kunnen vertellen waar de uitnodigingen voor bijeenkomsten zijn geweest waarop de burgers met u konden praten over het coalitieakkoord? Dank u wel. 02:11:30

De heer Wennink : Dank voor het woord, Voorzitter. Haren en Ten Boer zijn volgens mij een integraal onderdeel van het akkoord. In de mobiliteitsplannen zitten de dorpen eromheen. Het dorpscentrum in Ten Boer en het Koopmansplein worden expliciet genoemd. Ik denk dat de dorpen zich zowel expliciet als impliciet goed kunnen vinden in dit akkoord. Ik zou graag even de woorden van mevrouw Wijnja willen terugpakken: tijdens de onderhandelingen zijn we gestart met gesprekken met de inwoners. Dat kan zeker nog beter. De uitnodiging ging naar inwoners en een selectie van wijken, waaronder ook Ten Boer. Via Humanitas is er geprobeerd om met de inwoners te praten. We hebben daar hard ons best voor gedaan en niets is perfect. Het kan altijd beter, maar de start hebben we gemaakt. 02:12:43

Voorzitter : Nog een vervolgvraag dan gaan we langzaam naar de afronding. 02:12:46

Mevrouw Jacobs-Setz: Dank u wel. In de meeste coalitieakkoorden die verschijnen, wordt er ook een fase gericht op samenwerking in de raad en dat alle partijen in de raad van belang zijn. Heeft u ook overwogen om dat op te nemen in het coalitieakkoord? 02:12:59

De heer Wennink : Nee, dat hebben wij niet op die manier overwogen. Ik denk dat dat in de Groningse manier van werken vanzelfsprekend is. Ik heb het bewust hier genoemd, want dat 44

is wel de intentie. Dan wou ik graag even eindigen met een dankwoord voor de informateur, tevens formateur en de ambtelijke ondersteuning. Dank u wel. 02:13:23

Voorzitter : Dank u zeer. Dan komen we bij het CDA. 02:13:55

De heer De Haan : Dank u wel, Voorzitter. Nog geen zes maanden geleden zullen slechts weinigen het hebben gedacht dat het nog linkser kom. En toch is het GroenLinks en de Partij van de Arbeid gelukt: D66 werd ingeruild voor de SP en de eiwittransitie. Zo veranderde ons gemeentebestuur van rood naar inktrood plus. Toch zou ik graag willen beginnen met een woord van dank aan de informateur, felicitaties aan de onderhandelaars en geluk wensen alvast aan het toekomstige wethouders. We zullen het de komende jaren niet altijd eens zijn over de te maken politieke keuzes, maar het CDA zal zich constructief opstellen en twijfelt geen seconde aan de oprechtheid waarmee u zich zal inzetten voor de Groningse zaak. Wij wensen u allen succes. Over die Groningse zaken gesproken: deze coalitie heeft zo een intense hekel aan het kapitalisme, dat het elk probleem wil oplossen door zelf een bedrijf te worden. Voorzitter, dat is niet alleen onverstandig, het is ook een beetje prematuur. Voor we weten wat de voor- en nadelen zijn van een gemeentelijk woonbedrijf, wat het kan opleveren en breken, doen we het. Een dure gok op hoop van zegen. Vanmorgen en vanmiddag spraken we over de gemeenterekening van 2021. In de ruim 500 pagina's terugblik en verantwoording over gevoerd beleid, dreunde één boodschap door alle cijfers heen: de financiële positie van onze gemeente is broos.

We lenen de zwarte cijfers bij elkaar en hebben een beperkt eigen vermogen. En toch wordt op vrijwel iedere pagina van dit coalitieakkoord geld uitgegeven dat er nog niet is, waarvan we moeten hopen dat het komt. We hebben net al een klein beetje duiding gehad over het sterretje. De gelden die er nu al tijdelijk zijn, worden bestemd voor de eeuwigheid. Structurele uitgaven met incidenteel geld. Het is een manier van begroten die volgende coalities potentieel opzadelt met een bezuinigingsopgave. Maar, voorzitter, niemand kan zeggen dat het in dit akkoord ontbreekt aan idealisme. Echter, wie denkt dat alles maakbaar is, komt bedrogen uit. Zelfs wie gelooft dat de markt de vijand is, moet niet alle heil van de overheid verwachten, want het middel van een sterke overheid mag nooit belangrijker worden dan het doel van een sterke samenleving. Voorzitter, om dat te illustreren een situatie van een paar weken geleden. Ik stond op uitnodiging van Stichting Present in Woltersum en tijdens het opruimen, het schoffelen en het schoonmaken van haar tuin vertelde een alleenstaande moeder ons haar verhaal. Ze had in haar eentje twee zoons groot gebracht en is een trotse moeder. Maar haar kinderen zijn er niet meer, allebei gestorven. De laatste helaas nog maar kortgeleden na jarenlang drugsgebruik. Wie kijkt naar wat echt van waarde is, ziet Groningers zoals deze vrouw.

