21-04-2021 verslag Politieke woendag 15.00 uur - Fonds energietransitie.pdf

Misschien is het zo dat voor het beheer van het zonnepark, zijn wij als enkele gemeente misschien wel te klein. Ik weet niet hoe vaak een zonnepaneel kapotgaat en hoe vaak daar iets mis mee kan gaan. Het zou kunnen zijn, als je meerdere zonneparken van dergelijke omvang beheert, dat je dat goedkoper zou kunnen doen. We weten dat niet. Dat is iets voor een volgende stap om uit te vogelen. De heer Boter zegt ook: 'Ja, je zou ook een private partij, dat zou ook een BV kunnen zijn.' Volgens mij hoorde ik iets als WarmteStad, waarin gemeenten en omwonenden een energiecorporatie of hoe dan ook, samen een soort private partij, een BV 19

oprichten. En dan die exploitatie, in beheer heeft. De doelstelling is zo veel mogelijk van het rendement blijft hier, in deze omgeving, het is voor ons, het is ons park, onze zon, onze opbrengst en dat blijft hier. Hoe we dat verdelen, het gaat over deze grote parken en daar zijn er niet veel van, dat zal maatwerk zijn. Ik hoor een aantal van u ook zeggen: een billijke compensatie. Dat gaan we ook doen. Dat gaat over zeggenschap. Het gaat over actieve financiële participatie. Kunnen wij als energiecorporatie in dit buurtschap, in deze buurt, deze wijk, deze omgeving, kunnen wij meedoen? Kunnen wij een deel van dat park exploiteren? Het antwoord is: ja. Kunnen wij dan ook actief participeren, maar als ik dat geld niet heb, wat kan ik dan? Ook dan is dat passieve participatie. En er is dat gebiedsfonds. De gebieden waar we het over hebben, daar zijn wensen om het gebied op te plussen. Bijvoorbeeld snel internet of verkeersmaatregelen of geluidsmaatregelen of wat dan ook. Precies dat is voor een deel van de zeggenschap van de omwonenden. Dan blijft er rendement over. Dus op het moment dat je dat allemaal gedaan hebt, blijft er nog een rendement over. Dat rendement zou je goed kunnen storten in de energietransitie. En dat hoor ik u zeggen, want we hebben tweehonderddertigduizend inwoners.

Niet iedereen kan meekomen, niet iedereen woont ook naast een weiland waar een zonnepark gerealiseerd kan worden, niet iedereen woont naast een plek waar er windmolens komen. Er komen geen windmolens op de Grote Markt, kan ik u vertellen. Dat betekent dat ook daar omwonenden zijn, die ook mee moeten doen in die energietransitie. Die ook middelen moeten hebben, om hun huis te kunnen isoleren, die ook middelen moeten kunnen hebben, om eventueel financieel te participeren in zonnepanelen die niet bij hen in de buurt staan. Hoe doen we dat? De bijzondere omstandigheid is: wij zijn het zelf, wij zijn de gemeente die wil bepalen waar het gaat. Ik kijk naar het college: u bent het beste raad, u bent het hoogste orgaan van deze gemeente en u kunt zeggen op het moment dat maatwerkproject u dat bevalt dan zegt u: 'Nou prima.' Als u zegt: 'Het moet iets meer dit en iets minder dat' dan hebben we het daarover. Er zijn door een aantal partijen ook dilemma's geschetst. Als het gaat over, als je de opbrengst wilt verhogen, kun je de zonnepanelen dichter bij elkaar zetten. Dat betekent dat je of minder hectares het of je hebt meer opbrengst of meer geld om andere dingen te doen. Maar dat gaat ten koste van ecologie en biodiversiteit. Je kunt de zonnepanelen ook verder uit elkaar zetten. Dus die afweging, dat blijft maatwerk per project.

Als we nu zeggen: 'Dat is een kader en dat moet altijd zo op deze manier. Dat betekent ook dat je maatwerk en het gesprek met de omwonenden, dat dat mogelijk ingekaderd wordt en dat je minder maatwerk kunt leveren, dan je misschien van tevoren zou willen. Uiteindelijk komen we met het uiteindelijke plaatje bij u als raad terug, als orgaan van de gemeente. 01:17:25

Voorzitter: De heer Ubbens. 01:17:28

de heer Ubbens: Bedankt, Voorzitter. Ik begrijp dus dat de beleidskader zonne-energie, dat geldt voor kleine parken. Daarin worden er wel dingen vastgelegd. Maar voor die grote parken geldt dat niet. Daar moet met de bewoners onderhandeld worden over wat ze willen qua opbrengst, of duurzaamheid. Dat moeten de bewoners dan in samenwerking met de gemeente uitonderhandelen in de toekomst. Als het gaat om grote zonneparken. 20

