24-06-2026, verslag gemeenteraad 15.00 uur - Raadsvergadering

GEMEENTERAAD VAN WOENSDAG 24 JUNI 2026 15.00 UUR Voorzitter: R. Kamminga (burgemeester) Namens de raad: J. van Hoorn (PRO), S. Bennett (PRO), F. Folkerts (PRO), B. Harsveld (PRO), E. Hillekens (PRO), I. Huitema (PRO), C. Nieuwenhout (PRO), L. Oldenburger (PRO), J. Scoop (PRO), J. van Veen (PRO), T. van de Vendel (PRO), L. van der Heide (PRO), J. Jones (PRO), Ö. Ünlü (PRO), J. Lo-A-Njoe (D66), V. Boswijk (D66), A. Lourens de Jager (D66), M. Martinez Doubiani (D66), A. Poelstra-Bos (D66), M. Wouters (D66), R. Heiner (VVD), C. Hensen (VVD), L. Middelbos (VVD), F. Veenstra (VVD), B. Hekkema (PvdD), R. van Langen (PvdD), L. Wijnalda (PvdD), E. Krudde (PvdD), W. van Heteren (Student&Stad), C. van Campen (Student&Stad), I. Kuper (Student&Stad), J. Hoeksema (CDA), I. van Jaarsveld (CDA), J. Noordveld (CDA), Y. Menger (Stadspartij), C. Eldering (Stadspartij), N. Hilboesen (Stadspartij), H. de Waard (SP), A. Kiers (SP), F. Mertens (SP), P. Rebergen (ChristenUnie), R. van der Heide (ChristenUnie), A. Westerhof (FvD), L. van der Laan (PvhN), K. Blauw (PVV), R. Twickler (Volt) Namens het college: M. Wijnja (wethouder), J. Bosma (wethouder), J. de Haan (wethouder), E. Eikenaar (wethouder), I. Jongman (wethouder), R. van Niejenhuis (wethouder) M. Molema (wethouder), C. Bloemhoff (wethouder) Namens de griffie: J. Spier Raadsvergadering 1.

Opening en mededelingen 00:16:13 Voorzitter: Goedemiddag allemaal, in een mooi gevulde raadzaal. Dat is altijd goed om te zien. Welkom aan iedereen, in het bijzonder de gasten, maar ook aan de raadsleden en wethouders. Een aantal van hen zien we later weer terug, en één iemand niet. Sorry, ik loop al bijna op het volgende agendapunt vooruit. Daar staan we zo uitgebreid bij stil. Het is een belangrijk moment. We gaan niet alleen afscheid nemen en hopelijk een nieuw college vormen. Maar we gaan straks ook het nieuwe coalitieakkoord bespreken met elkaar. Dat doen we allemaal voor de dinerpauze. Na de dinerpauze hebben we nog een aantal andere zaken te bespreken met elkaar in de reguliere raad. 00:17:03 Voorzitter: Laten we beginnen met de opening en de mededelingen. We hebben een aantal afwezigen. Mevrouw Westerhof van Forum voor Democratie en Elte Hillekens van PRO zijn helaas niet aanwezig. Dan weet u dat. Er zijn er ook een aantal die misschien later binnenkomen. Dat is de heer Scoop en mevrouw Huitema. Dan weet u dat voor het verslag. Ik kijk naar de agenda voordat we die vaststellen. We hadden beoogd om vandaag ook de rekening te bespreken. Dat is een andere raadsvergadering. Ik vind het nuttig om het hier alvast te benoemen. Een aantal van u heeft dat meegekregen, maar een aantal van u misschien niet.

Op de rekening is een erratum, zoals dat zo mooi heet, een wijziging, aangebracht. 00:18:08 Voorzitter: Dat brengt met zich mee dat ook de accountantsverklaring opnieuw gedaan moet worden. Dat is niet mogelijk voor vandaag. Daarom gaan we dat volgende week bespreken. Dus die komt later terug. Het is goed om dat alvast te noteren. Dan kijk ik rond of er op dit deel van de vergadering nog opmerkingen te maken zijn. Die zijn er niet. 1 2. Afscheid wethouder Philip Broeksma Voorzitter: We gaan naar een belangrijk onderwerp. Dat is het afscheid van, ik heb het al aangekondigd, de heer Broeksma. We beginnen, zoals te doen gebruikelijk, met een speech van de Voorzitter. Ik zie je al kijken, Philip. Daarna gaan we door met een speech vanuit de raad. En uiteraard krijg jij ook het woord. Laat ik beginnen. Beste Philip, de laatste keer hier als wethouder, in dit huis, in deze zaal. Ik heb jou een jaar mogen meemaken. De raad kan dat veel langer. Vandaag nemen we in deze functie afscheid van jou. 00:19:09 Voorzitter: Na de herindelingsverkiezingen in 2018 werd jij benoemd tot wethouder in de nieuwe gemeente Groningen. Met elf zetels kwam jouw fractie in de raad van Groningen, die vanwege de aanwas van het aantal inwoners boven de 200.000 naar 45 zetels was uitgebreid. Inmiddels zijn het bijna 245.000 inwoners en hebben we het over 282.000 inwoners in de nabije toekomst.

We kennen jou vooral van de fatbikes, die een terugkerend onderwerp zijn bij het vragenuur. Ook dat bestond eerder niet. Over grote ontwikkelingen gesproken: er is in acht jaar heel veel gebeurd. Jij was erbij en je hebt je met je groene hart, met hart en ziel ingezet voor onze inwoners. En misschien wel belangrijker, ook met het oog op toekomstige inwoners. Dat heb je gedaan op verkeer en vervoer, de energietransitie, digitale innovatie en ICT. 00:20:06 Voorzitter: Met die portefeuilles ben je begonnen en met die portefeuilles ga je ook weg. Je had al ervaring als wethouder opgedaan in Winsum. Daar heb je het ook netjes achtergelaten. Want Winsum werd vervolgens tot het mooiste dorp van Nederland verkozen Inmiddels zat jij dus in de mooiste gemeente van Nederland. Jou zeker niet vreemd. Je hebt hier wiskunde en informatica gestudeerd. Je zei: politiek draait voor mij om solidariteit en duurzaamheid. Dat betekent solidair zijn met mensen die nu in kwetsbare situaties leven en met de generaties na jou. In jouw eigen woorden, concreet voor jouw portefeuille: iedereen heeft recht op een warm huis en een hete douche. Daarom ook jouw trots over het warmtebedrijf WarmteStad, dat betaalbare warmte biedt en bescherming tegen hoge gasprijzen. De energietransitie moet ook een sociale transitie zijn, zoals jij altijd zei.

00:21:05 Voorzitter: De onderwerpen binnen jouw portefeuilles konden de gemoederen soms stevig bezighouden. Te denken valt aan betaald parkeren, een onderwerp dat vaak voorbijkwam. De vele gehavende bruggen en de relatie met Rijkswaterstaat. En dan heb ik het Geheugenpaviljoen nog niet genoemd. Ik denk dat het je lang zal heugen. Jouw portefeuilles brachten inwoners regelmatig op de been, in de pen en naar het stadhuis. Je hebt veel bereikt voor Groningen. Uitputtend kan ik hier niet zijn, maar ik noem graag een aantal mijlpalen. Ik zei het al: de oprichting van het energiebedrijf Groningen, voor meer regie op de energietransitie vanuit ons eigen gemeentelijke energiebedrijf. Het startschot voor het Energiepact Meerstad Noord. Het zonnepark voor stroom voor tienduizenden huishoudens. De terugkeer van de Paddepoelsterbrug. 00:21:55 Voorzitter: De realisatie van de zuidelijke ringweg met de verdiepte ligging en het 2 Zuiderplantsoen erboven. Na vele jaren van bouw en ook overlast is het toch gelukt. De zero-emissiezone in de binnenstad vanaf 1 april 2025. Op het gebied van ICT, de oprichting van een ethische commissie voor data-ethiek. De nieuwe fietsstrategie. En veel werk op het gebied van het stimuleren van deelmobiliteit, met fietsen, scooters en bakfietsen.

