12-10-2022 verslag gemeenteraad 15.30 uur.pdf

Gemeenteraad........................................................................................................................... 2 1.

Opening en mededelingen ........................................................................................... 2

2.

Vaststellen agenda ....................................................................................................... 2

3.

Bekrachtiging geheimhouding...................................................................................... 2 De bijlagen 1 en 4 van raadsvoorstel Resultaten herzieningen grondexploitaties 2022 2 -

4.

Bespreekstukken ...................................................................................................... 2 a.

5.

De bijlage van raadsvoorstel Herziening grondexploitatie Meerstad ................. 2

Noodpakket energiekosten en inflatie..................................................................... 2 -

M01: Een lening is geen voorliggende voorziening ............................................. 7

-

M02: Energietoeslag ook voor studenten ........................................................... 7

-

M03: Externe second opinion .............................................................................. 7

-

M04: Grote huishoudens ..................................................................................... 7

-

M05: De sociale basis moet blijven ..................................................................... 7

-

M06: Aandacht voor alle groepen ....................................................................... 7

-

M07: Schaf tijdelijk de belastingen en BTW op energierekening af .................... 7

-

M08: 3 miljoen Rijk voor studenten .................................................................... 7

-

M09: Doeltreffendheid koopkrachtpakket .......................................................... 7

-

M10: Niemand in de kou ..................................................................................... 7 Sluiting.................................................................................................................... 41

GEMEENTERAAD VAN WOENSDAG 12 OKTOBER 2021 15.30 UUR Voorzitter: K. Schuiling (burgemeester) Namens de raad: J. van Hoorn (GroenLinks), F. Folkerts (GroenLinks), E. Hillekens (GroenLinks), J. Jones (GroenLinks), B. Leemhuis (GroenLinks), C. Nieuwenhout (GroenLinks), H. Sietsma (GroenLinks), T. van de Vendel (GroenLinks), J. Bushoff (PvdA), R. Gierkerk (PvdA), I. Huitema (PvdA), J. van Veen (PvdA), E. van der Weele (PvdA, J. Lo-A-Njoe (D66), M. Gietema (D66), M. Martinez Doubiani (D66), A. Poelstra-Bos (D66), T. Rustebiel (D66), W. Pechler (PvdD), J. Bosma (PvdD), B. Hekkema (PvdD), T. van Zoelen (PvdD), A. Sijbolts (Stadspartij 100%), Y. Menger (Stadspartij 100%), H. Moerkerk (Stadspartij 100%), J. Dijk (SP), D. Brandenbarg (SP), W. Koks (SP), H. de Waard (SP), I. Jacobs-Setz (VVD), E. Akkerman (VVD), R. Heiner (VVD), S. Bosch (Student&Stad), M. Goodijk (Student&Stad), K. de Groot (Student&Stad), P. Rebergen (ChristenUnie), S. Wennink (ChristenUnie), J. de Haan (CDA), E. Armut (CDA), L. van der Laan (PvhN), E. Bernabela (PvhN), D. Ram (PVV) Namens het college: M. Wijnja (wethouder), C. Bloemhoff (wethouder), K. de Wrede (wethouder), E. Eikenaar (wethouder), I. Jongman (wethouder), P. Broeksma (wethouder), R. van Niejenhuis (wethouder), M. Molema (wethouder) Namens de griffie: J. Spier

1

Gemeenteraad 1. Opening en mededelingen 00:11:47

Voorzitter: Dames en heren, ik open de vergadering. Dit is een extra raadsvergadering aangezien het college gisteren, en dat was ook echt gisteren, een brief heeft vastgesteld om een pakket samen te stellen teneinde de gevolgen van de inflatie en de energiecrisis in de gemeente Groningen zo veel mogelijk voor de inwoners op te vangen en wij als gemeenteraad en college uiteraard heel benieuwd zijn naar de opvattingen die daarover leven. De gedachten zijn vervat in een brief. Dat betekent dat er nog een raadsvoorstel gaat volgen. Daar vinden de definitieve besluiten plaats en daar zal ook een aantal verordeningen aan de orde moeten worden gesteld, maar het is dus van belang dat we nu van elkaar vernemen wat we vinden van het pakket dat gisteren is geformuleerd. Dus het gaat in ten minste twee ronden. Ik meld dat afwezig zijn: mevrouw Mariska Sloot van de Stadspartij 100% Groningen, mevrouw Pestman voor de Partij van de Arbeid en mevrouw Middelhuis van GroenLinks. Ik meld ook dat de heer Rustebiel van D66 iets later zal komen in deze vergadering. Dan zijn we voor het overige bijna compleet, maar dat komt wel.

2. Vaststellen agenda Voorzitter: Kunnen wij de agenda zo vaststellen? Dan is de agenda zo vastgesteld.

3. Bekrachtiging geheimhouding. - De bijlagen 1 en 4 van raadsvoorstel Resultaten herzieningen grondexploitaties 2022 Voorzitter: We hebben nog de geheimhouding te bekrachtigen van een bijlage één en vier van het raadsvoorstel Resultaat herziening grondexploitaties. Dat is nummer 51, 14, 98, 2022. - De bijlage van raadsvoorstel Herziening grondexploitatie Meerstad Voorzitter: En bijlage van het raadsvoorstel herziening grondexploitaties Meerstad 52, 81, 244. Ook van 2022 kan dat zo worden vastgesteld. Voor degene die op de tribune zit en denkt: wat is dat voor geheimzinnig gedoe? Het hangt samen met de financiële positie van de gemeente en we willen met name marktpartijen ook weer niet wijzer maken dan strikt nodig is als ze intekenen op iets, dus vandaar dat het even geheim is. Dan komt er vanzelf weer een moment waarop we dat gaan opheffen. Ook dat besluiten we af en toe.

4. Bespreekstukken a. Noodpakket energiekosten en inflatie Voorzitter: Dan hebben we als agendapunt vier, dus de brief die het college heeft verspreid over het gevolg van inflatie en de energiecrisis. Die is ook toegelicht in een persconferentie. Iedere fractie heeft ongeveer zes minuten spreektijd. We hebben iets meer ruimte aan de achterkant georganiseerd door een agendapunt dat daar stond in een commissie te gaan verplaatsen. Daar gaat de agendacommissie zich over buigen. Er zijn ook een aantal moties ingediend. Als eerste krijgen natuurlijk onze gasten, die ik vanaf deze plaats van harte welkom heet, ook de andere het woord. De insprekers, dat zijn er volgens mij zeven in getal, die hebben drie minuten spreektijd. Dat lijkt wat kort, maar het moest allemaal een klein beetje in de marge gefrommeld worden, dus ik reken op uw begrip. Ik wou beginnen met 2

Albert Vogt namens het oude RKZ en De Poli van het oude RKZ. Wie kent het gebouw niet? Een doorluchtig gebouw, mogen we wel zeggen, met een rijke geschiedenis die begonnen is toen u nog niet eens geboren was, maar toch doe maar. 00:23:26

De heer Vogt: Goedemiddag aanwezigen. Bedankt voor uw uitnodiging. Dat wordt zeer gewaardeerd. Mijn naam is Albert Vogt en ik sta hier namens het oude RKZ en haar zusterorganisatie De Poli samen te vinden in de wijk Helpman. In het RKZ wonen zo'n 250 mensen in een voormalig ziekenhuis dat in 1979 werd gekraakt een paar jaar later als woongroep is gelegaliseerd. De groep is erg divers, met leeftijden van nul tot tachtig jaar, waarin het oude RKZ zelf als coöperatie middels verschillende commissies waar iedereen een steentje aan dient bij te dragen in de vorm van zelfwerkzaamheid. Naast een woongroep zijn we ook een sociaal-cultureel centrum zonder winstoogmerk met een concertzaal, een theater, een bioscoop, een dagcafé, betaalbare eetgelegenheid, ateliers, oefenruimtes en nog meer voorzieningen waar ook niet-bewoners van mee kunnen genieten. Dit alles wordt draaiende houden, dus door vrijwilligerswerk van onze bewoners. Als bewoners zijn we ook verantwoordelijk voor het onderhoud van het pand. Het pand is inderdaad zo een 100 jaar oud, maar wij onderhouden het zelf al 43 jaar. Dit doen we dus door zelfwerkzaamheid en deels besteden we dit uit, maar alles wordt tot nu toe uit eigen zak betaald. Wij zijn echter niet de eigenaar van het pand. Dat is Nijestee. Door deze legale constructies vallen wij vaak tussen wal en schip wat overheidssteun en subsidies aangaat.

