16-11-2022, verslag gemeenteraad 16.30 uur.pdf

Gemeenteraad..........................................................................................................................2 1.

Opening en mededelingen............................................................................................2

2.

Vaststellen agenda........................................................................................................2

3.

Benoemingen................................................................................................................3

4.

Initiatiefvoorstellen.......................................................................................................3

5.

Bekrachtiging geheimhouding......................................................................................3 Bijlagen 1 t/m 4 bij raadsvoorstel (10-11-22): Uitwerking opdrachtenmodel laadinfrastructuur 2023................................................................................................3

6.

Conformstukken...........................................................................................................3 a.

Claim Kamplaan 8....................................................................................................3

b.

Aanvullend krediet fietsroute spoorlijn Groningen-Sauwerd..................................4

c.

Uitvoeringsprogramma Doorwaadbare stad...........................................................5

d.

Kredietaanvraag Dudok aan het diep......................................................................6

e.

Groningen Deelt Uitvoeringsprogramma Deelmobiliteit 2022-2030.......................7

f.

Wijziging Huisvestingsverordening 2022.................................................................7

7.

Bespreekstukken...........................................................................................................7 a.

b.

8.

9.

1

Agenda voor de toekomst Meerstad + Wensbeeld.................................................7 -

A01: Sportpark Meerstad....................................................................................7

-

M02: Behoud woningbouwopgave 10.000!........................................................7

Gezondheidsbeleid Gezond Leven in 050...................................................................17 -

M03: Aanpak mentaal welzijn versterken met jongeren en jongvolwassenen. 17

-

M04: De Boterhammenbar, voor elk wat wils...................................................17

-

M05: Young, Wild, and Smoke-Free..................................................................17

-

M06: Beperk het aantal fastfoodwinkels...........................................................17

-

M07: Snus geen voet aan de grond in Groningen.............................................17

Motie vreemd aan de orde van de dag.......................................................................37 -

M01: Maak het makers mogelijk.......................................................................37

-

M08: Geef het slavernijverleden van Groningen op tijd haar herdenkingsplek 41

Sluiting........................................................................................................................44

GEMEENTERAAD VAN WOENSDAG 16 NOVEMBER 2022 16.30 UUR Voorzitter: K. Schuiling (burgemeester) Namens de raad: J. van Hoorn (GroenLinks), F. Folkerts (GroenLinks), E. Hillekens (GroenLinks), J. Jones (GroenLinks), C. Nieuwenhout (GroenLinks), H. Sietsma (GroenLinks), T. van de Vendel (GroenLinks), J. Bushoff (PvdA), E. van der Weele (PvdA), R. Gierkerk (PvdA), I. Huitema (PvdA), R. Pestman (PvdA), J. van Veen (PvdA), J. Lo-A-Njoe (D66), M. Gietema (D66), M. Martinez Doubiani (D66), A. Poelstra-Bos (D66), T. Rustebiel (D66), W. Pechler (PvdD), J. Bosma (PvdD), B. Hekkema (PvdD), T. van Zoelen (PvdD), A. Sijbolts (Stadspartij 100%), Y. Menger (Stadspartij 100%), H. Moerkerk (Stadspartij 100%), M. Sloot (Stadspartij 100%), J. Dijk (SP), D. Brandenbarg (SP), W. Koks (SP), H. de Waard (SP), I. Jacobs-Setz (VVD), E. Akkerman (VVD), R. Heiner (VVD), S. Bosch (Student&Stad), M. Goodijk (Student&Stad), K. de Groot (Student&Stad), P. Rebergen (ChristenUnie), S. Wennink (ChristenUnie), J. de Haan (CDA), E. Armut (CDA), L. van der Laan (PvhN), E. Bernabela (PvhN), D. Ram (PVV) Namens het college: M. Wijnja (wethouder), C. Bloemhoff (wethouder), K. de Wrede (wethouder), E. Eikenaar (wethouder), I. Jongman (wethouder), P. Broeksma (wethouder), R. van Niejenhuis (wethouder), M. Molema (wethouder) Namens de griffie: J. Spier

Gemeenteraad 1. Opening en mededelingen 00:17:38

Voorzitter: Dames en heren, ik open de vergadering. Het is half vijf en ik heet iedereen van harte welkom. Ik deel u mede dat afwezig zijn: Sophie Middelhuis van GroenLinks, Benni Leemhuis ook van GroenLinks en Dennis Ram van de PVV. Mariska Sloot van de Stadspartij 100% voor Groningen en Leendert van der Laan zullen waarschijnlijk, hopen we, iets later aansluiten.

2. Vaststellen agenda 00:18:15

Voorzitter: Dan kijken we naar de vaststelling van de agenda. Kan de agenda zo worden vastgesteld? 00:18:28

Voorzitter: Dat doen we. 00:18:31

Voorzitter: Dan is zojuist in het presidium nog aandacht gevraagd voor nut en noodzaak van een stemverklaring. Het is altijd de dankbare rol van mij om daar even college in te geven. Als u er even drie kwartier voor uittrekt, ga ik iets leggen uitleggen over de stemverklaring. Het kan ook kort, dus ik doe het eerst maar even kort. Als u in uw woordvoering al heeft aangegeven dat uw fractie voor een bepaald voorstel is, dan hoeft u dat in een stemverklaring niet meer opnieuw aan te geven, want dat blijkt al uit uw stemgedrag. Het gaat om een aanvullende opmerking die u nog graag kwijt wil rondom de opstelling van de fractie. Het kan ook zijn dat u geen woordvoering heeft gehad, maar toch nog even iets wil vertellen. Het is echter niet de bedoeling dat u daarmee weer een nieuwe discussie ontlokt. Sommigen hebben de neiging om in de stemverklaring nog eventjes een klaroenstoot weg te 2

geven, waardoor anderen denken, als het zo gaat, dan ga ik ook nog even los. Nu, dat is dus niet de bedoeling. Wat ook niet hoeft, is als uzelf medeondertekenaar ben van een motie of amendement, dat u nog eens aangeeft dat u voor de motie of het amendement bent. Anders had u het immers niet ingediend. Nu, dat gaat allemaal wat snel, maar uw fractievoorzitter die gecommitteerd was in het presidium, kan het allemaal nog eens uitleggen en dat zal vast en zeker gebeuren. We helpen elkaar zo weer wat vooruit. U moet er niet van schrikken en helemaal geen stemverklaring meer gaan afleggen, want dat is ook niet de bedoeling. Echter, let er een beetje op wanneer u dit doet en wanneer niet.

3. Benoemingen 00:20:32

Voorzitter: We zijn bij agendapunt drie. We hebben geen installatie en ook geen benoemingen.

4. Initiatiefvoorstellen Voorzitter: Er zijn ook geen initiatiefvoorstellen.

5. Bekrachtiging geheimhouding -

Bijlagen 1 t/m 4 bij raadsvoorstel (10-11-22): Uitwerking opdrachtenmodel laadinfrastructuur 2023 Voorzitter: Dus dat brengt ons naar agendapunt vijf. Vanwege de gemeentelijke belangen bij de laadinfrastructuur hebben wij over de stukken één tot en met vier bij het raadsvoorstel van tien november geheimhouding opgelegd. Kunnen we dat bekrachtigen? Dat gaan we bekrachtigen, aldus besloten.