Ook de herijkte routekaart Groningen CO -neutraal-2035 en het ₂ nieuwe parkeerbeleid met meer ruimte voor groen ontmoeten, spelen en fietsen. Heel veel dus, Philip. En zo zijn er nog veel meer voorbeelden. Beste Philip, je hebt je met hart en ziel ingezet om Groningen mooier en duurzamer te maken. Soms ging dat in besprekingen in de raadzaal gepaard met de nodige emotie die alleen hier in vak C op te vangen was. Ik kan daarvan getuigen, want je zat vaak achter mij. 00:22:54 Voorzitter: Alles vanuit jouw passie voor de goede zaak. Ik begreep dat je bij het afscheid bij het OV-bureau een bus te besturen kreeg en heel veel plezier in had. Ik hoorde ook eerder iets over een kraan. Nu is het vaker gebeurd dat bestuurders na hun politieke loopbaan buschauffeur worden. Dus wie weet, Philip? We gaan het zien. Philip, bovenal, het ga je goed. Dank je wel. 00:23:17 De heer Broeksma: Dank je wel. 00:23:28 Voorzitter: Zoals ik aankondigde, is het te doen gebruikelijk dat ook een van de raadsleden het woord neemt. Wij gaan deze keer het woord geven aan de heer Heiner. Het leek ons passend, omdat u elkaar vaak tegen bent gekomen in de raadzaal. We zijn benieuwd wat de heer Heiner u wil meegeven namens de raad. De heer Heiner. 00:23:46 De heer Heiner - VVD: Dank. Ooit in een debat verweet ik Philip dat hij niet luisterde. En één ding weet ik zeker, en dat is dat hij nu wel luistert.

Daar ga ik het dan maar eens goed van nemen. Ik heb getwijfeld of ik Philip, Philip Broeksma of excellentie zou zeggen, want iemand met zo'n staat van dienst verdient deze titel. Maar Philip is, zoals jullie net gezien hebben, er altijd nuchter onder gebleven. Dus we zeggen gewoon Philip vandaag. Wat veel mensen niet weten, is dat Philip voor een GroenLinkser een hekel heeft aan groen, althans als het op zijn brood zit. Eén ding heeft mij altijd verbaasd de afgelopen jaren. De burgemeester begon er ook even over. Waarom heeft Philip nooit een prijs gewonnen als grootste ondernemer van onze gemeente? 00:24:32 De heer Heiner - VVD: Want Philip, jij stond aan het hoofd van het parkeerbedrijf, het laadpalenbedrijf, het stroombedrijf, het warmtebedrijf. Aan het hoofd van het parkeerbedrijf, het laadpalenbedrijf, het stroombedrijf, het warmtebedrijf. Altijd met als doel het beste voor de Groningers uit jouw overtuiging voor een eerlijke, duurzame en gelijkwaardige wereld. U vroeg zich waarschijnlijk af waarom ik parkeerbedrijf, laadpalenbedrijf, stroombedrijf en warmtebedrijf twee keer zei. Dat doe ik, omdat dat typisch iets is wat Philip heel vaak doet om zijn woorden kracht bij te zetten. Herhalen, herhalen, herhalen. Philip heeft een kenmerkende debatstijl. Een manier van debatteren die ik zal gaan missen hier in de raad. Altijd helder en 3 duidelijk in wat hij vindt.

Tegelijkertijd nam hij ruim de tijd om dat uiteen te zetten. Ik denk dat er veel voorzitters zijn die zich daar wel eens aan gestoord hebben. 00:25:28 De heer Heiner - VVD: In het begin schrokken jouw partijgenoten ervan, omdat je niet heel moeilijk deed in het doen van toezeggingen. Jij zei gewoon: ja, dat gaan we doen. Je toon was ook altijd fel, of fel voor, of fel tegen wat iemand zei. In mijn geval was dat meestal het laatste. Helaas. Af en toe is het moeilijk in te schatten of jij serieus bent of een grapje maakt. Wellicht heeft dat met je senioriteit als oudste collegelid te maken. Maar er was ooit een raadslid dat in de krant liet optekenen dat de ambtenaar die een bepaald iets bedacht had, wel dronken moest zijn geweest. Daarna kwam jij heel droog naar het desbetreffende raadslid toe en zei dat ambtenaren echt niet drinken als ze aan het werk zijn. Philip, ik kom ook weleens bij jou op je werkkamer. Daar staan allemaal dingen die je gekregen hebt. Ik mis één ding. Dat is namelijk het boekwerk dat jij destijds van inmiddels Tweede Kamerlid Etkin Armut hebt gekregen, van het CDA. 00:26:28 De heer Heiner - VVD: Dat was een zwartboek met 241 verhalen over ongemakken, lasten en problemen door de uitbreiding van betaald parkeren. Ik herhaal ongemakken, lasten en problemen. Philip, er zijn twee mensen van wie ik jou de groeten moet doen, namelijk van Peter en Tineke.

Ter verduidelijking voor de nieuwelingen: ik voerde ze vaak in mijn woordvoering op als het over het parkeerbeleid ging. Inmiddels zijn ze helaas beiden hun werk kwijt door het parkeerbeleid. Gelukkig hebben ze de auto ingeruild voor iets met twee wielen. Precies zoals Philip het graag ziet, namelijk een fatbike. Een dikke fatbike waarmee ze over de Grote Markt racen. Grapje. Philip, jij wist altijd vanuit jouw politieke overtuiging te beargumenteren waarom jouw parkeerbeleid het beste beleid is. Ook vorige week nog, tijdens je allerlaatste meningsvormende sessie. 00:27:29 De heer Heiner - VVD: Eens zullen we het nooit worden, gok ik. Maar daar draait het politieke debat ook niet om. Daar gaat het ook om het laten zien van de verschillen. Ik heb er alle vertrouwen in dat ik het met jouw opvolger op betaald parkeren wellicht wat vaker eens zal worden. Er zijn een aantal dingen als rode draad in jouw werk als wethouder van de mooiste gemeente van Nederland. De burgemeester refereerde er ook al aan. Bijvoorbeeld alle aangevaren bruggen. Op bijna jouw eerste werkdag werd de Paddepoelsterbrug aangevaren. Ik hoop dat je niet een vergelijkbaar afscheidscadeau zult krijgen. Als zo'n brug werd aangevaren, zat jij dikwijls met de gebakken peren als portefeuillehouder.

Dan mocht jij weer een minister uit Den Haag sleuren en hen overtuigen dat wij echt heel snel een nieuwe brug nodig hadden, maar dat zij ervoor moesten betalen. Soms ging dat snel, maar meestal duurde dat ontzettend lang. 00:28:20 De heer Heiner - VVD: De Paddepoelsterbrug is een brug waar jij op het ontwerp, want hij ligt er nog niet, met recht trots op bent. Ook vandaag, op je allerlaatste dag, mocht je vragen beantwoorden over de Gerrit Krolbrug. Zo is de cirkel weer helemaal rond. Naast cirkels bestaat jouw werk als wethouder ook uit veel lijnen, of het ontbreken van lijnen. Neem bijvoorbeeld de ontbrekende lijnen op de Grote Markt of 4 andere plekken waar verf aangebracht moest worden. Zo appte Philip mij gisteren een foto van het fietspad naast het Emma-viaduct, dat inmiddels rood is geverfd. Philip, over betaald parkeren zullen wij het nooit eens worden. Over WarmteStad ook niet. En over al die andere ondernemingen die jij bent gestart waarschijnlijk ook niet. Maar over één ding zijn we het wel eens. En dat is dat Groningen de mooiste gemeente van Nederland is. Dat Groningen de mooiste gemeente van Nederland is. 00:29:11 De heer Heiner - VVD: En waar iedereen het in deze zaal ook over eens is, is dat we jou ontzettend willen bedanken voor alles wat je voor Groningen hebt gedaan. Dank je wel.

00:29:30 Voorzitter: Philip, dan is het moment aangebroken dat ik jou het woord mag geven. Je kunt altijd nog komen inspreken op onderwerpen. Maar vanuit deze rol is het je laatste keer dat je spreekt in deze zaal. 00:29:57 De heer Broeksma: Voorzitter, dank u wel. Ik kan het kort houden. En deze keer doe ik dat ook. Maak je geen zorgen. Voorzitter, elke keer als ik de trap van het stadhuis oploop, bedenk ik wat voor voorrecht het is. Een voorrecht om in dit gebouw, in dit stadhuis te mogen werken. Dat ik kennelijk afslagen in mijn leven heb genomen die ervoor zorgen dat ik op deze plek terecht mocht komen. Dat mij het gegund is om te werken aan deze stad, aan deze gemeente. Inderdaad de mooiste gemeente van Nederland. Dat is allemaal niet vanzelfsprekend. In mijn studie werd ik lid van de faculteitsraad en de medezeggenschapsraad, later in mijn werk bij de gemeenteraad in Winsum. Dat was niet vanzelfsprekend, gezien het gezin waaruit ik kwam. We waren een politiek gezin, dat wel. 00:31:05 De heer Broeksma: Maar de beste stuurlui staan aan wal. Dat was voor mijn familieleden, mijn vader, mijn drie broers en mijn moeder de beste plek. Daar staan de beste stuurlui. Om echt de politiek in te gaan, ben ik de enige die dat gedaan heeft. Het was zo'n gezin met G.B.J. Hilterman op de radio en met 'In de rooie haan', voor mensen die dat nog wat zegt.

