29-06-2022, verslag gemeenteraad 17.00 uur - Topweer.pdf

Inhoudsopgave Gemeenteraad ................................................................................................................................... 2 1.

Opening en mededelingen ......................................................................................................... 2

2.

Afscheid wethouders Glimina Chakor, Isabelle Diks en Berndt Benjamins................................. 3

3.

Bespreking Coalitieakkoord ...................................................................................................... 16

4.

Afscheid Benoeming en installatie wethouders ....................................................................... 51

5.

Installatie raadsleden (vacatures vanwege wethoudersbenoemingen) ................................... 58

6.

Benoeming agendacommissie (raadsvoorstel 22-6-2022) ....................................................... 60

7.

Bekrachtiging geheimhouding van: d.d. 22 juni 2022 met registratienummer 328317-2022 . 60

8.

Sluiting...................................................................................................................................... 60

1

GEMEENTERAAD VAN WOENSDAG 29 JUNI 2022 17.00 UUR Voorzitter: K. Schuiling (burgemeester) Namens de raad: M. Wijnja (GroenLinks), F. Folkerts (GroenLinks), E. Hillekens (GroenLinks), J. van Hoorn (GroenLinks), J. Jones (GroenLinks), B. Leemhuis (GroenLinks), S. Middelhuis (GroenLinks), H. Sietsma (GroenLinks), T. van de Vendel (GroenLinks), J. Bushoff (PvdA), R. Gierkerk (PvdA), R. van Niejenhuis (PvdA), J. van Veen (PvdA), E. van der Weele (PvdA), M. Gietema (D66), J. Lo-A-Njoe (D66), M. Martinez Doubiani (D66) A. Poelstra-Bos (D66), K. de Wrede (PvdD), J. Bosma (PvdD), W. Pechler (PvdD), T. van Zoelen (PvdD), A. Sijbolts (Stadspartij 100%), Y. Menger (Stadspartij 100%), H. Moerkerk (Stadspartij 100%), M. Sloot (Stadspartij 100%), J. Dijk (SP), D. Brandenbarg (SP), H. de Waard (SP), I. Jacobs-Setz (VVD), E. Akkerman (VVD), R. Heiner (VVD), S. Bosch (Student&Stad), M. Goodijk (Student&Stad), K. de Groot (Student&Stad), S. Wennink (ChristenUnie), J. de Haan (CDA), E. Armut (CDA), L. van der Laan (PvhN), E. Bernabela (PvhN), D. Ram (PVV) Namens het college: M. Wijnja (wethouder), P. Broeksma (wethouder), M. Molema (wethouder), C. Bloemhoff (wethouder), R. van Niejenhuis (wethouder), K. de Wrede (wethouder), E. Eikenaar, (wethouder), I. Jongman (wethouder) Namens de griffie: J. Spier

Gemeenteraad 1. Opening en mededelingen 00:22:51

Voorzitter: Dames en heren, een aantal mensen van ons was precies op tijd, zoals u gemerkt heeft. De één die kwam uit Westfriesland en de andere kwam uit Stockholm. Dan is het wel logisch dat je op degene die uit Stockholm komt even iets langer wacht omdat er nog een dringend telefoontje moet worden gepleegd. Maar Rik we zijn blij dat je er bent. Ik ben ook blij dat ik hier binnenkort weer live kan spreken. Als ik jou bel, dan zie ik je in heel gevaarlijke situaties waardoor het niet lukt. Beste mensen, wij hebben twee dingen te doen deze vergadering: afscheid nemen van een aantal wethouders, installatie van een nieuw college. Dat zal waarschijnlijk gepaard gaan met nog wat opmerkingen over het collegeprogramma maar dat is allemaal na de pauze en na het diner. Er moet ook even iets aan de administratie worden gedaan, want bij de installatie kunnen wij helaas één van de beoogde kandidaatwethouders niet installeren. Kirsten de Vrede is geveild en dat betekent dat wij haar in de eerste plaats natuurlijk heel veel beterschap wensen vanaf deze plek, in de tweede plaats een traantje pinken vanwege het feit dat ze hier de boel niet komt op luisteren. In de derde plaats vanuit de wetenschap dat de heer Pechler haar rol zal overnemen en ook wel weer het lichtpuntje daarvan zien.

In de vierde plaats zien we uit naar een volgende bijeenkomst waarin wij als u dat allemaal goed vindt tenminste of althans een meerderheid over zullen gaan tot de installatie van Kirsten de Vrede als wethouder van onze mooie gemeente. Dat gezegd zijnde moet ik ook mededelen dat Tim van de Vendel ook afwezig is. Dat betekent dat we over kunnen gaan tot vaststelling van de agenda. Ik zie dat er nog een paar andere leden onderweg zijn. Dat klopt, die zullen nog komen, dus die mogen wij nog begroeten. Dan 2

iets over de orde van deze vergadering. Wij gaan straks over tot het afscheid nemen van een aantal wethouders. Die zullen door mij worden toegesproken Benny Leemhuis zal Glimina Chacor toespreken. Glimina zal zelf ook nog een aantal woorden tot ons richten. Ik zal daarna Isabelle Diks toespreken en ook Berndt Benjamins. Nestor zal Isabelle en Berndt dan toespreken en Isabelle en Berndt zullen afzonderlijk van elkaar, dus ik hoop niet zin voor zin of een dat ze de A is van dit en de B is van dat, van die vreselijke dingen. Ik hoop dat ons dat allemaal bespaard zal blijven. Maar we zullen natuurlijk altijd nog een paar stichtelijke woorden van hen meekrijgen voor de rest van de periode. Het zou zomaar eens kunnen zijn dat we ongeveer een kwart over zes beland zijn. Dan zal de commissaris zijn entree maken en aangezien wij zolang van de gastvrijheid van deze locatie gebruik mochten maken, plus de hele ondersteuning vanuit zowel het bestuur als de ambtenaren en wij niet van de straat zijn, leek het ons in ieder geval wel gepast om het Provinciaal bestuur en de ondersteunende diensten te danken voor de gastvrijheid die ze ons zo lang hebben verleend plus dat ook van een kleine attentie gepaard te laten gaan. Dat neemt natuurlijk een paar uur in beslag.

Dan is het half zeven en gaan we eten, dat kan in de binnentuin en de kantine van het provinciehuis en dan gaan we zo rond half acht, maar dat zullen we straks wel zien over tot bespreking van het coalitieakkoord en aan het eind daarvan de installatie van de wethouders en nog een paar benoemingen. Dat is het globale, maar dat zal ik na de pauze wel met u doornemen. Zijn daar nog op of aanmerkingen over of kunt u daarmee uit de voeten?

2. Afscheid wethouders Glimina Chakor, Isabelle Diks en Berndt Benjamins Dan gaan we verder. Ik heet alle gasten van harte welkom. We hebben geprobeerd in deze setting van topweer met wat struiken het toch een beetje feestelijk te laten zijn. De grootste feestelijkheid is natuurlijk dat een van onze jongste inwoners van de gemeente Groningen hier aanwezig is. Die wordt nu lieflijk toegesproken door haar moeder. We zijn blij dat die er is, zolang dat duurt met kleine kinderen, laat maar even zien. Het is een schatje, kan ik u verzekeren. ik heb net even zelf gekeken. Ik heb daar natuurlijk kijk. Er zit wel echt heel veel haar op. Het lijk net als de baby van Paul De Rook, die trof ik ook gisteren. Het is ook weer een prachtige baby. We zijn er allemaal heel blij mee. Maar natuurlijk vooral voor jou heel hartelijk gefeliciteerd. Beste mensen, ik ga eerst even iets zeggen wat een wat persoonlijk karakter heeft. Daarna ga ik over tot de speech. Ruim twee jaar geleden mocht ik in een college komen en Paul de Rook heb ik net al even laten passeren. Mathias Gijsbertsen heb ik net ook genoemd. Bernds kende ik natuurlijk vanuit zijn rol als vicevoorzitter en Glimina heb ik ontmoet in de kennismakingsgesprekken en daarna kwam isabelle ook de gelederen versterken.