6. Conformstukken a. Claim Kamplaan 8 00:21:03

Voorzitter: Dan zijn we bij de conformstukken en we beginnen met één conformstuk waar de nestor namens de raad toch een verklaring over aflegt, zoals afgesproken. De nestor. 00:21:25

De heer Sijbolts (Stadspartij 100% voor Groningen): Dank u wel, voorzitter. Het is niet gebruikelijk dat wij als raad uitgebreid stilstaan bij een collegevoorstel dat op de conformlijst staat en ook niet dat dan alleen de nestor spreekt. Toch hebben we afgesproken dat ik vandaag namens u allen het woord voer over het voorstel om geld ter beschikking te stellen voor het uitkeren van de claim die is ingediend door de nabestaanden van de Joodse eigenaren van het huis aan de Kamplaan acht. Deze claim hangt samen met het onderzoek dat de gemeente liet doen naar de omgang met Joods vastgoed in en na de tweede wereldoorlog. Dat onderzoek kwam voort uit een uitzending van het televisieprogramma Pointer. In deze aflevering bleek dat veel gemeenten geen beeld hadden van hun betrokkenheid bij de ontvreemding van Joods vastgoed in de tweede wereldoorlog. Het programma riep op om onderzoek te doen naar die ontvreemding én naar hoe men na de oorlog omging met eigenaren of nabestaanden die hun huizen en bezit terug wilden. 00:22:26

De heer Sijbolts (Stadspartij 100% voor Groningen): In opdracht van de gemeenten hebben 3

onderzoekers van de Rijksuniversiteit Groningen deze vragen proberen te beantwoorden. Hun bevindingen hebben ze weergegeven in het rapport 'Lege Plekken'; het resultaat van een zorgvuldig en gedegen onderzoek waar we de onderzoekers dankbaar voor zijn. Dit rapport is dit voorjaar openbaar geworden. In het onderzoek kwam ook de situatie Kamplaan nummer acht naar voren. Het gaat om een woning van een Joodse familie die na de tweede wereldoorlog door de gemeente werd overgenomen om te dienen als burgemeesterswoning. Naar aanleiding van het onderzoek en de claim heeft het college een externe commissie gevraagd om een zwaarwegend advies te geven over deze zaak. Zij hebben zich hierover gebogen en de verschillende belangen afgewogen. Dat hebben zij zorgvuldig en integer gedaan en wij zijn de commissie daar dankbaar voor. Het advies is vervolgens met de raadsfracties besproken in het presidium en op basis van dat gesprek heeft het college besloten het advies van de externe commissie integraal over te nemen. Dit houdt in dat de claim gehonoreerd is en excuses aan alle nabestaanden passend zijn. De burgemeester heeft dit ook uitgesproken in zijn persconferentie op twaalf oktober jongstleden. De excuses zijn op hun plaats omdat, zoals de commissie stelt, er sprake was van het ontbreken van moreel besef.

Er is hier op geen enkele wijze rekening gehouden met de belangen van mensen die terugkeerde in Groningen uit de verschrikkingen van de oorlog, uit concentratiekampen en onderduikadressen en hun hele familie hadden verloren. Namens de raad stel ik hier dat wij ons achter de door het college geformuleerde excuses scharen. Wij beseffen dat we hiermee het verleden niet afsluiten, maar dat het ons een blijvende opdracht geeft om in het hier en nu te zorgen dat we niet enkel steeds zorgen alles volgens de regels goed doen, maar ook steeds proberen om het goede te doen. Dank u wel. 00:24:38

Voorzitter: Dank u zeer, de heer Sijbolts in uw rol als nestor. Als voorzitter van de raad sluit ik me aan bij de woorden die zojuist door de nestor zijn uitgesproken. Dat is belangrijk, omdat we ook bij het in ontvangst nemen van het boek 'Lege Plekken' in de synagoge hebben gezegd: "Het is van belang dat onze gemeenteraad in de gelegenheid wordt gesteld om zijn opvatting over het onderzoek te formuleren". Dat is bij dezen gebeurd. Na de oorlog heeft men het op juridisch vlak weliswaar goed gedaan, maar men heeft nagelaten 'het goede' te doen. Daarmee doel ik op het moreel fatsoen wat hier had moeten worden gevolgd. We hebben excuses gemaakt aan de familie Van Blankenstein in de woorden die de commissie adviseerde. Ik realiseer me dat de casus van de familie uniek is en het leed voor velen Joodse families groot is geweest. Daarmee zijn de excuses dus eveneens voor de andere families die te maken hebben gehad met de harteloze opstelling na de oorlog. 00:26:08

Voorzitter: Daarmee nemen we het besluit over de afronding van de claim van Kamplaan acht. Dat is het meest concrete punt. We hebben woorden toegevoegd aan het oordeel wat we hebben over het onderzoek en de bevindingen van de onderzoekers en de commissie. We danken hun voor hun bijstand.

b. Aanvullend krediet fietsroute spoorlijn Groningen-Sauwerd 00:26:34

Voorzitter: Dat brengt mij naar het conformstuk onder zes b: 'Aanvullend krediet fietsroute

4

spoorlijn Groningen-Sauwerd'. Heeft daar iemand nog behoefte aan een stemverklaring? Dat is niet het geval.

c. Uitvoeringsprogramma Doorwaadbare stad 00:26:46

Voorzitter: Dan zijn we bij zes c: 'Uitvoeringsprogramma Doorwaadbare stad'. Ik heb in ieder geval de VVD genoteerd. 00:26:59

De heer Heiner (VVD): Dank voor het woord, voorzitter. De VVD stemt in met dit programma, maar we hebben nog wel enige zorgen. Die hebben we ook geuit tijdens de meningsvormende sessie. Het gaat erom dat wij het belangrijk vinden dat er niet zomaar een bord wordt opgehangen dat iets een 30km/uur-weg is, maar dat de wegen ook aangepast worden naar een 30km/uur-weg. Dank. 00:27:20

Voorzitter: De Stadspartij 100 % voor Groningen. 00:27:23

De heer Moerkerk (Stadspartij 100 % voor Groningen): Dank u, voorzitter. Wij zullen tegen het voorstel stemmen. Ondanks dat het heel veel mooie elementen heeft, maken we ons wat zorgen over bepaalde knelpunten die gaan ontstaan en die effect zullen hebben op bewoners en ondernemers. We vinden het plan te breed en omvattend om nu in te stemmen. Dank u wel. 00:27:40

Voorzitter: Partij voor het Noorden. 00:27:44

Mevrouw Bernabela (Partij voor het Noorden): Nee, geen stemverklaring hierover. 00:27:47

Voorzitter: CDA nog? Niet? Anderen nog? PvdA. 00:27:54

Mevrouw Pestman (PvdA): Dank u, voorzitter. Deze stemverklaring hoort zowel bij de doorwaadbare stad als bij deelmobiliteit. We doen het in één keer, maar dat het eventjes duidelijk is. De fractie van de Partij van de Arbeid staat achter de uitgangspunten van de doorwaadbare stad en deelmobiliteit voor wat betreft de uitgangspunten verkeersveiligheid, meer groen et cetera. We maken ons echter ook zorgen, zorgen om ouderen en zorgen om de dorpen. Dat die zorgen terecht zijn, blijkt wel uit de reacties die we ontvangen. De situatie van stad en Ommeland is een bijzondere. Veel mensen uit het Ommeland moeten naar de stad voor hun werk of ze zoeken er ontspanning en gaan bijvoorbeeld op bezoek bij vrienden. De realiteit is dat het openbaar allesbehalve ideaal is en dat moet zeker beter. Tegelijkertijd moeten we ook erkennen dat veel mensen uit de provincie en de stad echt aangewezen zijn op hun eigen vervoer; de auto. Dan denk ik dus met name aan ouderen, mensen die slecht ter been zijn en mensen uit dorpen. Daar moeten we rekening mee houden en langs deze meetlat zullen we de verdere uitwerking van de plannen leggen. Dank u. 5

00:28:58

Voorzitter: Dank u zeer. Dan kijk ik rond of ik nog iemand over het hoofd heb gezien. Dat is niet het geval.

d. Kredietaanvraag Dudok aan het diep Voorzitter: Dan zijn we bij zes d: 'Kredietaanvraag Dudok aan het diep'. Ik heb in ieder geval een stemverklaring genoteerd van de Stadspartij 100 % voor Groningen. 00:29:20

De heer Moerkerk (Stadspartij 100 % voor Groningen): Dank u, voorzitter. Wij zijn tegen dit voorstel. Niet, omdat we tegen ontwikkeling van de Diepenring op een goede samenhangende wijze zijn, maar we vinden het plan te duur en we zouden liever een samenhang zien tussen meerdere delen van de Diepenring in plaats van nu stukjes te doen. Dank u wel. 00:29:39

Voorzitter: Het CDA. 00:29:40

Mevrouw Armut (CDA): Dank u, voorzitter. Wij zijn altijd kritisch geweest over de plannen binnen en rond de Diepenring die ontzettend veel geld kosten. Geld dat tot onze ergernis te vaak terechtkomt in de binnenstad. Wij kunnen natuurlijk ook zien dat het er heel mooi uit gaat zien, maar voorzitter, het is nu een investering van € 3,2 miljoen. Dat is al fors, maar daar houdt het niet mee op. Over twintig jaar kost het zes miljoen, over zesenveertig jaar tien miljoen en over zestig jaar twaalf miljoen. Kosten voor al het onderhoud zijn anderhalve ton per jaar die we ervoor blijven uittrekken. Geld dat wij liever zouden steken in bijvoorbeeld het onderhouden van de gehele gemeente, die er op dit moment niet altijd even schoon bij ligt in onze wijken en dorpen. Wij vroegen het ons in de meningsvormende sessie al hardop af: wanneer houdt het op? Wat ons betreft houdt het hierop, voorzitter. Wij stemmen tegen. 00:30:24