We zijn al meer dan tien jaar bezig met het verduurzamen van ons pand en dat betalen we dus uit eigen zak, terwijl een groot gedeelte van onze huishoudens minima inkomen heeft. Bovendien hebben wij als bewoners meestal geen recht op zaken als huursubsidie, omdat we faciliteiten zoals keuken en badkamer collectief delen. Het RKZ heeft een vast energiecontract tot 2024 wat ook eventueel nog opgebroken kan worden als het allemaal heel erg gek wordt. Dus we zitten niet acuut in de penarie zoals onze medegenoten die hier ook zijn, maar er moeten dringend regelingen komen voor onze uitzonderlijke woonsituaties. Alternatieve woonvormen zijn juist nu in deze woningcrisis een interessante en belangrijke speler. De gemeente noemt zowel in haar woonvisie 2020 alsook in het coalitieakkoord van 2022 dat ze broedplaatsen wil faciliteren en stimuleren. Dit is het moment om bestaande broedplaatsen te helpen overleven en hun culturele bijdragen aan de stad Groningen te segmenteren. Over twee jaar is het oude RKZ als woonvereniging 45 jaar jong en ons pand 100 jaar oud. We hebben de ambitie en wil om niet alleen te overleven, maar ook om een toonaangevend voorbeeld te kunnen zijn in Nederland van zelforganisatie en een gezonde energietransitie in een groene toekomst.

Wij moeten net als particulieren en bedrijven aanspraak kunnen maken op subsidies en ondersteuning voor verduurzaming en een energietransitie zoals bijvoorbeeld zonnepanelen op onze grote daken, een energieopslag in onze kelder en ga zo maar door. Er is niets belangrijker voor ons dan betaalbare verduurzaming die het voortbestaan van onze collectieven en onze bijdrage aan Groningen kan verzekeren. Dank u wel voor uw aandacht en inzet. 00:27:15

Voorzitter: Ik begrijp dat het verleidelijk is om bijdrage met applaus te ondersteunen, maar dat is niet gebruikelijk, dus ik wil u verzoeken om dat niet te doen. U mag wel heel breed lachen natuurlijk, als iemand iets zegt wat u aanstaat. Dan zijn we bij [onhoorbaar] en die 3

komt namens het Eikhuis en de GEMa. U heeft gezien hoe kort drie minuten is, dus we gaan eens kijken of het u lukt. 00:27:45

Speaker 3: Goedemiddag allemaal bedankt dat ik hier mag spreken vandaag. Ik sta hier namens woongroepen GEMa en [onhoorbaar] IJkelstein en namens hen wil ik ook het RKZ bedanken voor het aankaarten van punten die voor ons ook heel erg van belang zijn. We begrijpen hun frustraties en staan volledig achter wat Albert net heeft verteld. Bij GEMa en IJkelstein zitten we respectievelijk in twee woningen, waarvan twee in een cimeter staan, en daarom wil ik vandaag hier het punt aankaarten van het energieplatform waar wij weer ook tussen wal en schip vallen. Wij komen dus niet in aanmerking voor dat prijsplafond omdat wij allebei ruimschoots boven het volumeplafond komen vanwege het feit dat wij met meer dan zes mensen in beide gevallen wonen. Dit ondanks dat we de afgelopen maanden uitermate ons best hebben gedaan om ons energieconsumptie omlaag te drukken en het lijkt erop dat onze maandelijkse lasten alsnog hoger zullen worden, ondanks dat we eenderde minder hebben verbruikt dit jaar. Ook al komt er langzaam draagvlak, en zoals sommigen zagen, is er gisteren een motie aangenomen in de Tweede Kamer die over woonblokken gaat die collectief onder één meter zitten.

Alleen, dat is een eerste stap, maar daar wij met GEMa en IJkelstein niet heel warm van, omdat wij heel vaak tussen wal en schip vallen vanwege onze bijzondere constructies die het lastig maken om in aanmerking te komen voor gestandaardiseerde maatregelen van de Rijksoverheid. Twee punten zijn hiervan belang. Ten eerste, ook al zou collectief wonen onder een prijsplafond komen, zijn wij als woongroepen verplicht om zakelijke contracten af te sluiten met energieleveranciers waardoor we vaak dus niet in die maatregelen komen. Ten tweede, we wonen meestal in verouderde monumentale panden en zijn daar, zoals eerder verteld, niet de eigenaar van. Hierdoor bevinden we ons in een situatie waarin we een energielabel F of G hebben en we er weinig aan kunnen doen, omdat wij zelf niet kunnen verduurzamen. Aangezien we niet de eigenaren zijn, maar het verhuren kunnen we dus geen aanspraak maken op subsidies om ons energielabel omhoog te krijgen. Onze woongroepen, corporatie ook Najestee is van plan om een plan neer te zetten, maar het lijkt erop dat dat tot 2025 nog tot niks gaat leiden, aangezien heel veel instanties akkoord moeten gaan met plannen die gaan over de verduurzaming van monumenten. Dus wij zullen deze label dragen tot de minste 2025 en wij, zoals veel woongroepen.

Zitten wel met een variabel contract, waardoor we dus een torenhoge rekening zullen krijgen in woningen waar veel mensen zonder een huursubsidie kunnen zoals eerder gezegd. Hopelijk kunnen we door onze situatie aan te kaarten een aanzet gegeven tot maatregelen die ons wel kunnen helpen en iets specifieker gericht zijn voor woongroepen. Bedankt voor jullie tijd. 00:30:55

Voorzitter: Dank u zeer. Dan komen we bij Jeroen Hoekstra, namens De Biotoop. 00:31:09

De heer Hoekstra: Beste raadsleden, ik ben Jeroen Hoekstra en ik spreek namens de bewoners en bedrijven van De Biotoop. In De Biotoop wonen ongeveer 180 mensen, waaronder de tientallen kinderen. Er zijn ongeveer 120 bedrijven met samen 100 werknemers. In deze creatieve broedplaats is onder andere een studiehulp gevestigd waar dagelijks tientallen scholieren geholpen worden: BSO landschapsarchitecten, fotograven, 4

een congrescentrum en nog veel meer. De Biotoop verkeert in directe nood. De al in de afgelopen jaren fors gestegen prijzen van de woningen en werkplaatsen dreigen per 1 november nog eens te verdubbelen. De oude verwarmingsinstallatie is niet verduurzaamt en zorg acuut voor een grotere stijging dan bij traditionele woningbouw. De meeste bewoners en bedrijven vallen momenteel buiten de boot van wat toeslagen en andere tegemoetkomingen betreft, en er woont een groot aantal mensen met een laag inkomen en weinig financiële reserves. Dit levert voor een heel aantal bewoners en bedrijven een acuut groot financieel probleem op. Bewoners zeggen de huur op of overwegen dat. Het dreigt leegloop waardoor het voor de achterblijvers nog moeilijker wordt om de gestegen kosten te dragen. Mensen hebben daarnaast enorm in hun kale laboratoriumwoning geïnvesteerd om die voor langere tijd of voor een gezin met kinderen bewoonbaar te maken. Ze kunnen nergens anders heen en ze zullen mogelijk daardoor betalingsachterstanden accepteren en schulden opbouwen. Het dreigt straks door besparingen soms heel koud te worden, praktisch ongeschikt voor bewoning. Het bestaan van De Biotoop staat nu op het spel. Nu de motie van Omtzigt is aangenomen wordt er gewerkt aan een prijsplafond voor de energiekosten en De Biotoop en andere wooncomplexen met collectieve verwarming en één meter.