De tijd van Den Uyl, Wiegel, Van Agt. Dat was een polariserend debat, zeiden we toen. Met de kennis van nu zou je daar misschien toch anders naar kijken. Maar dat was het gezin waar ik uitkwam, waar ik in geboren ben. Wat de burgemeester aangaf, dat is een deel van mijn drijfveer. Waar je als kind in geboren wordt, dat is geen verdienste. Of je in een rijk gezin geboren wordt of in een arm gezin. Of je in Nederland geboren wordt, of in een buitenland, bijvoorbeeld Zuid-Soedan. Als baby ga je daar niet over. Dat levert verschillen op. Verschillen in kansen die je krijgt. Verschillen in kansen kunnen waarmaken. 00:32:12 De heer Broeksma: En dat betekent iets voor hoe je de samenleving wil inrichten. Ik kan niet uitstaan dat dat toeval van de geboorte voor zulke verschillen kan zorgen. Daarom kies ik voor solidariteit. Solidariteit met de mensen om je heen. Solidariteit met keuzes die ik wel heb kunnen maken, om die ook aan anderen te gunnen. Om ervoor te zorgen dat ook zij mee kunnen doen in de samenleving zoals we die hebben. Die solidariteit met de mensen van nu en de mensen van de toekomst, het linkse en het groene, is de drijfveer geweest van mijn politieke handelen. Ik ben maar 5 voor één ding opgeleid. Ik kan maar één ding: leraar wiskunde en informatica. Daar ben ik voor opgeleid. Ik kan het nu wel zeggen: ik deed verder maar wat. Dus ook als wethouder en zo.

De oppositie had het misschien door. Ik geloof dat Rik Heiner het wel wist. Ik deed maar wat. 00:33:10 De heer Broeksma: Ik was soms ook verbaasd dat raadsvoorstellen gewoon werden aangenomen. Nee hoor, het waren allemaal goede voorstellen. Dank aan de raad, de raadsleden, voor alle discussies die we gevoerd hebben en voor de debatten die we hebben kunnen voeren. Ook vorige week en net nog. Dat was niet echt een debat. Over de energie die in zo'n debat zit, over het uitwisselen van visies en standpunten. We weten allemaal hoe het werkt. Aan het eind van de dag gaan we stemmen tellen en dat is dan de meerderheid die we gaan uitvoeren. Maar in het debat op visieniveau, ook als je het niet eens wordt, is het wel helder om de visie te delen. En daarmee de verschillen duidelijk te maken hoe je naar eenzelfde probleem kunt kijken. Wat voor de ene goed is, goed parkeerbeleid bijvoorbeeld, is voor een kleine minderheid niet goed. 00:34:02 De heer Broeksma: Dank ook voor de soms zwakke argumenten die gedeeld werden. Daardoor had ik dan weer de gelegenheid om uit te leggen wat nou de juiste mening is. Dank aan de griffie voor het mogelijk maken van het debat. Jullie merken dat ik van het debat hou om juist die verschillen vanuit visie helder te maken. Dank ook aan de bodes om dit allemaal mogelijk te maken. Dat wij in deze ruimte en andere ruimtes vergaderingen goed kunnen doen.

Dank ook aan de pers. Zeker in tijden van hallucinerende AI en fake news is objectieve, professionele berichtgeving enorm belangrijk. De perstribune zit vaak vol. Dat is een groot goed in een democratische organisatie als wij zijn. Straks ga ik die trap weer af. De trap van het stadhuis. Het is de lokale democratie. De stad, de gemeente, bestuurt zichzelf. De afgelopen zeven jaar was het mijn beurt. Na mij zijn anderen weer aan de beurt. Dat is het mooie. Zorg goed voor deze stad, zorg goed voor de dorpen, zorg goed voor deze gemeente. Het ga je goed. Dit was het. 00:35:45 Voorzitter: Na het applaus zou ik even willen schorsen. Zo kunnen de mensen die speciaal voor jou gekomen zijn, jou wellicht de hand schudden. Want wat doe je bij een afscheid? Je feliciteert niet, maar bedankt. Daar wil ik ruimte voor geven. Dus ik schors voor vijf à tien minuten. 00:36:01 Schorsing: - 3. Bespreking coalitieakkoord 00:48:19 Voorzitter: Ik heropen de vergadering. U heeft inmiddels gezien dat het vak achter mij leeg is. Dat is gebruikelijk, omdat we nu het debat gaan hebben over het coalitieakkoord met de titel Eigenzinnig en Verbonden, Samen voor Groningen. We gaan alle fracties horen, met uitzondering van Forum voor Democratie, omdat de fractievoorzitter zich heeft moeten afmelden. Dat gaan we doen op volgorde van grootte. Dan weet u dat.

U heeft allemaal 7 minuten spreektijd, inclusief interrupties. 6 Houdt u daar rekening mee. Ik ga een beetje coulant zijn als er partijen zijn die heel veel interrupties krijgen. Maar het mag niet zo zijn dat de spreektijd 7 minuten is en dat daardoor nul ruimte is voor interrupties. Dat gezegd hebbende, kijk ik als eerste naar PRO. 00:49:29 De heer Van Hoorn - PRO: Voorzitter, uit liefde voor Groningen, voor iedereen. De combinatie van de laatste twee slogans van de twee partijen waaruit wij zijn ontstaan. Wij zijn hier vandaag om het coalitieakkoord te bespreken voor de gemeente Groningen. PRO is daar voor het eerst onderdeel van. Voorzitter, het zal u niet verrassen dat ik zometeen ga uitleggen waarom ik daar namens mijn fractie heel trots op ben. Dit coalitieakkoord laat zien waar Groningen voor kiest. Niet de makkelijke weg, niet voor afwachten, maar voor een gemeente die investeert in mens en dier, in buurten en in de toekomst. Voor PRO laat dit akkoord zich samenvatten in drie woorden. Eerlijk, groen, Gronings. 00:50:16 Voorzitter: U zag het al. Ik liet u twee zinnen afmaken. Er is een interruptie van de VVD. 00:50:20 De heer Heiner - VVD: Dank, Voorzitter. PRO geeft aan dat ze niet voor de makkelijke weg kiest. Maar eigenlijk kiest PRO wel voor de makkelijke weg. De makkelijke weg om de lasten te verhogen.

De makkelijke weg door te zeggen dat het met 10% minder ambtenaren kan zonder daar een onderbouwing bij te geven. Kunt u dat onderbouwen? 00:50:39 De heer Van Hoorn - PRO: Voorzitter, er liggen 84 pagina's voor aan coalitieakkoord, aan onderbouwing waarom dit noodzakelijk is. Dat noemt men een coalitieakkoord. Eerlijk, want we kiezen voor een Groningen waarin niet je inkomen of je achtergrond bepaalt welke kansen je krijgt. Daarom investeren we in bestaanszekerheid. We zorgen ervoor dat mensen automatisch krijgen waar ze recht op hebben. We kiezen voor vertrouwen. Als wij willen dat inwoners de overheid en de politiek vertrouwen, moeten wij hen dat vertrouwen ook geven. We kiezen voor waarschuwingen in plaats van boetes en niet voor een kliklijn als mensen fouten maken. Maar eerlijk is meer. Het is meedoen en ertoe doen, voor iedereen. We vergoeden tandartskosten en dierenartskosten voor inwoners met een laag inkomen. 00:51:31 De heer Van Hoorn - PRO: We helpen mensen aan het werk, bijvoorbeeld met basisbanen. Maar eerlijk begint nog eerder. Het begint bij kinderen. Daarom zetten we de pilot gratis kinderopvang voort, investeren we in de brugfunctionarissen en in de verlengde schooldag. Ertoe doen betekent ook dat niemand er alleen voor staat. Daarom investeren we in buurthuizen, vrijwilligers, verenigingen en voedseltuinen. Een eerlijk Groningen maken we samen.

Voorzitter, met dit akkoord kiezen we voor een gezonder, mooier en leefbaarder Groningen. Dit akkoord maakt Groningen groener. Dat begint heel concreet. Meer bomen, minder stenen. Meer groen in onze straten en buurten. Meer biodiversiteit. We introduceren een fonds voor meer bos. We omarmen het idee van de kinderburgemeester voor inclusieve speelplekken. En we maken de Bedumerweg mooier en leefbaarder. Dat zijn enkele voorbeelden. 7 00:52:28 De heer Van Hoorn - PRO: Groen gaat ook over gezondheid. Daarom stimuleren we plantaardig eten, zetten we in op gezonde schoolkantines, beperken we fastfood rondom scholen en breiden we rookvrije zones uit. Zo maken we Groningen gezonder, groener en een nog fijnere plek om te leven. Voorzitter, en dan misschien wel het belangrijkste. We doen dit op zijn Gronings. Op zijn Gronings betekent dat we niet beginnen bij de regels, maar bij mensen. Dat we vertrouwen geven in plaats van dat we wantrouwen organiseren. Gronings betekent ook dat we het samen met Groningers doen. Met een gebiedsgerichte aanpak, burgerbegrotingen, burgerberaden en ruimte voor bewonersinitiatieven. Het betekent dat we blijven zoeken naar ruimte die we hebben met het idee dat het ergens wél kan. 00:53:20 De heer Van Hoorn - PRO: Voorzitter, op zijn Gronings betekent ook dat we voorop durven lopen. We hebben dat vaker gedaan met de basisbanen of in de energietransitie.