01:17:56

de heer Broeksma: Wat ik u net zei: 'Grote zonneparken, daar zijn er niet veel van. Dus het is niet zo dat we daar in elk geval hetzelfde gaan doen, want er zijn niet heel veel gevallen. Het blijft maatwerk per geval. Uiteindelijk het plaatje wat er uitkomt, en we praten met de omgeving voer de inpassing bijvoorbeeld, bij wijze van compensatie. U heeft een inspreker gehoord. Niet iedereen woont aan die Eemskanaal Zuidzijde. Niet iedereen woont daar, dus de verkeersmaatregelen daar, zien maar op een deel van de omgeving en voor snel internet hebben weer anderen belang bij. Dus dat zijn vragen die per geval bekeken moeten worden. Dat is dus het maatwerk wat wij voorstaan. Als het gaat over de participatie en de wijze van participatie, als het gaat over kleinere zonneparken, zo'n beleidskader is nu in de inspraak. U heeft het nog niet vastgesteld en u weet waarom dat is. Maar daar hebben wij gedachten gevormd, over hoe wij daartegen aankijken. Die grote parken, het zijn er niet veel. Dus een windpark is één stuks. De zonneparken, Meerstad Noord, Westpoort is nog een tweede zoekgebied wat u destijds heeft aangewezen. Daar zullen we ook met plannen komen en dan hebben we ze een beetje wel gehad. En wat we niet willen, is dat de grote commerciële partijen hier de grote weilanden gaan volplempen met zonnepanelen, waar wij vervolgens geen zeggenschap over hebben.

U heeft hier zeggenschap over. 01:19:16

Voorzitter: De heer Brandenbarg. 01:19:20

de heer Brandenbarg: Maar had dan deze wethouder, nog voordat hij met de bewoners bij Roodehaan in gesprek ging, nog voordat hij met de bewoners aan de Lagelandpolder in gesprek ging, niet al deze wensen en bedenkingen en deze mening van de raad over de exploitatie en het rendement wat er uitkomt, willen hebben? Hij weet nu pas wat de raad vindt, terwijl het participatietraject zo ongeveer is afgelopen. Is die volgorde niet verkeerd geweest? Zegt u niet achteraf: 'Verdorie, ik had liever dit instrument al eerder gehad, want dat had mij geholpen om die participatie beter vorm te geven.' 01:19:54

de heer Broeksma: Ik weet niet precies welk instrument u bedoelt maar de participatie is niet afgelopen. Eigenlijk begint de participatie in een nieuwe fase. De mensen rondom de windturbines in Roodehaan zeggen: neem nu het basisbesluit. Dat geldt natuurlijk ook voor Westpoort, neem nu het basisbesluit: komen ze er wel of niet? Dan kunnen we met nieuwe energie aan de gang, om te kijken hoe wij dan die inpassing compensatie en mitigatie gebiedsfonds vorm willen gaan geven. Daar vragen ze expliciet om. Ook bij Lageland hebben ze de vraag gesteld: hoe kijkt u naar compensatie, hoe kijkt u naar een gebiedsfonds, welke mogelijkheden zijn daar? Die vragen zijn expliciet aan de orde gekomen. Een half jaar geleden is daarover gesproken. Eigenlijk willen we dat park niet. Een deel van de bewoners is heeft dat heel duidelijk gecommuniceerd. Een ander deel zegt: 'Nou, we willen er wel over praten, ook over onze eigen rol daarin. Een corporatie of een collectief duurzaam Lageland. Kunnen wij zelf meedoen met de exploitatie en wat kost dat eigenlijk? En hoe kijkt de bank daarnaar?' Dus dat zijn gesprekken die we nu gaan voeren. Maar op het moment dat die basisbeslissing genomen is.

Een voordeel dat ik u net gaf: stel dat we bij Westpoort het hele verhaal hadden gedaan en die participatie tot in detail hadden uitgevoerd, en vervolgens zeggen: 'Jongens, het gaat helemaal niet door.' We hebben ook gemerkt bij die 21

participatieprocessen dat een deel van de energie ook verdwijnt. Juist omdat de beslissing die binnenkort voorligt, en waar u als raad uitgenodigd bent om daar een besluit over te nemen. Neem die basisbeslissing en dan gaan we verder met het participatieproces, zoals dat ook ingezet is en dan binnen de kaders die u als raad gesteld heeft. 01:21:24

