2021-05-19- verslag 16.30 uur Radesingel RES 1.0.pdf

Voorzitter : Mevrouw de Wrede, u kondigde een minuut geleden aan dat u ging afronden. Ik stel voor dat we het hier ook bij laten dan. 00:22:45

Mevrouw de Wrede: Dat was mijn laatste punt, Voorzitter; 00:22:46

Voorzitter : Dank u wel. 00:22:46

Mevrouw de Wrede: Graag een reactie daarop van de wethouder. Dank u wel. 00:22:50

Voorzitter : Dank u wel. De heer Boter. 00:22:53

De heer Boter : Dank u wel, meneer de Voorzitter. Er zijn nog twee punten uit de RES waar wij wat over wilden zeggen. De participatie en het draagvlak voor zon en wind. Wat levert het de provincie en de gemeente nu op wat we gaan doen? 100% noemt het een bestuurslaag, maar het is een verzamelcontainer waarin we al onze ambities en beleidsstukken ingooien en dan komt er vijfendertig terrawattuur uit. Dan blijkt dat Groningen daarin een aardig bod doet met 5,7 en met op een gepaste afstand Flevoland en Noord-Holland-Noord. Als dit voetbaluitslagen waren zou dit mooi zijn, want dan wordt FC Groningen eindelijk eens kampioen. Helaas is dat niet zo en FC Groningen is wel groen en wit. Er wordt gezegd dat de geplande doelstellingen allemaal haalbaar zijn, maar heel veel zit nog in de pijpleiding. We moeten het nog een keer over de wind en de zonne-energie hebben en al dat soort dingen. 00:23:49

De heer Boter : Dat betekent dat er wel draagvlak moet komen en participatietrajecten. Mogelijk moet je dan ook tot meer compensatie komen, zoals we ook hebben besproken tijdens de Lageland Polder en Rode Haan Engelbert. Je ziet toch dat best tot een hoop discussie leidt als je zonneplekken aanwijst in de oude gemeente Haren. Dan lijkt het toch makkelijker om zon op daken te gaan leggen. De SP, PVV en D66 hebben daar al wat over gezegd en daar kunnen wij ons wel bij aansluiten. Hoe krijg je voor elkaar dat er meer daken volgelegd worden met zonne-energie? Wat doe je met de restcapaciteit die je daarmee opwekt? Dat zijn ook de vragen. Als ik meer zonnepanelen erop leg, gebruik ik het niet. Dan heb je toch iets van een Duracell batterijen nodig om het in op te slaan voor 's avonds. Wat is daarvoor nodig? Dat is wel belangrijk omdat je daar capaciteit hebt en de zonnepanelen niet in de weg liggen. 21

00:24:37

De heer Boter : En een ander punt is: wat levert het ons op? Het lijkt allemaal heel erg mooi. We gaan hernieuwbare energie doen. We gaan af van de fossiele brandstoffen. Maar er uiteindelijk zitten er wel ontzetten veel fossiele grondstoffen in die windmolens en zonnepanelen. In de RES gaat het niet over welke afvalberg we nog gaan voorkomen en of we dat wel allemaal goed gaan hergebruiken. Als we dan toch groen en links een ambitie op tafel leggen, is het ook belangrijk om na te denken over de afvalberg die daaronder ligt, even los van de opwekking die we willen doen. De vraag aan het College: komt daar in de RES 2.0 ook een antwoord op zodat we dat kunnen hergebruiken en tot in de lengte der jaren die zonnepanelen en wind kunnen gebruiken? Uiteindelijk zullen we toch wat moeten toevoegen. Nu staat ons land vol met twee procent van onze energievoorraad aan wind en zon. Als we honderd procent willen halen, moeten we ook niet elektrisch gaan koken en allemaal elektrisch gaan rijden, want dan staat ons hele land vol. Relatief gezien hebben we ook weinig ruimte. Een beter milieu begint bij jezelf, dus moeten we wel iets doen. Onze fractie vindt dat ook,m maar wel een beetje met de juiste blik. 00:25:42