Ik vertel dit niet om te laten zien hoe goed het CDA is, hoe we bezig zijn om een mooi werk stichting present doet. Ik vertel dit omdat tijdens het werken in de tuin het mij opviel dat een hoop buren aan het mee kijken waren uit het raam hoe wij deze werkzaamheden verrichten. Voorzitter, hoeveel mooier was het geweest wanneer ze het zelf hadden gedaan, als buren en als naasten. In een gemeente waar één op de zes mensen opgroeit in armoede, waar duizenden ouders dagelijks worstelen om een warme maaltijd op tafel te zetten, hebben veel Groningers niet de luxe om zij aan zij te staan en daarom ben ik ontzettend blij dat dit coalitieakkoord veel aandacht besteed aan bestaanszekerheid voor Groningers. Door 45

toekomstperspectief te bieden kunnen we verder kijken dan onszelf en onze openstellen voor elkaar. Met deze gedachte moeten we onze samenleving verder stutten en daarom zijn we blij met de investering in mantelzorgondersteuning en het Overweeghuis. Mooie punten in dit akkoord, en hetzelfde geldt voor de plannen om meer ontmoetingsplekken te creëren in dorpen en wijken. 02:18:14

Voorzitter : GroenLinks. 02:18:20

Mevrouw Wijnja : Laat ik vooropstellen dat ik heel blij ben met het verhaal wat het CDA hier op het laatste houdt. Maar heeft u ook gezien dat we aan de onderhandelingstafels het ravijnjaar 2026 - zoals we het noemen- het allergrootste financiële probleem is? En dat wordt veroorzaakt in Den Haag. De heer De Haan zegt dat we in die plannen moeten investeren, want de waarde van de bestaanszekerheid hebben we met elkaar gemeen en dat moeten we wel kunnen blijven betalen. Gaat het CDA dan samen we met ons ervoor zorgen dat we in 2026, 2027 en 2028 dat krijgen waar we recht op hebben, zodat we kunnen investeren in onze inwoners en gemeenschap? 02:19:08

De heer De Haan : Voorzitter, het is altijd goed om te kijken naar Den Haag om meer te kunnen doen voor onze gemeente. We zijn daar geen tegenstander van. We moeten er ook eerlijk over zijn: in het coalitieakkoord is er meer te besteden doordat onze regering in Den Haag op dit moment meer geld uitgeeft. Voorzitter, ik was gebleven bij de samenleving die we verder moeten stutten. We zijn blij met een aantal zaken die in dit akkoord geregeld zijn, maar er is wel meer nodig. Vrijwilligerswerk moeten we meer ondersteunen en wat ons betreft hoort daar een maatschappelijke parkeervergunning bij. We moeten drempels verwijderen, de bureaucratie verminderen en uitgaan van vertrouwen. Niet de markt, niet de overheid, maar de samenleving. Ook voor ouderen is er actie nodig door te werken aan meer locaties waar ouderen in hofjes samen kunnen leven. Zo bestrijden we eens eenzaamheid en maken we bovendien gezinswoningen vrij in deze krappe markt. Niet de markt, niet de overheid, maar de samenleving, Voorzitter, en we moeten volgende generaties van jongs af aan wil leren hoe mooi en belangrijk het is om een bijdrage te leveren aan deze samenleving, door meer werk te maken van een maatschappelijke dienstplicht. Ik hoop dat de aankomende coalitie in de beweging naar meer publieke regie het belangrijkste niet vergeet, namelijk de samenleving. 02:20:30

Voorzitter : Daar heeft mevrouw Wijnja nog een aanvullende vraag over. 02:20:38

Mevrouw Wijnja : Ik hoor de heer De Haan iets heel belangrijks zeggen over de financiën, namelijk dat de Rijksoverheid de komende jaren ervoor zorg dat we wat meer te besteden hebben. Dat is ook de reden dat wij een aantal investeringen kunnen doen. Die investeringen zijn gedekt en gaan we regelen. Het grote probleem is 2026-2027 en dat is een lineair verband met wat de Rijksoverheid doet. Alle gemeenten hebben hier last van en we moeten samen optrekken. Je kan er heel makkelijk overheen stappen, maar het is een heel belangrijk en fundamenteel vraagstuk om de dingen te kunnen doen die het CDA ook zegt te 46

willen doen. Gaan wij er dan samen voor zorgen dat dat op een fatsoenlijke manier geregeld wordt? 02:21:22