Ik wil vanuit de grond van mijn hart zeggen dat het een voorrecht is als burgemeesters met zo een team te hebben mogen samenwerken. Dat daar nu wat verandering in komt, hangt natuurlijk samen met een kleine aberratie die begonnen is bij Thorbecke en dat heeft te maken met de verkiezingen die wij hier af en toe in dit land organiseren. Gelukkig maar, zou ik willen zeggen, maar ik wil wel hier in ieder geval gezegd hebben dat het ongelofelijk fijn werken is in Groningen en dat hangt heel erg samen, niet alleen met u als raad, maar daar heb ik al wel eens een keer wat over gezegd maar zeker ook met de wijze waarop wij in het college met elkaar hebben mogen werken. Ik vond het een 3

groot plezier en ik zie ook uit naar de samenwerking met de toekomstige wethouders. Glimina zei laatst in een tussenzin opeens: het zou toch wel heel mooi zijn toen we in de radesingel liepen, dat de wethouders of dat de raadsleden het gedicht van onze stadsdichter wat in de radesingel zo prominent aanwezig is, waarvan een klein fragment in de Kreupelstraat hangt en het rolletje wat u op uw bureau aantreft dat is dus de geste van Glimina aan u allen. Groninger ben je ongeacht als je hier goed luistert hoor je allang geen ruis meer. Iets anders wezen dan jezelf heeft ons nooit gelegen. Voldoen aan een bedachte norm, evenmin. Hier op een plek als deze in zo een dorp en stad, zo een buurt en straat, vraagt niemand je meer te zijn dan jezelf en zeker ook niet minder. Precies daarom was je al die tijd genoeg in een dorp en stad die je van tijd tot tijd zag, kleiner wordend in je achteruitkijkspiegel maar altijd een weg naar terugvond. Door onze immer voorwaartse belofte, een onbreekbaar contract, een onlosmakelijk samen komen. Onderling zijn we allemaal één voor één vreemde van elkaar. Maar hier hoort men elkaar, ziet men elkaar en als je hier goed luistert, hoor je allang geen ruis meer, want we zijn allemaal geleid, want we zijn allemaal net even anders. We hebben zo veel dingen gemeen. Het belangrijkste is dat we van elkaar verschillen. De tijd kabbelt stilletjes voorbij.

Het vergaat voor ons allemaal: Hetzelfde maar het verschil, en daarmee het samen komen schuilt in het terugblikken en in het samen vooruit durven kijken, te beleven en het doorvertellen van het dorp en stad voor de jonge dame en de oude vrouw, voor het kind van toen en de jongeren van nu. Groningen ben je ontegenzeggelijk, ongeacht de plek van je eerste thuis, ongeacht kleur of tint, ongeacht van waar je kwam, ongeacht de weg die er ook maar pracht, ongeacht hoeveel tijd je hier hebt liggen. Groningen ben je zolang jij jezelf bent. Dat is het gedicht van Mairon dat u allemaal meekrijgt en dat u hopelijk allemaal koestert. Maar wie is Glimina Chacor, die vraag lag op ieders lippen na 18 november 2018. Je hebt als lijsttrekker van GroenLinks bij de herindelingsverkiezingen bijna 10.000 stemmen gekregen, de meeste stemmen van allemaal. Onder jouw leiding scoorde jouw partij monsteroverwinning van vier naar 11 zetels, bijna een verdriedubbeling. De grootste partij in de raad voor het eerst. In de mediawet werd je opeens de Femke Halsema van Groningen genoemd en in de raad wisten we al wie Glimina Chakor was. Je was al raadslid en fractievoorzitter geweest voordat je wethouder werd. Het college had als ambitie de nieuwe gemeente Groningen gelukkiger groener en socialer te maken en jij was er vooral voor het groener maken.

Dat heb je met hart en ziel gedaan, bijvoorbeeld op het gebied van groen en klimaat adaptatie. Er kwamen heel veel bomen bij, ondanks dat bij sommige het beeld bestond dat jij in de gemeente vooral bomen aan het kappen was. Je kwam ook met de voedsel agenda om inwoners aan te moedigen, te ondersteunen, gezondere keuzes te maken en duurzame productie en verwerking van voedsel te stimuleren. Meer plantaardig eten op weg naar duurzaam en gezond was een doelstelling uit jou voedsel agenda. Je bent ook van het tegel wippen Glimina, sterker nog je was er steengoed in. We hebben Leeuwarden verslagen in het kader van de operatie Steenbreek konden we met jou de 3000 ste geveltuin in Groningen begroeten en zelf stak je ook de handen uit de mouwen. We zagen foto's van jou in een blauwe overal en een schop in je handen, een roze schop. Verder streed je voor een divers en inclusief Groningen en kwam met de diversiteitsagenda 2.0. Zo zagen we voor het eerst de transgender vlag aan de Martinitoren hangen, tijdens de internationale transgender zichtbaarheidsdag op één maart en je zei daarbij, deze vlag is een symbool van tolerantie, zolang dit soort symbolen nodig zijn om te laten zien dat iedereen zichzelf mag en kan zijn in 4

Groningen blijven we vlaggen. uithangen. Evenementen was één van de onderdelen van jou brede portefeuille. Je kreeg de raad mee in jouw voorstel om van het stadspark een evenemententerrein te maken en daar zullen nog heel veel mensen een hoop plezier aan beleven, heel recent nog, met optredens van onder meer de simple minds, green day en guns and roses voor 10.000 mensen. Ik heb mijn ogen uitgekeken. Niet iedereen in Groningen is er blij mee, dat is ook een feit, hoewel je anders wil. Het lukt niet altijd om het iedereen naar de zin te maken, en van jou is dan ook de uitspraak: wie wethouder wil zijn, moet een dikke huid hebben. Niet alles lukte. Onderdeel van je portefeuille was afval, een onderwerp waarover we vaak en ook nog vakak zullen debatteren soms tot diep in de nacht. Je had het graag gewild met diftar kwam er niet. We gaan het er vast nog wel eens een keer over hebben, maar dan zonder jou. Ook zonder diftar ging je in gesprek met inwoners over verbetering van het afvalbeleid en dat heeft geleid tot de week van het afval. De resultaten worden gebruikt om de ambitie van een afvalvrije gemeente Groningen in 2030 te verwezenlijken. Glimina, we nemen afscheid van jou, van jou als wethouder, van jou als politica.

Je had al in een vroegtijdig stadium aangegeven te willen stoppen met het politieke werk na acht jaar gemeentepolitiek je zoekt een nieuwe uitdaging met een betere balans tussen werk en privé, een issue overigens waar we rond de raadswisseling meer mensen over horen van wie we afscheid namen. We danken je voor je enorme inzet voor de inwoners van de gemeente Groningen en daar hoort een cadeautje bij volgens mij en een applaus voor. Mag ik jou het woord gevenDank u wel, Voorzitter. Mij is gevraagd hier in deze vergadering een toespraak te geven over en voor Glimina. Dat doe ik graag, want ik heb haar zien komen, heb lang met haar samengewerkt, een geweldige verkiezingsoverwinning behaald en met haar een coalitie uitonderhandeld. Hallo Glimina en Anton, fijn dat je er ook bent! Ik mag wat over je vertellen bij je afscheid hier in de raad, na een periode als raadslid en een periode als wethouder. Acht jaar inzet voor de publieke zaak, maar dat omschrijft het denk ik niet het best. Het zijn acht jaar inzet voor mensen, want volgens mij tekent dat je inzet, niet alleen als raadslid en als wethouder, maar ook al ver daarvoor als welzijnswerker. Je zet je in voor mensen en je zoekt altijd de mens achter de onderwerpen waar jij je voor inzet en waar je voor verantwoordelijk bent.

Dat begon dus al vroeg, maar dat werd zeker duidelijk toen jij in 2012 gekozen werd als landelijk welzijnswerker van het jaar, als je terugluistert wat mensen toen al over je zeiden: je zette de mens centraal, je ging erop af, je maakte contact en zo wilde ge de situatie van mensen verbeteren. Dat was ook de tijd dat je nadacht over hoe je je anders kon inzetten voor mensen en je ging nadenken over de stap naar de politiek. Ik weet dat het toen helemaal niet vanzelfsprekend was dat je bij GroenLinks zou komen en dat was ook helemaal niet vanzelfsprekend dat een talentvol persoon maar naar GroenLinks zou gaan, want dit was een tijd van [onhoorbaar] een felle strijd om het voorzitterschap van de partij, het befaamde stekker incident en een jammerlijke nederlaag in de Tweede Kamer. Dat terwijl we in Groningen net in de oppositie zaten na het afschieten van de tram. Het is dus eigenlijk het moment om jou daarvoor te bedanken en dat je ondanks al dat toch koos voor GroenLinks. Na de verkiezingen kwamen we met vier leden in de raad. in een fractie met toch nog vier leden, want een tijdje rekenen we met iets van één of twee misschien en waar Mathias uitging als wethouder, ik voor fractievoorzitter werd, bestuurde jij samen met Chris Van der Veen ons sociale domein, en dat deed je met verven.