Voorzitter: Dank u zeer. Nog andere fracties? Partij voor het Noorden. 00:30:29

Mevrouw Bernabela (Partij voor het Noorden): Bedankt, voorzitter. Wij kunnen instemmen met het plan, ook al is het duur. We zijn ook heel blij dat er aan het groen gedacht is, maar nu zagen we wel dat er vooral siergrassen geplant worden. Dat is niet de beste oplossing voor hooikoortsgevoelige mensen. Daarom kan er beter gebruik gemaakt worden van andere planten die juist hooikoortsklachten beperken, zoals azalea’s, bloembollen, brem, goudsbloem, hortensia, jasmijn, lavendel, lelies en lobia salvia. Misschien zijn er nog wel meer, maar dit is even een kort lijstje. Dank u wel. 00:31:08

Voorzitter: Ik zie nu een paar raadsleden op hun groene kalender kijken welke plantjes u nu net genoemd heeft. Het komt vast goed. Het zijn inderdaad wel hele mooie planten. De VVD. 00:31:21

Mevrouw Jacobs-Setz (VVD): Dank u wel, voorzitter. Wij zullen tegen dit voorstel stemmen, omdat – zoals we ook in de commissie hebben gezegd – dit gebouwtje het duurste stukje 6

grond van Groningen wordt en dat lijkt ons niet nodig. Meneer Dudok heeft in de jaren 50 ook nooit bedacht dat het bijna een eeuw mee zou moeten gaan. Er staat volgens mij een heel mooi gebouwtje, keurig onderdak, waar je weinig onderhoud aan hoeft te plegen. Er zijn er al 110 weg en wat ons betreft hoeft het niet in Groningen gecultiveerd te worden. 00:31:53

Voorzitter: Dank u zeer. Anderen nog? Dan zijn die stemverklaringen genoteerd.

e. Groningen Deelt Uitvoeringsprogramma Deelmobiliteit 2022-2030 Voorzitter: En gaan we naar e: 'Uitvoeringsprogramma Deelmobiliteit'. Daar nog stemverklaringen? GroenLinks. 00:32:28

Mevrouw Nieuwenhout (GroenLinks): Hartelijk dank. Namens Benni Leemhuis zou ik graag willen zeggen, één deelauto kan meerdere auto's vervangen. Dat is goed voor de openbare ruimte en helpt bij het bereiken van de klimaatdoelen. Omdat de regie van dit programma bij de gemeente ligt, kunnen we erop sturen dat deelmobiliteit voor iedereen beschikbaar komt, bijvoorbeeld ook in bepaalde wijken en dorpen waar een commerciële partij er geen brood in ziet. Voorzitter, u snapt, mijn fractie is blij met dit uitvoeringsprogramma deelmobiliteit. 00:33:02

Voorzitter: Dan gaan we verder kijken. 00:33:06

De heer Pechler (Partij voor de Dieren): Dank, voorzitter. Ik sluit me als Partij voor de Dieren graag aan bij de stemverklaring van GroenLinks. 00:33:12

Voorzitter: Anderen nog? Dan is dat ook genoteerd.

f. Wijziging Huisvestingsverordening 2022 Voorzitter: We zijn bij f: 'Wijziging Huisvestingsverordening'. Heeft daar nog iemand een stemverklaring? De VVD. 00:33:25

De heer Heiner (VVD): Dank voor het woord. De VVD vindt het onnodige betutteling en een te generieke maatregel. In de sessie hebben we ook ons punt ingebracht om de airbnbtijd op te rekken naar zestig dagen. Daar bleek helaas geen steun voor te zijn. Daarom dienen we ook geen motie in, maar we stemmen wel tegen dit voorstel. 00:33:44

Voorzitter: Anderen nog? Dat staat ook genoteerd.

7. Bespreekstukken a. Agenda voor de toekomst Meerstad + Wensbeeld -

A01: Sportpark Meerstad

-

M02: Behoud woningbouwopgave 10.000!

00:33:50

Voorzitter: Dan hebben we de conformstukken gehad en zijn we bij 'Agenda voor de 7

toekomst Meerstad + Wensbeeld'. Wat een plezier dat we daar een maidenspeech hebben van Bart Hekkema. 00:34:36

De heer Hekkema (Partij voor de Dieren): Dank, voorzitter. Het is een eer om deze raad te mogen toespreken, vooral ook omdat ik mijn verantwoordelijk voel om te spreken voor de stemlozen; zij die in al het gedebatteer over bouwplannen, voorzieningen, sociale huurwoningen en energieopwekking nogal eens worden vergeten. Ik heb het dan over de natuur, de rijkdom aan soorten en daarmee de in het wild levende dieren, waarmee het steeds slechter gaat. Het is noodzakelijk dat dit overal en in alles wat we doen doordringt. Nergens in Europa gaat het namelijk, als het aankomt op de biodiversiteit, zo slecht als in Nederlander. Er is nog maar 15 procent over van al het leven dat we in het jaar negentienhonderd in ons land hadden. Weinig leefruimte en intensieve landbouw zijn hier de hoofdoorzaken van geweest. Daarnaast staat door klimaatverandering de leefbaarheid van ons kleine deltalandje op het spel. Het is dan ook bittere noodzaak dat klimaatadaptatie in iedere gebiedsontwikkeling naar voren komt en dat we ruimte voorbereiden voor natuur. We hebben een rijke natuur nodig en we zijn ons daar allemaal van bewust, maar misschien toch soms ook wel niet. De kennis van de rijkdom van de natuur verdwijnt namelijk uit ons collectieve bewustzijn en elke generatie vergeet hoe rijk de natuur vóór hen was.

Dat komt misschien toch ergens ook wel, omdat iedereen zijn eigen jeugd als ijkpunt neemt. 00:35:51

De heer Hekkema (Partij voor de Dieren): Zo ook ik. Ik kan me nog goed herinneren hoe ik als kind van de jaren negentig speelde in de weilanden, waarvan de slootkanten bezaaid waren met de lila-rose pinksterbloem; mijn lievelingsbloem. Het is, althans voor mij, de bloem van de lente en staat ook symbool voor een onbezorgde jeugd, waarin ik opgroeide tussen het water, het groen en de bomen. Waar ik als kind boomhutten bouwde in het bosje langs de rand van de ijsbaan en met een bootje voer over de vaart langs het dorp. Waar we polsstoksprongen over de slootjes en we pas weer met etenstijd – stipt half zes – de vieze laarzen op de deurmat neerploften. Ik genoot in mijn jeugd van die rijkdom, maar het onopgemerkte verlies van de generaties voor mij doet ook duizelen. Eigenlijk op dezelfde manier, als toen het ook voor mij merkbaar minder werd. Het bosje naast de school moest er vanwege uitbreidingsplannen aan geloven en het bosje aan de rand van de ijsbaan verdween vanwege de komst van grote nieuwbouwwoningen. Het staat misschien wel in schril contrast met wat er in de decennia daarvoor nog allemaal aan natuur was. De weilanden en niet alleen de slootkanten waren vijftig jaar geleden nog volledig bezaaid met pinksterbloemen en her en der bomen.