Voorzitter: De heer Boter tot slot. 01:21:28

de heer Broeksma: Ik had twee vragen. De ene vraag is de vervolgvraag over de private onderneming die je zou kunnen beginnen, en de andere vraag gaat over de kosten die uit het energiefonds betaald moeten worden, en inkomsten die erin zitten. Komen die twee punten terug in een definitief voorstel? Dat er iets van een berekening zit, hoeveel er in het fonds komt en hoeveel er ook betaald kan worden in isolatie, wat op zich een hele goede lijkt. En komt er ook iets in over het construct waarin dat kan en of dat wel of niet in de private vorm kan, in het definitieve voorstel? 01:21:59

de heer Broeksma: U stelt twee vragen over twee onderwerpen. Eerste gaat over de voeding van het fonds en de uitgaven van het fonds. Ja, daar zullen we natuurlijk iets over moeten zeggen. Het zal niet op de euro nauwkeurig zijn, maar we verwachten een bepaalde voeding van het fonds. Dat kan ook incidentele voeding zijn. Ik heb gezegd: subsidies, dat is mogelijk kan. Het kan ook incidentele voeding zijn en een principe van het type uitgaven wat we gaan doen. We hebben honderdtienduizend woningen hier in de stad, dus dat wordt nogal wat om dat met dat fonds te doen. Zo'n fonds zal het niet zijn, dat we dat allemaal kunnen isoleren, maar we zullen we daar natuurlijk uiteraard uitspraken over doen. Uiteindelijk bent u daar als raad aan zet, maar u heeft een aantal gedachten genoemd. Isoleren hoor ik bij veel, duurzaamheidslening, energiearmoede, een aantal thema's zijn genoemd. De andere vraag die u stelt, dat is een ander onderwerp, omdat het gaat over een onderwerp, het rendement kan mogelijke voeding zijn. Alles wat we weggeven aan private partijen, kan niet in het fonds. Dus de vraag kan zijn: kunnen wij zelf goedkoper exploiteren, dan wel beheren. Of is het beter als een externe private partijen of een combinatiepartij, een speciaal voor dit doel opgerichte BV dat zou doen? Dat is de vraag die we nog niet weten en dat is een vraag die in het vervolgtraject is.

Eerst moet de basisbeslissing genomen worden. Het zou kunnen dat een private partij zegt, we hebben honderd van dit soort parken, dit park doen we er gewoon bij. Dat is relatief goedkoper, dan dat als een gemeente een park in bezit heeft. Ik weet dat niet. Het zou kunnen dat dit park, omdat Westpoort erbij komt, groot genoeg is om dat zelf te doen. En exploitatie en beheer zijn weer verschillende dingen. Het zou kunnen, dat dat voor goed geld een private partij dat doet. En dat goede geld wat we dan van die private partijen krijgen, dat stoppen we dan weer in het energiefonds. 01:23:52

Voorzitter: ik wijs u er allemaal op wat er nu dreigt te gebeuren, wat altijd in commissies ook gebeurde. Het eerste onderwerp vraagt heel veel tijd. Ik weet zeker dat u nog het nodige wil zeggen over de volgende twee onderwerpen. Dus het is aan u, maar op de afgesproken tijd, houden we er gewoon mee op. De heer Staijen.

22

01:24:15

de heer Staijen: De wethouder noemt zojuist een aantal voordelen van zo'n groot park. In de omgeving komt veilig verkeer en snel internet wordt er dan aangelegd. De hele stad krijgt dat gewoon gratis, omdat het nu eenmaal nodig is. Waarom moet het in zo'n gebiedje dan ineens afhankelijk zijn van de directe plaatsing van een energiepark? 01:24:50

de heer Broeksma: Dat hoeft niet, maar we hebben er geen middelen voor. Zo is het nu eenmaal. Je zou kunnen zeggen: snel internet, is dat een rol van de gemeente? Of is dat de rol van private partijen, KPN, Ziggo, noem maar op? Feit is dat zij dit niet doen. We hebben het gezien bij de insprekers, waar nogal een haperende verbinding was, dus het is een reëel probleem. We zien dat ook. Is het de rol van de gemeente om snel internet aan te leggen? Dat is de vraag, want het zou kunnen dat de onrendabele top, die private partijen als KPN, Ziggo en anderen, ervaren bij het aanleggen van snel internet, dat er hier uit het gebiedsfonds geld bij gelegd zou kunnen worden. Het geld is er gewoon niet. Dat is het antwoord. 01:25:25

de heer Staijen: Voor veilig verkeer op bijvoorbeeld Eemskanaal Zuidzijde ook niet? 01:25:36

de heer Staijen: Dat is een kwestie die door de gemeente Slochteren al aangestipt is. Het staat niet in de begroting, dus in die zin is er geen geld voor. Het betekent wel dat op het moment dat dat deze wens er is en er een gebiedsfonds ontstaat, dat dit soort dingen, die de omgeving beter maken, dat dat hieruit betaald zou kunnen worden. Ik denk dat dat een goede oplossing zou zijn.

23