Je zet hier met succes in voor de ondersteuning van alleenstaande studerende moeders, zorgde voor een betere laptopregeling voor leerlingen waarvan de 5

ouders het niet konden betalen en je zette je samen met Jasper in voor de verduurzaming en energiebesparing van sportfaciliteiten. Je was meteen met lef en elan aan de slag gegaan. Je nam ook een opvallende verschijning en persoonlijkheid mee het stadhuis in, altijd goed en verzorgd gekleed en voor onze fractiemedewerker was het ook even wennen. Je vroeg al vrij snel of je in de fractiekamer een eigen plank kon krijgen waar in het vervolg jou nette schoenen met hakken konden staan? Die vraag had onze Jan na meer dan twintig jaar als fractiemedewerker voor GroenLinks nog nooit gekregen. Je wist duidelijk te verwoorden wat jij ergens van vond, waar binnen onze partij de meningen over de koopzondag precies verdeeld waren. Koos jij voor een duidelijke en blijer stellingname hierover. Toen wij als raad overvallen werden met een gat van zes miljoen euro bij martiniplaza en of we dat met spoed wilden beschikbaarstellen stak jij niet onder stoelen of banken hoezeer je daarvan baalde en je bleef bovenop het dossier zitten.

Toen ik wegens ziekte verlof moest nemen stapte jij als vanzelfsprekend naar voren en nam voor mij waar in een spannende tijd, ondanks de afspraken in het coalitieakkoord bleek vliegveld Eelde voor de zoveelste keer geld te moeten hebben, door stevig onderhandelen van jouw kant wisten we de gemeentelijke bijdrage te halveren en hetzelfde bedrag voor Groen en duurzaamheid erbij te krijgen. Daarvan zal gelukkig de gemeente Groningen nog wel jaren lang de vruchten plukken. Je had de smaak te pakken gekregen en je nam de verantwoordelijkheid en stapte naar voren om de GroenLinks lijst aan te voeren. We behaalden mede dankzij jou inzet en uitstraling een geweldige overwinning bij de herindelingsverkiezingen die jij wist te vertalen in een groen en Links coalitieakkoord met drie wethouders waarvan jij er een werd. Weliswaar gewoon in Hoogezand geboren dus Gronings als wat maar ook de eerste wethouder in Groningen van Marokkaanse afkomst. Wat een mooie dingen heb je als wethouder bereikt, rijen met mensen die een van de vele door jou ter beschikking gestelde bomen wilde hebben, zolang dat er zelfs files ontstonden rondom tuin in de stad waar je ze uitdeelde. Vergroening van de omgeving van de Caspermoor flats vergaande plannen voor de vergroening van het stenige en en inmiddels ook wat verwaarloosd Damsterplein. Het verdergaand ecologiseren van groenbeheer.

Onze bomen op de grote markt staan er over een paar jaar, jou bomen. Je loosde een ambitieus groenplan vitamine g door de raad. Ik denk dat ik nu ook wel kan onthullen waar die g voor staat, niet voor groen en niet voor gezond, niet voor gelukkig of voor GroenLinks of Groningen, maar het gaat hier natuurlijk gewoon om vitamine Glimina. Jij zet je als wethouder ook enorm in voor diversiteit. Jij zorgde ervoor dat zwarte piet geen plek meer had in de sinterklaasintocht in Groningen, je spande je in voor een Groningse Keti Koti viering, mede omdat je hoorde van het verhaal van een kleinzoon die zijn oma beloofd had dat het herdenken van het verbreken van de ketenen van de slavernij ook in Groningen mogelijk moest gaan worden, in plaats van daarvoor elke keer naar Amsterdam te gaan. Ik ben ervan overtuigd dat het zonder jou inzet veel langer geduurd zou hebben, dat wij hier in Groningen onze eigen slavernijverleden beter onder ogen waren gaan zien door dat gepast te herdenken en kijk eens op hoeveel plekken in Groningen er nu met een manifestatie bitterzoet erfgoed zichtbaar gemaakt wordt wat het Gronings slavernijverleden was en wat dat nu nog steeds betekent. Je maakte je hart voor uitgeprocedeerde asielzoekers bij de ombouw van onze opvang uitgeprocedeerden tot de landelijke vreemdelingen voorzieningen waarbij de unieke en wel effectieve Groningse aanpak wist te behouden.

Want jij zag met jou professionele achtergrond als geen ander dat je de mens moet blijven zien. En als je de mens ziet en de vragen, wensen en noden van de mens centraal stelt, dan 6

is er kans op succes. Je zette je in voor vrouwenrechten en emancipatie. Jou inzet voor vrouwen bleken ook nog bij je afscheid. Je vroeg in plaats van cadeaus een bijdrage aan het nieuwe jasmijn kracht on tour fonds van vrouwencentrum Jasmijn die voor vrouwen die een opleiding willen doen, maar daar het geldt niet voor hebben het schoolgeld en studiemateriaal te betalen. Niet alles in het werk was in de afgelopen jaren even prettig: de debatten en de tegenstrijdige wensen van de fracties in de raad rondom afval en diftar waren niet makkelijk om steeds maar weer de door de verschillende partijen gewenste informatie en voorstellen aan te leveren, ook de discussies en verschillen van mening over de drafbaan en stadspark liepen hoog op. Maar waar beide onderwerpen in de afgelopen jaren zware onderwerpen waren met moeilijke debatten. Loods die uit de gemeente Groningen en de afval regio centraal Groningen schijnbaar geruisloos van de ene naar de andere afvalverwerking en bij Omrin waar de gemeente weer in een samenwerkingsverband van gemeenten onder publieke regie haar afval verwerkt in plaats van een commerciële partij op afstand. Die drafbaan veranderde in een eersteklas festivalterrein waar vorige week meer dan 100000 mensen van onder meer Wizer, Green Day en Guns and Roses, ik in ieder geval wel konden genieten.

Ik denk dat er Groningers er wel aan kunnen wennen om lekker op de fiets naar het stadspark te gaan en een topconcert te kunnen bijwonen. Het was geen makkelijke tijd om wethouder te zijn als gevolg van de corona epidemie. Juist iemand die er op af wil en in contact met mensen goede dingen tot stand wil brengen, is het opgesloten zitten achter teams waarschijnlijk nog minder bevallen. Nog zwaarder moet het geweest zijn voor je om direct getuige te zijn van de gruwelijke moord op de 14 jarige jongen in Hoogkerk. Ik denk dat die heftige gebeurtenis jou ook aan het denken heeft gezet. Wat je verder wil en wat je belangrijk vindt en waar je je met kracht voor in wil zetten. Glimina we nemen afscheid van je en we danken je hier voor alles wat je voor Groningen en voor de mensen in Groningen heb gedaan. Ik heb er geen twijfel aan dat je iets op je pad zult vinden dat bij jou past, en weer jou enorme persoonlijke draai wederom tot zijn recht zal komen, want dat hoorde ik van meerdere kanten. Als jij vanuit je hart kan werken en spreken, dan ben je op je best overtuigend, betrokken en met een groot hart voor de wereld overtuigd dat je het verschil kan en moet maken voor mensen in de wereld. Ik wens je alle goed. 00:50:17