Die motie is nog steeds geen directe oplossing voor de problemen die dreigen te ontstaan voor de bewoners die de verdubbeling niet kunnen betalen. Een overbruggingsregeling of het direct overnemen van het energiecontract van De Biotoop door de gemeente om de lasten te normaliseren zou hierin kunnen voorzien. Het gaat om een noodvoorziening. Beste raadsleden, u beslist volgende maand over de aankoop van De Biotoop en de Hortus. Het is niet alleen een bijzonder stuk grond met historische waarde en daarin een Chinese tuin. U krijgt de verantwoordelijkheid over mensen, kinderen, arbeidsplaatsen en een levende gemeenschap. De Biotoop is een creatieve broedplaats en is gegroeid tot een unieke plek met een bijzonder de sociale, culturele functie, zowel in Haren als Groningen. De bewoners van De Biotoop hebben net als soortgelijke woonvormen een directe oplossing op maat met toekomstperspectief nodig om te overleven leven. Velen van hen kunnen niet wachten. Ik dank u hartelijk voor uw tijd. 00:34:08

Voorzitter: Dank u zeer. Dan ben ik bij Gerjo van Dam namens het woonwagenkamp aan het Hoendiep. 00:34:18

De heer Van Dam: Goedemiddag allemaal, mijn naam is Gerjo van Dam. Ik woon op het terrein aan het Hoendiep 150. Ik ben ook werkzaam in De Biotoop overigens, maar daarvoor sta ik hier niet. Ik ben lid van de bewonersvereniging Hoendiep. Deze vereniging huurt nu meer dan 21 jaar dit terrein van de gemeente. De huidige samenstelling van bewoners bestaat uit 24 mensen, dit zijn vijftien huishoudens. Deze zijn alle aangesloten onder één meter. Tegenwoordig wonen zes mensen hier in woonwagens en de rest in een huisje. Wij hebben geen gasaansluiting en wij verbruiken aan elektriciteit gemiddeld 2.300 kilowattuur per huishouden per jaar. Ook wij zien in dat we wellicht niet onder een eventuele nieuwe regeling zullen vallen, aangezien ook wij een verplicht zakelijk contract hebben voor één aansluiting. Ons collectief verbruikt 35.000 kilowattuur in totaal, waarvan we misschien dus voor een kleine 3.000 kilowattuur een vergoeding krijgen, volgens onze elektriciteitsleverancier Greenchoice. Er hangt dus ons boven het hoofd dat wij voor 32.000 5

kilowattuur de volle prijs gaan betalen, terwijl wij het per huishouden redelijk goed doen qua elektriciteitsverbruik en zonder gasaansluiting. Alleen worden wij door onze energieleverancier en de overheid dus niet gezien als vijftien huishoudens, maar als een vereniging en dus die ene aansluiting. Voor de bewoners is dit geen goed vooruitzicht, aangezien hier voornamelijk mensen met een kleine beurs wonen. Ik sluit me ook aan bij het verhaal wat Dino en anderen net vertelde over de subsidieaanvragen en dergelijke. Daar komen wij dus ook niet voor in aanmerking, gezien onze situatie. Dank u wel. 00:36:09

Voorzitter: Dank u zeer. Dan kom ik bij Robin van den Berg, Marcus Bond Precaire woonvormen. 00:36:27

De heer Van den Berg: Goedemiddag. Ik sta hier dus namens de Bond Precaire woonvormen vandaag. We zijn een organisatie die voorkomt uit het opkomen voor bewoners die in antikraak wonen, maar de laatste tijd zien we steeds meer mensen die tijdelijk, onzeker en te duur wonen, en die ondersteunen wij ook, zoals op dit moment de bewoners van de Sugar Homes, het container- en woningcomplex bij de Suikerunie. Ook daar zagen we ineens een hele hoge huurverhoging in verband met de energierekening. Zo werd gebracht en nu krijgen dus ook deze aanwezige wooncollectieven zo'n huurverhoging aangepraat. Het is natuurlijk mooi dat de politiek hierbij betrokken is en hier iets aan probeert te doen, maar bewoners kunnen ook zelf veel doen, want misschien doen ze dat niet omdat ze de indruk hebben dat zij geen huurrecht hebben en dat ze daarom niet in hun recht staan om zomaar in actie te komen. Vaak is dat niet zo. Bewoners die meer dan zeven jaar op dezelfde plek wonen op een tijdelijk contract hebben daarmee recht op een vast contract en een bruikleencontract moet worden uitgesplitst naar kosten. Als daar nog een bedrag overblijft na kosten, dan is er sprake van huur. Op het moment dus dat het om een inclusieve huur gaat, moet deze huur worden uitgesplitst en de energiekosten moeten daarin wordt gerechtvaardigd. Je kan dat ook met terugwerkende kracht doen.

Dus wanneer er nu een verhoging wordt ingebracht vanwege de stijgende energiekosten, dan moet er ook worden gerechtvaardigd dat die energiekosten eerder betaald zijn. We raden bewoners daarom aan om niet zomaar deze huurverhoging te accepteren, en niet te tekenen voor die huurverhoging en als ze daar hulp bij willen, kunnen ze contact met ons zoeken. Mijn vraag aan de raad is: wordt hier niet een probleem dat bij de eigenaar hoort te liggen, neergelegd bij de bewoners en bij de politiek? Bedankt. 00:38:39

Voorzitter: Dank u zeer. Dan ben ik bij Lenze hofstee van Carex. 00:38:54

De heer Hofstee: Lenze Hofstee, algemeen directeur van de Carex groep en direct verantwoordelijk voor De Biotoop. Misschien voor uw goede begrip, Carex huisvest op structurele basis ruim een procent van de hele bevolking van deze stad. Dat doen we al heel lang en dat doen we uitsluitend in tijdelijke omstandigheden en vaak zijn dat grote gebouwen zoals De Biotoop, slecht geïsoleerd, volstrekt verouderde installaties en daardoor hoog in warmteverbruik en hoog in het elektriciteitsverbruik. Vorig jaar om deze tijd heeft Carex in De Biotoop en in veel andere grote gebouwen vanwege de energielasten die stegen, de tarieven moeten verhogen met een kwart tot eenderde. Dat was voor heel veel van de 6

mensen die via ons wonen echt enorm zwaar, want veel mensen komen we bij Carex terecht omdat ze al niet breed hebben. Als wij wat wij nu voor onze kiezen krijgen aan energiekosten dat rechtstreeks doorberekenen aan de mensen die wij onder dak hebben, betekent dat gewoon dat een heel groot deel van al deze mensen op straat komt te staan, nog deze herfst. Mensen hebben geen alternatief. Dat is gewoon echt niet op te brengen, dus ik hoop van harte dat jullie als gemeenteraad gaan zorgen dat Carex, als het kan, binnen een week een telefoontje krijgt van de gemeente met: "Jongens en meisjes, wij gaan jullie helpen. We gaan zorgen dat er een tijdelijke regeling komt, in elk geval voor deze winter en de volgende winter, dat Carex de tarieven in dit soort gebouwen niet zodanig hoog hoeft te verhogen dat al deze mensen op straat komen te staan." Wat betreft De Biotoop tot slot, als jullie straks de trotse eigenaar zijn van deze gave broedplaats alsjeblieft help ons om meteen in gang te zetten dat De Biotoop aangesloten wordt op aardwarmte, dat het dak -de dakbedekking is helemaal versleten- vervangen wordt en dan kunnen we dat mega dak vol leggen met zonnepanelen. Dat zijn de echte oplossing. Dank u wel. 00:40:58

Voorzitter: Dank u zeer. Dan tot slot van de insprekers Anneke Diederik, namens het bestuur van Schots en Scheef. 00:41:11

Mevrouw Diederik: Goedemiddag, ik ben Anneke Diederik. Namens Schots en Scheef en het bestuur wil ik vertellen dat wij natuurlijk ook ontzettend veel moeilijkheden met gas en vooral elektriciteit hebben, want alles wat in ons huis is, wordt elektrisch bestuurd: de deuren, rolstoelen, alles wat u maar kunt bedenken is allemaal elektrisch, dus we komen sowieso boven alles uit. We hebben al dingen geprobeerd, maar een heleboel mensen hebben geen vast inkomen om grote dingen te betalen. Bijna allemaal hebben ze een uitkering, dus ik hoop dat jullie ons ook meenemen in jullie fantastische denkwijze zoals jullie dat zullen bedenken. Ik hoop dat we mee mogen en als jullie nog meer informatie willen hebben, dan ben ik graag geneigd om nog meer te vertellen, maar drie minuten is wel heel kort. -