Het betekent dat we voor onze inwoners opkomen, ook richting Den Haag, als regels in de weg staan van wat eerlijk is. Voorzitter, ook in reactie op de VVD: het betekent ook ingewikkelde keuzes maken. Keuzes die niet per se leuk zijn, maar wel rechtvaardig. Als we willen gaan voor een eerlijk en groen Groningen, eigenzinnig en verbonden, moeten we hier ook geld voor durven uitgeven. Geld dat wij al jarenlang niet voldoende krijgen van Den Haag. Daarmee val ik in herhaling. Het is niet eerlijk. En het is inderdaad boekhouden van het niveau likmevestje van Den Haag. Maar het is wel de werkelijkheid waar we het mee moeten doen. 00:54:10 De heer Van Hoorn - PRO: Gezien de uitdagingen waar Groningen voor staat, vinden wij het rechtvaardig, verantwoord en zelfs verstandig om scherp aan de wind te zeilen, rekening te houden met het rekeningresultaat en de lasten te verhogen. Voorzitter, ik kom tot een afronding. Dit akkoord laat zien dat wij kiezen voor een Groningen waar iedereen mee kan doen. Voor buurten die groener en sterker worden en voor een overheid die naast mensen staat. Dat is voor PRO de kern van dit akkoord. Eerlijk, omdat iedereen kansen verdient. Groen, omdat we verantwoordelijkheid nemen voor de toekomst. En Gronings, omdat we het samen doen. Met vertrouwen, publieke regie en de menselijke maat. Dank u wel. 00:54:56 Voorzitter: Ik zag een interruptie van de VVD.

00:54:58 De heer Heiner - VVD: Dank, Voorzitter. Ik heb nog steeds geen antwoord op mijn vraag. We gaan 10% snijden in het aantal ambtenaren. Dat betekent dat je iets niet meer kunt doen. Maar in die 81 pagina's vind ik niet wat we niet meer gaan doen. Of doen deze ambtenaren nu ook niets? Daar kan ik me ook niet voorstellen. 00:55:17 De heer Van Hoorn - PRO: Voorzitter, de maatregelen die we nemen zijn er om ervoor te zorgen dat we juist niet dingen niet hoeven te doen. Of het nu gaat om het natuurlijke verloop van het aantal ambtenaren, de makkelijke bezuinigingen of de lastenverhoging. We hebben uitdagingen in deze gemeente, voor een eerlijk Groningen en een groen Groningen, die niet kunnen wachten. De ingewikkelde keuzes zijn er, zodat we het hoofd kunnen bieden aan die uitdagingen. 8 00:55:40 Voorzitter: Een vervolgvraag. 00:55:42 De heer Heiner - VVD: Voorzitter, als je zegt dat je het uit natuurlijk verloop haalt, betekent het dat deze mensen nu een rol vervullen binnen die ambtelijke organisatie. Volgens mij zou je dan moeten zeggen dat de rol die zij nu vervullen, we niet meer gaan uitvoeren. Er is iets dat we niet meer gaan doen, wat we nu wel doen. Daar wil ik graag antwoord op.

Wat gaan we concreet niet meer doen straks, wat we nu wel doen? 00:56:04 De heer Van Hoorn - PRO: Voorzitter, de VVD kan de vraag nog wel een keer formuleren op een andere manier, maar het antwoord blijft hetzelfde. Ik zou juist verwachten dat de VVD het waardeert dat we op deze manier omgaan, zoals ook in het bedrijfsleven wordt gedaan. Vaak kun je kijken op welke manier je taken zo invulling kunt geven met dezelfde mensen, dat die op de ene dag bezig zijn met project A en de andere dag met project B. Door op deze manier te kijken naar onze mensen, hoeven we geen mensen gedwongen te ontslaan. We kunnen wel aan onze doelen tegemoetkomen en het met minder mensen doen. 00:56:38 Voorzitter: Ik zie geen handen omhoog gaan. Ik dank u voor uw inbreng. Ik nodig D66 uit. 00:56:59 De heer Lo-A-Njoe - D66: Dat schijnt erbij te horen. Ik ben iets minder lang dan meneer Van Hoorn. Voorzitter, allereerst feliciteert mijn fractie de fracties van PRO, Partij voor de Dieren, de ChristenUnie, het CDA en de SP met het sluiten en schrijven van dit coalitieakkoord. Proficiat! D66 beoordeelt de inhoud van het akkoord, zoals we dat altijd doen. Helpt het onze inwoners vooruit? Maakt het onze gemeente sterker? Draagt het bij aan een vrij, groen en bruisend Groningen? Want dat is waar Groningen voor staat.

Een gemeente die leeft met ruimte voor ondernemers, cultuur, makers en ontmoeting tussen stadjers en studenten. Waar ambitie en ondernemerschap worden gezien als iets waardevols. Een gemeente waar iedereen mee kan doen. Waar geluisterd wordt naar de stem van haar inwoners. Een stad met daaromheen leefbare groene dorpen met karakter en gemeenschapszin. 00:58:00 De heer Lo-A-Njoe - D66: Juist die combinatie maakt onze gemeente zo mooi en zo geweldig. Ain pronkjewail in golden raand. Voorzitter, we zien in het nieuwe coalitieakkoord grotendeels een voortzettingsakkoord, met in grote lijnen dezelfde koers als die van de afgelopen periode. We zien ook nieuwe ambities. Zeker. We zien een aantal keuzes waar we blij mee zijn. Het zijn deels keuzes die D66 vorig jaar zelf introduceerde om Groningen bruisender, vrijer en aantrekkelijker te maken. Vorig jaar diende mijn collega Maria Martinez Doubiani een motie in om de handen ineen te slaan voor een Gronings bid richting de titel van Europese Culturele Hoofdstad in 2023. Die zien we terug. We lobbyden achter de schermen meermaals om het WK wielrennen in 2032 naar Groningen te halen. We betrokken daar ook het CDA bij. 9 00:58:53 De heer Lo-A-Njoe - D66: We pleitten voor een nieuw muziekcentrum met alle functies onder één dak, in plaats van de splitsingsvariant.

De initiatiefvoorstellen van mijn collega Andrea Poelstra om de natuur een stem te geven en meer te doen aan een vrouwvriendelijke en veilige leefomgeving, werden opgenomen in het akkoord. Daar zijn we blij mee. We zullen dat blijven volgen, blijven steunen en waar nodig bijsturen. Maar daar gaan we niet vanuit. Er zijn ook onderdelen waar we niet blij mee zijn. In het bijzonder als het gaat om de financiële positie van de gemeente. Een symbool daarvan is dat de nu al hoge woonlasten in onze gemeente verder omhoog gaan. De coalitie kiest ervoor om de ozb met 5% te verhogen. 00:59:37 Voorzitter: U heeft interruptie van de SP. 00:59:39 De heer De Waard - SP: Dank, Voorzitter. Ik had al verwacht dat dit punt van D66 zou komen. Ik ben zelf een onderzoekje gaan doen. Waar deed D66 de vorige periode mee, waar de ozb ook flink omhooggegaan is? Ik kom uit op Oosterhout 11,9% erbij, Hoorn 13,5%, Harderwijk 13,6% en Utrecht 15%. Dus aan de ene kant hoor ik u boos worden over die 5% hier, terwijl uw collega's elders in het land veel verder gaan. Hoe kunt u dat met elkaar rijmen? 01:00:10 De heer Lo-A-Njoe - D66: Ik ben benieuwd of bij dit mooie rijtje de SP ook heeft gekeken naar waar deze gemeenten staan in de BDO-lijst van woonlasten. Die staan namelijk veel lager dan deze gemeente. Deze gemeente staat heel hoog. We staan niet meer in de top tien. Daar zijn we net buiten gevallen.