Voorzitter: Glimina voor jou het laatste woord als je dat wilt. 00:50:37

Glimina: Natuurlijk. Alf chokr. La chokran ala wajib. Volgens mij mensen die mij kennen, weten [onhoorbaar] spreken zowel Arabisch, Frans dus ik kan altijd nog bij een reisbureau gaan werken. Dank voor deze woorden. Ze zeiden het bij de afscheidsreceptie al, normaal gesproken hoor je dit soort woorden op het moment dat je er niet meer bent en nu mag je dat toch nog meemaken terwijl je nog springlevend bent. Dus wat een bofkont. Ik stond inderdaad net bij meneer Danny Leemhuis. Ik ben van alle markten thuis, maar voor de laatste keer sta ik hier voor u, een plek waar ik inderdaad in verschillende rollen heb gestaan en als ik terugkijk op acht jaar politiek dan schieten er ontzettend veel beelden, verhalen en anekdotes door mijn hoofd. We hebben er nu een aantal gehoord en ik moet zeggen dat een aantal wat weggezakt maar het is ook fijn om dat ik weer terug te horen. Het is te veel om op te vangen in een paar zinnen. Maar wat zeg je dan wel, wat zeg je dan op zo een laatste afscheid? Wat zeg je dan tegen u als raad, mijn 45 kritische volgers? Wat zeg ik tegen het 7

college, zeven fijne collega's samen door weer en wind. Wat zeg ik tegen de ambtelijke organisatie, 1000den hardwerkende loyale adviseurs en uitvoerders en wat zeg ik tegen de inwoners van deze gemeente? Allereerst natuurlijk bedankt, bedankt voor de samenwerking, de wijze lessen en ook voor het vertrouwen in mij, het vertrouwen van mijn partij, van onze inwoners en van julie als raad. De mensen die mij kennen weten ook dat ik gedreven wordt door gerechtigheid, gelijkheid in kansen voor iedereen. Als ik me ergens over opwind ergens over kan opwinden dan is het natuurlijk onrechtvaardigheid. Ik denk ook omdat ik als geen ander weet dat de criteria als ras, huidskleur, taal en religie op beslissende momenten nog steeds, zelfs nu alla 2022 nog steeds een rol kunnen spelen. We zien nog steeds helaas dat je door je achternaam een lager advies krijgt op school of dat je niet uitgenodigd wordt voor een sollicitatiegesprek, dat vind ik persoonlijk niet te verkroppen want we zijn allemaal mensen, gelijkwaardige wezens. Alleen heeft de één meer geluk dan de ander. Waar je wieg staat, bepaald nog steeds altijd je kansen, maar ongelijke kansen zijn echt gemiste kansen. Mensen met dezelfde talenten moeten dezelfde mogelijkheden krijgen, de vrijheid hebben om zelf keuzes te maken, kansengelijkheid en de motivatie om de wereld mooier, socialer en ook groener te maken.

Vechten van anderen deed ik al voordat ik op de zogenoemde plus terechtkwam. Dat deed ik als wethouder en dat blijf ik doen, ook als ik straks de duur van het stadhuis achter me dicht trek, want dat is wie ik ben, de rode draad in mijn leven, dat is wat mij drijft. Dan zal je denken: wat moet een sociaal-maatschappelijk gedreven wethouder dan met een fysieke portefeuille? Dat hoor ik in ieder geval vaak met stadsbeheer, met groen, klimaatadaptatie, circulaire-economie, evenementen, inkoop en dit zijn maar een paar voorbeelden. Omdat ik echt vond dat we hier bij uitstek kansen liggen om te veranderen, om het fysiek met het sociale te verbinden en daar lag en ligt voor mij de uitdaging, voorzitter, als ik een paar voorbeelden mag noemen. Het groenplan biedt [onhoorbaar], dat noemden we al op waar we natuurlijk gewoon zorgen voor meer, beter bereikbaar groen, de aanpak van de grote markt. Ik kan niet wachten straks om te zien hoeveel mensen straks gaan genieten en vooral van de bomen, en dat je daar inderdaad kosteloos kan gaan zitten en misschien je volgende liefde kan gaan ontmoeten, flaneren zoals ik zei op een afscheidsspeech zoals we dat in Marokko ofwel in Marrakech doen, dat gun ik Groningen ook een beetje.

Wat hebben we toch inwoners, bedrijven en scholen, maar ook onszelf de gemeente weten te verleiden richting een groene beweging met subsidies en elke dag een nieuwe boom. Dat heb ik toen volgens mij zelfstandig bedacht dat de ambtenaren dachten: wat doet ze nu? Laten we nu elke dag een nieuwe boom geven want iedereen vindt het leuk om iets te krijgen. We hebben met subsidies en [onhoorbaar] wat net genoemd is, ontzettend veel in beweging gebracht. En dan de beweging natuurlijk voor meer diversiteit en inclusie op de werkvloer. Wat was het mooi om kennisinstellingen, om met bedrijven, om met organisaties het charter diversiteit te ondertekenen. Dan heb ik het niet over het tekenen. Dat is maar gewoon een middel, maarom samen de verantwoordelijkheid te nemen en te werken aan diversiteit. Deze beweging zien we nu ook terug in onze gedeelde geschiedenis. De zwarte bladzijde uit onze geschiedenis wordt niet langer verzwegen. In plaats daarvan delen we de verhalen van mensen. We herkennen en erkennen. Wat bekend maakt, maakt ook bemind. We herdenken en vieren het afschaffen van de slavernij tijdens Keti Koti. Mijn dank aan alle organisatoren van bitterzoet erfgoed. Zo veel positieve energie hebben we gecreëerd en we hebben verbinding gecreëerd en dat moeten we echt met elkaar vasthouden. Vorige week zagen we natuurlijk ook letterlijk 8

beweging in de stad. Ruim meer meer dan 100000 bezoekers die naar Groningen kwamen om te genieten van de festivals en van concerten op de voormalige drafbaan, maar ze hebben ook genoten van onze regio, alle hotels zaten gewoon vol. Guns and Roses was voor heel veel mensen inderdaad het hoogtepunt. Ik zal u stiekem vertellen wat mijn hoogtepunt was, en dat was bij stadspark live dit jaar of in ieder geval. We hebben de afgelopen twee jaar natuurlijk geen evenementen gehad, maar voor de mensen die goed hebben gekeken, die kregen een muntje en we hadden het stadspark live dit jaar zonder een zee van plastic, en dat is voor mij wel een hoogtepunt, want circulariteit werkt. Durf te vragen. We gaan daar zeker ook meer van doen. Naast geniet momentjes waren er natuurlijk ook gewoon minder leuke momenten. Het wegvallen van het laagdrempelige contact met mensen in de wijken door corona het afvaldossier waarin het college verdeeld was, een dossier waar zowel politieke druk op zat maar ook tijdsdruk in verband met de harmonisatie. De kritiek die je krijgt als politicus, zowel in als buiten de politieke arena, de woorden, de teksten, de bedreigingen bijvoorbeeld tijdens zwarte piet, enzovoorts. Terwijl je geboren bent in Hoogezand-Sappemeer vertelt men je inderdaad om te vertrekken en Nederland te verlaten en noem maar op. Dit raakt en dit raakt je natuurlijk gewoon als mens.

Het raakt omdat het soms ook gewoon echt op de vrouw was, maar je houdt je rug recht, houdt je staande vanwege de belofte die je gemaakt hebt richting de kiezers. En je gaat door, want je weet ook dat het niet het einde van de wereld is en je weet ook when they go low, we go high. Ik ben de politiek in gegaan om dat ik geloof in mensen, geloof in de noodzaak om te verbeteren en te bewegen daar waar nodig is en zonder weerstand geen glans, want verlies je de lange termijn uit het oog, dan blijft alles bij het oude. Lieve mensen, we mogen niet vergeten dat we een gezamenlijke doelstelling hebben. Er ligt een grote opgave voor. Onze gemeente leeft, bruist, ontwikkelt zich en we vechten soms ook om dezelfde schaarse ruimte, grote vraagstukken waar we mee te maken hebben. We hoppen van corona crisis, wooncrisis, vluchtelingencrisis en in tijden van crisis is een stabiel bestuur belangrijker dan ooit. Bestuurders die zorgen voor rust, voor regelmaat, voor reinheid en alle chaos om ons heen. Als ik wat mag meegeven zoek de verbinding en neem verantwoordelijkheid voor onze prachtige gemeenten, zorg voor elkaar en kom op voor de kwetsbare. Zorg samen dat onze wijken socialer, duurzamer, eerlijker en groener worden. Deze gezamenlijke verantwoordelijkheid overstijgt wat mij betreft het partijbelang en vergeet niet woorden doen er echt toe.