De heer De Haan : Het CDA pleit al jaren voor focus op kerntaken pleit en al jaren om bepaalde dingen ook niet te doen, zoals Dudok en de binnenstad. Als u nu ook een keer naar het CDA luistert om soms geld niet uit te geven, zullen wij ook naar u luisteren. Voorzitter, veel Groningers die hebben moeite met - de heer Dijk, wou ik zeggen, maar zag zijn vinger wel - vinden van een betaalbare woonruimte en onze woningmarkt is vol en verhit. Binnen alle beperkingen die daarvoor gelden, staan we voor een grote woningenopgave. Het is belangrijk dat de woningen die gebouwd worden, betaalbaar zijn. Daarom is het goed dat er meer sociale huurwoningen worden gerealiseerd, maar binnen de plannen van de coalitie zie ik de meerwaarde niet het maximaliseren van de middenhuur naar 900 euro. Wanneer we onze corporaties dwingen ook in het segment boven de sociale huur onrendabel te gaan werken, zal dit de kwaliteit van deze woningen en de slagkracht van onze corporaties niet ten goede komen. Het CDA is blij met de extra investeringen in handhaving en het bestrijden van ondermijnende criminaliteit. Laatste punt, Voorzitter, dan rond ik af. Het rapport Groningse praktijken heeft laten zien dat dit hard nodig is, maar er is meer nodig. De burgemeester en de politie pleit al jaren voor meer camera's. We vinden het onverstandig dat de nieuwe coalitie dit niet lijkt te volgen.

Daarnaast moet er vol worden ingezet op de bestrijding van drugsgebruik en de daarmee gepaard gaande drugscriminaliteit. Voorzitter, de komende jaren zal het CDA zich blijven opstellen als een constructieve criticaster. We willen meebouwen aan een mooiere gemeente, vanuit de overtuiging dat niet de markt, niet de overheid, maar de samenleving het antwoord is op de vraagstukken van deze tijd voor wat echt belangrijk is. 02:23:07

Voorzitter : U krijgt als bonus nog een vraag van de heer Dijk. 02:23:11

De heer Dijk : Voorzitter, niet de markt, niet de overheid, maar de samenleving. Is het CDA het met de fractie van de SP eens dat het de afgelopen jaren wel erg veel markt was, heel weinig overheid en daardoor ook een individualiserende samenleving? Bent u met mij eens dat het heel goed is dat we een (gemeentelijke) overheid hebben die ervoor zorgt dat die samenleving kan gedijen en er daarmee sociale samenhang en solidariteit georganiseerd wordt? 02:23:42

De heer De Haan : Voorzitter, als we kijken naar de zorg en de woningmarkt, dan heeft het CDA altijd gezegd dat de woningmarkt is doorgeslagen en dat het goed is dat de overheid daar een rol in krijgt. Mijn pleidooi is vooral - hopelijk ook voor u - een spiegel geweest om in al het geweld van die publieke regie de samenleving niet te vergeten. Ik hoor vandaag veel debatten over de markt aan de ene kant - zoals mevrouw Jacobs van de VVD - en de overheid aan de andere kant. Het CDA kiest voor smaak drie en dat is de samenleving. Laten we die niet vergeten en keuzes maken die daaraan ten goede komen.

47

02:24:29

Voorzitter : Dank u zeer. Wij gaan naar de maidenspeech van de heer Van der Laan van Partij voor het Noorden. 02:25:00

De heer Van der Laan. : Voorzitter, dank. Allereerst van harte gefeliciteerd richting coalitiepartijen met het bereikte coalitieakkoord. Als enige nieuwkomer in de gemeenteraad van Groningen met twee zetels hopen wij af en toe het verschil te kunnen maken. Partij voor het Noorden heeft een geschiedenis van precies twintig jaar: meer noordelijk samenwerking, meer welvaart en welzijn, meer zelfbewustzijn en een eigen aardgasfonds. Dat waren 20 jaar geleden onze speerpunten. We kwalificeren ons als een pragmatische regionale partij met een sociaal hart, en zien ons als hoeder van het prachtige open Groninger landschap en de Groningse cultuur, dat Groningen op gelukkig nog veel plekken kent. De termen links en rechts proberen wij zowel binnen als buiten de partij zoveel mogelijk te vermijden. Dat leidt alleen maar tot polarisatie. We gaan er dus altijd voor de inhoud en zien onszelf als een hele serieuze maar ook toegankelijke politieke partij. Het coalitieakkoord ziet er goed uit, maar zoals gisteren een criticaster tegen mij zei: "Iedereen wil een hemel op aarde." We kunnen ons in grote lijnen vinden in de gedachtegang van de nieuwe coalitie.

We vinden de volgende zaken dan ook voldoende terugkomen, zoals ook wij verwoord hebben in ons verkiezingsprogramma: armoedebestrijding, meer woningen, aandacht voor dorpen en wijken, het buitengebied, groen, klimaat, energietransitie, mobiliteit en cultuur die op vele fronten terugkomen. Een paar opmerkingen: we hadden als één van de winnaars bij de verkiezingen graag aangeschoven bij de coalitievorming, in ieder geval op een aantal onderdelen mee willen praten over het coalitieakkoord. Wat dat betreft was het de afgelopen 8-9-10 weken behoorlijk stil. We missen dan ook de rol van de oppositie in het coalitieakkoord maar wat er niet is, kan nog komen en we hopen op een kritische en opbouwende rol van de gehele raad en niet alleen van de oppositie. Dat levert wellicht mooie gezamenlijke initiatiefvoorstellen op, evenals een actieve rol van zowel coalitie als oppositie. We hopen dat we als voltallige raad af en toe het verschil voor onze mooie gemeente kunnen maken. We komen in het coalitieakkoord vaak de volgende passages tegen en ik citeer: "Daarover gaan we in gesprek met de Rijksoverheid. Daarom gaan we bij het Rijk aandringen. We gaan daarover in gesprek met het Rijk. Om onze ambities te kunnen verwezenlijken is ook inzet van de Rijksoverheid nodig." Hoe nobel ook, als Partij voor het Noorden hebben wij grote twijfels bij de Rijksoverheid.