Maar u bent hard op weg om ervoor te zorgen dat we daar weer in komen. Dus daar zit wel een verschil. 01:00:32 Voorzitter: Een vervolgvraag. 01:00:33 De heer De Waard - SP: Dank u wel, Voorzitter. Hattum 20,4, Ronde Venen 23,5, Alphen aan den Rijn 17,9. U begrijpt het punt, denk ik. Die 5% schijnt heel veel te zijn. Terwijl de afgelopen coalitie dat bewust niet verder heeft verhoogd. Nu een kleine verhoging erbij. Als u hier zo tegen bent, kunt u dat dan aan uw andere liberale vrienden vertellen? Ik kan het zo niet meer rijmen. 01:00:59 De heer Lo-A-Njoe - D66: Zegt u, ongetwijfeld via de Voorzitter. U heeft het over percentages. Percentages waarvan? Een percentage omhoog van weinig, is in absolute zin niet zo veel. Als je als gemeente ontzettend hoog zit in de lijst met woonlasten, is bij een klein percentage het absolute bedrag dat het omhooggaat veel groter. Ik ga geen wiskundeles geven. Ik ga door met mijn woordvoering. Bovenop die ozb-stijging komen ook andere stijgingen die zorgen dat de woonlasten omhooggaan. Tegelijkertijd accepteert de coalitie met dit akkoord in de meerjarenbegroting dat die begroting vanaf 2028 niet sluitend is. Daarbij worden verdere ozb-verhogingen niet uitgesloten. Voorzitter, dit zijn financieel spannende tijden met grote opgaven voor onze mooie gemeente. Maar juist in zulke tijden is het 10 van belang dat we keuzes maken.

We vinden het onjuist om nu ambities op te stapelen en de financiële afrekening vervolgens vooruit te schuiven. 01:02:01 Voorzitter: U zag de hand van de SP weer omhoog gaan. 01:02:04 De heer De Waard - SP: Dank, Voorzitter. Ik kan het niet laten. Deze nieuwe coalitie heeft ervoor gekozen om dingen zoveel mogelijk in de benen te houden, bezuinigingen zoveel mogelijk uit te stellen. Wat wij nu wegbezuinigen, komt niet zomaar weer terug. Het zou zomaar kunnen dat het er over twee jaar heel anders uitziet. Dat het dan toch niet had gehoeven. Waar gaat D66 snijden? Wat moet er dan kapot? 01:02:28 De heer Lo-A-Njoe - D66: Ten eerste hoeft er helemaal niets kapot. Het lijkt me verstandig dat we een aantal dingen misschien niet gaan doen. Een gemeentelijk energiebedrijf, een eigen bouwbedrijf bijvoorbeeld. Door collega Heiner werd al aangegeven dat de heer Broeksma een soort grootste ondernemer van Groningen is. Wat ons betreft is dat niet nodig, zeker niet in een risicovolle markt. Daar kom ik zo op terug. 01:02:50 Voorzitter: Voor u dat doet, heeft u een vervolgvraag. 01:02:52 De heer De Waard - SP: Voorzitter, nu komt de aap uit de mouw. D66 wil die grote uitdagingen waar de gemeente Groningen voor staat op energie, wonen en noem maar op, liever aan de markt laten. De gemeente hoeft dat allemaal niet te doen. Daar wachten we al jaren op.

Ik zie juist een coalitie die de handschoen wel oppakt. 01:03:11 De heer Lo-A-Njoe - D66: Ik ga door met mijn woordvoering. Ik hoor geen vragen, alleen een SP-betoog. Dit akkoord legt wat ons betreft de rekening te veel in de toekomst. 01:03:20 Voorzitter: Voor u vervolgt, is er een hand omhoog van PRO. 01:03:23 De heer Van Hoorn - PRO: Ik zal eraan denken dat ik eindig met een vraagteken. Voorzitter, kan D66 voor mij uit kunnen rekenen hoe het betoog kan beginnen met allerlei kostbare ambities die gesteund worden? Dat vraagt om miljoenen structureel. Om vervolgens te zeggen dat we beter op ons geld moeten passen. Dat zou betekenen tientallen miljoenen structureel minder uitgeven. En daartegenover enkele honderdduizenden euro's aan dingen die we niet moeten doen. Welke boekhouder heeft dit goedgekeurd? 01:03:50 De heer Lo-A-Njoe - D66: De accountant gaat opnieuw de gemeenterekening goedkeuren. Daar gaan we het volgende week over hebben. Er is een verschil tussen investeren in de toekomst en zorgen dat door die investeringen hier mooie dingen kunnen gebeuren. Waardoor veel mensen een baan hebben. Waar 11 ondernemers van alles mee kunnen. En tussen een stukje van de markt naar je toe trekken en overnemen, terwijl dat niet nodig is. Zoals gezegd, kom ik daar in mijn woordvoering op terug. Wellicht kunt u nog even geduld hebben en daar eventueel op terugkomen.

Ik wil wel helder zijn namens mijn fractie als het gaat over niet- sluitende begrotingen. Wij zullen een niet-sluitende begroting niet gaan steunen. D66 investeert wel graag, maar investeren is iets anders dan lasten verhogen zonder eerst zichtbaar te kiezen. 01:04:37 De heer Lo-A-Njoe - D66: Dat begint bij prioriteren. Bij de vraag wat echt nodig is en waar het misschien een tandje minder kan. Dat raakt bijvoorbeeld aan de rol van de overheid. We hadden het er al even over. De overheid moet in onze ogen beschermen, mogelijk maken en richting geven. Geen ondernemertje spelen op een grillige markt met daarbij hoge publieke en commerciële risico's en extra organisatiekosten. Dat geldt bij uitstek voor een gemeentelijk energiebedrijf. Publieke doelen? Ja. Publieke verantwoordelijkheid? Zeker. Maar ook publieke nuchterheid. De gemeente is er om spelregels uit te zetten, niet om op elke markt zelf mee te willen spelen. Het gaat om de keuzes die je als bestuur zelf durft te maken. D66 had het financieel verstandig gevonden te kiezen voor een college met minder wethouders. Niet alleen was dat financieel verstandig geweest, maar het was vooral een mooi signaal geweest naar Groningers. 01:05:27 De heer Lo-A-Njoe - D66: Wij vragen iets extra's van u, maar we beginnen bij onszelf. Samenvattend, Voorzitter, kiest D66 de komende jaren voor een open en constructieve, zelfbewuste rol.

We zullen niet aan de zijlijn afwachten. We zullen blijven komen met goede voorstellen die zo overgenomen kunnen worden voor een bruisend Groningen. Waar dit college Groningen vrijer, groener, bruisender en sterker maakt, zullen wij het college steunen. Waar het kiest voor oplopende lasten, zonder scherpe prioritering, voor extra bestuurlijke druk of voor een overheid die te veel naar zich toetrekt, zullen we stevig het debat voeren. 01:06:02 Voorzitter: U heeft interruptie van PRO. 01:06:04 De heer Van Hoorn - PRO: Voorzitter, dank u wel. Twee korte vragen. Is D66 zich ervan bewust dat in het coalitieakkoord het begrotingsadvies van VNG wordt gevolgd? En alvast vooruitblikkend op volgende week: kan D66 wellicht nadenken hoe de uitgaven die ze willen en de uitgaven die ze niet meer willen, kunnen uitmiddelen op nul. Dan kom ik daar volgende week even op terug met een rekensom. 01:06:28 De heer Lo-A-Njoe - D66: Wij komen elkaar volgende week weer tegen. Dan kunnen we het debat zeker voortzetten. Ik ga afronden. Wij zullen dat altijd doen vanuit dezelfde overtuiging. Groningen kan meer, Groningen durft meer en moet meer ruimte en vertrouwen geven aan de kracht van haar inwoners, haar ondernemers en haar wijken en de dorpen. In die geest wensen wij het college veel succes. Groningen verdient ambitie, bestuurlijke en financiële degelijkheid en verantwoording. Dank u wel.

12 01:06:59 Voorzitter: Dank u wel. Ik zie geen handen omhoog gaan. Dat komt goed uit, want u bent door de tijd. We gaan door naar de volgende spreker. Dat is VVD. 01:07:23 De heer Heiner - VVD: Dank, Voorzitter. Deze tijd vraagt om de juiste keuzes. Wat we nu doen, is dezelfde weg als we de afgelopen vier jaar hebben gedaan. Als je deed wat je doet, maar het werkt niet, dan moet je niet doen wat je deed. Het enige verschil met de afgelopen vier jaar is dat het geld nu echt op is. Wat gaan we dan doen? We gaan de lokale lasten massaal verhogen. Dat gaat de VVD niet doen. Dat gaan de coalitiepartijen doen: PRO, Partij voor de Dieren, CDA, SP en de ChristenUnie. Als het aan de VVD lag, zouden we dat absoluut niet doen. Voorzitter, de VVD heeft campagne gevoerd met de volgende thema's: schone straten, niet meer betaald parkeren, meer ruimte voor ondernemers en veilige straten. Eén thema was het overkoepelende thema, namelijk waar voor je belastinggeld. In plaats van dat we dat zien, zien we nu dat het linkse bestuur Groningen heel duur maakt. Heel duur, Voorzitter. 01:08:25 De heer Heiner - VVD: Vier jaar geleden werd Amrut Sijbolts door Jimmy Dijk uitgedaagd om met drie concrete andere voorstellen te komen. Misschien dat meneer De Waard dat nu bij mij gaat doen. 01:08:36 Voorzitter: De heer De Waard.