Voorzitter : Dank u wel, een vraag van de heer Ubbens. 00:25:46

De heer Ubbens : Ik zou een woordvoering willen. 00:25:49

Voorzitter : Gaat uw gang. 00:25:51

De heer Ubbens : Voorzitter, ik kan het vrij kort houden maar een paar punten vind ik wel belangrijk. Over het zonne-energiepark Lageland hebben we ook al discussies gehad over het feit dat de RES niet gebruikt moet worden als een stok om mee te slaan. De Partij van de Arbeid zei het net ook al. Net als de VVD en een aantal andere fracties zijn wij het meer als een grootschalige inventarisatieronde om te kijken hoe we het landelijke doel rond het klimaatakkoord van Parijs kunnen realiseren. Dit is dan een bijdrage die we daaraan leveren, waarbij er per gemeente gezegd wordt: "Welke bijdrage leveren jullie? Kunnen we daarvan een rekensom maken zodat we uitkomen op dat doel om in 2050 landelijk energieneutraal te zijn?". De vraag is dan: wat is de toegevoegde waarde van de RES? Onze fractie denkt dat dat met name ook zit in de warmtetransitie, want die wordt nog een stuk ingewikkelder dan de grootschalige wind- en zonneparken en zullen de meeste inwoners hier geen last van hebben. Even los van de mensen die dichtbij die zonneparken en windmolens wonen en daar overlast van hebben. De warmtetransitie gaat bijna iedereen raken en wordt een stuk ingewikkelder. 00:27:20

De heer Ubbens : Dan wordt het wel nuttig om een goede communicatiestrategie te hebben over de noodzaak. De vraag is of we dat allemaal per gemeente moeten doen of op regionale schaal, los van de discussies over hoe we met restwarmte omgaan. Ik vermoed dat we ons ook niet makkelijk kunnen veroorloven om te zeggen: "We gaan het niet gebruiken". De doelstelling daarvoor is misschien wel te groot en te complex om dat te laten liggen. Hierbij laat ik het verder. 22

00:27:51

Voorzitter : Dank u wel. Dan is het nu het woord aan de wethouder om wat vragen te beantwoorden de te reageren op wat de fracties hebben ingebracht. Het woord is aan de heer Broeksma. 00:28:10

De heer Broeksma : Dank u wel, Voorzitter. Ik zal onderwerpsgewijs proberen te reageren. Eén van de insprekers had het over biomassa en daar kom ik straks op terug. We betrekken jongeren actief bij de energietransitie in de RES. U heeft de inspreker van Jongeren RES Groningen gehoord en zij zitten aan tafel om hun perspectief in te brengen in het geheel. De oproep is welkom en we nemen deze ter harte. Sommigen hebben ook al aangegeven, gaat de energietransitie over werkgelegenheid en economie en daar hebben we een paragraaf aan gewijd. Het gaat ook over onderwijs. En als het over onderwijs gaat, heb je het ook over de ontwikkeling van jongeren en de banen die het op gaat leveren. Over de werkgelegenheid, economie en het onderwijs zijn we in gesprek met Noorderpoort en Alfa die een oefencentrum van energietransitie opgericht hebben. 00:29:18

De heer Broeksma : Noorderpoort heeft Automotive waar er een transitie van de fossiele auto naar de elektrische auto plaatsvindt. Er is ook het Just Transition Fund, waar de afbouw van de aardgasindustrie gebruikt wordt voor de opbouw van de energietransitie, al dan niet door waterstof of zonnepanelen of daken. Iemand moet dat doen en werkgelegenheid is een belangrijk element van de economie. Als provincie Groningen waren wij jarenlang onder de aardgaswinning en nu willen wij krachtig naar voren treden en ook weerklank in Europa vinden als de provincie waar de nieuwe ontwikkelingen en innovaties op gebied van energie plaatsvinden. We willen de economie, de werkgelegenheid, het onderwijs en het leven lang leren wat hierbij hoort stimuleren. 00:30:19

Voorzitter : De heer Mellies. 00:30:20

De heer Mellies : Dank u wel, Voorzitter. De aanleg van zonneparken schept werkgelegenheid. Wordt er dan ook geborgd dat het allemaal lokaal blijft? 00:30:34

De heer Broeksma : Bedoelt u als wij het zelf aanbesteden? 00:30:39

De heer Mellies : Wordt er in de RES geborgd dat die werkgelegenheid in deze regio wordt gecreëerd? Er worden geen mensen uit Utrecht aangevlogen die hier zonneparken of zonnepanelen komen leggen. Dat is wat u net zelf zei. 00:30:52

De heer Broeksma : Dat gaat over de economie in zijn geheel. Het zou ook kunnen dat een Limburgs bedrijf hier de zonnepanelen en zon op daken komt aanleggen. Dat is de vrije economie. Als het Europees aanbesteed wordt, kan het ook uit Malta komen. Als in Groningen de werkgelegenheid op waterstofindustrie zal plaatsvinden, zullen de Groningse economie, burgers, onderwijsinstellingen en bedrijven daarvan profiteren. Maar u weet dat de Europese Unie een open economie heeft. 23