M01: Een lening is geen voorliggende voorziening

-

M02: Energietoeslag ook voor studenten

-

M03: Externe second opinion

-

M04: Grote huishoudens

-

M05: De sociale basis moet blijven

-

M06: Aandacht voor alle groepen

-

M07: Schaf tijdelijk de belastingen en BTW op energierekening af

-

M08: 3 miljoen Rijk voor studenten

-

M09: Doeltreffendheid koopkrachtpakket

-

M10: Niemand in de kou

00:42:26

Voorzitter: Dank je wel, Anneke. We gaan over tot behandeling van een tiental moties die zijn ingediend rondom de brief van het college, maar we hebben ook nog een aardig moment. Dat is de maidenspeech van Elte Hillekens van GroenLinks en omdat ze er best een beetje nerveus voor is, begreep ik van de fractievoorzitter, mag zij beginnen? 7

00:43:06

Mevrouw Hillekens: Dank u wel, voorzitter, dat klopt ook wel een beetje. Ik wil in ieder geval beginnen met het bedanken van alle insprekers. Ik denk dat we de woorden luid en duidelijk gehoord hebben en dat we de urgentie voelen die jullie hier gedeeld hebben. Voorzitter, het is een eer om juist over dit onderwerp een maidenspeech te mogen houden. In het pakket dat voor ons ligt, waarmee we zo onwijs veel inwoners van Groningen vooruit kunnen helpen, zie ik wat mij ooit, niet al te lang geleden, want zo oud ben ik niet, de politiek in trok. Wat hier namelijk voor ons ligt, is een grootste poging om rechtvaardigheid teweeg te brengen. Voorzitter, het zou raar zijn als ik de politiek in was gegaan om normaal te blijven doen en zo al gek genoeg te blijven doen. Er zijn in deze gemeente, in dit land te veel mensen voor wie normaal niet goed genoeg is. Voor hen ontbreekt rechtvaardigheid. Zij zijn het slachtoffer van grootste misstanden zoals uitsluiting, bevoordeling of ongelijkheid. Deze mensen hebben onze gemotiveerde inzet nodig, dat we niet wachten tot een ander met oplossingen komt, maar dat we zelf op de bres springen. De eerste keer dat ik zelf in die bres sprong was in 2018 toen een groep studenten het academiegebouw bezette.

Internationale studenten werden met allerlei mooie beloftes naar Groningen toe gelokt, keken ernaar uit om hier te gaan studeren in de mooiste studentenstad van dit land, maar stuitten hier vervolgens op een situatie waar ze geen huisvesting konden ondervinden. Ze vielen buiten de boot. Hun normaal was niet hetzelfde normaal als dat van zoveel andere studenten. Dit onrecht bracht mij dat jaar naar de trap van het academiegebouw samen met andere jonge mensen die datzelfde voelden. Hebben we met die actie het huisvestingsprobleem opgelost? Nee, maar we deden wel wat en dat is het met rechtvaardigheid. Het najagen ervan, dat mag je nooit opgeven. Je moet bewegen, spreken, durven, je moet er zijn voor de mensen die het nodig hebben. Mijn fractie ziet dit ook in dit noodpakket/ We zijn blij dat het college actief rechtvaardigheid najaagt met deze tijdelijke maatregelen. Groningen zit niet stil terwijl we wachten op Den Haag. Nee, Groningen, die neemt de regie. Hebben we daarmee de zilveren kogel om ongelijkheid de wereld uit te bannen? Natuurlijk niet. Ook dit pakket schiet op sommige pakketten tekort, maar mensen die in één klap perfectie willen, zijn mensen die uiteindelijk alleen maar stil zitten, want inderdaad, voorzitter, ook met dit pakket zijn we er niet.

Mensen in een collectieve woonvoorziening zoals het oude RKZ, De Biotoop en al die andere sprekers die we vandaag hebben gehoord, daar moeten we de aankomende periode aandacht voor houden en echt blijven houden. Het is ook belangrijk om te kijken wat we met dit pakket wel kunnen bereiken. Niet alleen zorgen dat de energietoeslag bij een grotere groep mensen terechtkomt, maar we vullen hem ook nog aan voor de groep die deze eerder al ontving. Dit is voor heel veel van onze inwoners echt een enorme verlichting op de korte termijn. Daarnaast investeren we in een sociale basis, want veel mensen in de stad helpen elkaar al. Door de hele gemeente zien we initiatieven voorbijkomen van mensen die zelf de handen uit de mouwen steken om hun buren te ondersteunen. Dit pakket biedt die mensen de ondersteuning om dat te doen en te blijven doen, want alleen samen kunnen we deze crisis aan. Voor ons ligt een noodpakket om de mensen die het moeilijk hebben daadwerkelijk te helpen, om hun normaal wat beter te maken en om hun leven wat rechtvaardiger te maken. Daarom ben ik trots dat ik hier zit, dat ik hier spreek en dat ik me hiervoor inzet, dat dat net iets jongere meisje dat vier jaar geleden op de trap van het academiegebouw zat en het huisvestingsprobleem niet kon oplossen nu in een zetel in de gemeenteraad zit en kan een grote impact maken op het 8

leven van onze Groningers. Wie weet wat we kunnen doen na nog vier jaar niet stil zitten en de rechtvaardigheid na te jagen. Dank u wel. 00:47:26

Voorzitter: Nou denken de mensen op de publieke tribune: hoe kan het dat er nu wel geklapt wordt, maar dat is bij een maidenspeech te doen gebruikelijk. Ook gebruikelijk is dat degene die de maidenspeech heeft gehouden iedereen trakteert. 00:47:42

Mevrouw Hillekens: Volgende keer misschien. 00:47:43

Voorzitter: Een volgende keer misschien, maar gelukkig heeft mevrouw Van der Weele daarin voorzien, dus we wachten dat rustig af. Ik ga gewoon maar een beetje kriskras door de raad heen en dan komen we vanzelf wel tot het punt. Tiental moties worden in één keer door de woordvoerders besproken. Als u een laptop heeft, kunt u zien hoe de tekst precies luidt. Dan komt het college met een reactie op de woordvoering en eventueel daarna nog de raad om daarop te reageren, te verduidelijken en dan gaan we stemmen over de moties. Dan begin ik gewoon maar eens een keer aan de rechterkant bij de Partij van de Arbeid. 00:48:55

De heer Bushoff: "Ik heb geen idee hoe ik de winter door moet komen", aldus Hilde, een alleenstaande moeder met een laag inkomen. "De energierekening is met 1.000 euro gestegen, een doos patat is weer vier euro duurder geworden. Het gaat zo niet meer", aldus Kamal van cafetaria Het Vosje. "We willen niet kiezen tussen een hogere contributie of koud douchen en een koude kantine", aldus een aantal Groningse sportclubs. "Mijn neef zijn energierekening is van 200 euro naar 1.271 euro gegaan. Onbetaalbaar voor hem en zijn vriendin als starter. Ik maak mij grote zorgen", aldus Joke. Voorzitter, het zijn enkele schrijnende voorbeelden van inwoners wiens bestaanszekerheid onder druk staat, van kleine ondernemers die met de handen in het haar zitten, van verenigingen voor sport en cultuur die het hoofd amper meer boven water kunnen houden. De overheid moet dus te hulp schieten en dat doet de Rijksoverheid en dat is goed, maar wel te laat en deels ook ontoereikend, dus is ook actie van de gemeente vereist. De PvdA-fractie heeft daar weken geleden om gevraagd en concrete voorstellen voor gedaan. Dit college en deze coalitie komt nu met een crisispakket van ongekende omvang.