01:08:37 De heer De Waard - SP: Voorzitter, ik heb ook bij de VVD een klein onderzoekje gedaan. Ronde Venen 23,5, Alphen aan den Rijn 17,9, Heiloo 28. Hoe komt het dat als je als liberaal in de oppositie zit, je erg tegen die lasten bent? Zo gauw je op het pluche gaat zitten, gaat het helemaal de lucht in. Hoe kan dat? 01:08:57 De heer Heiner - VVD: Voorzitter, daar kan ik hetzelfde antwoord als D66 op geven. We moeten niet doen alsof we de ozb de afgelopen jaren niet verhoogd hebben. We hebben telkens een inflatiecorrectie gedaan. Dat is ook een verhoging. Als u wilt weten waar ik dat geld allemaal niet aan zou willen uitgeven, wil ik daar prima op terugkomen. Voorzitter, ik vervolg. Wat wij namelijk zouden doen, is de reclamebelasting wel afschaffen. We waren de enige partij die dit als breekpunt bij de informateur op tafel heeft gelegd. Wij zouden de openingstijden voor alle ondernemers verruimen en niet alleen voor die ondernemers die brood verkopen. We zouden ons focussen op onze kerntaken, juist zodat de ozb niet omhoog hoeft. Voorzitter, soms vraag ik me af of de mensen hier wel snappen dat je eerst het geld moet verdienen voordat je het kunt uitgeven. Dat je economie moet groeien om te zorgen dat je meer geld in kas hebt.

01:09:49 De heer Heiner - VVD: Dat je niet alleen maar naar bedrijven moet kijken die maatschappelijk toegevoegde waarde hebben, maar ook moet kijken of die bedrijven economisch toegevoegde waarde hebben. 13 01:09:59 Voorzitter: Interruptie van de ChristenUnie. 01:10:02 De heer Rebergen - ChristenUnie: Dank u wel, Voorzitter. De heer Heiner geeft aan dat je eerst geld moet verdienen voordat je het kan uitgeven. Op welke manier kan de gemeente geld verdienen? 01:10:12 De heer Heiner - VVD: Voorzitter, als wij zouden zorgen dat het vestigingsklimaat hier veel beter wordt, zorgen we dat meer bedrijven zich hier gaan vestigen. Die moeten allemaal een beetje ozb betalen. Maar als je de taart groter maakt, zorgt dat voor minder ozb per bedrijf. Dat is een van de dingen hoe de gemeente geld zou kunnen verdienen. Maar het meest effectief is geen geld meer uitgeven aan dingen waar je, wat ons betreft, niet aan zou moeten uitgeven. Neem de eiwittransitie, neem Meerstad-Noord. Ik kan tal van voorbeelden noemen. 01:10:43 Voorzitter: Denkt u aan uw tijd. U geeft vrij ruim antwoord en u heeft nog een vervolgvraag. 01:10:48 De heer Rebergen - ChristenUnie: Dank u wel, Voorzitter. De vraag was niet waar u geen geld aan wil uitgeven. U zei dat we eerst geld moeten verdienen. Ik vroeg hoe de gemeente geld kan verdienen. Dat kan ze alleen doen met de lasten voor ondernemers en inwoners.

Maar het grootste gedeelte is de Rijksbijdrage die we krijgen. Daarvoor krijgen we, bijvoorbeeld inzoomend op de jeugdzorg, voor de komende jaren 23 miljoen tekort. We willen een lobby voeren voor meer geld, om dat goed te krijgen. U zegt dat er financieel te veel risico genomen wordt. Hoe rijmt u dat met elkaar? 01:11:23 De heer Heiner - VVD: Voorzitter, ik zei dat we de taart groter moeten maken. Volgens mij heeft de heer Rebergen daar niet naar geluisterd. Ik zei niet dat we niet naar Den Haag moesten gaan om daar geld proberen weg te halen. Dat heb ik niet gezegd. Laat ik daar heel helder over zijn. Voorzitter, dit akkoord zou je op verschillende manieren kunnen samenvatten. Ik zei het al: links bestuur maakt Groningen duur. Of: wij weten wat goed voor u is. Voorzitter, de betutteling druipt er van af. Wat ons betreft zou dit college goede oplossingen moeten bieden. Niet: we gaan geen snackbar meer in de buurt van een school plaatsen. Laten we kiezen voor bijvoorbeeld een veiligheidsrisicogebied. Groningers zullen de komende tijd absoluut geen rust in hun portemonnee krijgen. 01:12:04 De heer Heiner - VVD: De gemeentelijke lasten stijgen, de ozb met 5%, bovenop die inflatiecorrectie die ook nog komt. Betaald parkeren zal ongetwijfeld duurder worden en de afvalstoffenheffing. En daarnaast de reclamebelasting.

En als we dat geld uit Den Haag niet krijgen, wat gaan we dan doen? Dan gaat de ozb-kraan verder open. Gelukkig staat op pagina 71 van het akkoord dat er kans is dat we meer geld uit het Gemeentefonds krijgen. Voorzitter, wij zouden graag het college een handje willen helpen om te zorgen dat die kans wat groter wordt. Daar hebben we straks een 14 kleinigheidje voor het college voor. Hopelijk kunnen we daar de gaten in de begroting mee dichten. Voorzitter, zoals ik aangaf, die bezuinigingen zijn nauwelijks uitgewerkt. Ik vroeg PRO om met een verhaal te komen over hoe we kunnen zorgen dat we die 10% ambtenaren niet meer nodig hebben. En ik heb niet gehoord wat we niet meer gaan doen. 01:12:57 De heer Heiner - VVD: Nu lijkt het net alsof die ambtenaren niets doen. En volgens mij is dat niet waar. Voorzitter, met het aantreden van het CDA in dit college had ik verwacht dat we qua lasten flink gingen snijden in de parkeertarieven. Waar we het CDA de afgelopen vier jaar aan onze zijde vonden, laten ze ons nu vallen als een baksteen. Peter en Tineke zijn zwaar teleurgesteld. Helaas niet alleen Peter en Tineke, ook voetballers, roeiers, ondernemers en sportverenigingen. Want er staat niets in het akkoord over een oplossing op Corpus. Er staat niets in hoe we gaan zorgen dat die ozb bijvoorbeeld voor sportverenigingen niet gaat stijgen. En de reclamebelasting wordt niet afgeschaft.

Hoe gaat meneer De Haan dat uitleggen aan die roeiers? Ik weet nog dat wij samen in de roeiboot zaten en u coalitiegenoten uitnodigden om met ons in die roeiboot te stappen. Hoe legt u hen uit dat u niets heeft opgenomen voor de roeiers in dit akkoord? 01:14:00 Voorzitter: Voor u vervolgt, heeft u een interruptie van PRO. 01:14:04 De heer Van Hoorn - PRO: Ik wachtte even af. Gaandeweg het verhaal van de VVD moest vast een inhoudelijke bijdrage komen waar de VVD dan wel voor staat. Ik heb nu 6,5 minuut geluisterd naar: dit linkse college maakt alles duurder. Soit. Heeft de VVD zelf ook nog standpunten of iets waar ze wel voor staat? 01:14:21 De heer Heiner - VVD: Voorzitter, ik begon daarmee. Dat zijn de vier punten waarmee wij campagne hebben gevoerd. Als het aan ons zou liggen, zouden we bijvoorbeeld ongedocumenteerden niet meer opvangen. We zouden snijden in de basisbanen, de minima-regelingen, de eiwittransitie, het windmolenpark Roodehaan, Meerstad-Noord, het energiebedrijf, het laadpalenbedrijf, de bouw van Tumult dat flink uit de hand loopt. Burgerberaad zouden we niet meer doen. We zouden het pand van Vapiano verkopen. 01:14:45 Voorzitter: Denkt u aan de tijd. 01:14:46 De heer Heiner - VVD: Voorzitter, ik kan nog wel even doorgaan. Maar dat zal ik niet doen op uw advies. 01:14:50 Voorzitter: Ik zag ook een vervolgvraag.