00:31:27

Voorzitter : De heer Rebergen. 00:31:29

De heer Rebergen : Dank u wel, Voorzitter. Ik lees in de RES vooral een ambitie om die impact op werkgelegenheid en economie zo groot mogelijk te maken. Wat het allemaal gaat betekenen, blijft nog een beetje vaag. Dat moet nog uitgewerkt worden in een plan van aanpak. Ik hoor de wethouder veel meer zeggen dan wat er in de RES zelf staat. Is de wethouder wat positiever over die werkgelegenheid? 00:31:53

De heer Broeksma : U vroeg mij of er een plan lag voor de RES 2.0 en daarop is het antwoord ja. Er vinden discussies plaats in de stuurgroep. Ik geef u een inzicht hoe het College denkt over de kansen die de energietransitie voor Groningen heeft. We hebben ook middelen vanuit het Just Transition Fund om dat daadwerkelijk vorm te geven. 00:32:18

Voorzitter : De heer Brandenbarg nog hierover. 00:32:21

De heer Brandenbarg : Dit raakt wel een interessante discussie. Als ik deze wethouder zo beluister, dan heeft hij het over innovatie, de kenniseconomie, de grote kennisinstellingen en de waterstoftransitie. Dat moeten we deze kant ophalen. Als het dan gaat over wie die dingen op de daken legt, dan is het Europees aanbesteed en kan het een bedrijf uit Malta zijn. Is het College de groep die in deze transitie op wil komen voor de hogeropgeleide kennisbanen of moet het MKB en de jongeren die nu op het mbo zitten ook gaan profitren van deze hele transitie? 00:32:56

De heer Broeksma : Natuurlijk. Hoe kunt u mij die vraag stellen? Ik heb het net gehad over de Noorderpoort en de Alfa waar ze in het oefencentrum bezig zijn met de energietransitie. Ik had het over Automotive, over [onhoorbaar]. Het gaat niet over de hele stad Groningen, maar over de hele provincie. U weet dat Holthausen in Winschoten een fabriek neergezet wordt en dat er in het Stadskanaal opleidingen zijn. Het gaat over het hele gebied en zowel over het mbo- als universitair niveau. Het is voor de hele economie van Groningen van belang. 00:33:34

Voorzitter : Ik stel voor dat u verder gaat. U heeft nog een heel papiertje vol. 00:33:45

De heer Broeksma : Netcapaciteit is een groot thema. Niet voor niets zit Enexis - waar we aandeelhouder van zijn en voor één komma twee procent van ons is - aan tafel. Deze wethouder spreekt regematig met Tennet. In de RES zitten de overheden, gemeenten en provincies. Enexis is een publiek bedrijf en snapt de plannen voor de RES-regio's waarover zij gaan. TenneT is landelijk. De RES heeft een impact op de netcapaciteit en het klopt dat deze capaciteit achter dreigt te lopen door alle snelle ontwikkelingen. Er wordt hier gezegd dat zon op daken prioriteit moet hebben op zon op land, en daar zijn we het helemaal mee eens. Dat zijn de zogenaamde zonneladders die u kent en die we u gepresenteerd hebben. De RES gaat niet over alle zon op dak, maar enkel over die van meer dan vijftien kilowatt. Dit 24

betekent meer dan vijftig panelen - zoals mevrouw Boogaard dat ook gezegd heeft - op de grotere boerenschuren en grote garagebedrijven. 00:34:52

De heer Broeksma : Komt dit in de knel door zon op land? In feite is dit een first come first serve. Vaak zijn de zon op land projecten die zich een aantal jaren van tevoren aankondigen. Enexis moet dit kunnen plannen. Als we vandaag zeggen dat de netcapaciteit uitgebreid moet worden, kan dat zeven à acht jaar duren wat verschrikkelijke aantallen zijn. TenneT en Enexis zijn bezig met de ontwikkeling van een routekaart. De schetsen en tekeningen zijn er over hoe in de hele provincie Groningen de netcapaciteit uitgebreid kan worden. 00:35:32

Voorzitter : De heer Ubbens. 00:35:34

De heer Ubbens : Dank, Voorzitter. Wordt dit heel krap berekend? We willen geen onnodige kosten maken, maar is het mogelijk om daar wat geld landelijk tegenaan te gooien en te zeggen dat het wat sneller uitgebreid moet worden? Ik heb de indruk dat het heel krap wordt berekend waardoor we continu tegen die capaciteit aanlopen. 00:35:57