Bemesting en daarmee stikstofdepositie hebben de bloemetjes en kruiden naar de bermkanten verdreven en bomen stonden in de weg en werden gekapt. Als je nu door het landschap fietst, zie je op sommige plekken slechts een grote graswoestijn, waar nog weinig leven te ontdekken is. Hoe beknellend en verontrustend de achteruitgang van de natuur, de staat van de wereld en het klimaat ook is, we hebben de kans om het anders te doen. Of, zoals Asha ten Broeke vorige week in de Volkskrant zo mooi schreef: "We kunnen de wanhoop op afstand houden door te dromen over de toekomst". 00:37:30

De heer Hekkema (Partij voor de Dieren): Met het wensbeeld voor de verdere ontwikkeling 8

van plangebied Meerstad geven we daar ook invulling aan. Ik herinner daarbij de raad nog even aan de mooie woorden van de toenmalige bewoners van Engelbert uit 1930, die goed in de gaten hadden waar het omdraait en in een brochure schreven: "Wij streven naar een gemeenschappelijke natuurschoonheid. We hebben begeerte aan vriendschap en rein, aan eenvoudig natuurgenot". Volgens mij, voorzitter, zit dat negentig jaar later ook wel goed verwerkt in het wensbeeld. Meerstad betekent uiteindelijk, als we het goed doen, ook meer natuur; meer bomen en meer waterlopen. Als we gebieden aanwijzen en waar mogelijk aankopen, kunnen we de condities scheppen waarin de natuur goed kan gedijen. Een landschap van weilanden, natte ruigten, houtsingels en een bos van elzen en wilgen met hier en daar meidoorn en zomereiken en met moeraszegge en varens. Ik zou zeggen: fiets eens ter inspiratie door het Euvelgunner Hunzedal dat hoopvol laat zien hoe stedelijkheid en natuur samengaan. De Partij voor de Dieren hoopt dan ook dat de groene ambities overeind blijven in de planologische en financiële uitwerkingen. 00:38:39

De heer Hekkema (Partij voor de Dieren): Ik kijk er zelf naar uit om de komende jaren samen met deze raad en het college bij te kunnen dragen aan de vergroening van de gemeente Groningen en de verdere ontwikkeling van plangebied Meerstad als klimaatbestendig en natuurrijk onderdeel van de laagveengordel. Een verdere vergroening van de oostflank van de stad, waarmee we ook de verschillende natuurgebieden met elkaar verbinden en de identiteit van de lintdorpen koesteren. Voorzitter, het is vandaag Boomfeestdag en kinderen van Samenwerkingsschool Meeroevers hebben vanochtend al een hele rij bomen geplant aan de Vossenburglaan in Meerstad. Dat is ontzettend mooi om te zien. Om af te sluiten bied ik daarom ook alvast aan om de laarzen weer eens aan te trekken, de mouwen op te stropen en een boom te planten voor dat felbegeerde Meerbos, waar de inwoners van de Meerdorpen, maar ook de heer Sietsma en ik, zo voor hebben gepleit. U weet natuurlijk allemaal dat het beste moment om een boom te planten twintig jaar geleden was, maar het daarna beste moment is nu. Ik kijk daar heel erg naar uit. Dank, voorzitter. 00:39:50

Voorzitter: Dank je wel. Wat prachtig dat je op Boomfeestdag je maidenspeech houdt. Hartstikke goed, een mooie timing. Dan kijk ik even rond, want er zijn ook nog een amendement en een motie aangekondigd. Waarschijnlijk wil iemand van de indienende partijen daar ook wel het woord over voeren. D66, gaat uw gang. 00:40:17

De heer Rustebiel (D66): Dank u wel, voorzitter. Dank ook aan de heer Hekkema voor uw prachtige maidenspeech. Wat een mooi perspectief schetst u voor Meerstad. Als je dat zo hoort, wat is het dan toch ook bijzonder om als gemeenteraadslid steeds aan de voorkant te staan van dit soort prachtige ontwikkelingen. Ik denk ook dat we in de raadscommissie een hele mooie bespreking hebben gehad, waarbij iedere fractie de wensen voor Meerstad op tafel heeft gelegd. D66 wil daarbij een pleidooi voor onder andere meer ondernemerschap en ruimte voor sport. We hadden ook een heel intens debat over sociale huur versus duurdere kavels. De praktijk leert ons helaas dat hoe meer sociale huur we zien, hoe vaker dat ook gecompenseerd wordt met die duurdere kavels. Gelukkig hebben de regering en de gemeenteraad het college wat instrumenten in handen gegeven om te voorkomen dat we 9

die trend voortzetten. Dat bouwen aan sociale huur niet ook bouwen aan tweedeling is, maar dat je ook echt beide segmenten gaat ontwikkelen. 00:41:05

De heer Rustebiel (D66): Het initiatiefvoorstel van onder meer de heer Bushoff draagt daar hopelijk ook aan bij. Dat is echter een hele belangrijke opgave die ook heel veel geld gaat kosten. Ik denk dat de ambities die hier gedebatteerd zijn in de raadscommissie een grote aanslag gaan plegen op de grondexploitatie. Dat mag, daar zijn grondexploitaties ook voor, maar wij zijn een beetje bang dat de sportvoorzieningen ondersneeuwen in al het geweld van alles en nog wat, wat wij als raad willen met Meerstad. Dat is ook ingegeven door het feit dat sportvoorzieningen genoemd staan in de prachtige Agenda Meerstad, maar een sportpark niet expliciet. Sterker nog, het college schrijft dat het kiest voor de uitbreiding van bestaande voorzieningen. Wij vinden, net zoals Dorpsbelangen Meerstad alsook de Meerdorpen, dat er in Meerstad wel een volwaardig sportpark zou moeten komen. U kent onze fractie natuurlijk als partij die opkomt voor sport in openbare ruimte. Een skills park komt daar en je kunt er prachtig hardlopen, zwemmen en allerlei watersporten doen. Hier echter past het ons nu om juist ook een stap te zetten voor de verenigingssport, omdat we die krapte hebben in de zalen en op die velden. Laten we nu niet aan de voorkant al zeggen, een sportpark past daar niet. Vooral als gemeenteraad een pleidooi omarmen waarbij we zeggen, we gaan wel aan de slag met zo een sportpark daar.

Ik denk dat het heel erg logisch is, want er gaan straks 8.000 mensen wonen. De reacties te horen in de raadscommissie alsook van Meerdorpen en Dorpsbelangen ga ik ervan uit dat de meerderheid van deze raad en hopelijk ook het college wel uit de voeten kan met het pleidooi, wat wij hier houden. Zoals gezegd, niet alles kan met de middelen die wij hebben, maar D66 wil sport wel echt een hoge prioriteit geven. Wij hebben veel reacties gekregen op ons pleidooi voor een sportpark. Ik hoop dat we de deur open gaan zetten voor een sportpark op Meerstad, want dat hoort er wat onze fractie betreft thuis. Dank u wel. 00:42:55

Voorzitter: U heeft een vraag van GroenLinks. 00:42:59

De heer Sietsma (GroenLinks): Dank u wel, voorzitter. Ik wil D66 voorhouden, dat er op het kaartje – hoe vaag het ook is – op diverse plekken sportvelden en plaatsen om te sporten staan ingetekend. De invulling volgt natuurlijk nog. Dat kaartje heeft een mooie spreiding, waardoor mensen direct bij hun woonplek een sportvoorziening hebben, zodat kinderen bijvoorbeeld zelf op de fiets naar het sporten kunnen in plaats van gebracht worden met de auto. Staat niet op gespannen voet met een centrale voorziening in een sportpark? 00:43:32

De heer Rustebiel (D66): De situatie is nu, ik heb vandaag ook weer wat appjes gekregen, dat inwoners van Meerstad juist vaak met de auto naar bijvoorbeeld Lewenborg moeten, naar Engelbert of zelfs naar Haren om die sport te beoefenen. Ik zie een kaartje met een sportvoorzieningen ingetekend. Dat kan ook een beweegtuin of een trapveldje zijn. Ik ben voor trapvelden en ik ben voor beweegtuinen, maar juist ook omdat je die sociale cohesie in zo een wijk wil hebben en de mobiliteit ook een beetje wil beperken, heb je ook een traditioneel sportpark nodig in die wijk. Wat voor soort sportvoorzieningen en waar het 10

moet komen, laat dat ook onderdeel van overleg zijn met de bewoners. Zij hebben er goede ideeën over. Ik denk dat wij het wel eens kunnen zijn. 00:44:15

Voorzitter: Dank u zeer. Ik kijk eerst even naar de andere indieners van het amendement of men in aansluiting op de woordvoering nog het woord wenst. Bij de VVD is dat het geval. 00:44:27

De heer Heiner (VVD): Wij sluiten ons aan bij D66 op het gebied van sport. Sport is ontzettend belangrijk en het levert ook zeker wat op het gebied van bijvoorbeeld healthy aging. Uiteindelijk, als mensen sporten en vitaal zijn, zal dat ook minder geld kost in de toekomst. Dat wilde ik nog even aanvullen. 00:44:45

Voorzitter: Dank u zeer. Nog anderen van de indienende partijen? Nee, dan kijk ik even naar andere fracties of men nog woordvoering wenst? Er is ook nog een motie, dus die kan ook gelijk worden meegenomen. Meneer Heiner. 00:45:04

