2025-06-23 Presentatie reele begroting.pdf

Stand van zaken gemeentefinanciën

Informerende sessie gemeenteraad Maandag 23 juni 2025

Context voorjaarsbrief 2025 Een aantal belangrijke ontwikkelingen (zonder volledig te zijn): • Discussie Rijk en gemeenten over korting gemeentefonds “het ravijn”. • Hervormingsagenda Jeugd (rapport deskundigencommissie van Ark). • Grote maatschappelijke opgaven (o.a. woningbouw en energietransitie). • Val van het kabinet • Noodzaak tot investeren – besluitvorming grote projecten (strategische investeringsagenda); • Het gaat niet alleen om geld. Kunnen we het ook uitvoeren met de huidige arbeidsmarkt?

Conclusies voorjaarsbrief 2025 • • • • •

Voorjaarsnota Rijk: “Lucht” voor 2026 en 2027, maar structurele problemen niet opgelost. Voor 2026 koersen op een structureel sluitende jaarschijf voor 2026 en bij voorkeur 2027. Tekort na 2027 valt lager uit ten opzichte van begroting 2025. Verantwoord blijven investeren in gebiedsontwikkeling, cultuur- en sportvoorzieningen etc. (SIA). Focus op korte termijn maatregelen die relatief makkelijk zijn te realiseren - nu geen ingrijpende bezuinigingsmaatregelen noodzakelijk.

Door k ijk f ina nc ieel per s pec t ief 2026-2031

2026

2027

2028

2029

2030

2031

7.721

3.395

-3.743

-8.211

-16.688

-16.408

Het gemeentefonds en het “ravijn”

BDO benchmark 2025: Driekwart gemeenten krijgt de komende 4 jaar de begroting niet rond.

Voor Groningen: 33 mln.

Herverdeling gemeentefonds: Kan na 2027 voordelig uitpakken.

Uitkomsten voorjaarsbrief Rijk • “Lucht” voor 2026 en 2027, maar structurele problemen niet opgelost. • Adviezen commissie van Ark jeugdzorg niet volledig overgenomen. • Specifieke uitkeringen: Spuks. Aantal uitkeringen dat in 2026 omgezet kan worden beperkt. Efficiencykorting 10% blijft staan. • Geen aanvullende middelen voor Klimaatakkoord (nav rapport ROB) en infrastructuur / onderhoud.

Uitkomsten voorjaarsbrief Rijk: Financieel

1. 2. 3. 4/5/6. 7. 8.

Ravijn was 2,3 mld. en wordt met 400 mln. gedempt. Budget jeugdzorg voor 2025 en verder gebaseerd op 2024 (Tekort: 50% Rijk – 50% Gemeenten) Ingroeipad hervormingsagenda 2 jaar verzacht (totale hervormingsagenda: 1 mld.) Extra maatregelen vanaf 2028. Geen onderbouwing indexatie hervormingsagenda (niet in overeenstemming met advies van Ark). Geen reële compensatie prijs en volume (niet in overeenstemming met advies van Ark). Incidentele nabetaling tekort 2023 en 2024 in het verschiet (Tekort: 50% Rijk – 50% Gemeenten)

ALV VNG 18 juni 2025 • Resolutie jeugd door VNG

• Motie jeugd gemeente Groningen

Begrotingsadvies VNG Advies • 2026 en 2027: probeer de begroting sluitend te maken, maar geef de effecten van de kortingen transparant weer. • Middelen terugwerkende kracht: benut het incidentele geld voor compensatie 2023 en 2024 om gaten in 2026 en 2027 te dichten of in te zetten in het stelsel. • 2028 en 2029: breng baten en lasten jeugdhulp in balans met stelpost Van Ark waarbij er een realistische raming is gemaakt van de lasten voor jeugdhulp.

We volgen het advies van de VNG

Financiële strategie voorjaarsbrief 2025 Korting gemeentefonds: 3 sporen 1. . De discussie met het Rijk over taken en middelen in balans. 2. Het verhogen van inkomsten (reële begroting). 3. Het bezuinigen op taken (reële begroting).

Financiële strategie reële begroting (sluitende begroting 2026 en bij voorkeur 2027) -

Bijna onontkoombare knelpunten (zoveel mogelijk) overnemen. Financiële reservering SIA o.b.v. realistische raming korte termijn. Tekort opvangen met korte termijn bezuinigingsmaatregelen. Overige knelpunten zoveel mogelijk anders opvangen. Sporen 2 en 3 voorbereiden.

Brokken begrotingsproces -

Financieel meerjarenbeeld. Knelpunten (bijna onontkoombaar en overig).

Proces reële begroting. Strategische investeringsagenda.

Proces reële begroting: Uitgangspunten • Voorkomen dat we (ingrijpende) bezuinigingsmaatregelen moeten nemen, die later niet nodig blijken te zijn. • Voorjaarsnota Rijk geeft wat lucht. Lobbyinzet richting Rijk continueren (spoor 1). • Focus op korte termijn maatregelen (positieve financiële ontwikkelingen). Wel voorbereiden voor de langere termijn (sporen 2 en 3). Lange termijn maatregelen zijn ingrijpender. • Aanpak sluit aan bij het artikel van PWC die is besproken in de auditcommissie.

Proces reële begroting: Wat hebben we al gedaan (begroting 2025)

Proces reële begroting: Beinvloedbare ruimte Externe onderzoeken (rapporten VNG en ROB) • Ongeveer 28% vrije beleidsruimte. • Cultuur en ontspanning: Klein beleidsterrein, veel beleidsvrijheid. • Infrastructuur en gebiedsontwikkeling: Relatief veel beleidsvrijheid. • Sociaal-maatschappelijk: Beleidsterrein groot, beleidsvrijheid klein.

Proces reële begroting: Beinvloedbare ruimte Benchmark Cebeon • Op hoofdlijnen kunnen we uitkomsten en verschillen verklaren en duiden. • Blijft lastig om gemeenten te vergelijken.

Aantal bijzonderheden • • • •

Meer inzet op gebiedsontwikkeling en wijkvernieuwing. Kosten onderwijshuisvesting lager, maar nemen de komende jaren toe. Hogere facilitaire kosten door meerdere locaties. Groningen heeft meer OZB inkomsten, maar veel minder eigen inkomsten (bv. inkomsten uit grondexploitaties).

Proces reële begroting: Beinvloedbare ruimte Per programma - deelprogramma

Proces reële begroting: Mogelijke maatregelen • • • • • •

Positieve financiële ontwikkelingen. Verlagen van kosten door (incidentele) investeringen. Substitutie. Bezuinigingsmogelijkheden op taken. Organisatie en ondersteuning. Verhogen inkomsten.

Begroting 2026: Korte termijn maatregelen die relatief makkelijk zijn te realiseren. Bv. Lagere kosten brandverzekering, BUIG en bijdrage regio Groningen Assen. Inschatting circa 5 mln. structureel. Met de maatregelen in de begroting 2025 in totaal circa 20 mln. ingevuld. Jaarlijks kijken wat nodig is.

Vragen?