Ruim 17 miljoen euro gaan we nog dit jaar uittrekken om mensen, kleine ondernemers en verenigingen te helpen en dat kenmerkt deze coalitie: doen wat nodig is en investeren in wat van waarde is, bestaanszekerheid bieden voor iedereen. Voorzitter, ik wil ook realistisch zijn en eerlijk over het feit dat we hiermee niet alle problemen zullen oplossen. 00:50:49

Voorzitter: Het CDA. 00:50:52

De heer De Haan: Voorzitter, dank u wel. Voorzitter, het moet me toch een beetje van het hart, want wat me toch een beetje stoort aan de heer Bushoff is dat we hier vorige week ook als gehele raad bij elkaar zaten nadenkend over het pakket wat het college en ambtenaren keihard aan gewerkt hebben en dat hij toch elke keer, en u doet het ook op Twitter, elke keer het frame doet: "Kijk eens wat wij hier doen. Kijk eens wat Den Haag niet doen." Is de 9

heer Bushoff daar zich daarvan bewust? Is hij zich bewust van dat frame of kunnen we meer kijken naar wat we hier als raad doen en wat Den Haag ook doet? 00:51:31

De heer Bushoff: Voorzitter, wat ik ook vaker doe, twee dingen daarover. Eén, u was net wat te vroeg met uw interruptie, want u vraagt ook nog complimenten van mij later in mijn betoog, net als meer mensen in deze raad, want volgens mij is het inderdaad een gezamenlijke inspanning. Dat is één. Het tweede is, voorzitter, dat ik ook heb gezegd dat het goed is dat het Rijk, het kabinet, met geld over de brug komt, maar dat ik ook constateer dat het te laat en deels ontoereikend is en dat dat ook maakt dat wij als gemeente genoodzaakt zijn om ook met een crisispakket te komen. Een crisispakket van ongekende omvang, maar tegelijkertijd ook een pakket waarmee we, zoals ik al zei, niet alle problemen zullen oplossen en daar moeten we ook over eerlijk over zijn, want voorzitter, er zitten weliswaar misschien miljoenen in voor studenten, maar Student en Stad benoemd terecht misschien wel te weinig. Het CDA wil wellicht meer geld voor sportverenigingen en er zijn weer andere partijen die zeggen: "Nee, we moeten meer geld aan minima uitgeven." Dat kenmerk de ingewikkeldheid en tegelijkertijd ook de kracht van dit maatregelenpakket. De ingewikkeldheid dat binnen het crisispakket meer doen voor de ene groep automatisch leidt tot minder doen voor een andere groep. 00:52:52

Voorzitter: De heer De haan. 00:52:56

De heer De Haan: Voorzitter, nou stonden we vorige week donderdag gebroederlijk zij aan zij tijdens het protest voor de energietoeslag. Daar protesteren we omdat we het onterecht vinden dat studenten die energietoeslag niet krijgen, omdat Den Haag andere keuzes maakt, en precies het dilemma wat u nu stelt, is natuurlijk ook precies het dilemma wat ze in Den Haag hebben, wat het kabinet heeft. Bent u het met mij eens dat u nu precies dezelfde keuze maakt waarvoor u donderdag stond te protesten met rode jas en al, als ze in Den Haag ook doen, dat ook wij hier, ook uw college, de student vergeet. 00:53:38

De heer Bushoff: Voorzitter, dat ben ik niet met het CDA eens en ik zal ook aan het eind nog eventjes aan de hand van enkele moties die daar zijn over ingediend, toelichten waarom niet. Dus ik kom daar op het eind van mijn betoog nog eventjes op. Ik heb wat tijd ingeruimd als het goed is om daar echt eventjes de aandacht voor te hebben, dus daar ga ik mijn best voor doen. Voorzitter, ik noemde het al, de ingewikkeldheid van dit pakket is dat als je meer doet voor de ene groep, dat ten koste gaat van de andere groep en dat is tegelijkertijd ook wel de kracht van dit pakket, dat we alle groepen in zekere mate en zoveel als mogelijk met dit pakket helpen, en wellicht niet zo veel als naar wens van elke partij afzonderlijk, maar wel naar de wensen van alle partijen hier bij elkaar, want voorzitter, en dat wou ik nog benoemen als antwoord op de vraag van het CDA, volgens mij hebben we alle partijen hier aan de hand van schriftelijke vraag, aan de hand van mondelinge vragen, aan de hand van de inbreng van vorige week, geprobeerd om aan te geven dat we iets moeten doen voor al die verschillende groepen in onze samenleving die het ontzettend moeilijk hebben. Ik denk dat het lastig is om al die afzonderlijke groepen apart helemaal te bedienen, maar ik denk wel

10

dat het gelukt is met dit maatregelenpakket om zoveel mogelijk groepen zo goed als mogelijk te helpen. 00:54:53

Voorzitter: D66. 00:54:55

Mevrouw Gietema: Dank, voorzitter. We moeten iets doen. Daar ben ik het volledig mee eens. Ik zou graag van de heer Bushoff willen weten of de kracht van het pakket zo veel mogelijk, zo goed mogelijk voor zoveel mogelijk mensen het goede doen, ook tegelijkertijd het zwakke punt is van dit pakket, dat we zo veel beloven, dat we maar twee maanden hebben en daarmee misschien ook inwoners kwijtraken, omdat we die misschien niet helemaal waar kunnen maken. Ik ben benieuwd hoe de heer Bushoff daarnaar kijkt. 00:55:25

De heer Bushoff: Ik ben het wel eens met D66 dat het de kunst is om ervoor te zorgen dat de maatregelen en het geld dat we nu uittrekken ook daadwerkelijk bij de mensen terechtkomt zodat ze ook echt geholpen worden. Daarom hebben we met dit maatregelenpakket er ook voor gekozen om maatregelen te treffen die makkelijk uitvoerbaar zijn, die snel uitvoerbaar zijn en volgens mij moeten we dat ook doen. Voorzitter, ik ga naar een afronding, want ik had ook nog beloofd om terug te komen op de vraag van de heer De Haan ten aanzien van studenten en de rest bewaar ik dan wel voor mijn interrupties. Voorzitter, tot slot, volgens mij ligt er dus een afgewogen pakket, maar we kunnen niet iedereen helpen en toch doen we wat nodig is voor de meeste groepen. Ik wil ook graag zeggen tegen de insprekers tegen Anneke bijvoorbeeld, dat wij heel goed begrijpen dat mensen die misschien al zorgbehoevend zijn, extra in de problemen komen gegeven deze situatie en dat ik kan zeggen dat we daarvoor ook de meerkostenregeling met 750 euro verhogen en dat ik bij deze ook toezeg dat we langskomen om te vragen of dat voldoende is, of dat er meer nodig is. Tegen de mensen van het oude RKZ, van De Biotoop, van woongroepen en van grote studentenhuizen wil ik inderdaad benoemen dat er in de Tweede Kamer gisterenavond een motie is aangenomen die ervoor zorgt dat ook jullie onder dat energieplafond gaan vallen.

Volgens mij is dat goed nieuws en ik wil de oproep van jullie doorgeleiden naar het college, naar het gemeentebestuur om bij gemeentelijke regelingen ook echt aandacht te hebben voor deze groepen die net hebben ingesproken. Voorzitter, dat brengt mij tot een slot, namelijk dat we volgens mij de keuze hebben om nu niets te doen en de keuze hebben om nu in één keer heel snel maatregelen te treffen die zo goed mogelijk mensen helpen en dat we dat volgens mij met vereende krachten van de raad, het college, ambtenaren en inwoners hebben gedaan en de komende tijd blijven doen. Daarmee ben ik alleen nog het antwoord verschuldigd van het CDA, maar als u mij toestaat, wil ik dat zo nog wel even geven. 00:57:25

Voorzitter: U mag nog even, want u liet per ongeluk de microfoon aan staan, maar als u het wel heel kort wilt doen. Dat kwam ook door de lange interruptie van de heer De Haan, maar dat ging van zijn eigen spreektijd af. 00:57:37

De heer Bushoff: Ik weet inmiddels dat ik dus ook mijn microfoon moet uitzetten bij 11

interrupties, want anders gaat het inderdaad van mijn spreektijd af zie ik. Even nog, voorzitter, over de moties. Ik zei al, we gaan die langs de lijn beantwoorden of langs de lijn beoordelen als Partij van de Arbeid, met het idee dat je binnen dit crisispakket niet meer kan doen voor de ene groep, zonder dat dit ten koste gaat van de andere groep, en dat we ook denken dat er een afgewogen pakket ligt, dus dat je dat ook niet moet doen. Dat is onwenselijk, dus langs die lijn zullen wij de moties beoordelen en gat ik bij een aantal moties zometeen nog specifiek op in. Als het gaat om studenten, wil ik daarover twee dingen zeggen in reactie op het CDA. Eén, in tegenstelling tot wat het CDA beweert hier en ook al eerder in de media, wordt er wel degelijk gemeentelijk geld uitgetrokken voor ook studenten. Denk bijvoorbeeld aan het maatwerkbudget. Dat is geld zowel voor AOW'ers als studenten en iedereen die er tussenin zit, die in een schrijnende situatie zit om te helpen. Dus het is niet zo dat wij als gemeente geen geld uittrekken wat ook beschikbaar is voor studenten. Dat is één, dat doen we wel.