De heer Heiner (VVD): Dan lijkt het me goed om gelijk ook de toelichting op onze motie te geven. Wij vinden het belangrijk dat er gebouwd wordt in Meerstad en dat de ambitie ook hoog ligt. Dat de ambitie niet bijgesteld wordt naar beneden, maar juist naar boven, omdat we echt een hele grote woningnood hebben. Vandaar dat wij voorstellen om de ambitie om 10.000 woningen te zetten. 00:45:29

Voorzitter: Dank u zeer. Zijn er nog andere fracties op het onderwerp, amendement of motie? Gaat uw gang, Partij voor de Dieren. 00:45:37

De heer Hekkema (Partij voor de Dieren): Ik zou er nog graag een vraag willen stellen aan de VVD, als u dat toestaat, voorzitter. De VVD heeft ook in het wensbeeld, dat tot stand is gekomen op basis van superveel gesprekken met allerlei organisaties en heel veel inwoners, gelezen dat juist die bandbreedte van het aantal woningen naar beneden is bijgesteld, omdat we ook andere opgaven hebben op het gebied van waterberging, natuurontwikkeling en ook het versterken van die biodiversiteit in het gebied. Als u het heeft over 10.000 woningen, dan komt bij mij een beetje de vraag naar voren: hoe wilt u dat dan realiseren? Ik heb u namelijk ook nog nooit horen pleiten voor verdichting van bestaande gebieden of kleiner bouwen. U heeft het ook vaak over grotere woningen. Hoe rijmt u dat met elkaar? 00:46:25

De heer Heiner (VVD): Volgens ons sluit het één het ander zeker niet uit, dus wonen hoeft niet altijd ten koste gaan van biodiversiteit. Daarnaast is het gedeelte sociale woningbouw naar boven bijgesteld. Die woningen zijn over het algemeen kleiner dan de grote woningen die nu veel gebouwd wordt op Meerstad, dus op die manier denken wij dat er voldoende ruimte is voor die 10.000 woningen. 00:46:51

De heer Hekkema (Partij voor de Dieren): Dank u, voorzitter. Zou u dan bij de verdere uitwerking er ook voor pleiten om dus in die drie kerngebieden die straks worden bebouwd 11

te verdichten? Is uw voorstel om daar dan in die bandbreedte te kijken of daar kan worden verdicht of in het bestaande Meerstad? Dat heb ik namelijk nog niet helemaal helder. 00:47:12

De heer Heiner (VVD): Dit is natuurlijk een ambitie. Dit is een agenda om te kijken waar wil je uiteindelijk heen gaan. Hoe dat precies moet gebeuren, daar gaan we later over praten. Dit zou wel één van de oplossingen kunnen zijn. Volgens mij hebben we daar ambtenaren voor die heel goed kijken naar wat nu het beste past. 00:47:33

Voorzitter: Zijn er vanuit de raad nog andere woordmeldingen op dit agendapunt? GroenLinks. 00:47:39

De heer Sietsma (GroenLinks): Dank u wel, voorzitter. Even een korte reactie op de motie en het amendement alleen, want we hebben in de sessie al een goede gedachtewisseling gehad en daar heeft de wethouder ook enkele toezeggingen gedaan waar we blij mee zijn. Wat ons betreft, wij zijn niet per se tegen zo een sportpark. Dat is de kwestie ook niet, maar de bereikbaarheid van sportvoorzieningen voor met name kinderen op de fiets weegt voor ons wel heel zwaar. Wij horen graag even wat de wethouder daarover te melden heeft en hoe hij die afweging denkt te kunnen maken. Daar hangt vanaf wat wij gaan doen met het amendement. Wat betreft de motie. Die 10.000 woningen was een oud getal. Toen hadden we Meerstad-Noord nog, Lageland. Toen was het gebied veel groter. Ik heb de wethouder horen zeggen dat er ruimte genoeg is om aan de woningbehoefte tegemoet te komen. Volgens mij is het echte probleem, dat we niet snel genoeg kunnen bouwen. De ambtelijke capaciteit daarvoor ophogen, is al een keer eerder besproken, gaat niet echt helpen, want de bouwwereld heeft ook zijn beperkingen. Als de VVD-fractie daar wat aan wil doen, dan moeten ze misschien eens kijken in het maatschappelijk middenveld of er niet meer bouwbedrijven kunnen komen of zo. Dat lijkt me veel productiever dan nu een leeg getal noemen van 10.000 woningen.

Tot slot, voorzitter, ik wil de heer Hekkema heel graag bedanken voor zijn mooie maidenspeech. Hij heeft groot gelijk, wij gebruiken allemaal onze jeugd als referentiepunt. Mijn referentiepunt is de zwanebloem en die is inmiddels bijna verdwenen uit ons landschap. Dank u wel. 00:49:28

Voorzitter: Dat is wel heel jammer, want dat is een hele mooie bloem. Het lijkt wel een hele biologieles langzamerhand. Het volgende boekje, wat we gaan uitdelen. Ik kijk even rond of er nog andere woordmeldingen zijn. SP. 00:49:48

De heer Dijk (SP): Voorzitter, kort. Volgens mij hebben we het in de commissie al uitgebreid over dit wensbeeld en de toekomst voor Meerstad gehad. Vanuit mijn fractie een beetje een andere benadering. Ik kan hier een wensenlijstje neerleggen met heel veel dingen die ik nog meer of beter zou willen bij Meerstad. Het is een plan uit 2005 en we zitten in 2022 en het wordt echt tijd dat we gaan bouwen in Meerstad en meer dan we de afgelopen jaren hebben gedaan. Ik snap de motie van de VVD best, maar krijg ik een beetje het gevoel, laten we eerst die 8.000 doen en dan tien en misschien twaalf, als er nog ruimte voor is. Ik zou vooral het college willen meegeven, laten we proberen om hier zo veel mogelijk tempo te 12

gaan maken. Het onderdeel uit de motie van de VVD dat er woningnood is, dat klopt als een bus. Het punt van D66 over het sportpark snap ik ook wel, maar de heer Sietsma stelde volgens mij terecht de vraag over dat het nu verdeeld is over verschillende plekken. Dan twijfelt mijn fractie aan één sportpark in Meerstad en die twijfel zorgt ervoor dat we hier niet voor gaan stemmen. Ik zou nogmaals het college willen meegeven, laten we zo snel mogelijk gaan bouwen, want er is behoefte aan woningen. 00:51:03

Voorzitter: Anderen nog? Partij voor het Noorden. We hadden u op het lijstje staan van het gaat niet meer lukken, maar ik heb begrepen dat het wel is gelukt. Dat geldt ook voor de heer Ram. U wordt dus alsnog genoteerd als aanwezig. Welkom. 00:51:18

De heer Van der Laan (Partij voor het Noorden): Dank u wel, voorzitter. De Provinciale Staten kunnen geen genoeg krijgen van vergaderen. Wij kunnen het idee van D66 om sportvoorziening te realiseren volledig omarmen. Er moet nu echt wat gebeuren. De motie van de VVD over 10.000 woningen. Wij hopen dat, gezien de huidige woningmarkt en de verduurzaming en de stijgende hypotheekrente, we komende jaren überhaupt op die tweehonderd woningen blijven zitten. Natuurlijk hopen we op meer, maar dat zal nog heel, heel spannend worden, voorzitter. We vinden die motie dus iets te ver gaan en we blijven nuchter wat dat betreft. 00:52:06

Voorzitter: De heer De Haan, CDA. 00:52:08

De heer De Haan (CDA): Voorzitter, ik neem het even over van mijn collega die nogal aan het hoesten is. Als ik het dan over planten heb, zie ik hier dat de koningskaars een plant is die heel erg helpt tegen hoesten. Dan kies ik die nu als mijn favoriete bloem uit voor vandaag. Voorzitter, dan over Meerstad. Ga me er niet te veel moeilijke vragen over stellen, maar het mag natuurlijk altijd. Er zijn een hoop zinnige dingen gezegd over de toekomst van Meerstad, vooral ook in de voorgaande sessie hierover. Het CDA is blij dat participatie en het behoud van de karakteristieke lintdorpen zo voorop hebben gestaan. Nu is het zaak om ervoor te zorgen dat Meerstad echt een wijk, een gemeenschap, wordt. Dat gaat om meer dan alleen een verzameling aan huizen. Hiervoor zijn voorzieningen nodig; winkels, sportclub en een dorpshuis. Zo kunnen elkaar mensen elkaar ontmoeten, spreken, met elkaar sporten en ga zo maar door. We hebben ons in de sessie natuurlijk uitgelaten over het belang van sportvoorzieningen – we hadden het zelf kunnen schrijven – en dat we het belangrijk vinden dat we niet wachten tot we geen capaciteit meer hebben. We dienen daarom het amendement van D66 mede in.