In de Provinciale Staten, waarin ik Provinciaal Statenlid ben, spreek ik vaker over een onbetrouwbare Rijksoverheid, zeker daar waar het gaat om het gasdossier. Maar niet alleen het gasdossier, ook de jeugdzorg, de WMO zijn over de schutting gekieperd door de Rijksoverheid. Ook de beloofde Zuiderzeelijn is ons door de neus geboord in 2007. De lijst met niet nagekomen beloftes is kortom erg lang vanuit de Rijksoverheid en in veel dossiers zien wij het Rijk, nogmaals, als een zeer onbetrouwbare partner. Dat heeft de recente geschiedenis ook meerdere keren helaas bewezen. Tegelijkertijd is dat ook een deel van ons bestaansrecht als Partij voor het Noorden, hoe gek dat ook moge klinken. Hoe onbetrouwbaarder Den Haag zich opstelt, hoe harder groeien als politieke partij. Dat is best wel triest. Dan terug naar het coalitieakkoord: we zien spoor vier als ambitieus. Samen maken we van Groningen een sterkere, sturende lokale overheid, en maakt het inwoners tegelijkertijd ook afhankelijker. Afgelopen vier jaar zagen we dat inwoners vaak teleurgesteld afhaakten omdat het bijna 48

vorige college hun ideeën doordramden en onvoldoende rekening hielden met omwonenden en betrokken bewoners. We zijn dan ook erg benieuwd in hoeverre de zeggenschap van bewoners zal toenemen met dit nieuwe college, maar hopen uiteraard op veel beterschap. Ook het activeren van inwoners, met name in de stad Groningen, voelt als een enorme uitdaging. Waarom zou je iets doen als inwoner, met op elke hoek van de straat tien ambtenaren die het allemaal beter weten of suggereren dat ze het beter weten en bovendien alle tijd hebben? Immers, zij worden betaald door de gemeente. Ik spreek vanuit eigen ervaring. Actieve bewoners en actieve vrijwilligersorganisaties zijn het goud van Groningen. Daarvoor hoeven wij niet naar Den Haag, maar naar onze eigen mensen. We hopen dan ook dat het college dat ook zo ervaart en wil luisteren en handelen naar de wensen van actieve bewoners en vrijwilligersorganisaties. Het leed van de herindeling in Haren zit nog diep bij de Harenaren. Zij zijn op basis van valse beeldvorming geannexeerd door Groningen, met hulp van de provincie Groningen. Juist in een gemeente als Haren waar de lijntjes kort waren en de betrokkenheid hoog, zien we nu een afnemend vertrouwen.

De herindeling is inmiddels al ruim drie jaar een feit, Voorzitter, maar onze partij voelt een morele plicht om voor Haren een stapje harder te lopen, juist om het vertrouwen terug te winnen van Haren en de rijen te sluiten. Voor wat betreft de financiën, maken we ons zorgen. Is er voldoende geld voor al die ideeën? Hoe kunnen we zonder de lokale lasten verder te verhogen, mooie dingen doen? Het college geeft aan dat ze de OZB niet zal verhogen. Tegelijkertijd zijn de prijzen van vastgoed, met name van woningen, enorm gestegen. Vorig jaar met 20 procent. Is er dan toch niet automatisch sprake van een OZBverhoging en wordt het percentage per 1000 euro WOZ-waarde ook aangepast? Oftewel, wordt er dan ook echt aan de knoppen van de OZB gedraaid? Of is het toch een verkapte OZB-stijging om de doodeenvoudige reden dat de woningprijzen behoorlijk zijn gestegen en nog steeds stijgen? Dan nog even over DifTar: we vinden dat bij een groene gemeente als de gemeente Groningen Diftar hoort. Diftar betekent dat veel inwoners bewuster zullen omgaan met afval en afval aantoonbaar minder zullen produceren. Dus mochten er partijen initiatiefvoorstellen willen nemen in die richting, zijn wij graag bereid daarover mee te praten en te beslissen. Voorzitter, we zijn een constructieve partij die graag wil meedenken en bijsturen waar dat kan.