De heer Broeksma : In het verleden zeiden Enexis en TenneT ook al: "Hadden we in al de plannen die geweest zijn voldoende capaciteit voorzien, was er een enorme overcapaciteit geweest". Daarom zijn die RES gegevens zo van belang. Wat is nu precies het RES bod? Wij hebben het over vijf komma zeven, maar het gaat over zes komma vier als je alle ambities en bouwstenen bij elkaar optelt. Als bod hebben we een marge genomen van nul komma zeven oftwel tien procent. Eén deel is al zeker, dus die marge is nog iets groter dan die tien procent, maar dat even terzijde. Voor Enexis is die zes komma vier van belang en ze weten ook dat het hier niet bij blijft. Want die relatief kleine zon op daken projecten van particulieren leveren alles bij elkaar ook nog één terrawattuur op. Ook daarin moeten wij met de capaciteit rekening houden. Enexit en TenneT gaan uit van zeven komma vier, als het gaat over wat er in Groningen moet gebeuren. Het bod is vijf komma zeven. Enexis moet lang van tevoren plannen wat er allemaal technisch voor nodig is. 00:37:13

Voorzitter : Mevrouw Boogaard. 00:37:17

Mevrouw Boogaard: Ik snap hoe het werkt en dat wij niet kunnen bepalen wie welke capaciteit krijgt en wanneer. Maar wij bepalen wel waar de zonneparken gaan en mogen komen. Ik vraag mij af in hoeverre wij daar niet een soort zekerheid kunnen inbouwen dat zon op dak projecten niet on hold hoeft te komen. U weet ook dat het vrij vaak afhankelijk is van specifieke personen en het momentum waarin dat soort projecten opgestart worden. Het lijkt mij zonde als we bij heel veel van dat soort projecten het momentum gaan missen en tegen mensen moeten zeggen: "U moet even vijf jaar op uw beurt wachten, want de netcapaciteit moet eerst weer verder uitgebreid worden". 00:38:02

De heer Broeksma : Dat ben ik helemaal met u eens en is net het tegendeel van wat we 25

willen. We willen graag dat de lokale burgerinitiatieven relatief kort uitgevoerd worden, want dit zijn geen initiatieven die zeggen dat ze pas over zeven jaar een zonnepark of hun daken in de straten vol willen hebben. We zijn op zoek naar juridische mogelijkheden om dat te kunnen afdwingen en zijn in gesprek met Enexis over dit de kleine initiatieven. Het blijft wel lastig, want als een hele straat besluit om een elektrische auto aan te schaffen, kan ik u vertellen dat het net op die plek dan een probleem heeft. Tenzij die elektrische auto's weer gevoed kunnen worden door de zonnepanelen op de daken van diezelfde huizen. Als het lokaal geregeld kan worden, kan het wel. Dit zijn keuzes die wij en Enexis niet kunnen voorspellen. We willen graag zon op dak of het dubbel gebruik van ruimte - om het even algemeen te stellen - stimuleren en dat zon op landbouwgrond pas als laatste aan de beurt komt. 00:39:08

De heer Broeksma : We hebben ook al vastgesteld in de routekaart van 2035 dat we met zon op land niet verder gaan komen dan driehonderdentien megawatt. Voor zon op dak hebben we achthonderdentien nodig, volgens de berekeningen die geldig zijn. We zijn bezig om dat te herberekenen, want we zullen die zon op land nodig hebben. Er werd gevraagd naar de unanimiteit: wat gebeurt er als niet alle vijftien besturen akkoord gaan met de RES? Wordt het RES dan wel ingestuurd naar het Nationale Programma van de RES? Komt er dan een toelichting wie wel of niet de RES unaniem heeft aangenomen? Unanimiteit zou het mooiste zijn want dan is er ook een gezamenlijke rol. Er is gevraagd naar wat de meerwaarde van de RES is en waar de winst ligt. De restwarmte bevindt zich voor het grootste deel buiten de gemeente Groningen, in Eemshaven of in Delfzijl. De gemeente Groningen heeft veel woningen waar die restwarmte naartoe zou kunnen gaan. De restwarmte die nu in de lucht of in de Waddenzee verdwijnt - wat volstrekt ongewenst is - zou je kunnen gebruiken om de woningen in de stad te verwarmen. 00:40:44