Voorzitter, ten slotte zou ik nog even stil willen staan bij het belang van seniorenwoningen en de wens die daarvoor bestaat bij de bewoners van de Meerdorpen; ouderen die graag in hun eigen dorp willen blijven wonen, maar wel wat kleiner zouden willen wonen. Wat het CDA betreft, moeten we daar echt gehoor aan gaan geven met seniorenwoningen, bijzondere woonvormen en woonzorgcombinaties. Daar wil ik het voor nu bij laten.

13

00:53:35

De heer De Haan (CDA): Het is toch altijd anders, als je een verhaal van iemand anders aan het voorlezen bent. 00:53:39

Voorzitter: Ik wilde net zeggen, u citeert best lekker uit andermans werk. Ik zat nog te wachten op de toevoeging 'overigens ben ik van mening dat'. Dat is bij u nooit een punt, dus dat komt straks in de loop van de vergadering. Ik kijk naar 100 %. 00:53:54

De heer Moerkerk (Stadspartij 100 % voor Groningen): Dank u wel, voorzitter, ik heb mijn biologieboek niet bij me, dus ik heb nog geen plant in beeld. Dat houdt u tegoed. Wij zijn mede-indiener van de motie over 10.000 woningen bouwen. Dat doen we, omdat we graag de ambitie vast willen houden om veel en snel te bouwen. Daarmee sluit ik me aan bij wat de SP net voor mij zei, hopelijk komt het snel op gang en misschien zelfs wel meer dan 10.000. We doen het ook omdat, om die 10.000 toch te kunnen bouwen, gedwongen wordt om anders te gaan bouwen. Misschien moet niet alles grondgebonden gebouwd worden, maar moet er meer in appartementenvorm gebouwd worden. We zouden graag zien dat er meer een centrumfunctie ontstaat in Meerstad, omdat dan ook wat makkelijker de gewenste voorzieningen en ondernemingen als kapper, bakker op de hoek zullen gaan ontstaan. Dat is één van de redenen dat we denken, het mag nog wel eventjes wat moeilijk zijn om toch dit te gaan realiseren. Laten we niet te snel de ambitie loslaten. Daarom dienen we deze motie in. Dank u wel. 00:54:52

Voorzitter: Dank u zeer. U heeft een vraag van GroenLinks. 00:54:56

De heer Sietsma (GroenLinks): Toch even een vraag, want hij verbaast me wat. We hebben in de sessie vrij uitgebreid stilgestaan bij de redenering van het college, die we ook van harte steunen, om juist af te zien van een centrumfunctie, omdat dat heel veel verkeer veroorzaakt en mensen ver van voorzieningen laat wonen. Nu gaan we dus in drie clusters bouwen, met elk hun eigen voorzieningen. Bent u het niet met die visie eens dan? 00:55:22

De heer Moerkerk (Stadspartij 100 % voor Groningen): Wat we nu zien is dat iemand Meerstad uit moet, als hij zijn haar wil laten knippen. Daar zouden we vanaf willen. We willen graag dat er een commercieel punt ontstaat in de wijk, waar ondernemers zich kunnen vestigen. Waar het ook loont, omdat de dichtheid van bewoning voldoende is en waar het openbaar vervoer goed landt en vertrekt. 00:55:46

Voorzitter: Dat was het vanuit de raad? Nee, Student en Stad. 00:55:50

De heer Bosch (Student en Stad): Dank u wel, voorzitter. Student en Stad vindt dat er een mooie agenda voor de toekomst van Meerstad ligt. Verder zal ik mijn inbreng van de meningsvormende sessie niet overdoen. Ik ga even kort in op het amendement en de motie. Het amendement over de sportvoorziening. Wij lezen in het collegestuk dat er op dit 14

moment voorkeur wordt gegeven aan bestaande locaties boven nieuwe locaties. We vinden dat ook wel wat prematuur. Daarom zijn wij heel erg benieuwd naar reactie van de wethouder en denken we: laten we echt met een open blik kijken welke sportvoorzieningen binnen Meerstad het gebied naar een mooie toekomst kunnen brengen. Over het tempo van woningen. Wat ons betreft moet er moet heel veel tempo bij komen en moeten er heel veel woningen bijkomen, maar er moet ook ruimte voor natuur blijven. Wanneer dat mogelijk is, kunnen we best mee met deze motie, maar we verwachten dat er keuzen gemaakt moeten worden en dan zullen wij in dit geval voor belangrijke natuur kiezen. 00:56:57

Voorzitter: Dan ga ik over naar het college voor preadvies op het amendement en de motie. Het college. 00:57:06

De heer Van Niejenhuis: Dank u wel, voorzitter. Inderdaad, allereerst even over het amendement. Wij begrijpen het punt wat D66 maakt en het belang dat zij hecht aan de sportvoorzieningen. Het college is van mening dat het wel heel goed tot uitdrukking is gekomen in het proces en ook in de stukken die de raad heeft ontvangen. Ik begrijp ook dat de heer Rustebiel de concurrentie benoemd tussen enerzijds sportvoorzieningen en misschien ook wel andere wensen van de raad, zoals betaalbare woningen. Het zijn allemaal dingen die geld kosten en weinig geld opleveren. Het college is echter van mening dat het niet het één of het ander is en dat het ondenkbaar is dat we daar nu nog duizenden woningen gaan bouwen zonder ook een heel stevig sportpark aan te leggen en uiteraard ook andere sportvoorzieningen op andere plekken in Meerstad. Wat ons betreft is het én én en niet of of. Wij zullen de betaalbare woningen, de sportvoorzieningen, groen, water en alle elementen in een aantal scenario's uitwerken en aan deze raad voorleggen. 00:58:06

De heer Van Niejenhuis: Nogmaals, het is wat ons wat ons betreft ondenkbaar dat er geen grote sportvoorzieningen en ook allerlei andere sportvoorzieningen zullen zijn. Wat ons betreft zit dat erin, maar uiteindelijk is het uiteraard aan uw raad om de scenario's, de grondexploitatie en de stedenbouwkundige kaders vast te stellen. We zullen hier echt nog een aantal keren met elkaar over gaan spreken. U zult iedere keer in staat worden gesteld om die afweging goed te maken. Wat ons betreft zit het erin, dus is dit amendement niet per se nodig om aan te nemen en krijgt het een plaats in de plannen. 00:58:43

De heer Van Niejenhuis: Ten aanzien van het punt wat de heer Sietsma maakte over de veilige bereikbaarheid per fiets van deze voorzieningen. Dat is de basis, dus dat is het idee van waaruit we alles in Meerstad zullen ontwerpen. Het gaat erom dat de dingen die we nu in Meerstad doen, goed te voet en per fiets bereikbaar zijn. Goed en veilig is de basis. Voorzieningen zullen uiteindelijk ook met een auto bereikbaar zijn, maar dat is meer vanuit het idee, dat als het moet dan kan dat. De intuïtieve gedachte van iedereen in Meerstad zou moeten zijn, dat je daar op de fiets het snelst en het veiligst komt en dat je de auto liever niet daarvoor uit de schuur rijdt. 00:59:24

De heer Van Niejenhuis: Dan over de motie van de VVD. Ik denk dat er een beetje verwarring 15

over aantallen is. Dat kan ik me ook wel voorstellen, want we werken inderdaad al twintig jaar aan het plan en er zijn verschillende aantallen gepasseerd in deze vergadering. Op dit moment werken wij in de grondexploitatie met 8.000 woningen. Dat is in het verleden, rond 2005, wel meer geweest, maar nu werken we met ongeveer 8.000 als uitgangspunt. In de Agenda van de Toekomst verkennen we verschillende scenario's, waarbij het ook zeer waarschijnlijk is dat we iets hoger dan 8.000 uitkomen. Ook daarin zit een bepaalde bandbreedte en ook daarin zal de raad nog in een aantal stappen meegenomen worden en kunnen daar keuzen in gemaakt worden. Ik denk dat het ook samenhangt met de overige wensen die de raad heeft, want het zijn allemaal dingen die betaald moeten worden. Voeg je een beetje meer woningen toe, dan levert dat ook weer ruimte op om daarvan andere dingen te doen, omdat doorgaans onder woningen opbrengsten zitten. Dat is de bandbreedte die we in een aantal scenario's aan de raad gaan voorleggen en het zullen er zeer waarschijnlijk meer dan 9.000 worden. Ik sluit me bij de oproep van de raad aan, dat we snel door moeten en volgende stappen moeten zetten. 01:00:32