Wij wensen het nieuwe college vanaf deze kant vier mooie, een boeiende jaren. Tot zover, Voorzitter. 02:32:22

Voorzitter : Dank u zeer en ook voor uw maidenspeech. De laatste spreker voor een korte schorsing is de heer Ram, Partij Voor de Vrijheid. Maidenspeech. 02:32:53

De heer Ram : Dank u wel, Voorzitter. Soms moet je de zaken van een positieve kanten bekijken. Het voordeel van een kleine partij is dat je altijd het laatste woord hebt en ook een mooi moment om een maidenspeech te houden na alle lange interrupties. Kort iets over mijzelf en daarna een politiek verhaal over het coalitieakkoord. Denis Ram, 48 jaar, mijn familie komt uit Den Haag, opgegroeid in Wassenaar. 02:33:20

Voorzitter : Moment, wij gaan even de naam herstellen, tenzij er een fusie is. In minuut zeven wordt er een fusie aangekondigd door Partij Voor het Noorden en de PVV. Maar dat is niet zo hè? 49

02:33:43

De heer Ram : Wie weet. 02:33:45

Voorzitter : Ga uw gang. 02:33:49

De heer Ram : Opgegroeid in Wassenaar in een rijtjeshuis in een gereformeerd gezinnen en wat later is iedereen van zijn geloof gevallen. Overigens zijn mijn voorouders uit Ureterp 400 jaar geleden getrokken naar het westen en dan naar het noorden. Op mijn twintigste ben ik vertrokken naar Groningen om Kunstmatige Intelligentie te studeren en wonen hier nu al 28 jaar met plezier. De reden waarom ik 'nu' zeg, is omdat het begin van mijn studie niet heel erg gemakkelijk was. Behoorlijk overvallen door pleinvrees, ongelooflijke sociale angsten, een ongedefinieerde angst vergelijkbaar met alsof er een trein of je af rijdt terwijl je niet weg kan komen. En dat de hele dag lang. Het heeft mij 10 jaar van mijn leven gekost om daar overheen te komen. Gelukkig was de zorg toen wel op peil, grotendeels nog voor de grote bezuinigingen van paars. Dus al een tijdje geleden. Nu sta ik hier een speech te houden voor bijna 100 mensen zonder spanningen. Als het gaat mij een persoonlijke ontwikkeling, ben ik daar wel trots op. Het levende bewijs dat persoonlijke verandering wel degelijk mogelijk is en wellicht hoop voor anderen die soms de hoop en vertrouwen verloren hebben. Politiek is soms ook een stukje therapie, Voorzitter. Ik heb wel niet de gemakkelijkste partij gekozen, dus ook dat is een uitdaging.

Na mijn studie ben ik aan de slag gegaan bij het Home, later [onhoorbaar 02:35:19] en door de PVV gevraagd om voor een klasje deel te nemen. Al 12 jaar lang politiek actief, eerste in de Staten en met mijn raadslidmaatschap begint er hier weer een nieuw hoofdstuk. Waarom de PVV? Eerst trouwens Fortuyn. De reden dat ik mij aangesloten heb bij de PVV is omdat Nederlanders en Groningers in mijn optiek altijd een-nul achterstaan in dit land. En de hardwerkende Groningers voor lief worden genomen. De multiculturele segregatie zie je het hardst in de Groningse volkswijken en waar mensen zich vaak in de steek gelaten voelen. En daar wil ik voor opkomen, Voorzitter. Wat wil ik doen? Een lokale volksvertegenwoordiger zijn die authentiek en benaderbaar is. Met andere woorden, de wijken en dorpen in, inwoners ontmoeten en hun noden inbrengen in de raad. Dus geen technocraat-achtig bureau die symboolpolitiek bedrijft. Dan het coalitieakkoord, Voorzitter, toch een stukje politiek. Ik wilde beginnen over het kartel, maar de vraag is of de Partij voor de Dieren en de SP al lid zijn. Een andere observatie, Voorzitter, en dat doet me wel vreemd aan, maar als het over de rechtervleugel van deze coalitie gaat, gaat het nu over de ChristenUnie en de PvdA. Dat geeft ook wel direct aan hoe ultralinks deze coalitie is.

Wanneer ik dit ultralinkse coalitieakkoord las met al die woke cartoons en eiwittransitie, bedacht ik mezelf: het is wel heel makkelijk om cynisch te gaan doen. Een akkoord dat zo ver van de burger af staat. Een akkoord in mijn optiek van helaas vergeten groepen, en zal er een paar noemen: de oorspronkelijke Groningers, boeren, starters, ouderen, midden- en kleinbedrijf die het heel lastig krijgen, sociaal kwetsbaren die gaan lijden onder de energietransitie, wellicht andersdenkende - dat gaan we zien in deze periode - maar ook modale gezinnen die nu een hogere energierekening hebben, met de rug tegen de muur staan en zo dadelijk gedwongen worden om op het warmtenet aangesloten te worden. Voorzitter, een algemene constatering over het coalitieakkoord: in mijn optiek doet de gemeente te veel, neemt te 50