De heer Broeksma : In een onderzoek over de warmtetransitieplannen en de bronnenstrategie gaan we daar nader op in. Dat hebben we u beloofd. In de bronnenstrategie kan u aangeven welke bronnen u al dan niet wilt om voor die restwarmte als het allemaal doorgaat en haalbaar is - te gebruiken. De gezamenlijkheid van de RES ligt ook daarin. Groen gas is daar een ander voorbeeld van. Er werd al genoemd dat all electric niet voor alle huizen zal kunnen. Dat klopt ook en zal ook voor de woningen in de binnenstad van Groningen gelden. Er zal dan toch nog gas moet gebruikt worden, en dat zal dan groen gas zijn. Is dit dan groen gas uit biomassa? Voor biomassa betekent dit dat we ons moeten houden aan de Motie waarin u heeft gezegd dat dit uit restafval moet zijn, zoals: het snoeiafval wat de buitendienst heeft, restafval van suikerbieten of wat niet meer kan gebruikt als veevoer. Het mag geen snoeiafval zijn van daarvoor speciaal gekweekte bomen die dan gekapt worden voor de biomassacentrales. Enkel restafval wat niet meer gebruikt kan worden, zal gebruikt kunnen worden hiervoor. 00:42:02

De heer Broeksma : Groen gas zal er wel relatief weinig zijn. Dorpen verspreid over de regio, hebben niet de compactheid van de woningen warmtetransportleidingen goed voor zullen zijn. Dus die zullen ook naar groen gas moeten overgaan. Die gezamenlijkheid is een belangrijke meerwaarde van de RES. 26

00:42:22

Voorzitter : De heer Mellies. 00:42:23

De heer Mellies : Dank u wel, Voorzitter. Ik vind het op zich wel mooi dat dit weer opgerakeld wordt. Eerder was gebleken dat wij veel te weinig biomassa hebben wat voldoet aan die voorwaarden om in Groningen voldoende aan die vraag tegemoet te komen. We hebben het nu over biomassa en de RES. We hebben het over een RES regio die groter is dan Groningen, waarbinnen die voorwaarden gelden. We hebben het over warmte uit Delfzijl wat hierheen getransporteerd kan worden, maar die die regels niet kent. Wij hebben voorwaarden gesteld aan wat de biomassa hier moet hebben. Die voorwaarden kunnen we dan niet garanderen in Delfzijl, neem ik dan aan? Of wordt er daar wel op toegezien? 00:43:06

De heer Broeksma : Als het gaat over het warmtetransport vanuit Delfzijl of Eemshaven naar Groningen, kan u aanduiden welke bronnen u wel of niet wilt gebruiken, zoals bijvoorbeeld van de biomassacentrale en de bijgestookte houtcentrale van de RWE. Als u zegt dat dat een warmtebron is die u niet wilt dat die hier gebruikt wordt voor het warmtenet richting Groningen, kunt u dat aangeven. Ik heb toegezegd dat u als raad dit overzicht zal krijgen. De spoiler is dat de restwarmte in Eemshaven en Delfzijl meer dan voldoende is. Het is vijfzesvoudige van wat er misschien nodig is en betekent dat er ook werkelijk een keuze is. Een andere spoiler is dat ervan het groen gas veel te weinig beschikbaar is voor wat we nodig hebben. Dat probleem is er. Het is niet voor niets dat dat onderzoek - waar mevrouw de Wrede naar verwees - opgezet is. Welke biomassa, groen gas en mestvergisting is er nu beschikbaar? En los van of je dat al dan zou niet willen gebruiken, aan welke voorwaarden zou dat dan moeten voldoen? 00:44:13

De heer Broeksma : We moeten eerst weten hoe de zaak in elkaar zit. Door heel veel partijen is er wind op zee en zon op dak genoemd. Zoals ik al heb gezegd, de kleine zon op dak en de wind op zee telt niet mee in die vijfendertig terrawatt. Ik weet het niet zeker, maar er worden een aantal tientallen terrawatt geteld voor wind op zee. Dat is al op landelijk niveau berekend. Die vijfendertig terrawattuur slaat op die zon op land, de windenergie en de grotere zon op dak, en die de dertig RES regio's samen moeten realiseren. Het klopt dat het hoogste bod in deze RES regio vijf komma zeven is. Is dat het hoogste bod van de provincie? Ik daag u uit om het even goed met elkaar op te tellen. De provincie Noord-Brabant bestaat uit vier regio's en als u dat met elkaar optelt kom je boven die vijf komma zeven uit. We zijn niet de provincie met het hoogste bod. Zoals u weet zijn er in de RES regio elf à dertien provincies. Ja, het vierkante meters ten opzichte van het aantal mensen dat daar woont. 00:45:23