Voorzitter, ik rond af, maar niet zo zonder te zeggen bedankt, bedankt voor alle lessen en gesprekken. Ik bedank mijn collega's, alle ambtenaren, ik bedank mijn staf, maar ik wil ook mijn familie en mijn kinderen bedanken en mijn man, die digitaal zou meekijken maar ook gewoon vandaag hier is. Ik bedankt je voor je geduld, voor je luisterend oor en het opvangen van het reilen en zeilen allemaal thuis. Zonder jou had ik het gewoon echt niet gered. Mensen bedankt en wees lief voor elkaar. 01:01:22

Voorzitter: Dank je wel voor de prachtige woorden. Ik bedank ook het thuisfront maar even heel expliciet voor de steun die je aan Glimina hebt gegeven. Dan kom ik bij isabelle en bij Bernds. Ik begin bij isabelle. Vanochtend zaten we nog elders in de wereld en nu al weer hier. Ook van jou nemen we afscheid, ruim twee jaar wethouder geweest. Jou installatie gebeurde in een in alle opzichten historische raadsvergadering want iedereen die er niet bij was, weet zich dat nog heel goed te herinneren. Ik formuleer het expres zo, want toen we 9

jou op 22 april 2020 als wethouder mochten verwelkomen, gebeurde dat in de eerste digitale vergadering van de gemeenteraad van Groningen, want de coronacrisis raakt ook het vergaderen van de gemeenteraad. Dankzij een Spoedwet konden we als raad blijven functioneren. De griffier en ik zaten toen wel met jou in een uitgestorven zaaltje aan de radesingel terwijl de rest van de raadsleden en overige collegeleden thuis digitaal meededen. Het was niet-direct een hoogtepunt van feestelijkheden op dat moment. Alles was nieuw, we hadden het nog nooit zo gedaan, en toen jij was geïnstalleerd benoemde je dat in de corona-tijd van dat moment veel mensen in onzekerheid en stress leven. Je zei toen: ik wil met mijn wethoudersportefeuilles bijdragen aan de verlichting van hun zorgen en problemen. Dat is precies wat je de afgelopen twee jaar met hele grote inzet hebt gedaan. Je kwam terecht in een college dat als ambitie had de nieuwe gemeente Groningen gelukkiger, groener en socialer te maken. Jij was er vooral voor het socialer maken. Groningen was voor jou niet nieuw. Je hebt hier eerder internationale betrekkingen gestudeerd en we kregen een ervaren bestuurder erbij met een groot netwerk in Den Haag. Veel tijd had je niet. Voor het college was het al een relatief korte periode tot aan de verkiezingen en jij had nog minder tijd.

Beginnen in corona-tijd op anderhalve meter, allemaal zoom en teams vergaderingen plannen, dat is verrekte lastig. Je hebt je snel ingewerkt en de portefeuille, zoals bestrijding van armoede en de herstructurering van de jeugdzorg, dat zijn grote en belangrijke onderwerpen waarover we het in de raad vaak hebben gehad. Grote en belangrijke onderwerpen waarmee je ambitieus aan de slag bent gegaan en soms zo ambitieus dat sommige zich wel eens afvroegen kan dat wel. Moet dat nu zo? Bijvoorbeeld als het ging om het uitbannen van armoede in Groningen, zeker op dat terrein en specifiek de kinderarmoede was je gedrevenheid groot. Om kinderarmoede te verdrijven moet je groot dromen zei je en geen kans onbenut laten om elkaar te helpen en in gesprek te gaan met elkaar. Je hebt groot gedroomd en je bent het gesprek aangegaan en dat deed je graag. We hebben in Groningen een goede traditie van wethouders die graag en veel en lang praten, en jij past uitstekend in die traditie, de bereidwilligheid om een extra sessie met de raad te organiseren. Om opnieuw het gesprek aan te gaan, trof je ook de agendacommissie wel eens op je pad.

Ondanks de relatief korte periode die je had in deze collegeperiode, corona inclusief, zijn er stappen gezet op het gebied van vereenvoudiging van de vele armoede en ondersteuningsregelingen, bij het schuldhulpbeleid en de ontwikkeling van het basis jeugdhulp samen voor een betere ondersteuning van gezinnen en kinderen. We zagen een bevlogen wethouder met hart voor de zaak en de inwoners. We willen je enorm bedanken voor je inzet voor de gemeente Groningen. Het gaat je goed. Ik wil ook een aantal woorden wijden aan Berndt. Op vijf dagen na een jaar geleden namen we ook afscheid van jou, toen van jou als raadslid, want dat was je negen jaar en nu nemen we nog eens afscheid. Je vond het eervol om naar je raadslidmaatschap ook als wethouder voor de inwoners van Groningen in te zetten. Je stortte je hier met overtuiging en inzet in het werk. Je was gedreven. Je zegt: ik ben ervan overtuigd dat als je iets wil veranderen en je niet achterover moet leunen, maar integendeel zelf een bijdrage moet leveren aan de oplossing. Dat heb je met hart en ziel gedaan, als raadslid, waarvan het grootste deel als plaatsvervangend raadsvoorzitter en daarna als onderdeel van het college. Je erfde een voor jou droom portefeuille met economische zaken. Je was zelf ondernemer geweest en dat kwam goed van pas.

Je was trots op de uitverkiezing van Groningen als meest MKB vriendelijke gemeente van de provincie Groningen. In jouw ogen een erkenning voor het feit 10

dat de gemeente al jaren probeert de belangen van ondernemers voor ogen te houden. Een droom portefeuille, ook met cultuur. Die sector droeg je altijd een warm hart toe. Je vindt het belangrijk dat deze sector in Groningen een waardige toekomst heeft. Toen je aantrad, was het nog corona tijd en hadden deze sectoren zorgen over de toekomst. Jij kwam met initiatieven om te ondersteunen. Zo konden ondernemers met een grote omzetdaling een financiële tegemoetkoming krijgen en bood je samen met andere ondersteuningsmaatregelen nieuwe kansen voor ondernemers binnen de zwaarstgetroffen sectoren. Voor de cultuursector kwam er een tweede steunpakket cultuur. U sprak daarbij je grote bewondering uit voor hoe de culturele sector keer op keer wist om te gaan met tegenslagen en je kreeg financiën niet de eerste, de best de portefeuille. Het leek met al die ondersteuningsmaatregelen wel of het geld in Groningen tegen de plinten opklotste maar dat was natuurlijk niet zo. De financiële positie blijft aandacht vragen met de grote opgave waar we als gemeente voor staan. Desondanks hebben wij met jou als gemeentelijk schatbewaarder veel ambities kunnen verwezenlijken. Je zei zelf al bij de start van je wethouderschap, de lat ligt hoog. Het was ongetwijfeld wennen om aan de collegetafel plaats te nemen en zeker ook met deze belangrijke portefeuilles.

We zagen je steeds losser worden in je optreden en dat was mooi om te zien. Je gedroeg je ook steeds meer naar de goede Groningse wethouders traditie van niet al te korte reacties en beantwoordingen. Onlangs verzuchtte plaatsvervangend raadsvoorzitter Hans Sietsma bij het politiek vragen uur, toen u nog op mijn stoel zat, drong u nog wel eens aan op enige spoed bij de beantwoording. Toen je vorig jaar begon als wethouder, bracht je de wijze lessen herinnering die meekreeg van een oude rot uit het vak en die luiden: je bent er niet alleen voor je achterban, maar realiseer dat je bent gekozen voor alle inwoners. Je zei dat je die les altijd bij je hebt gedragen en je best hebt gedaan daarnaar te handelen. Natuurlijk, je leg altijd je eigen accenten die bij je ideologische mening passen, maar hou er rekening mee dat je voor alle inwoners werkt en zo heb je steeds gehandeld de afgelopen tien jaar altijd in het besef dat we doen voor iedereen in Groningen. Ik breng die wijze les ook nu bij jou afscheid, graag weer even in herinnering. Heel veel dank voor de samenwerking vanuit de verschillende rollen en je enorme inzet voor Groningen. Dank je wel. Dan het woord aan de Nestor. 01:12:30