veel hooi op haar vork en heeft te veel ambities. Net zoals bij het vorige college, heeft deze nieuwe coalitie heel veel deelprogramma's, beleidsnota en instellingen. De PVV wil de komende periode ook oproepen om een scherpe discussie te houden over kerntaken, veiligheid, inkomen, sociale voorzieningen, armoedebestrijding wonen en zorg. Dat is voor ons noodzakelijk, want er is te weinig personeel. We staan voor enorme opgaven en staan pas aan het begin van de vergrijzing. Dus moeten er keuzes worden gemaakt. De punten die de PVV wel kan steunen: de extra uitgaven op spoor één, de bestaanszekerheid en ook de gelijke kansen voor Groningen. Als PVV hebben we een eigen kijk op de basisbanen, maar we zien ook uitgaven voor zorg, veiligheid, leefbaarheid en ondermijning. Dat vinden wij een goede ontwikkeling. Er zijn extra investeringen voor armoedebestrijding en schuldenverlichting, en daar zijn we voor. Kortom, de sociaalmaatschappelijke ontwikkelingen waar mijn voorganger Ton van Kesteren zo op hamerde. We hadden dit ook wel een een onsje meer gewild, maar je kan niet alles krijgen. Spoor drie kunnen wij ook steunen: sterke wijken, onderwijs en werkgelegenheid. De uitgaven voor cultuur mogen van ons een onsje minder. Ik ga niet ingaan op de analyse, want dat kost teveel tijd.

Het punt van de zeggenschap is een stap in de goede richting, met de kanttekening: meer overheidsregie vanuit een dwingende, linkse en sociale ideologie is toch het tegenovergestelde van het centraal stellen van de burger. Ik vraag me af hoe dat gaat vorm gegeven worden. Waar willen we als PVV direct van af als we dit coalitieakkoord lezen? Dat is spoor twee, met een aantal goede punten zoals: isolatie van woningen, Kardingen, verbeteren van wijk- en dorpscentra. Maar voor de rest mag dat hoofdstuk bij ons direct de prullenbak in. Al die gekkigheid over energie- en de eiwittransitie, is voor ons geen noodzaak. Het stukje levensvreugde dat inwoners hebben bij het eten van een stukje vlees wordt afgenomen. Zonde, Voorzitter. Als je dit schrapt, heb je gelijk tien miljoen over voor extra armoedebestrijding of voor een sportzaal in de Wijert. Wat jullie nog steeds niet zien - en dat is nog steeds niet geland als het gaat om deze energietransitie - is dat als het met zon en wind gepaard gaat, je extreem afhankelijk bent van de back-up gas. Elektriciteit uit zon en wind is extreem onberekenbaar en alleen met gascentrales kun je deze fluctuaties op te vangen. Jullie zien helaas nog steeds niet dat dit de vraag naar gas vergroot. Dat is een van de reden waarom wij nu in een energiecrisis zitten. Ik zal afronden, Voorzitter.

Nog een stukje over de financiële dekking: extra uitgaven komen grotendeels uit het meerjarenbeeld en verwachtingen voor de komende vier jaar. Onze verwachtingen zijn toch wat realistischer. we zien een economische crisis op ons afkomen en vele financiële tegenvallers en daarmee moeten we rekening houden. Een buffer houden voor goede armoedebestrijding. Desondanks wens ik dit nieuwe college en deze nieuwe coalitie coalitie veel succes, want de uitdagingen zijn enorm. Dank u wel, Voorzitter. 02:41:47

Voorzitter : Van harte gefeliciteerd met uw maidenspeech. Dames en heren, ik stel u voor we zitten goed in de tijd en zijn ook wat later begonnen - dat we even tien minuten de benen strekken en dan komen we weer met geheel vernieuwde energie - en wellicht dat iemand nog een koek heeft gegeten - terug. Tien minuten schorsing tot vijf over tien.

4. Afscheid Benoeming en installatie wethouders

51

02:50:53

Voorzitter : Ik verzoek de leden van de raad en het publiek hun plaats weer in te nemen. Wilt u uw collega's waarschuwen dat de vergadering weer begint? Verzoek aan de raadsleden hun plaats weer in te nemen. Ik heropen de vergadering. 02:52:32

Voorzitter : Dames en heren, ik ga u even uitleggen wat wij de komende minuten gaan doen. Wij hebben zojuist de beschouwingen over het coalitieakkoord afgerond. Dat zal ongetwijfeld nog een vervolg krijgen de komende weken, omdat er nog paar stukken op de agenda staan met daarin eventuele thema's, die men omwille van de tijd niet meer helemaal heeft kunnen uitdiepen. Wij gaan over tot de benoeming en installatie van wethouders en dat gaat als volgt: de fractievoorzitters van de beoogde coalitie zullen de kandidaatwethouders aan ons voorstellen. Dat zal van de kant van GroenLinks gebeuren door Jeffrey van Joorn. Voor de Partij van de Arbeid zal Julian Bushoff dat doen. Voor Partij voor de Dieren had Wesley Pechler Kirsten de Wrede voor kunnen stellen. Jimmy Dijk zal dat namens de SP doen en namens de ChristenUnie zal Sten Wennink dat doen. Dan leek het ons wel zo charmant dat de kandidaat-wethouders in de gelegenheid worden gesteld om heel kort - we hebben net maximaal een minuut afgesproken - zichzelf toch even te introduceren. Er kijken mensen meen en misschien bij een enkele denken: ik zou het toch wel prettig vinden als ik even een beetje weet wie dat is. Dus ik geef gelegenheid aan de kandidaat-wethouders, die daar prijs opstellen, om zichzelf voor te stellen. Maar dat is heel kort, want we kunnen de komende vier jaar nog volop van hen genieten.