Voorzitter : Gaat u vooral verder. 00:45:25

De heer Broeksma : Wat als de ambities niet waargemaakt kunnen worden? We gaan de RES niet groter of kleiner maken dan die al is. We kunnen zeggen dat het de ambities en bouwstenen van de individuele gemeenten zijn met een nietje erdoor. Dit is wat overdreven, maar je zit wel aardig in de buurt dan. Als bijvoorbeeld Westerkwartier de ambities niet kan 27

waarborgen, is het niet zo dat de gemeente Groningen die ambities moet oplossen. U ziet ons bod. De basis voor de zone is nul komma drie, de bouwstenen nul komma één en de ambitie is nul komma zevenendertig. Die laatste slaat terug op de vijfhonderd megawatt piek uit de zonneparken - wat u heeft vastgesteld in de routekaart 2035 - en op de honderdentien megawatt van de zon op de bedrijfsdaken, zijnde de SDE+ projecten. Als u dat optelt is dat nul komma zes terrawattuur. Wij hebben een schatting gemaakt van nul komma vijf terrawattuur voor 2030. Dat zijn onze ambities in het vastgesteld beleid. 00:46:31

De heer Broeksma : Twee weken heeft u al vastgesteld wat de volgende stap gaat zijn en wat er al bestaat, zoals Woldjerspoor, Vierverlaten, Roodehaan en fase één van het zonnepark Zernike Campus. 00:46:44

Voorzitter : Misschien moet u dat niet doen, wethouder, want u heeft nog een paar papiertjes liggen en we hebben nog vijf minuten. 00:46:49

De heer Broeksma : Wij vermoeden dat we onze ambities waar kunnen maken en die komen overeen met wat op de routekaart 2035 op gemeentelijk niveau in deze raad is vastgesteld. Student en Stad vraagt nog naar een Rijkscampagne. Ik ben dit met u eens en wij zijn niet de enige RES regio die dit zou willen, al was het maar om het draagvlak te krijgen. Waarom doen we dit allemaal? Kan het niet allemaal op daken? Hebben we die RES nodig? Waarom niet alles wind op zee? Waarom niet aardgas importeren? Dat zijn vragen die in elke RES regio bij elke burger misschien wel leven. Er wordt bij het Rijk aangedrongen dat ook het Rijk zijn verantwoordelijkheid in neemt om zo een campagne op te zetten en uit te voeren. De energietransitie is geen gemeentelijk of regionaal probleem, maar is een landelijke kwestie. Het Klimaatakkoord is gesloten met de Rijksoverheid die daarin ook zijn verantwoordelijkheid te nemen heeft, ook in de communicatie en ik denk dat dit het draagvlak en de kennis bij veel bewoners zal vergroten. Het woord geothermie is ook al gevallen. Dit jaar komen we nog bij u met een warmtetransitieplan, inclusief met een bronnenanalyse - die we eerder al hebben toegestuurd - over welke bronnen al dan niet relevant en verstandig zijn om een warmtetransitie vorm te kunnen geven. 00:48:18

De heer Broeksma : Hierin zal ook vermeldt wordt in hoeverre geothermie mogelijk is, mede doordat nu ook de aargaswinning teruggeschroefd wordt. Er is concreet gevraagd naar het artikel twee onderzoek en geld vanuit het Rijk. Vorig heeft de gemeente samen met Zaandam een Motie ingediend bij het VNG. Daar is een onderzoek geweest naar wat de kosten aan ambtelijke capaciteit zijn voor de gemeente om die hele transitie vorm te geven. Het Rijk dacht eerst aan vijftig miljoen. Een andere schatting was driehonderd miljoen en de berekening komt uit op ongeveer vijfhonderd miljoen, mogelijk uitlopend van negenhonderd miljoen tot één miljard uitgespreid over de komende jaren. Dat ligt nu bij de minister die daar een standpunt over moet geven, maar u weet dat het Kabinet demissionair is. De cijfers liegen er niet om: grosso modo zijn dit de bedragen waar we mee uit de voeten kunnen om op gemeentelijk niveau de warmtetransitie vorm te kunnen geven. De minister moet zich daar nu nog tot verhouden. 28