01:14:52 De heer Van Hoorn - PRO: Het is nog steeds geen antwoord op de vraag. Het is weer een lijstje met dingen die u allemaal niet zou doen, die wij wel doen. Mijn vraag aan u was waar de VVD voor staat. Wat zou de VVD wel doen? Vijf jaar vrij fel 15 oppositie opgevoerd. Dan moet er nu toch eindelijk wel een ideologisch idee zijn voor deze gemeente? 01:15:08 De heer Heiner - VVD: Zeker, Voorzitter. Wij zouden zorgen dat bijvoorbeeld de straten veel beter onderhouden zouden worden. Niet alleen bij de centra van dorpen en wijken, maar alle straten. We zouden zorgen dat het hier veiliger wordt. Dat het mandaat bij de burgemeester ligt om camera's in te stellen. We zouden een veiligheidsrisicogebied instellen. Zo hebben we nog tal van oplossingen. Daarvoor zou ik willen verwijzen naar ons verkiezingsprogramma, want de tijd loopt door. 01:15:31 Voorzitter: Komt u tot een afronding. 01:15:32 De heer Heiner - VVD: Voorzitter, ik kan nog lang doorgaan, dat zei ik al. Dat zullen we de komende vier jaar met onze vier fractieleden doen. We zullen constructief meedenken en met zoveel mogelijk plannen komen. Maar als het niet goed gaat, zullen we de noodklok luiden. U mag dit zien als een noodklok. Voorzitter, u had nog één ding van mij tegoed, namelijk hoe we de financiële gaten hopelijk kunnen dichten.

U denkt: wat is dit? Als we winnen, gaan we er wel van uit dat de ozb naar beneden gaat. Tot zover. 01:16:11 Voorzitter: Ik zal het laten zien. Ik markeer het nummer, zodat ik het niet in mijn eigen tas stop, maar dat het ten goede aan de gemeente komt. Dank. We gaan door naar de volgende partij. Dat is de Partij voor de Dieren. 01:16:40 De heer Hekkema - Partij voor de Dieren: Dank, Voorzitter. Ik ben benieuwd naar dat staatslot en wat daar mogelijk uit gaat komen. De VVD weet dat mijn partij een groot voorstander is van bomen, vooral van geldbomen. Die hebben we helaas niet. We hebben wel veel andere bomen in de afgelopen jaren geplant. Dat zullen we de komende jaren ook gaan doen. Voorzitter, tijdens de gesprekken ging het voor de Partij voor de Dieren over één vraag. Welke gemeente willen we achterlaten? Niet alleen voor de inwoners van vandaag, maar vooral voor de generaties die na ons komen. Daarom was het meer dan een gesprek over financiën, projecten of nieuwe plannen. De gesprekken gingen over richting, over wat we belangrijk vinden en welke verantwoordelijkheid we willen nemen voor de toekomst van onze mooie wijken en dorpen. 01:17:23 De heer Hekkema - Partij voor de Dieren: De uitdagingen zijn groot. We staan voor forse woningbouwopgaven. De gevolgen van de klimaatcrisis worden steeds zichtbaarder, ook vandaag. Natuur en biodiversiteit staan onder druk.

Gemeenten krijgen steeds minder zekerheid, vooral financiële zekerheid uit Den Haag. Dat vroeg om scherpe keuzes. Maar ook de bereidheid om verder te kijken dan de korte termijn. 01:17:43 Voorzitter: Voor u vervolgt, ik zag twee handen omhoog. Als eerste de PVV en dan de VVD. 16 01:17:52 Mevrouw Blauw - PVV: Dank u, Voorzitter. De Partij voor de Dieren gaf net een opsomming van wat we belangrijk vinden. Wij zien in dit coalitieakkoord wat de coalitie ideologisch belangrijk vindt. Komt dat ook tegemoet aan de wensen van de Groningers? Daar zien wij heel weinig van terug. 01:18:15 De heer Hekkema - Partij voor de Dieren: Voorzitter, Groningers hebben behoefte aan een groene, gezonde en leefbare omgeving. Dat is waar wij in investeren. Ik denk dat we daarmee zeker tegemoetkomen aan de inwoners van Groningen. 01:18:26 Voorzitter: Een vervolgvraag. 01:18:28 Mevrouw Blauw - PVV: Uit onderzoek blijkt dat dat niet zo is. De kerntaken veiligheid, leefbaarheid, lastenverlichting zijn de belangrijkste zaken waar de Groningers om vragen. Daar zien we heel weinig van terug. Het is heel ideologisch ingegeven. Vindt u dat ook niet? 01:18:44 De heer Hekkema - Partij voor de Dieren: Voorzitter, we blijven investeren in wat wij belangrijk vinden en wat veel inwoners ook belangrijk vinden. Uiteindelijk helpt dat ons allemaal op de lange termijn. Voorzitter, ik ga door.

01:18:55 Voorzitter: Voor u vervolgt, heeft u een interruptie van de VVD. Ik moet opmerken dat u al ruim buiten de tijd bent. Dus het moet een korte vraag zijn en het is de laatste vraag die u heeft. 01:19:03 De heer Heiner - VVD: Dank, Voorzitter. We hebben onze woningbouwdoelen de afgelopen vier jaar niet gehaald. We hebben 4.059 woningen gebouwd. Ook toen was het doel 6.000 woningen. Hoe gaan we die 6.000 woningen de komende periode wel halen? 01:19:14 De heer Hekkema - Partij voor de Dieren: Voorzitter, we hebben grote woningbouwlocaties waar we de komende jaren duizenden woningen gaan toevoegen. We hebben in ons coalitieakkoord opgenomen dat we gaan kijken hoe we misschien die vergunningsprocedures sneller kunnen laten verlopen, zodat we sneller woningen kunnen opleveren, samen met ontwikkelaars en andere partijen. Voorzitter, daar kan de VVD op vertrouwen. Voorzitter, ik ga door. Voor de Partij voor de Dieren begint goed bestuur bij het besef dat we onderdeel zijn van een groter geheel. Of zoals ik het graag zeg, de vraag of we een goede voorouder zijn. Of we de wereld die we hebben gekregen goed doorgeven aan degenen die na ons komen. Dat betekent voor ons dat een gezonde samenleving niet mogelijk is zonder een gezonde leefomgeving. Dat de kwaliteit van leven onlosmakelijk verbonden is met de kwaliteit van natuur, water, bodem en lucht.

01:20:02 De heer Hekkema - Partij voor de Dieren: Dat we de verantwoordelijkheid hebben om verder te kijken dan de volgende begroting of verkiezingen. Daarom zijn wij trots 17 op dit akkoord. Niet omdat het een akkoord is van één partij of omdat al onze wensen vervuld zijn, maar wel omdat het laat zien dat Groningen kiest voor een toekomst waarin brede welvaart centraal staat. Een toekomst waarin economie, sociale vooruitgang en ecologische grenzen niet tegenover elkaar worden gezet, maar met elkaar in balans worden gebracht. Wat mij daarbij misschien nog wel het meest aanspreekt, is dat we elkaar juist op die punten hebben weten te vinden. We vonden elkaar in dezelfde overtuiging dat we zorgvuldig moeten omgaan met wat ons is toevertrouwd, en verantwoordelijkheid moeten nemen voor de generaties die na ons komen. 01:20:42 De heer Hekkema - Partij voor de Dieren: Daardoor is dit akkoord meer geworden dan een verzameling afspraken. Het is een gezamenlijke keuze om verder te kijken dan de korte termijn. Dat zien we vervolgens terug in de keuzes die we maken. Zodat Groningen over 10, 20 of zelfs 50 jaar nog steeds een fijne plek is om te wonen, te leven en op te groeien. Een kleine opsomming. We investeren de komende jaren extra in biodiversiteit, ecologisch beheer en de gemeentelijke ecologische structuur. We geven meer ruimte aan bloemen en kruiden in de openbare ruimte.

We verdubbelen het aantal extensief beheerde grasvelden en versterken de verbinding tussen natuurgebieden. Ook maken we verder werk van herstel van De Hunze. Dat lijkt misschien klein, maar voor insecten, vogels, kleine zoogdieren en talloze plantensoorten maakt het een wereld van verschil. 01:21:23 De heer Hekkema - Partij voor de Dieren: Ik ben daarnaast ook blij dat dit akkoord ruimte biedt voor het Meerbos. Een initiatief waarvoor ik eerder in deze raad aandacht heb gevraagd. Het laat zien wat er mogelijk is als inwoners en overheid samen optrekken. Het Meerbos draagt bij aan biodiversiteit, verkoeling, waterberging en gezondheid. Het biedt leefgebied aan talloze dieren en planten. We kijken verder dan één project. Met het nieuwe Bosfonds, waar PRO aan refereerde, kiezen we ervoor om ook op andere plekken in de gemeente nieuw bos mogelijk te maken. Wat ons betreft zijn dat investeringen die hun waarde nog decennialang zullen bewijzen. Daarom investeren we ook extra in de voedseltransitie en het landelijk gebied. We kiezen voor een voedselsysteem waarin boeren perspectief hebben, de bodem centraal staat en de omslag naar meer plantaardige eiwitten wordt ondersteund. 01:22:07 De heer Hekkema - Partij voor de Dieren: Daarbij kijken we niet alleen naar wat er boven de grond gebeurt, maar ook naar wat er zich daaronder afspeelt.