Dan zal de Voorzitter van de commissie Onderzoek geloofsbrieven van de kandidaat-wethouders, dat is mevrouw Jacobs, het verslag van bevindingen met ons delen. Dan zal er een commissie worden geïnstalleerd voor het opnemen van de stemmen. Omdat het om personen gaat, is dat een schriftelijke stemming en het verzoek zal richting Mirjam Gietema, Mariska Sloot en Mirte Goodijk gaan om als commissie van stemopneming te willen fungeren. Dat is een hele eer en een zwaarwegende opdracht, waar altijd assistentie bij aanwezig is. Als dat geregeld kan worden op die manier, zal dat gebeuren. Dan wordt er gestemd. Die stemmen moeten worden geteld en hebben we even een schorsing. En dan wordt de uitslag bekendgemaakt. Zo zal het gaan. Duidelijk? Vragen? Geen vragen? duidelijk: vragen, geen vragen. Ik geef het woord aan de heer Van Hoorn van GroenLinks. 02:55:59

De heer Van Hoorn : Dank u wel, Voorzitter. Namens GroenLinks dragen wij voor: Mirjam Wijnja, Philip Broeksma en Manouska Molema. Dank u wel, Voorzitter. 02:56:15

Voorzitter : Dank u zeer. De heer Bushoff. 02:56:20

De heer Bushoff : Voorzitter, ook ik kan het kort houden. Normaal is dat niet de beste winstwaarschuwing als ik begin met praten, maar dat kan nu echt, want de wethouders gaan zichzelf nog voorstellen en links van mij is dat Carine Bloemhoff en rechts van mij, Rik van Niejenhuis. 02:56:33

Voorzitter : Dank u zeer. Meneer Pechler, wie had u willen voorstellen? 52

02:56:39

De heer Pechler : Ze glundert door afwezigheid en dat is onze wethouderskandidaat Kirsten de Wrede. 02:56:50

Voorzitter : De heer Dijk. 02:56:52

De heer Dijk : Voorzitter, de SP-fractie draagt de heer Eikenaar voor als wethouder. 02:56:57

Voorzitter : Dank u zeer en de ChristenUnie. 02:57:01

De heer Wennink : Dank Voorzitter, vier jaar geleden mochten wij naar 75 jaar oppositie voor het eerst een wethouder aandragen en wij zijn zeer blij dat wij vier jaar later opnieuw diezelfde wethouder, Inge Jongman, mogen aandragen. 02:57:15

Voorzitter : Dank u zeer, dat zijn de kandidaat-wethouders. Dan geef ik graag Mirjam Wijnja de gelegenheid of zij de kandidatuur aanvaardt en zich even kort introduceert. Gaat uw gang. 02:57:27

Mevrouw Wijnja : Dank u wel, Voorzitter. Ik zal het heel kort houden, want ik ben al heel vaak aan het woord geweest vanavond. Ik ben Mirjam Wijnja en inmiddels acht jaar raadslid. Eerst in het mooie Ten Boer en de laatste jaren in Groningen. Ik ben heel erg vereerd dat ik door mijn partij wordt voorgedragen als wethouderskandidaat en aanvaard dat graag. 02:57:46

Voorzitter : Dank u zeer, de heer Broeksma. 02:58:33

De heer Broeksma: Mijn naam is Philip Broeksma. Vereerd om opnieuw voorgedragen te zijn als kandidaat-wethouder door mijn partij. Afgelopen drie jaar was ik al wethouder in gemeente Groningen, nadat ik ook al vier jaar wethouder geweest was in de gemeente Winsum, na een carrière in de Hanzehogeschool en de Rijksuniversiteit. Dank u wel, Voorzitter. 02:58:50

Voorzitter : Dank u zeer. Manouska Molema. 02:59:06

Mevrouw Molema: Dankjewel. Voor mij is het de eerste keer dat ik hier sta. Ik ben Manouska Molema en ben enorm vereerd dat ik namens de GroenLinks-fractie Groningen wordt voorgedragen als wethouderskandidaat. Ik wil vanaf deze plek hen enorm bedanken voor het vertrouwen wat ze daarin hebben richting mij. Ik ben al sinds 2006 actief in de politiek voor GroenLinks in Overijssel. Ik ben heel lang raadslid geweest, wethouder, en Statenlid en wij mogen met ons gezin ervaren dat er niets boven Groningen gaat. Dat is heel spannend en het is heel erg fijn dat ze wel bereid zijn om mee te verhuizen naar Groningen. Ik heb er enorm veel zin in. Voor mij gaat politiek over waarden en idealen die je hebt en hoe je kijkt naar hoe je de wereld beter kan maken met elkaar. Ik word enorm blij van het 53

coalitieakkoord wat er ligt, waarin die waarden en gedrevenheid enorm aanwezig is en ook de verbinding zoeken met de samenleving. Ik heb er zin in om samen met jullie als raad, het college de ambtelijke organisatie, de inwoners, de maatschappelijke organisaties en de ondernemers aan de slag te mogen gaan. Dus dat ben ik. 03:00:19