Nestor: Beste Isabelle en Berndt. Ik mag jullie toespreken. Jullie nemen afscheid na een relatief korte periode als wethouders van de mooie gemeente Groningen, een wethouderschap dat er door de verbouwing van het stadhuis en de pandemie heel anders uit heeft gezien. Isabelle, ik begin bij jou. Jou installatie was in het begin van de corona-tijd dat was één van de meest wonderlijkste vergaderingen in de historie van deze gemeenteraad. De eerste digitale, zoals de burgemeester ook al zei. Iedereen zat thuis. Door technische problemen begonnen we ook nog eens anderhalf uur later, nadat Mirjam Wijnja jou had voorgedragen werd er geschorst en duurde alles nog zo een anderhalf uur. En zo waren wij raadsleden die stembriefjes voor de geheime stemming over de wethouders benoeming een dag eerder thuis hadden gekregen, in staat die vanuit huis weer naar de radesingel te brengen, lopend, op de fiets, op de scooter, met de auto. Toen iedereen weer naar huis ging voor het vervolg van de vergadering konden wij jou installatie online zien. Isabelle, jou start als wethouder van Groningen was er eentje die je een wethouder niet 11

gunt. 24 raadsleden stemden voor jou benoeming, 20 stemmen tegen. Je kwam er relatief vaak in botsing met soms een groot deel van deze gemeenteraad. Hart op de inhoud, zacht op de relatie werd soms wel heel hard gespeeld. Toch liet jij jou niet van de wijs brengen. Jij komt op waar je voor staat. Je bent een onverstoorbare bestuurder, die staat voor haar eigen plan en haar eigen overtuigingen en dat botste wel eens met deze conservatieve gemeenteraad. Dat valt jou in het ambt van wethouder te prijzen. Wrijving brengt glans, zullen we maar zeggen. Een bijkomend voordeel is dan wel: er is geen inwoner in deze gemeenten die nog nooit over jou heeft gehoord. Ook in jou verbale en non-verbale communicatie ben je standvastig, zelfs wanneer een sessie over soa-testen Wesley, pechler een aantal soa-testen als je een tas haalde om zijn woorden kracht bij te zetten. Dat kon jou niet van jou apropos brengen. Sterker nog, u bedankt hem voor het benadrukken van de urgentie. Isabelle heeft goed voor de inwoners van de gemeente Groningen gezorgd. Zij heeft zich ingezet voor inwoners die tussen wal en schip vielen en dat heeft wel gesierd. Je kijkt dan ook met plezier terug op een bijzondere periode in jouw leven. Jij kon je verdiepen in sociale onderwerpen en daarin met veel mensen heel fijn samenwerken, zo gaf je aan in een interview.

Helaas, met jou vertrek, vertrekt er ook opnieuw ervaring uit dit college. Berndt: ongeveer 1 jaar geleden kwam een droom van jou uit. Je werd benoemd als wethouder van de mooie gemeente Groningen. Een tussentijdse benoeming van slechts korte duur, want om enigszins onduidelijke redenen mag jou, D66 niet meedoen aan een nieuw college en daarmee verliest Groningen opnieuw een ervaren politicus en bovenal een gedreven wethouder, persoonlijk denkt Nestor dat jij bij uitstek de wethouder was die de portefeuille democratische vernieuwing in een nieuwe raadsperiode verder had kunnen brengen. Het was dan ook niet voor niets dat jij van zowel coalitie als oppositie bij aanvang al een heel groot vertrouwen krijgen. Als oud-ondernemer sprak tijdens de coronacrisis de taal van de ondernemers, ging met ze in gesprek. En keek je vooral naar wat mogelijk was. Als wethouder Dacht je mee en dat siert je als bestuurder en dat siert je als mens. Ik hoef het verschil niet te maken. Het beleid wat met name op de afdeling economische zaken is ingezet, is een beleid dat ik ondersteun. Het lijkt mij vooral belangrijk om het herstelbeleid rondom corona uit te rollen zei jij in een interview, bij je aantreden. Je bent prettig in de omgang, doet mededelingen en updates het liefst persoonlijk, geen mail of collegebrief maar even aanschieten in persoon of opbellen.

Je toont ook vaak veel begrip voor het perspectief van een ander. En dat je benaderbaar bent, blijkt ook uit een ingezonden anecdote. Jij was bereid om inwoners die op het spreekuur van een van deze fracties hier aanwezig waren te helpen. Dan misschien een iets minder fraai anecdote. Het raadsonderzoek Geothermie waar ja voorzitter van was, was een spannend proces en naar ik heb vernomen werd de laatste hand gelegd in de bus naar Bremen maar tijdens het raadsuitje bleek dat vloeiend Duits sprak. Een ander detail, want ik hoorde wat ik geloof ik niet had mogen noemen, was dat de heer Bollen destijds in jouw buurt zat, omdat die ook in die commissie zat en ik geloof dat daar iets anders rijkelijk vloeit naar de busreis op het terras. Sorry René. Jou kortste woordvoering ooit was die als wethouder, was die over reclamebelasting die was geniaal, iets van een zin of drie. Isabelle en Berndt met dit afscheid komt er een eind aan jullie relatief kort wethouderschap en door de coronapandemie eentje onder bijzondere omstandigheden. Dat maakte het voor jullie als bevlogen en wethouders niet altijd even makkelijk. Toch zijn we jullie heel dankbaar voor jullie inzet van het afgelopen jaar en jaren, namens de gemeenteraad. Dank jullie wel. 12

01:18:57

Isabelle: Geheel naar de traditie en naar ieders verwachting blijkbaar zie ik nu even lekker lang spreken, gewoon omdat het kan. Benst de mensen, ik sta hier toch met een bezwaard gemoed. Al was mijn binnenkomst als wethouder hier niet zo leuk, dat werd net ook al even aangehaald mijn afscheid voelt wel heel hartelijk en dat voelt voor mij toch een stuk beter dan dat het andersom geweest zou zijn. Ik heb me de afgelopen twee jaar voor tal van dossiers ingezet en voor velen was het vaak een verrassing dat ik dat niet steeds de vanuit de gedachte om het mensen naar de zin te maken, maar altijd vanuit de gedachte om de best de keuze te maken voor deze gemeente en haar inwoners. Dat leidde vaak tot discussie, tot reuring en soms ook tot onplezierige uitingen maar daaruit haalde ik ook nieuwe energie, want ik heb het al eerder gezegd, het is natuurlijk de tegenwind die de vlieger doet stijgen. Ik koos niet voor niets zeggende of de gemakkelijke middenweg maar zette een stip op de horizon en soms zelfs achter de horizon, met duidelijke stappen daarnaartoe. Toen ik hier als wethouder begon, wist ik dat ik alleen deze periode zou hebben en het sociaal domein domein was nieuw voor mij. De uitdaging daarin was natuurlijk voor mij om met mijn bestuurlijke ervaring en drive, te proberen een hele bestuursperiode in twee jaar te proppen.

Ik had dus weinig tijd, er moest heel snel reageren en daarvoor was nodig, tenminste in mijn beleving, dat ik een aantal heilige huisjes omschopte en zo heb ik vaak geen kleine kiezels in de vijver gegooid, maar waarschijnlijk hele rotsblokken en die zorgde dan voor reuring maar al snel zag ik dat ontoegankelijke, onbegrijpelijke maar vooral onuitlegbare regelingen voor veel van onze inwoners in armoede een ondoordringbaar woud zijn geworden. Ik ben er daarom trots op dat we in deze periode al kunnen starten of zijn gestart met het kappen van het regelingen woud. Werkloosheid, schulden, thuis geweld, ongezondheid zijn allemaal punten op de kluwen van een gezin en die leiden tot stress, instabiliteit en onzekerheid bij gezinnen en kinderen in nood. Dat raakt mij in het hart. Daarom was het voor mij een eer en vooral een bijzonder genoegen om deze twee jaar u wethouder te mogen zijn, want juist in het sociaal domein, daar zullen de fysieken het natuurlijk niet mee eens zijn, maar daar in het sociaal domein, dicht bij mensen, daar heeft het lokaal bestuur natuurlijk zijn meerwaarde. Zo werkte ik, sorry ik begin er toch even over, aan een radicale andere aanpak van armoede, want de keiharde vicieuze cirkel van armoede kan niet met alleen goede bedoelingen en empathie doorbroken worden.