Het tweede is dat ik het een goed idee vind om de motie van D66 te steunen, om de rijksgelden aan drie miljoen euro die naar de gemeente komen om daarvan te zeggen: "Laten we alles op alles zetten om ervoor te zorgen dat die ook echt bestemd worden voor studenten." Dus volgens mij doen wij als gemeente wat we kunnen doen voor studenten en doen we daar zelf nog een schepje bovenop, meer dan dat het Rijk doet met het maatwerkbudget. 00:59:09

Voorzitter: Dank u zeer. Partij voor de Dieren. 00:59:32

De heer Pechler: Dank, voorzitter, en dank ook aan alle insprekers en een volle publieke tribune. Als samenleving struikelen we van de ene crisis in de andere. Het lijkt haast een vaststaand gegeven te worden van de huidige tijden, dat klimatologische, economische en sociale crisis onontkoombaar zijn, maar dat is natuurlijk niet zo. We moeten niet vergeten dat al deze crisis het resultaat zijn van de politieke koers die de afgelopen decennia is gevaren in Nederland, in Europa en in de wereld. Onze meedogenloze omgang met dieren, ze behandelen als industrieel producten in plaats van als levende en voelende wezens, heeft het coronavirus en vele andere zoönosen veroorzaakt. De klimaatcrisis is ontstaan door dat eindeloze economische groei ten koste van de natuur te lang als heilig werd beschouwd en de fossiele industrie geen vinger breed in de weg werd gelegd. Sterker nog, wet- en regelgeving en belastingkortingen hebben het de afgelopen jaren steeds makkelijker gemaakt voor vervuilende multinationals en energiebedrijven om torenhoge winsten te boeken ten koste van alles. De schadelijke neveneffecten zoals klimaatverandering, watertekorten milieuverontreiniging, dierenleed en armoede worden afgewimpeld op de samenleving, op onze inwoners. Ook de huidige energiecrisis is daar een voorbeeld van.

Als wij twintig jaar geleden al veel serieuzer werk hadden gemaakt van de energietransitie, als de eerste signalen over de gevaren van de Groningse gaswinning al veel eerder serieus waargenomen, als we niet alles aan de markt hadden overgelaten en als we pandjesbazen al veel eerder hadden verplicht om onduurzame woningen beter te isoleren, om maar een paar voorbeelden te noemen, dan was het probleem van de energiecrisis nu veel minder groot geweest. Het is geen natuurlijk gegeven, maar het gevolg van politiek beleid dat de energietarieven in Nederland momenteel nog hoger zijn en dat de energiecrisis nog hard toeslaat dan in de Europese landen om ons heen. Miljarden winst van private 12

energiebedrijven vloeien in de zakken van aandeelhouders, terwijl inwoners de kachel niet meer aandurven te zetten, ondernemers hun familiebedrijf failliet zien gaan en organisaties de deuren moeten sluiten. Voorzitter, te midden van deze stortvloed aan ellende is er ook een lichtpuntje, namelijk dat dit college, deze gemeenteraad, deze gemeente wel de handschoen oppakt, dat wij als Groningen de gaten die het Rijk met hun koopkracht pakket laat vallen, aanvullen, het heft in eigen handen nemen en de schade van de energiecrisis voor een groot deel proberen te voorkomen en te verhelpen. Ik zag een interruptie, voorzitter. 01:01:59

Voorzitter: U moet alleen maar op mij letten dan, maar als u dan toch de ruimte geef. De heer Bosch. 01:02:06

De heer Bosch: Dank u wel, voorzitter. Ik hoor de Partij voor de Dieren zeggen dat alles helemaal fout is en de hele wereld naar de knoppen gaat, maar gelukkig dat we de redder hebben en dat is dit college. Dat kan een richting natuurlijk zijn, maar is het ook een politieke keuze van dit college om ervoor te kiezen dat studenten zich eerst heel zwaar in de schulden moeten werken en ook zwaar aan de grond moeten zitten voordat ze pas geld krijgen van deze grote redder, dit college? 01:02:35

De heer Pechler: Volgens mij, als de heer Bosch goed naar mij had geluisterd, dan zei ik niet alleen college, maar ook gemeenteraad en gemeente. Onder gemeenteraad valt u ook zelf, dus volgens mij, net ook wat de heer Bushoff zei, hebben we hier met zijn allen hard aan gewerkt om de plannen zo goed mogelijk te maken. Die andere opmerking die u plaatst over in de schulden steken, volgens mij is dat gewoon iets wat de minister heeft uitgelegd dat het niet anders kan volgens de wetgeving. Ik zag dat daar ook een motie over is ingediend. Ik wacht daar graag het antwoord van het college over af. Het pakket dat voor ons ligt is omvangrijk. In zeer korte tijd, waarvoor dus dank aan ons allemaal, maar vooral ook de betrokken ambtenaren, is geïnventariseerd wat nodig is, wat mogelijk is en wat snel uitgevoerd kan worden. Aan bijna alles lijkt gedacht: het opvangen van de hardste economische klappen bij minima, het uitbreiden van de energietoeslag naar mensen met een inkomen tot 1.750 euro per maand, het boven water houden van verenigingen en social accommodaties, het in stand houden van schuldhulpverleningstrajecten, begrip en middelen voor mensen die door een handicap noodgedwongen meer energie verbruiken en een fors lagere huurstijging voor instellingen in gemeentelijke panden.

Wel leven er ook bij mijn fractie nog enkele vragen om te voorkomen dat er bepaalde groepen tussen wal en schip vallen. Meerdere van de insprekers kaarten het net al aan: de collectieve woonvormen waar veel huishoudens achter één energiemeter zitten en daardoor dreigen buiten de boot te vallen. Kan het college toezeggen dat hier ook nadrukkelijk naar wordt gekeken om hen dus met dit noodpakket uit de brand te helpen? Deze woonvormen zijn voor ons te belangrijk om om te vallen. Ook die opmerking die het RKZ al plaatste over die ingewikkelde eigendom constructie die voor meer van die woonvormen geldt, waardoor het heel erg moeilijk is om leningen en subsidies aan te trekken om te verduurzamen terwijl dat daar juist hartstikke hard nodig is. Kan ook het college daarover toezeggen dat ze daar met die instellingen in gesprek gaan? Dan, voorzitter, het dierenopvangcentrum aan de Adorperweg, de enige 13

dierenopvang binnen de gemeentegrenzen van Groningen. Ze hebben de noodklok geluid op sociale media omdat het door de stijgende energielasten onmogelijk wordt om het hoofd boven water te houden. Dit baart niet alleen mijn fractie grote zorgen, maar ook de fracties van GroenLinks en de Stadspartij en vast meerdere hier. Het dierenopvangcentrum vangt op dit moment 150 die hierop waarvan 50 regels en op jaarbasis zijn het zelfs twee 2.500 dieren die zij verplegen en redden van de dood. Ze doen dit zonder gemeentelijke subsidie, omdat de gemeente daarvoor een contract heeft afgesloten met de dierenbescherming die daarvoor weer partners inschakelen zoals de dierenambulance en De Fugelhelling. Dus ook met De Fugelhelling hebben wij contact gehad. Zij vormen momenteel al 12.000 dieren per jaar op en met hun huidige budget en personeelsbezetting zou het nagenoeg onmogelijk worden om daar ook nog eens de dieren van het opvangcentrum aan de Adorperweg bij te krijgen, mocht dat omvallen. Oftewel de nood is hoog en de noodzaak om het centrum in stand te houden is groot. Kan de wethouder toezeggen dat ook het dierenopvangcentrum aan de Adorperweg aanspraak kan maken op deze eenmalige noodbudgetten? Tot slot maken wij ons ernstig zorgen over de reeds toenemende hulpvragen bij het WIJ-team in haar maatschappelijke partners.