Voorzitter : Dank u zeer, dan voor de Partij van de Arbeid, Carine Bloemhoff. 03:00:23

Mevrouw Bloemhoff : Dank u wel, Voorzitter. Ik ben Carine Bloemhoff en ben nu wethouder Werk, Participatie, Onderwijs en Oude wijken, zoals u allemaal wel weten. Ik vind het een enorme eer om opnieuw voorgedragen te worden. Ik ben de politiek in gegaan om te zorgen voor gelijke kansen voor kinderen en dat iedereen aan het werk komt en mee kan doen. Het is een enorme eer en ben mijn partij heel dankbaar dat ik opnieuw wordt voorgedragen als wethouder van Werk, Participatie, Onderwijs en daarbij Economische Zaken. Ik heb er ontzettend veel zin in om vol op het nieuwe terrein EZ te gaan en kijk uit naar de samenwerking met de ambtelijke organisatie. Die was al goed en daar gaan we mee door. 03:01:03

Voorzitter : Dank u zeer. Rik van Niejenhuis. 03:01:09

De heer van Niejenhuis : Dank u. Voorzitter, ik ben Rik van Niejenhuis. Ik zat de afgelopen drie jaar in de raad en ik wil in een minuut iets vertellen over de intentie waarmee ik deze functie ga aanvaarden. Gisteren liep ik een hele mooie stad die ik nog niet kende. Onze burgemeester refereerde daar eerder vanavond al even aan. Ik wandelde daar zonder kaart en zonder voorbereiding. Ik liet mij steeds leiden door het uitzicht aan het einde van de straat en mijn verwondering. Het was prachtig om dat te ervaren. Voor mij als planoloog komt aan die verwondering op het einde van de dag ook een eind, want dan begint de analyse en het oordeel: is het fijn om hier te zijn? Is dit een mooie stad? Voor wie werkt het wel en voor wie niet? Geeft het antwoord op de uitdagingen van deze tijd: klimaat, hitte, betaalbaarheid toegankelijkheid? En ik wil hier hardop tegen mezelf en u zeggen: de fysieke ruimte die grotendeels door ons gemaakt is, of het nu over landschappen of gebouwen gaat, is er om te huisvesten wat wij met elkaar belangrijk vinden. Die is er niet voor zichzelf. Die fysieke ruimte is dienbaar aan al het leven wat daar plaatsvindt. Al dat leven zeg ik daar even bij, ook richting onze nieuwe coalitiegenoot Partij voor de Dieren. Daarom ben ik heel blij en zeer vereerd dat ik dit als wethouder mag gaan doen met de portefeuille wonen, ruimtelijke ordening en wijken.

Ik hoop dat ik zo kan bijdragen aan een gemeente waar het voor iedereen prettig leven is. Tot slot, Voorzitter, met de verwondering die ik gister voelde komen er niet. Er is meer nodig dan dat alleen. Na verwondering en analyseren, komt plannen: wij gaan bestaande plannen uitvoeren en nieuwe plannen maken om te zorgen dat iedereen mee kan doen in deze gemeente. Ik zeg wij, want ik kijk er naar uit om samen met de Groningers, met onze bedrijven en ook instellingen, mijn collega's in het college en u als raad samen te werken. Ik sluit dan ook af door Jacques Wallage te parafraseren: "De rol van wethouder is een geleende rol. Ik geef daarvoor terug en betekenisvolle dialoog." Ik hoop en ik reken op uw bijdrage in die dialoog en ik kijk uit naar onze mooie gesprekken en debatten over de toekomst van onze mooie stad. 54

03:03:20

Voorzitter : Dank u zeer, Kirsten de Wrede hebben wij dus nog tegoed. Daar zijn we heel blij mee. Eelco Eikenaar. 03:03:34

De heer Eikenaar: Dank u. Eelco Eikenaar, zeven jaar raadslid geweest van deze prachtige stad. Volgens mij is dat de mooiste functie die je hier kan uitoefenen. De tweede mooiste functie is wethouder in deze stad, waar ik geboren en getogen ben, het grootste deel van mijn leven heb gewoond en geleefd en waar mijn kinderen nu opgroeien. Ik ben zeer vereerd dat ik een bijdrage mag leveren aan de toekomst van deze stad, waar ik enorm veel van hou, waar ik mij thuis voel. Ik hoop vooral dat wij in deze stad de groeiende tweedeling die we in het hele land, in de hele wereld zien, vanaf hier mede kunnen bestrijden en verlichten voor onze inwoners. Volgens mij ligt daar een heel mooi programma voor. Ik zie van harte uit naar de samenwerking met uw gehele raad. Volgens mij gaan we er vier mooie jaren van maken. Dank u. 03:04:35