En voor iedereen die nog denkt dat armoede niet uitgebannen kan worden, laat je niet aanpraten of nog erger praat jezelf niet aan dat armoede een normaal verschijnsel in onze maatschappij is. Armoede in een schatrijk land als Nederland is het nare gevolg van politieke keuzes en een deel van die politieke keuzes wordt hier in deze raadszaal gemaakt. 10 procent van onze inwoners leeft in armoede, 1000 kinderen en helaas zijn we er blijkbaar in dit land niet in staat om de kraan gewoon dicht te doen, maar maken we steeds grotere dweilen raadsleden nieuw college, wees niet bang, maar wees moedig. Er is geen tijd voor bestuurlijke angst, voor terughoudendheid of nog erger: vasthouden aan een systeem moet echt ophouden met tweeken van het systeem, maar komen tot een fundamenteel en radicale andere aanpak als je ten minste mensen echt en intergenerationeel uit armoede wil helpen. Ik ben er daarom bere trots op dat alle discussie over de [onhoorbaar] ik noem het woord natuurlijk toch een keer in het nieuwe coalitieakkoord toe heeft geleid dat er voor voortaan vroegtijdig en langjarig in mensen zal worden geïnvesteerd, want daar ging het tenslotte om. Graag heb ik vorig jaar en vier maanden voor collega Glimina Chacor waargenomen, want 13

hoe lastig die periode voor haar persoonlijk ook was, voor mij was het natuurlijk ook leuk en lekker om even met een aantal voor mij heel bekende portefeuilles bezig te zijn. Ik ben heel blij dat je daarna gewoon goed en stevig teruggekomen bent en dat we daarna nog steeds heel fijn hebben kunnen samenwerken. Zo veel onderwerpen passeerden in deze jaren onze revue: preventie, zorg en veiligheidshuis, onze beroemde schuldhulpverlening, kansrijke start, kansrijk Groningen, allemaal projecten die mensen weer perspectief geven en vooral kinderen vanaf het begin. Een nieuwe cliëntenraad, de wijken en dorpen waar ik wijkwethouder van was, de noodopvang van asielzoekers en Oekraïeners en de hartverwarmende wijze waarop Groningen dat deed en doet. Ik heb zoveel mooie herinneringen aan de geweldige samenwerking met al die maatschappelijke organisaties en instellingen en ik hoop ook dat die moedig voorwaarts blijven gaan.Het was een prachtige periode waarin ik met zoveel interessante, bekwame en gedreven mensen hartstochtelijk heb gewerkt aan een andere aanpak van de basis jeugdhulp. Samen zal per één januari starten en wie dan de breedste en meest integrale ondersteuning van gezinnen in heel Nederland, Groningen loopt hiermee voorop en dat past de zesde gemeente van Nederland. Dank aan de raad, want hoewel we het niet altijd eens waren, werden wel alle voorstellen aangenomen.

Het is natuurlijk het resultaat dat telt. Dank aan de partij, aan de fractie en collegawethouders en natuurlijk de burgemeester in het college, die vertrouwen in mij hadden, die achter mij stonden en samen met mij een front vormden om grote stappen te zetten, die grote stappen die zo nodig waren. Dank aan mijn staf, die arme mensen die met mij moesten samenwerken, want hoe heerlijk was het om met jullie te filosoferen en zo voorstellen nog scherper en mooier te maken! Er kwamen er heel wat stormen op ons af die ik zonder jullie niet zo goed zou hebben kunnen doorstaan. Dank daarvoor en vorige week hebben we onze afscheid al leuk gevierd. Dank ook aan het ambtelijk apparaat en de ondersteuning van de regionale overleggen voor de heel fijne samenwerking, wat hebben we gelachen ook en want het was natuurlijk irritant als ik mijn zoveelste ideeën op tafel legde. Ik voelde het allemaal wel, maar die ideeën werden daarna toch met enthousiasme en toewijding uitgevoerd.

Dank aan de medewerkers van het stadhuis, de ondersteuning en hulp die zij boden bij nacht en ontij en tenslotte natuurlijk dank aan mijn man Mark die wonend in Den Haag bij mijn verhuis naar Groningen natuurlijk niets kon voorstellen, die mij zo vaak heeft moeten missen als we elkaar vanwege corona lock down soms wel drie weken niet zagen en die dan toch geduldig na mijn eindeloze verhalen over de Groningse situatie bleef luisteren en mij steunen. Ik ben van deze gemeenten en de fijne mensen waar ik mee heb samengewerkt Intern en extern. Ik wil nu wel een zakdoekje, dat was ik Leeuwarden vergeten. Tot slot een citaat dat altijd ten onrechte aan dokters Sue wordt toegeschreven maar wel toepasselijk is wat mij betreft en best wel op mijzelf denk ik. Don't cry because it's over smile because it happened. Dank aan u allen, het gaat u allen goed. 01:27:22

Voorzitter: Ik zou toch de bodes willen vragen om een glaasje water of het katheder te zetten. Dan krijgen we... 01:27:41

Berndt: Dan krijgt u het bewijs dat ik best wel in staat ben om korte speeches te houden. Daar stond ik altijd al om bekend en dat wil ik graag zo houden. Ik vind het heel vervelend dat de heer Sietsma hier nog werd aangehaald vanavond. Het was mij een eer en genoegen 14

om dit ambt te hebben mogen vervullen in de mij zo dierbare gemeente Groningen. Het was mij een eer en genoegen om met mijn collega's binnen het college samen te werken en ook samen te werken met de vorige en huidige raad vond ik geweldig en als ik terugkijk op het achterliggende jaar, dan zie ik een dynamische turbulente en inspirerende tijd. Maar ongelooflijk, wat is dat jaar omgevlogen. Een jaar dat gekenmerkt werd door een open, soms half en soms zelfs compleet gesloten samenleving in de vorm van lockdown periodes. Wat had ik graag nog veel meer bedrijven bezocht, meer inwoners en ondernemers gesproken en samen snode plannen gemaakt om Groningen nog een stukje mooier en aangenamer te maken. Wat dat betreft wens ik het nieuwe college in dat opzicht een wat minder ingewikkeld tijdsgewricht toe. Politiek is grillig en dat weet je als je eraan begint. Je leent als het ware je positie een tijdje en geeft die terug wanneer dat nodig is en niet wanneer jij bepaalt dat het ophoudt en dat is maar goed ook. Anders zou ons democratisch systeem akelig verstopt diffuus en onwerkbaar worden. Vind ik het jammer dat ik niet doorga als wethouder? Ja. Vind ik het onverstandig voor de gemeente Groningen? Ja.

Vind ik het rechtvaardig? Daarop is het antwoord dus eveneens volmondig ja, onze democratische rechtsstaat kan namelijk niet-bestaan zonder deze wetmatigheden en die rechtsstaat heb ik hoog in het vaandel, Voorzitter. Graag wil ik dan nu mijn dankwoord uitspreken. Dank aan mijn directe collega's, dank aan de gemeenteraad van Groningen, dank aan de griffie, dank aan de bodes die altijd voor mij klaarstonden, dank ook aan alle ambtenaren voor alle inzet en flexibiliteit. Het voelt te veel ze hier allemaal bij naam te noemen, maar het was een eer om met jullie samen te mogen werken. Volgende week, bij mijn afscheidsborrel zal ik nog een aantal mensen persoonlijk bedanken, maar ik wil nu alvast dankzeggen aan alle secretariaten, de bestuursadviseurs en de woordvoerders voor de mooie contacten die wij samen met elkaar hadden. Ik heb als democraat Thorbecke natuurlijk erg hoog zitten. Er werd al even naar gerefereerd. Thorbeck heeft in 1825 meegedaan aan een prijsvraag, die prijsvraag ging over de levensfilosofie van Cesaro en Thorbecke meende vier uitgangspunten te kunnen onderscheiden in het werk van Cesaro en eentje daarvan is een soort lijfmotief voor mij geworden als het gaat om mijn werk binnen de gemeente Groningen, en daarmee zou ik graag willen eindigen: ter overdenking en inspiratie.