00:49:29

De heer Broeksma : Er zijn ook vragen gesteld over de participatie op het geheel. In de RES 1.0 maken we ook al afspraken richting de RES 2.0, om ook dit al te doen. Vaak is dit op gemeentelijk niveau. Hoe het er aan toe gaat in de gemeente Eemsdelta of Westerkwartier, is niet per se hetzelfde als in de gemeente Groningen. U weet dat voor individuele - grote en kleine - projecten de verantwoordelijkheid voor participatie bij deze gemeente ligt en we proberen dat zo goed mogelijk vorm te geven. Biodiversiteit en ecologie werd genoemd. Wat heeft deze wethouder in te brengen in die RES als totaal? Binnen de RES wordt daar verschillend over gedacht, maar over biodiversiteit en ecologie heeft de gemeenteraad haar standpunt uitgedragen. Zorgt de aanleg van een energiepark of een zonnepark niet alleen schade aan het landschap, maar kan het er ook iets aan toevoegen? Die aline wordt verder uitgewerkt, en het zou mij een lief ding waard zijn als de standpunten van deze gemeente provinciebreed gedeeld zouden worden en zeggen: "Zo doen we dit hier in Groningen. Als er een zonnepark komt, gaat de ecologie erop vooruit". 00:50:47

De heer Broeksma : U weet dat dit in Vierverlaten op een goede manier ook gebeurd is. Er wordt gevraagd naar de flexibiliteit in de industrie en hoe we dat gaan doen. We gaan dit verder brengen en ik koppel dit ook aan de opmerking van de Partij voor de Dieren over de maatschappelijke discussie over het energieverbruik in zijn totaliteit. U weet dat de routekaart voorziet op het veertig procent verminderen van energie. Dit gaat over isoleren, maar ook over de economische groei. Moeten we maar steeds blijven doorgaan met de industriële groei en het energieverbruik wat daarbij hoort? Of zou er een maatschappelijke discussie moeten komen over het verminderen van dat verbruik? Ik steun de discussie op dat punt. 00:51:35

Voorzitter : Mevrouw de Wrede. 00:51:38

Mevrouw de Wrede: Dank u wel voorzitter, ik ben heel blij met die toezegging van wethouder Broeksma? Op welke wijze kunnen we terugzien dat u dat idee steunt? Wat gaat u daarmee doen? 00:51:53

De heer Broeksma : Ik heb gezegd dat ik een maatschappelijke discussie - die door het Rijk geëntameerd wordt - mooi zou vinden. Ik denk niet dat de discussie op gemeentelijk niveau gevoerd moet worden. We hebben het Rijk ook uitgenodigd om over de hele energietransitie een campagne op te starten. Dit zou daar een onderdeel van kunnen zijn. Dit College zal niet zelf die maatschappelijke discussie landelijk gaan entameren, maar zullen van harte meedoen op het moment dat het op plaatselijk niveau zal zijn. 00:52:27

Mevrouw de Wrede: De RES noemt verschillende dingen die ze in gaan brengen bij het Rijk. Kunt u als wethouder van de grootste gemeente in deze regionale energieregio, ervoor pleiten dat dit een onderdeel moet zijn - naast de extra financiën en andere wetgeving - die het Rijk op zou moeten starten?

29

00:52:54

De heer Broeksma : Ik doe u een toezegging dat ik het stimuleren van het Rijk bij de eerstvolgende RES stuurgroepvergadering zal inbrengen, net als het aan de orde stellen van de kwestie over het verminderen van het energieverbruik. Ik ben dit helemaal met u eens en het kost me geen enkele moeite. Er werd nog gevraagd naar het stimuleren van de kleine parken. 00:53:21

Voorzitter : Kunt u proberen naar een afronding te komen? 00:53:26

De heer Broeksma : We stimuleren de kleine parken en dat is ook een onderdeel van de energietransitie. We denken daarmee ongeveer vijftig megawatt te kunnen laten opwekken. Ik heb u reeds gezegd dat we met verschillende groepen in gesprek zijn. Tijdens de inspraak over de windturbines, vragen groepen ook of we niet twee turbines kunnen neerzetten op die vuilnisbelt. We zijn met vijftien à twintig initiatiefnemers in gesprek en die ondersteunen we ambtelijk om te kijken hoe we dit verder kunnen brengen, want vijftig megawatt is niet niks en is een onderdeel van de achthonderdentien megawatt die we nodig hebben. 100% vroeg naar de extra bestuurslaag en u hinkt op twee gedachten, wat ook al eerder werd gezegd door anderen. Enerzijds is het een nietje door de gemeentelijke plannen en de gemeenten kunnen niet elkaar niet opdringen wat er moet gebeuren. 00:54:14

De heer Broeksma : Er is geen extra bestuurslaag want dit gaat in gezamenlijkheid. Ik heb u verteld wat er gebeurt op het moment dat er niet unaniem wordt besloten. Als er wel unaniem besloten wordt, zou dit beteken dat alle vijftien bestuurslagen - inclusief deze gemeente - akkoord zou gaan en dit geen extra bestuurslaag is maar een gemeenschappelijk genomen besluit. Tot zover, Voorzitter. 00:54:39