De heer Van Niejenhuis: Voorzitter, als ik mag dan nog heel kort even richting de heer Hekkema. Hij heeft me er nu niet expliciet om gevraagd, maar ook omdat het zijn maidenspeech is geweest, zou ik willen zeggen dat we heel erg snel aan de slag gaan met het aanleggen van groen in Meerstad. We weten, als we nu stekjes of jonge bomen gaan planten, dat het over een paar jaar wat tot wasdom komt. Die groengebieden zijn ingetekend in het wensbeeld en we willen dat vroegtijdig gaan aanleggen. We denken dat het niet alleen goed is voor de planten, dieren en voor de mensen, maar ook voor onze eigen begroting, want dat ziet er straks heel aantrekkelijk uit en dat maakt Meerstad nog beter verkoopbaar. We gaan nu al concreet aan de slag met het uitwerken van de Harksteder Broeklanden en ook de zone langs het Eemskanaal en daarin is het burgerinitiatief van het Meerbos meegenomen. 01:01:25

Voorzitter: Een veld vol pinksterbloemen en ooievaars. Dan gaan we kijken. Meneer Rustebiel. 01:01:35

De heer Rustebiel (D66): De wethouder doet hier een enorm stevige toezegging die ik ook eerdere wethouders niet heb horen zeggen. Namelijk, er komt een heel stevig sportpark in Meerstad. In het stuk wordt gesproken over her en der sportvoorzieningen en uitbreiding van bestaande sportparken. Het was niet helder genoeg voor mijn fractie, voor een deel van de raad, voor Dorpsbelangen en voor de Meerdorpen, dat u wel dergelijk van plan bent om een stevig sportpark aan te leggen. Ik ben er erg blij mee. Ik stel mezelf nu de vraag van: moeten we dit voorstel ook aanpassen door het amendement in te dienen? Of gaat u met dat stevige sportpark aan de slag en kunnen we daar genoegen mee nemen? Dat is ook even een vraag die ik aan mijn mede-indieners wil stellen door ze even kort aan te kijken, want ik ben wel heel blij met dit stevige signaal wat ik nog niet eerder heb gehoord. 01:02:21

Voorzitter: De wethouder wil graag nog even reageren op uw stevige uitspraak. 16

01:02:41

De heer Van Niejenhuis: Dank u. Ik ben iets vergeten te zeggen. Ik denk dat ik ook wel een beetje begrijp waar mogelijk de verwarring vandaan komt. De gemeente heeft in dit stuk twee dingen opgeschreven. Enerzijds het kan niet zo zijn dat bestaande voorzieningen geen impuls krijgen en dat we in Meerstad zelf een hele mooie voorziening aanleggen. Ook de sportvoorzieningen in Engelbert verdienen een upgrade, zodat de mensen daar kunnen blijven sporten bij de club waar ze dat graag doen. Daarnaast willen we dat sportpark aanleggen in zeer waarschijnlijk de Eemskanaalzone, dus het is én én. We doen dat heel bewust om niet de bestaande voorzieningen te ondergraven en hun ook een stevige impuls te geven. Het is ook heel duidelijk in de gesprekken tot uitdrukking gekomen dat men daar behoefte aan heeft. We weten ook dat het volkomen ontoereikend is voor wat we daar allemaal nog aan mensen gaan huisvesten, dus het is voor de toekomst zeker allebei. 01:03:34

Voorzitter: Meneer Rustebiel. 01:03:35

De heer Rustebiel (D66): Het is hartstikke mooi dat er een sportpark in Meerstad komt. Ik weet niet of de Eemskanaalzone de beste plek is, maar daar komt een voorstel en een debat over tegen die tijd, stel ik me zo voor. Ik ben een content raadslid. 01:03:48

Voorzitter: Daar was de hele inrichting van deze vergadering op 'gepinpoint'. Mag ik dan concluderen dat u het amendement niet meer in stemming hoeft te brengen? Ja, dan is dat geen onderdeel van de beraadslaging en zijn we bij de motie. Moet die nog in stemming worden gebracht, meneer Heiner? 01:04:10

De heer Heiner (VVD): Ik wil de wethouder in ieder geval bedanken voor zijn reactie. Wij schrokken ervan dat de ambitie naar beneden is bijgesteld, omdat ook al breed is aangegeven dat er echt hele grote woningnood is en dat we daarmee aan de slag moeten. We zijn heel blij dat de wethouder ook aangeeft, dat we daarmee aan de slag gaan en dat het aantal waarschijnlijk meer dan 8.000 wordt. Het lijkt ons goed om de motie dan ook niet in stemming te brengen. 01:04:33

Voorzitter: De motie is geen onderdeel van de beraadslaging. Mag ik concluderen dat we dan over kunnen gaan tot stemming over het voorstel? Dan sluit ik de beraadslaging en ga ik over tot stemming. Ik open de stemming. 01:05:30

Voorzitter: Ik sluit de stemming. Er zijn 42 stemmen uitgebracht en dat betekent dat de raad voor dit wensbeeld is.

17

b. Gezondheidsbeleid Gezond Leven in 050 -

M03: Aanpak mentaal welzijn versterken met jongeren en jongvolwassenen

-

M04: De Boterhammenbar, voor elk wat wils

-

M05: Young, Wild, and Smoke-Free

-

M06: Beperk het aantal fastfoodwinkels

-

M07: Snus geen voet aan de grond in Groningen

01:05:38

Voorzitter: Dan zijn we bij het 'Gezondheidsbeleid Gezond Leven in 050'. Daar is een aantal moties op ingediend, dus ik kijk even rond wie daar als eerste het woord over wenst. Mevrouw Menger. 01:05:59

Mevrouw Menger (Stadspartij 100% voor Groningen): Dank u wel, voorzitter. Gezondheid in de gemeente Groningen. Een toegankelijke gezondheidszorg is essentieel. Een betaalbare zorgverzekering is essentieel. Een goede gezondheid is van onschatbare waarde. Deze thema's zijn voor dit college belangrijk. Een goede zorg hangt samen met welzijn en welbevinden en vice versa. Hier moet voldoende budget beschikbaar voor zijn en slim investeren is essentieel. De zorgkosten lopen op en wat een serieuze zorgelijke constatering is, is dat er mensen zijn die zich gedwongen voelen om hun zorgverzekering op te zeggen. Mensen die zorg gaan mijden, omdat ze geen zorgverzekering meer hebben. De actuele maatschappelijke ontwikkelingen vragen om een intensivering van bestaand beleid en een bredere aanpak om problemen het hoofd te bieden. Een aanpak die zich niet uitsluitend moeten richten op de aandachtswijken, daar is men immers al op gefocust, maar wat mijn fractie betreft, alle wijken. Armoede, schulden en huiselijk geweld, voorzitter, dit komt in alle lagen van de samenleving voor en dus in alle wijken en dorpen. Ik pak er even één specifiek uit. We zien een toename van het aantal mensen die niet meer zelf voor maaltijden kunnen zorgen. Laat dit even indalen bij ons allemaal.