Het is ontzettend goed en nodig dat hier extra geld voor beschikbaar komt om alle hulpbehoevende van informatie en advies te voorzien, maar dan moet je nog wel personeel vinden en dat is natuurlijk een bijzonder krappe markt. Is er ook iets wat wij als raad nog kunnen doen om ons eigen netwerk in te zetten om ervoor te zorgen dat dit toch zo goed mogelijk kan gebeuren? Dan de moties. Er zitten er een paar tussen, ik noemde er net al eentje, die ons betreft of overbodig lijken, of waarvan de minister al een helder antwoord heeft gegeven of het mogelijk of onmogelijk is. Dus we willen eerst de visie van het college op de moties afwachten en komen dan zo nodig met de stemverklaringen. Dank u wel. 01:06:11

Voorzitter: D66 heeft nog een vraag aan u 01:06:13

Mevrouw Gietema: Dank. U stelt een vraag aan het college. Ik zou graag een vraag aan u willen stellen. U noemt een aantal beloftes waarvan wij ook hopen dat we die echt gaan in willigen. U noemt de uitzonderlijke posities van de insprekers hier en een aantal knelpunten met betrekking tot uitvoerbaarheid. Bent u het met ons eens dat er te weinig geld in het plan wordt uitgetrokken ook voor de investeringen in meer ondersteuning? 01:06:38

De heer Pechler: Als ik me niet vergis, is het iets van 1,6 miljoen wat er wordt geïnvesteerd in meer ondersteuning en ik denk dat het geld daar niet zozeer het probleem is, maar het personeel, want je kan het geld wil hebben om mensen aan te nemen, maar dan moeten die mensen er wel zijn. 01:06:51

Mevrouw Gietema: Volgens mij staat in de plannen dat er één miljoen wordt uitgegeven aan maatwerk budgetten en dat er ongeveer zes ton is voor dan extra personeel. Dat is ongeveer zes medewerkers, even heel ruim geschat, dus de vraag die hier in het midden is: kunnen die zes mensen eventueel al deze beloftes en extra aandacht ook leveren?

14

01:07:10

De heer Pechler: Zelfs inclusief loonkosten lijkt een ton per jaar misschien wel een groot bedrag. Laten we het zeven of acht noemen. Mij lijkt het dat als dit echt te weinig blijkt om de ondersteuningsvraag op te vangen, dat we daar als raad extra geld voor moeten vrijmaken. 01:07:25

Voorzitter: Dank u zeer. Dan ga ik naar de Stadspartij 100% Groningen woordvoering en dan de SP. 01:07:57

De heer Sijbolts: Dank u wel, voorzitter. We staan voor een grote opgave in tijden van een ongekende crisis. Onze samenleving heeft te maken met een crisis die niet alleen vergaande maar ook langdurige gevolgen zal kennen, een stijgende inflatie en energiecrisis die alle inwoners, ondernemers en verenigingen raakt. Zij kunnen hierdoor niet meer rondkomen en rekeningen betalen of belanden in de schulden. Met alle inwoners bedoelen wij ook studenten. Iedereen kent wel iemand die noodgedwongen moet aankloppen bij de voedselbank. Waar wij als raad ook voor moeten waken, is uitsluiten van groepen in onze samenleving. We moeten er ook voor waken dat de gemeente te eenzijdig compenseert. Iedereen wordt namelijk geraakt door deze crisis, ook de middeninkomens. Bestaanszekerheid is een basisbehoefte voor iedereen en iedereen heeft hier recht op. Wij moeten daarbij ook oog hebben voor bijvoorbeeld werkende jongeren. Die kwamen bijvoorbeeld niet in aanmerking voor de compensatie energietoeslag voor energieprijzen omdat zij bijvoorbeeld de leeftijd van 21 nog niet bereikt hadden. Wij willen het college vanaf deze plek dan vragen om ook aandacht te houden en te geven aan deze groep jongeren en hen niet te vergeten. Graag een toezegging van de wethouder. Voorzitter, armoede is een ongelijke verdeling van de welvaart en er is haast geboden om nu iets te doen.

Wachten op het Rijk heeft geen zin. Dat duurt veel te lang. Die tijd hebben veel van onze inwoners niet. Het is daarom goed dat dit college en deze raad die noodzaak unaniem onderkent. In navolging van diverse gemeenten komt ook dit college met een noodplan om haar inwoners direct de eerste hulp te kunnen bieden, in plaats van te wachten op de financiële injecties vanuit het Rijk en van Stadspartij 100% voor Groningen daarvoor ook waardering aan dit college. Ook waardering voor de wijze waarop het college deze gemeenteraad betrekt bij dit noodplan. Het college biedt de raad uitgebreide mogelijkheden om mee te denken, niet alleen vandaag, maar ook vorige week bij de eerdere recessie. Daarbij is raadsbrede steun gewenst, maar blijkt vandaag en vorige week ook wel dat die raadsbrede steun er is. De crisis overstijgt immers partijpolitiek. Dit gaat niet alleen het college, de coalitie of de oppositie aan, dit gaat alle inwoners, ondernemers en verenigingen aan. Nou zou ik nog een opmerking willen maken over de sociale media posts van de Partij van de Arbeid vandaag, maar ik heb het gevoel dat de heer Bushoff dat al enigszins heeft rechtgezet in zijn bijdrage eerder vandaag.

De boodschap was ook geweest dat we ervoor moeten waken dat we elkaar niet kwijtraken als we al weten dat wij als raad ergens gezamenlijk achter staan door toch een soort van borstklopperij te gaan vertonen alsof je als coalitie dit alleen hebt gedaan. 01:11:15

Voorzitter: De SP. 15

01:11:17

De heer Dijk: Voorzitter, de heer Sijbolts loopt net als ik ook hier al zo een twaalf jaar rond. U heeft ook meerdere crisis meegemaakt. Ik ben oprecht benieuwd naar wat u de overeenkomsten en verschillen vindt van die crisis en de aanpak? 01:11:37

De heer Sijbolts: Dan loop ik inderdaad ook al twaalf jaar mee, maar ik weet niet of mijn geheugen, die afgelopen twaalf jaar erop vooruit is gegaan. U bedoelt uiteraard niet de crisis van de tram. Zou u misschien iets specifieker kunnen zijn, dat ik daar beter antwoord op kan geven? 01:11:50

De heer Dijk: Was die crisis van de tram een soort gevolg van de kredietcrisis ook, dat er steeds minder geld was voor de gemeente en veel afboekingen. Dus laten we even de kredietcrisis van 2008 en de gevolgen daarvan nemen, en bijvoorbeeld de coronapandemie. 01:12:05

De heer Sijbolts: Ja, en dan misschien Meerstad ook daarbij pakkend. Nou ben ik dus de kern van uw vraag kwijt. 01:12:13

De heer Dijk: Of u overeenkomsten herkent in die verschillende crisis en de aanpakken daarvan of verschillen? 01:12:20

De heer Sijbolts: Dan bedoelt u waarschijnlijk dat het bijvoorbeeld de SP was die destijds de stekker uit de tram heeft getrokken. Welke overeenkomsten zie ik? Ik zie in elk geval één overeenkomst dat deze gemeenteraad in staat is om op het moment dat het Rijk niet compenseert onze inwoners tegemoet te komen en aan hun zijde te gaan staan. Dus als dat was wat u bedoelde, u knikt, dus dan zal dat ongeveer een antwoord zijn geweest op uw vraag. 01:12:45

De heer Dijk: Ik was oprecht benieuwd naar een antwoord en u geeft een antwoord die ik wel herkent. 01:12:51