Met dit akkoord zetten we in op het terugdringen van schadelijke bestrijdingsmiddelen en een betere waterkwaliteit. Daarmee beschermen we niet alleen natuur en biodiversiteit, maar ook de kwaliteit van ons drinkwater en de gezondheid van toekomstige generaties. Om ook naar de PVV een toespeling te maken. Dat is ook de gezondheid voor al die mensen waarvoor u opkomt. Voorzitter, wij zijn blij dat we met dit akkoord investeren in cultuur, makers, erfgoed en culturele voorzieningen. En dat we meedingen naar Groningen als Culturele Hoofdstad in 2033. D66 had daar terecht naar gerefereerd. Voorzitter, cultuur maakt een gemeente niet alleen aantrekkelijker, maar ook sterker en veerkrachtiger. 18 01:22:53 De heer Hekkema - Partij voor de Dieren: Juist in een tijd waarin tegenstellingen soms groter lijken te worden, helpt cultuur om die verhalen te delen, elkaar beter te begrijpen en ook voor verbondenheid te zorgen. Dit akkoord gaat niet alleen over wat de gemeente doet, maar ook over wat we samen mogelijk maken. Veel van die veranderingen die nodig zijn, ontstaan niet in deze raadszaal, maar in de dorpen, wijken en buurten. Dit akkoord geeft ruimte aan inwoners, boeren, maatschappelijke organisaties, lokale ondernemers en vrijwilligers om daaraan bij te dragen.

Niet vanuit losse projecten, maar als onderdeel van een bredere beweging, onder meer om een gezonder, diervriendelijker en duurzamer voedselsysteem teweeg te brengen. Ook dierenwelzijn krijgt een nadrukkelijke plek in dit akkoord. Voor de Partij voor de Dieren is dat vanzelfsprekend. Dieren zijn geen gebruiksvoorwerpen, maar levende wezens met een eigen waarde. 01:23:41 De heer Hekkema - Partij voor de Dieren: Het is daarom belangrijk dat dierenwelzijn zichtbaar blijft in ons beleid en in de keuzes die we als gemeente maken. En misschien wel het belangrijkste: de natuur wordt in dit akkoord niet langer gezien als iets dat we beschermen als er ruimte overblijft. We erkennen steeds nadrukkelijker dat iets dat we beschermen, ook een belang vertegenwoordigt in de keuzes die wij maken. Dat is de stem van de natuur. Die mag meeklinken wanneer we besluiten nemen over de toekomst van onze gemeente. Ik had de eer om samen met mevrouw Poelstra-Bos van D66 vorig jaar dat voorstel in te dienen, met nog een aantal andere partijen. Voorzitter, natuur wordt daarmee steeds vaker ook onderdeel van de oplossing bij woningbouw, klimaatadaptatie, gezondheid en de inrichting van onze leefomgeving. 01:24:26 De heer Hekkema - Partij voor de Dieren: Dat is wat ons betreft een fundamentele stap vooruit. Niet alleen voor mensen, maar ook voor al die dieren waarmee wij onze gemeente delen.

Misschien vat de titel van dit akkoord goed samen wat we de afgelopen periode in de gesprekken hebben gedaan. We zijn eigenzinnig genoeg geweest om verder te kijken dan de korte termijn en verbonden genoeg om elkaar daarin te vinden. 01:24:50 Voorzitter: Dank u wel. Ik zie geen hand omhoog gaan. Ik dank u voor uw inbreng. Ik nodig Student en Stad uit. 01:25:19 Mevrouw Van Heteren - Student en Stad: Dank, Voorzitter. Allereerst gefeliciteerd aan de coalitiepartijen dat zij dit akkoord hebben kunnen afronden. Afgelopen week hoorde ik het liedje Licht en donker van Froukje. Normaliter zijn songtitels de titels van onze moties. Vandaag is voor het eerst ook de lijn van ons verhaal. Wij lezen dit akkoord zoals deze titel, van licht via schemer naar donker. Laten we beginnen bij het licht. Dat is er. We zetten nog steeds volop in op een CO -neutraal 2035. Dat er ₂ meer openbare toiletten komen in de binnenstad. We hopen deze ook langs de Diepenring te zien. En een miljoen extra voor cultuur klinkt ons als muziek in de oren. Er staan meer dingen in dit akkoord die sympathiek klinken. Groen en sociaal beleid, 19 gemeenschappen en verbondenheid. Dat is het lichte deel van dit akkoord. De intentie is vaak goed. 01:26:09 Mevrouw Van Heteren - Student en Stad: Daarna komen we in de schemer. In de schemer zie je niet altijd meteen wat er ontbreekt.

Dit akkoord spreekt over toegankelijkheid, maar is alleen in het Nederlands beschikbaar. Het spreekt over verbondenheid, maar studentenverenigingen kregen geen gehoor toen ze coalitiepartijen benaderden. Het spreekt over studenten, maar ziet ze als decor of economische motor. Mooie woorden, halve keuzes. Dat past bij een terugkerend patroon. Vier jaar geleden werd in het coalitieakkoord het woord student maar twee keer genoemd. Het woord fatsoenlijk vier keer. Achteraf hadden we scherper moeten zijn, want er werd al voorgesorteerd. Vier jaar later zitten dezelfde partijen hier, nu aangevuld met het fatsoenlijke CDA. Maar de student komt opnieuw nauwelijks verder dan twee inhoudelijke vermeldingen. Dit is een stad waar ongeveer één op de vier inwoners student is. 01:27:00 Mevrouw Van Heteren - Student en Stad: Zelfs Den Haag, wat geen studentenstad is, noemt studenten vaker in het coalitieakkoord van 2022-2026. Maar Groningen, de stad die zichzelf graag jong, levendig en kennisrijk noemt, krijgt het niet voor elkaar om studenten als volwaardige inwoners centraal te stellen. En daar zit de schemer. Studenten zijn overal in beeld, maar nauwelijks in beleid. Ze vullen straten, verenigingen, horeca, cultuur, sporten, vrijwilligerswerk en wanneer ze inhoudelijk terugkomen, is het in dienst van de economie.

Echter, studenten zijn wat Student en Stad betreft geen grondstof voor de economische motor. Het zijn inwoners met woningnood, met mentale druk, met behoefte aan cultuur, nachtleven, betaalbaarheid, veiligheid en ruimte om te leven. Wie studenten wil behouden, moet ze ook iets bieden. Niet alleen een plek in een economische strategie, maar een plek in een stad. En dan wordt het donker. Zodra dit akkoord concreet wordt, zien we te vaak halve keuzes. 01:27:56 Voorzitter: Voor u naar donker gaat, heeft u een interruptie van de ChristenUnie. 01:28:00 De heer Rebergen - ChristenUnie: Voordat Student en Stad naar het donker gaat. Ziet Student en Stad in dit akkoord dat we veel investeren in nieuwe woningen voor jongeren, waaronder ook voor studenten? Ziet Student en Stad dat we helpen om mentale gezondheid onder jongeren te vergroten? Misschien kunt u dat stukje over donker dan achterwege laten? 01:28:21 Mevrouw Van Heteren - Student en Stad: Perfect dat u hierover begint, want daar kom ik precies aan in mijn woordvoering. Mijn eerstvolgende woorden gingen zijn: neem wonen. Het akkoord zegt dat er op Zernike woningen komen voor studenten en medewerkers van onderwijsinstellingen. Daar zitten goede kanten aan. Ik heb toch een vraag. Gaan studenten straks echt naast hun hoogleraar wonen? Ik weet niet of dat de bruisende campusdroom is waar iedereen op wachtte.

Ook bij studentenkamers zien we hetzelfde. Het college zegt de mogelijkheden te beperken om studentenkamers om te bouwen naar studio's. Dat is op zichzelf goed. Maar dit 20 probleem komt niet uit de lucht vallen. Onder andere deze partijen hebben destijds de keuze gemaakt om dit te versoepelen. Daardoor zitten we nu met minder kamers, duurdere woonruimte en studenten die uit de stad worden gedrukt. Het is bijzonder om nu applaus te vragen voor het repareren van een probleem dat je zelf hebt helpen veroorzaken. 01:29:10 Mevrouw Van Heteren - Student en Stad: Dat is geen licht. Dat ze eerst het licht uitdoen en daarna trots vertellen dat je een kaars hebt meegenomen. Ook staat er dat dit college gaat knokken voor huurders die worden uitgebuit door huisjesmelkers. Ik vind die strijdvaardigheid mooi. Ik wil wethouder Van Niejenhuis best zien knokken op het volgende kickboksgala, maar dan wel op het SuikerUnie-terrein, waar plek is voor zulke evenementen. Huurders hebben weinig aan spierballentaal. Die hebben iets aan bescherming van bestaande studentenhuizen en aanvulling op studentenhuizen. In het donker zit ook welzijn. Dit akkoord noemt de mentale gezondheid van jongeren. Dat is belangrijk. Maar we zien dat het stukje studentenwelzijn als losse opgave ontbreekt.