Niet meer drie maaltijden op een dag op tafel kunnen krijgen, niet meer hun kinderen en of zichzelf fatsoenlijk kunnen voeden. Het Rode Kruis is nu gestart, in ons rijke land, om tassen met voedsel uit te delen, omdat de reguliere voedselbanken door de grote toestroom mensen niet meer kunnen voorzien van voedsel. Schrijnende situaties doen zich voor. Een goede gezondheid heeft een direct en indirect effect op het welzijn en welbevinden. Nu investeren in goede gezondheid van alle inwoners levert rendement op langere termijn. Investeren en intensiveren is niet uitsluitend in financiële zin, maar juist ook door middel van educatie, voorlichting en informeren. Voor alles geldt: voorkomen is beter dan genezen voor wat echt van waarde is. Dank u wel, voorzitter. 01:08:33

Voorzitter: Dank u zeer. Andere fracties? D66. 01:08:37

Mevrouw Gietema (D66): Dank, voorzitter. Allereerst complimenten voor het nieuwe gezondheidsbeleid. Het laat duidelijk zien dat we afgelopen jaren goed hebben gewerkt aan een sterke basis. Het is ook heel duidelijk dat het verweven is met het fysiek sociaal en medisch domein. We zijn heel blij om te zien dat het college deze lijn doorzet en ook inzet op nieuwe ontwikkelingen, zoals mentale gezondheid van jongeren. Verder zien we dat de 18

Werkgroep Toegankelijkheid goed betrokken is. We hopen ook vanuit deze wisselwerking dat de toegankelijkheid van de dienstverlening wordt vergroot. De constatering van de werkgroep dat bestaanszekerheid invloed heeft op gezondheid, maar dat het ook wederkerig is, zijn wij het volledig mee eens. We hopen dat het college dat ook in het oog houdt, dat ook gezondheidsproblemen of bepaalde beperkingen invloed hebben op juist bestaanszekerheid. 01:09:34

Mevrouw Gietema (D66): Voorzitter, dit laatste punt, wat ik noemde over mentaal welzijn van jongeren baart ons serieuze zorgen. Eén op de drie jongeren heeft last van psychische klachten, stress, eenzaamheid of suïcidale gedachten. Heel terecht dat het college daarom ook aanvullend op dit plan komt met een preventieplan 'Mentaal welzijn jongeren' en dat in dit plan ook die samenwerking met die partners in de fysieke sociale en medische termijn betrokken wordt. We dienen de motie 'Aanpak mentaal welzijn versterken met jongeren en jongvolwassenen' in, omdat wat ons betreft de structuur waar nu op gebouwd wordt nog niet helemaal compleet is. We zien juist dat onderwijsinstellingen, studieverenigingen en studentenvereniging een groot deel – niet alle jongeren uiteraard – van de jongeren bereiken. Met deze motie willen we ook aangeven, betrek deze logische partners. Ze zijn bekend en dichtbij en daardoor kunnen zij laagdrempelig ons ook helpen. Uit verschillende gesprekken met verenigingen blijkt dat dit thema ook bij hen hoog op de agenda staat, dat er ambities zijn om dit te professionaliseren en dat ze ook graag met de gemeente aan de slag gaan en meedenken over zowel de planvorming als de uitvoering.

Terugkomend op wat ik eerder zei, uiteraard willen we deze structuur toevoegen, maar we willen ook aandacht vragen voor de jongeren die niet naar school gaan, niet studeren of niet werken, om ook te kijken of zij wel gedekt worden met bepaalde partijen waar zij mee in aanraking komen. 01:11:08

Voorzitter: U heeft nog een vraag van de SP. 01:11:11

De heer Koks (SP): Dank u wel, voorzitter. Ik heb zelfs twee vragen. Het gaat met name over die motie. In de eerste plaats staat er boven die motie in de titel 'voor jeugd en jongeren die in stressvolle situaties zitten'. Als je echter verder naar de uitwerking kijkt, gaat het alleen over studenten. Het gaat over de onderwijsinstellingen, terwijl mbo'ers en werkende jongeren in vergelijkbare omstandigheden kunnen verkeren. Mijn eerste vraag is of ik dat breder moet zien? Op de tweede hebben onderwijsinstellingen zelf ook zorgvoorzieningen voor hun studenten. Ook ziektekostenverzekeringen spelen een rol in het bestrijden van stress als jongeren daar last van hebben. Vindt u niet dat de verantwoordelijkheid voor de mentale omstandigheden van studenten in eerste instantie bij onderwijsinstellingen en de ziektekostenverzekeringen thuishoren? Mogelijk voor de gemeente een aanvullende rol, maar dat het accent met name zou moeten liggen bij de onderwijsinstellingen en de zorgverzekeringen? 01:12:19

Mevrouw Gietema (D66): Om te beginnen bij het eerste punt. We zijn ons ervan bewust dat het in de motie vooral de structuren betreft die rondom studenten staan. Studieverenigingen en studentenverenigingen worden expliciet genoemd. Wat al heel 19

duidelijk in de aanpak naar voren komt in het beleidsplan wat nu voorligt, maar wat ik ook begrepen van de ambtenaren die nu werken aan het preventieplan, is dat heel veel andere organisaties al actief betrokken worden; de WIJ-teams, buurthuizen GGZ-instellingen, Jimmy's en tal van andere organisaties. Dit is wat ons betreft juist een missend stukje in het pallet wat het kan verrijken. Ik ben het helemaal met u eens dat het lijkt dat het heel erg gericht is op studenten. Volgens mij is dat ook juist de meerwaarde van deze motie, omdat de rest al wel heel goed betrokken is en dat we het hiermee nog beter kunnen doen. Wat betreft het tweede over de ziektekosten. Volgens mij hebben we dat in het noodpakket helemaal verhoogd. Ik heb geen zicht op in hoeverre daar jongeren onder vallen, dus ik zou wel iets meer willen. Ik heb uw vraag niet helemaal goed genoteerd en begrepen, dus wellicht kunt u deze kort herhalen. 01:13:34

De heer Koks (SP): Studenten zitten op universiteiten en hogescholen. Die hebben zelf ook zorgafdelingen voor hun studenten. Van ziektekostenverzekeringen, zoals iedereen die heeft, kun je ook psychische ondersteuning krijgen. Ligt voor de studenten niet de bal in eerste instantie bij de onderwijsinstellingen en bij de ziektekostenverzekeringen? 01:13:56

Mevrouw Gietema (D66): Ja, ik denk dat het juist interessant is om met de onderwijsinstelling te kijken of die bal bij hen ligt. Wat ik in gesprekken tot dusver heb begrepen, is dat er vanuit onderwijsinstellingen en verenigingen vooral met vertrouwenspersonen wordt gewerkt. Dat er ook wel psychologen zijn, maar dat daar enorme wachtlijsten voor zijn. Dat nu het beeld is dat je een jaar moet wachten en dat juist jongeren dan daar niet aankloppen en misschien blijven aanmodderen of ermee blijven zitten. Dat is ook echt één van de redenen, waarom we de motie wel hebben ingediend vandaag. 01:14:32

Voorzitter: Mevrouw Menger had nog een kleine toevoeging op de moties, dus ik geef haar nog even de gelegenheid. Gaat uw gang. 01:14:41

Mevrouw Menger (Stadspartij 100% voor Groningen): Dank u wel, voorzitter. Ik was bij mijn woordvoering vergeten te vermelden dat wij samen met de Partij van het Noorden de motie M 04 indienen: 'Boterhammenbar, voor elk wat wils'. Dank u wel. 01:14:56

Voorzitter: Dank u zeer. Het CDA wenst woordvoering. 01:15:00

De heer De Haan (CDA): Voorzitter, dank u wel. Voorzitter, de helft van de volwassenen heeft matig of ernstig overgewicht. Het aantal jeugdigen dat voldoet aan de norm voor voldoende beweging is slechts 17 procent. Het drugsgebruik onder jongeren neemt toe. Er ontstaan telkens weer nieuwe ongezonde hypes, zoals vapen en snus. De mentale gezondheid, het ging er net al even over, van jongeren is sterk afgenomen. We kunnen concluderen dat er nog voldoende uitdagingen liggen voor een gezonder Groningen. Eén van die uitdagingen ligt in het stimuleren van gezonde voeding. Het vorige college 20

01:15:33

Voorzitter: U heeft eerst even een vraag van GroenLinks. 01:15:38

Mevrouw Folkerts (GroenLinks): U zegt het zelf al, er zijn steeds weer nieuwe hypes onder de jongeren, zoals vapen en snus. Ik geloof dat u voor vapen toen ook een aparte motie heeft ingediend en nu wilt u voor snus weer apart beleid. Zou het niet beter zijn om het te houden bij het integrale middelenbeleid dat de gemeente heeft en niet bij elke hype weer om een aparte aanpak te vragen? 01:16:04

De heer De Haan (CDA): Dank u wel, voorzitter. Volgens mij heb ik nergens gepleit voor een aparte aanpak. Als u de motie goed leest, dan vraag ik om een passende aanpak en wat mij betreft kan dat heel goed binnen een integrale visie. Er gebeurt natuurlijk van alles om te voorkomen dat jongeren gaan roken en dat ze drugs gaan gebruiken. Volgens mij past daar prima in dat we het vapen daar inderdaad in opnemen, maar ook dat we ook daarin aandacht besteden aan snus. Kijk naar de grote steden. Ik ga er zo meteen nog wat over zeggen, maar kijk naar de grote steden 01:16:32