De mens is zich niet alleen van zichzelf bewust, maar ook van de andere met wie hij verbonden is, hij begrijpt zonder moeite dat wat voor hemzelf vervelend is, voor iemand anders die aan diezelfde natuurdeel heeft, ook vervelend is. Daardoor komt het dat wij door het geluk of ongeluk van anderen geroerd worden en zo betrekt de mens de plichten welke voortvloeien uit de liefde voor hemzelf ook op de ander, en weet hij zich gebonden tot het vermeerderen en bevorderen van het geluk van de anderen. Zo blijf ik in het leven staan, Voorzitter. Dank je wel ook voor alle wijze lessen en wijze begeleiding in een heleboel, want in al die gezamenlijkheid kunnen we alleen maar het verschil maken. Dank jullie wel. 01:32:20

Berndt: Wat zei ik kwart over zes, goed he. Ik stel voor dat we jullie even de gelegenheid geven om niet al te uitbundig in deze tijd. Ik kreeg net de cijfers binnen. Hou het kussen een klein beetje beperkt, maar om jullie even de gelegenheid te geven om de wethouders toch even te bedanken op persoonlijke wijze, dan Schorsen we even en wachten we even en checken we even of de commissaris nog komt en dan hervatten we voor een kort dankwoord aan de provincie. Ik schors nu even. Blijf dus gewoon ook in deze ruimte even en 15

dan kunnen we nog even de gelegenheid te baat nemen om de wethouders op persoonlijke wijze te bedanken. Ik schors. Beste mensen, ik stel voor dat we naar beneden gaan om alvast te gaan eten. We zijn even in overleg of het de commissaris lukt om hier voor 20 voor acht aanwezig te zijn, dus tot 20 voor acht continueren we de schorsing en gaan wij warm eten.

3. Bespreking Coalitieakkoord 00:29:11

Voorzitter : Dames en heren, ik heropen de vergadering. Wij hebben zojuist in het eerste deel van de vergadering afscheid genomen van een aantal vertrekkende wethouders. Toen was het al redelijk druk en vandaag mogen wij ons verheugen in nog meer drukte. Ik weet niet precies waarvoor u gekomen bent allemaal. Zoveel mensen hebben we zelden op de publieke tribune, maar het is wel heel gezellig. Gelukkig is het al warm. Het wordt straks vanzelf warmer. Dit is één van de laatste keren dat wij mogen vergaderen in Topweer. Zo heet deze zaal en is onderdeel van het Provinciehuis dat na een ingrijpende verbouwing niet alleen geheel gasloos is, maar bovendien ook nog een aantal mooie vergaderfaciliteiten erbij kreeg. Het gemeentebestuur heeft net zo lang gewacht tot de investeringsbeslissing voor het stadhuis aan de grote markt allemaal klaar was, de temperatuurregeling was ingeregeld en nog paar dingen, om te zeggen: nu gaan we met het stadhuis aan aan de grote markt aan de gang en wij zijn bijzonder verheugd dat dat in augustus wordt gehuisvest, we daar weer kunnen gaan vergaderen en we terug zijn daar waar het gemeentebestuur van Groningen al hele lange tijd vergadert. In de tussentijd hebben we dus wel van de gastvrijheid van de provincie gebruik mogen maken.

En wat voor een gastvrijheid was dat wel niet, want in de afgelopen periode moesten we dan weer naar Topweer, dan naar de Oosterpoort en moesten de medewerkers van de provincie weer dit en dat voor ons regelen. Alles culminerend in een fantastisch buffet zojuist in de binnentuin waarvan velen van ons zich niet eens realiseerden dat dat op de hoek lag. Dus dat smaakt naar meer. We zullen nog wel vaker, denk ik, daardoor even kijken naar de provincie of we nog een keer bij langs mogen. Hoe dan ook, alles kort en goed, het is wel fantastisch dat het Provinciaal bestuur zo genereus is geweest en zo flexibel in de afgelopen jaren, om ons als gemeentebestuur te helpen in onze hele besluitvorming. We zijn dus niet alleen het Provinciaal bestuur, maar zeker ook de medewerkers en de ondersteuning buitengewoon erkentelijk voor alles wat ze voor ons in de afgelopen tijd hebben gedaan. Ik krijg aangereikt dat ik meer in het bijzonder de de provincie ook moet danken voor de heerlijke koeken. dat doe ik dan bij deze, die symbool staan voor de prettige samenwerking die provincie en gemeente altijd nastreven bij de grote dingen die we hebben te doen. Natuurlijk hoort er een tegenbezoek bij en we gaan ervan uit dat het Provinciaal bestuur, zodra we op 31 augustus de deuren openen, ook een keer bij ons langskomt om te kijken hoe het allemaal geworden is.

Wij hebben niet zo een mooie binnentuin, maar dat hoeft ook niet want het is gewoon om de hoek. Dus dat delen we allemaal. Nadenkend over de vraag: wat zouden we als uiting van onze dank aan het Provinciaal bestuur kunnen geven, kwamen wij op het werk van de de Ploegschilder Jan ten Have. Hij is in 1915 zijn opleiding gestart aan onze Academie Minerva en is vanaf 1922 in contact gekomen met De Ploeg en heeft de meest fantastische werken gemaakt en dat ook steeds uitgedragen. Dat werk is niet heel makkelijk verkrijgbaar. Veel stadsgezichten en landschappen. Wie schetst onze verbazing ook weer in Ploegkleuren, dat wij prachtige taferelen konden zien, door hem geschilderd van het Paterswoldsemeer en dat leek ons wel 16

een heel mooi cadeau voor het Provinciaal bestuur om ons te danken voor de gastvrijheid. Dat in de eerste plaats en daarna vergeten we niet alle medewerkers die ons hebben geholpen, en zij krijgen een cadeautje van één van de prijswinnaars van de Koning Willem I prijs, geloof ik, een paar weken geleden. We hebben er drie, dus ik moet even nadenken. Het was Rituals en ik heb begrepen dat dat altijd op grote waardering kan rekenen. René, ik overhandig graag aan jou de beide werken van Jan ten Have en symbolisch dat van Rituals jij mag dat ook gebruiken - wat nog aan aan de medewerkers wordt uitgereikt. Heel erg bedankt voor je gastvrijheid! 00:36:31

De heer Paas: Het liedje van Doctorandus P is een beetje oubollig, omdat hij inmiddels al een aantal jaren dood is. Sinds een maand of zeven woont er een man in de achterkamer, en je kunt met commensalen veel beleven, maar zoiets is beslist nog nooit [geen geluid 00:36:42] Schuiling, dat merk je meteen aan de dictie. Er komen meteen heel oubollige teksten uit. Ik moet zeggen dat jullie een heel erg prettige commensaal. Ik hoorde geen klachten van de huishoudelijke dienst over jullie. Alles was netjes opgeruimd, koeken keurig opgegeten. Eigenlijk wat je hoopt dat er gebeurt. Er hangt in de Statenzaal - ik dacht als ik een tas van Rituals krijg ga ik dat zeggen - een gebrandschilderd raam als dankbaarheid vanuit de universiteit die de Statenzaal - zolang bestaat die al - lang als aula heeft gebruikt na de brand aan het begin van de vorige eeuw. Het provinciebestuur was daar heel blij mee, want niet elke gemeente wilde betalen voor het aanbrengen van zijn gemeentewapen in onze collectie. Dus dat hangt daar prachtig. Ik ben heel erg verguld met iets waarvan de kennisweters dat de provincie er enorm van houdt, namelijk de Ploegschilders.

Er is een tijd geweest waarin een actieve provinciesecretaris werk kocht van toen zeer armlastige kunstenaars, en dat heeft ertoe geleid dat we ook de bewaarder zijn van een indrukwekkende Ploegcollectie en ik vind het heel mooi om deze namens een dankbare gemeente - en niet zomaar een dankbare gemeente - mogen toevoegen. Dank daarvoor! "En het had niet gehoeven", zou mijn moeder hebben gezegd, maar het is wel mooi. Jullie hebben een tijdlang gebruik mogen maken van de aller gezelligste zaal die de provincie tot zijn beschikking heeft, Topweer. Je komt bij een hogere bestuurslaag op de bovenste verdieping, in een ruimte die een treffende gelijkenis met een aula vertoont. Daar hebben jullie zorgelijk lang het grote feest van de democratie gevierd. Het heldere licht laten schijnen tot deze topdag. Een bestuurswissel is niet voor iedereen altijd vrolijk, maar als je bedenkt dat wij een traditie hebben waarin je via verkiezingen komt aan de volgende generatie bestuurders, is dat zo kostbaar en op zich een reden voor een feest. Het is mooi dat we met z'n allen de dragers zijn van dat binnenlands bestuur. Jullie hebben de weg naar het Provinciehuis goed weten te vinden, en zullen we met elkaar afspreken dat we de loop erin halen. Kom nog eens langs! Wij hebben er alle belang bij.