Voorzitter : Dank u wel. Meneer Brandenbarg heeft nog een dringende vraag en ik zag meneer Rebergen ook nog. Dat zijn dan wel de laatste twee, denk ik. 00:54:46

De heer Brandenbarg : Voorzitter, ik ga mijn woordvoering niet overdoen, maar ik zou het toch wel leuk vinden als de wethouder de volgende keer niet met een halve beantwoording op netwin-dingetjes ingaat, maar de vraag van de SP over wat de gemeente nu in te brokkelen heeft in zo een Regionale Energie Strategie, serieus zou willen beantwoorden. Ik snap dat de tijd te kort is, want ik had hier net zo goed niet kunnen zitten. 00:55:10

Voorzitter : Misschien wil de wethouder daar toch nog even op ingaan. 00:55:13

De heer Broeksma : Ik heb u een aantal voorbeelden gegeven van de inbreng van de gemeente Groningen in het RES. U kunt daar ook alinea's over lezen. Uiteindelijk is het een product van vijftien bestuursgremia en alle vijftien spelen daar een rol in - ook in - zonder dat je één op één kan aanwijzen wat daar gebeurt. Ik weet dat er gemeentelijke ambtenaren en Voorzitters zijn voor het warmte-onderdeel. De gemeente Groningen zit volop aan tafel 30

en is ook de beheerder van de financiën. De gemeente Groningen speelt een belangrijke rol in het geheel, maar het moet een gezamenlijk product zijn. 00:55:52

Voorzitter : De heer Rebergen. De wethouder gaf dat er vijftig megawatt aan opbrengsten zijn vanuit lokale initiatieven. De wethouder weet dat wij erg voor lokale initiatieven zijn, maar op welke manier krijgt dat ook een plek in de routekaart die we samen opstellen met de netwerkbeheerders? 00:56:16

De heer Broeksma : Bij die routekaart zit de RES volop aan tafel. Wij zitten aan tafel bij de RES en los daarvan hebben wij ook afzonderlijek gesprekken met Enexis en TenneT over bijvoorbeeld Meerstad-Noord, Fledderbos en over de oostkant van de stad. Aan de westkant hebben we Vierverlaten en daar gaat het nog, maar aan de oostkant hebben we grote problemen. Aan de zuidkant van de stad is er een aansluiting op Noord-Drenthe mogelijk. We zijn volop met Enexis op detailniveau in gesprek om het bij ons goed te organiseren. 00:56:46

Voorzitter : Dank u wel. Nee mevrouw de Wrede, we gaan het nu niet meer doen. Het is ruim na zes uur en ik moet zometeen naar een volgende vergadering. Voordat iedereen wegrent, wil ik even afsluiten hoe we dit naar de raad brengen. Het is een raadsvoorstel. Mevrouw Boogaard. 00:57:03

Mevrouw Boogaard: Voor mij persoonlijk is de discussie niet nodig, maar ik wil nog even de optie open houden om een Motie in te dienen. 00:57:08

Voorzitter : Een Motie, kan dat conform met Motie? Meneer Brandenbarg. 00:57:11

De heer Brandenbarg : Ik neem aan dat amendementen niet mogelijk zijn in dit geval. Of wel? 00:57:17

Voorzitter : Ik denk dat dat ingewikkeld is vanwege de collectiviteit van het besluit. 00:57:20

De heer Broeksma : Precies. 00:57:21

Voorzitter : Mevrouw de Wrede. 00:57:24

Mevrouw de Wrede: Misschien ook een Motie. Ik weet niet of het dan handig is om het conform te doen, omdat mensen soms toch wat wil zeggen over de moties die worden ingediend. 00:57:34

Voorzitter : Dat kan ook bij een Motie. De heer Lo-a-Njoe. 00:57:40

De heer Lo-a-Njoe: Ik wil ook graag de optie openhouden voor een Motie. 31

00:57:43

Voorzitter : Meneer van Kesteren. 00:57:44

De heer van Kesteren : Mijn fractie zal met een Motie komen, Voorzitter. Want die heb ik toegezegd. 00:57:51

De heer Lo-a-Njoe: Elke keer dezelfde. 00:57:53

Voorzitter : Elke keer dezelfde Motie, hoor ik hier naast mij, en dat zullen we dan zien. Ik hoor in ieder geval een viertal Moties. We gaan even in de agenda Commissies bekijken hoe dat dan verdergaat. Ik dank u wel. Ik wens u een fijne avond."f

32