De heer Sijbolts: Dan ga ik ervan uit dat dit voldoende was. Goede vraag overigens, de heer Dijk. In brede zin, voorzitter, kunnen wij nog niet overzien wat de gevolgen zijn voor onze nu al brede, broze gemeentefinanciën. Door de interruptie van de heer Dijk sla ik een stukje over. Dat zou zonde zijn, voorzitter. Op de agenda staat de voorliggende collegebrief voor wensen en bedenkingen en een raadsvoorstel volgt logischerwijs in november en de maatregelen in het noodpakket komen deels neer op het inzetten van de ruimte in het bestaande budget en in lijn met het oorspronkelijk ... uit het programma werk en inkomen. Die ruimte hebben wij het college anderhalf jaar geleden gegeven, dus het maakt nu gebruik van de beleidsvrijheid, maar, voorzitter, en dat is een zorg die onze partij al wel vaker uit, is dat de financiële huishouding van de gemeente nog steeds onder druk staat. Daar moeten we wel voor waken. Het is noodzaak om onze samenleving op de been te houden en dat staat ook bij onze fractie voorop. In die zin dus ook steun natuurlijk voor deze plannen van het college, maar, voorzitter, wel verwachten wij dat als het nodig blijkt om onze 16

toekomstige gemeentefinanciën op peil te houden, dat er dan ook bijvoorbeeld bezuinigingspakketten op tafel gelegd worden, bijvoorbeeld op een nieuwe poort. Op dit moment is er dus nog geen beeld van de aard en omvang van problemen van lokale ondernemers en op welke wijze deze bedrijven kunnen profiteren van regelingen waar het Rijk nog moet komen. Voorzitter, wij willen nog het college vragen om oog te houden voor met name ook de kleinere ondernemers: de bakker, slager, de kapper, en daar waar nodig misschien ervoor te kiezen om lokale lasten waar wij zelf over gaan of te verlagen of misschien tijdelijk te stoppen. Graag een reactie van de wethouder daarop. Dan is er nog een stukje in het raadsvoorstel dat gaat over uitvoerbaarheid en capaciteit. We moeten veel uitvoering doen met deze plannen, maar de schoen wringt een beetje bij de capaciteit. Wij hopen dat het college in november die zorg kan wegnemen. Voorzitter, zoals gezegd, en dan sluit ik af, de noodzaak om onze samenleving op de been te houden staat ook bij onze fractie voorop. Daarom nu steun voor het college, maar toch ook voor vrijwel alle moties van de oppositie, en met name die voor Student en Stad. Wij hebben zorg over de positie van studenten in onze stad en het is goed dat Student en Stad daar op deze manier uiting aan geeft. Daarom zullen wij die motie steunen.

Wij zijn benieuwd naar de verdere uitwerking, welke we in november bespreken waarbij we hopen dat we op korte termijn zoveel mogelijk mensen kunnen helpen en ondersteunen. Dank u wel. 01:15:48

Voorzitter: Dank u zeer. Ik merk op dat de heer Rustebiel inmiddels gearriveerd is en dat de heer Wennink de vergadering heeft verlaten zoals aangekondigd. Dan kom ik bij de SP en daarna het CDA. SP. 01:16:31

De heer Dijk: Voorzitter, het gaat vandaag ergens over. Kosten in levensonderhoud van zo ongelooflijk veel mensen wordt direct bedreigd en daarom wil ik vandaag beginnen met drie noodzakelijke vormen van strijd voor en met Groningers. Zoals u van mij ben gewend bent, zijn dat soms wat grote woorden, zoals klassenstrijd en lokale strijd, maar ook ideeënstrijd. Om te beginnen met die klassenstrijd want tijdens het voorjaarsdebat voor de zomer vatte ik namens de SP samen hoe grote bedrijven miljarden winst aan het maken zijn, terwijl de mensen daar de prijs voor aan het betalen zijn. Ik hoef maar te zeggen: Ahold maakte in 2021, dit jaar zelfs nog veel meer, meer dan twee miljard euro winst, Unilever, meer dan zes miljard euro winst en de stijgende prijzen van boodschappen zijn 20 tot 25 procent. Energie EON 2,3 miljard euro winst, Vattenfall 2,9 miljard euro winst en de stijgende energieprijs, we hebben het allemaal gehoord van de mensen op de publieke tribune, is zo'n 150 tot 200 procent omhooggegaan. Zij pakken die winsten terwijl mensen de prijs aan het betalen zijn. Dat toont dat klassenstrijd meer dan ooit nodig is, de strijd tussen zij die zonder te werken hun vermogen vermeerderen en mensen die wel moeten werken. Laat het glashelder zijn waar de SP-fractie staat: wij kiezen voor werkende mensen en hun gezinnen. 01:18:00

Voorzitter: De PVV. 01:18:03

De heer Ram: Ik deel de opmerkingen over de extremen winsten die er bij bedrijven zijn, maar is de SP het dan ook met ons eens dat de grootste profiteur van al die

17

energiemaatregelen de Rijksoverheid zelf is? Meer dan 15 miljard meer opbrengsten, BTW, gasopbrengsten. Hoe kijkt u daartegenaan? 01:18:26

De heer Dijk: Voorzitter, de Rijksoverheid of de provinciale overheid of de gemeenteoverheid zou alle winsten moeten gaan toe-eigenen. We zouden al onze energievoorzieningen morgen moeten nationaliseren. Daarom zijn we ook een volkspetitie gestart als partij gisteren, al 25.000 steunbetuigingen daarvoor. Dan kunnen we er ook echt voor zorgen dat de prijzen naar beneden gaat. Niet van die ridicule prijsplafond die maar werken voor sommige groepen mensen en andere niet, zoals we ook hier op de publieke tribune hebben gehoord. Dan kunnen we democratische zeggenschap nemen over onze energievoorziening en dat helpt ons een heel stuk om bijvoorbeeld te vergroenen en voor schone energie te gaan zorgen, want het zijn de liberale partijen en ook uw partij in het verleden, de heer Ram, die dit soort dingen hebben verpatst voor enkele euro's en die er nu voor zorgen dat er mensen zoals op de publieke tribune op dit moment de prijs betalen van uw verkoopdrift. Voorzitter, het tweede punt, lokale strijd, is ook keihard nodig. De heer Sijbolts zei het volgens mij net terecht, want tijdens wijkbijeenkomsten in bijvoorbeeld Vinkhuizen afgelopen maand, waar wij zo een 125 bewoners spraken, sprak ik verschillende mensen die al jarenlang de energierekening niet kunnen betalen. Dat is niet iets van afgelopen jaar of afgelopen half jaar.

Dat kunnen mensen al jarenlang niet meer, maar nu kwamen ze naar mij toe en zeiden ze: "De heer Dijk, ik moet het voorschot op mijn energierekening verlagen. Anders heb ik aan het einde van de maand geen geld meer en kan ik niet eten." Dat er nu in Groningen een Gronings crisispakket van miljoenen euro ligt om duizenden mensen te helpen is letterlijk broodnodig. De SP-fractie ziet ook, net als andere fracties hebben gezegd, dat we niet alles kunnen doen en dat we niet alles kunnen oplossen en dat doet zeer. We kunnen wel hier een pakket neerleggen, en volgens mij is daar brede steun voor, dat is goed om te horen, die mensen ondersteunt in hun inkomen, die ervoor zorgt dat we sociale basis gaan versterken en die als bedrijven, met name kleine bedrijven en MKB'ers in de problemen komen, dat we hun ook kunnen helpen en ondersteunen. Voorzitter, zoals ik al zei, we kunnen niet iedereen helpen en ondersteunen en daarom zal lokale strijd door ons, samen met andere partijen, samen met alle mensen in de Groningse samenleving en dit college, ook nodig zijn en blijven. Daarom organiseerde de SP een bijeenkomst met 125 bewoners in Vinkhuizen over koopkracht en over de stijgende kosten in levensonderhoud. Dat zullen we blijven doen.

Daarom organiseerden wij samen met Student en Stad, vele andere partijen hier aanwezig en zelfs een studentenvereniging als Vindicat een studentendemonstratie voor meer geld vanuit Den Haag om ook studenten fatsoenlijke inkomensondersteuning te bieden in de vorm van een energietoeslag. Daar zullen we mee door moeten gaan. Dat is wat ik bedoel met lokale strijd. Dit zullen we moeten blijven opbouwen en deze druk zullen we moeten blijven verhogen om ervoor te zorgen dat dit kabinet Rutte Kaag ook eindelijk eens een keer echt geld gaat leveren en niet bedrijven gaat spekken met een energieplafond, want als we alles blijven repareren, want we kunnen namelijk niet alles blijven repareren wat structureel verkeerd is. 01:21:33

Voorzitter: D66.

18

01:21:35

Mevrouw Gietema: Yes, dank. We zitten hier vandaag allemaal samen, om deze mensen te helpen. Dat moet in november en december. Dat is wat we nu voor ons hebben liggen. We zien veel generieke maatregels, zodat we veel mensen bereiken. Elk verhaal, elk gesprek, wat ik hoor, wat ik voer, word ik steeds meer overtuigd van het idee dat een generieke maatregel niet werkt. Mensen hebben echt iemand nodig die naast hen staat en meedenkt. Kunt u ons uitleggen hoe ook deze mensen vanuit generieke maatregelen de juiste hulp krijgen? 01:22:07