10-07-2024, verslag gemeenteraad 14.30 uur - Raadsvergadering.pdf

Raadsvergadering............................................................................................2 1. Opening en mededelingen........................................................................2 2. Vaststellen agenda....................................................................................3 4. Gemeenterekening 2023 gemeente Groningen........................................3 - M04: Gebiedsgericht financieel uitwerken............................................3 - M05: ‘Zorg ook voor onze mannen’......................................................3 5. Initiatiefvoorstellen.................................................................................31 6. Conformstukken......................................................................................31 a. Vaststelling bestemmingsplan Middelberterweg 44 en 44a.................31 b. Kredietaanvraag herinrichting entreegebied MFC De Wijert & Helpman .................................................................................................................31 c. Verordening maatschappelijke ondersteuning gemeente Groningen...31 d. Vaststelling bestemmingsplan Herziening Parkeren 2021....................32 e. Aanvullen uitvoeringskrediet Grote Markt............................................32 f. Vaststellen bestemmingsplan Engelberterweg 96................................32 g.

Aanvullen krediet Fietsstraat Kerklaan Groningen...............................32 h. Nacalculatie Iederz...............................................................................32 i. Zienswijze Doelen Sociale Agenda Nij Begun........................................33 7. Bespreekstukken.....................................................................................35 a. Pakket parkeermaatregelen.................................................................35 - A01: ‘Verlaging kosten bijkopen parkeeruren en verhoging basis aantal uren naar 250 uur’................................................................................35 - A02: ‘Gratis parkeren in winkelcentra met een blauwe parkeerschijf’ 35 - A03: ‘Maatwerk voor tweede parkeervergunning voor werkafhankelijke automobilisten’.....................................................................................35 - A04: ‘Voeg de Wijert toe aan de vierde parkeerzone’.........................35 - A05: ‘Voeg Tuinwijk toe aan de vierde parkeerzone’...........................35 - A06: ‘Voeg Selwerd toe aan de vierde parkeerzone’..........................35 - A07: ‘Voeg Paddepoel toe aan de vierde parkeerzone’.......................35 - A08: ‘Voeg Helpman toe aan de vierde parkeerzone’.........................35 - A09: ‘Voeg de Hoogte toe aan de vierde parkeerzone’.......................35 - A10: ‘Voeg Corpus den

Hoorn toe aan de vierde parkeerzone’...........35 - A11: Nieuwjaarsdag Gratis Parkeren...................................................35 - A12: Tijdvensters betaald parkeren....................................................35 - A13: Hoger Startsaldo Bezoekersvergunning......................................35 1

- A15: Verlaag kosten van bedrijvenvergunning voor MKB...................35 - A16: Verlaag de kosten voor bewonersvergunningen.........................35 - A17: Geen verhoging kosten tweede bewonersvergunning................35 - M09: Draagvlakonderzoek..................................................................35 8. Motie vreemd aan de orde van de dag....................................................57 - Moties n.a.v. Maatregelen Noorderplantsoen en Stadsstrand.............57 - M01: Algeheel verbod op BBQ............................................................57 - M02: Verbod op Luidsprekers in het Noorderplantsoen......................57 - M07: Openbare toiletten in samenwerking met ondernemer Noorderplantsoen.................................................................................57 - M08: Alcoholverbod Noorderplantsoen opheffen................................57 - M03: Klaar de Lucht in Groningen.......................................................57

GEMEENTERAAD VAN WOENSDAG 10 JULI 2024 14.30 UUR Voorzitter: K. Schuiling (burgemeester) Namens de raad: J. van Hoorn (GroenLinks), F. Folkerts (GroenLinks), E. Hillekens (GroenLinks), J. Jones (GroenLinks), B. Leemhuis (GroenLinks), S. Middelhuis (GroenLinks), C. Nieuwenhout (GroenLinks), P. Swart (GroenLinks), J. van Veen (PvdA), R. Gierkink (PvdA), I. Huitema (PvdA), R. Pestman (PvdA), J. Scoop (PvdA), R. Tjepkema (PvdA), J. Lo-A-Njoe (D66), M. Gietema (D66), M. Martinez Doubiani (D66), A. Poelstra-Bos (D66), T. Rustebiel (D66), W. Pechler (PvdD), J. Bosma (PvdD), B. Hekkema (PvdD), T. van Zoelen (PvdD), N. Hilboesen (Stadspartij 100%), Y. Menger (Stadspartij 100%), M. Sloot (Stadspartij 100%), D. Brandenbarg (SP), J. Huisman (SP), F. Mertens (SP), I. Jacobs (VVD), E. Akkerman (VVD), R. Heiner (VVD), D. Swets (Student&Stad), O. van Schagen (Student&Stad), P. Vermerris (Student&Stad), P. Rebergen (ChristenUnie), L. Dwarshuis (ChristenUnie), J. de Haan (CDA), E. Armut (CDA), L. van der Laan (PvhN), E. Bernabela (PvhN), K. Blauw (PVV) Namens het college: M. Wijnja (wethouder), C. Bloemhoff (wethouder), K. de Wrede (wethouder), E. Eikenaar (wethouder), I. Jongman (wethouder), P. Broeksma (wethouder), R. van Niejenhuis (wethouder), M. Molema (wethouder) Namens de griffie: J. Spier

Raadsvergadering 1. Opening en mededelingen 00:07:21

Voorzitter: Dames, heren en anderen. Iedereen van harte welkom in de raadsvergadering die vervroegd is vanwege het voetbal. De gedachte is dat wij flux door de agenda heen gaan. Dan om 18.00 uur een eetpauze hebben. En om 18.30 uur, mocht dat nog nodig zijn, de vergadering voortzetten. Dus als een geoefende midvoor zal ik rond 18.00 uur, ook al zit uw midden in de woordvoering, een doelpunt maken en zeggen dat we gaan eten. Dat is niet anders. Ik verzoek u allen zich te gedragen, zodat ik geen gele kaarten hoef uit te delen. Maar dat is gelukkig nooit

2

het geval. Ik heet van harte welkom de young professionals. U ziet er ook allemaal heel professioneel uit, moet ik zeggen. Fijn dat u er allemaal bent. 00:08:19

Voorzitter: Dit is de volksvertegenwoordiging. Die mag u in dat half uurtje bevragen. Mochten er nog dingen zijn waarvan u denkt: hoe zit dat eigenlijk? Daar zit de griffier. Daar zit de gemeentesecretaris. Daar zit het hele college. Dus voldoende mogelijkheden om vragen te stellen. En helemaal achterin, daar staat de bode. Die is ook altijd beschikbaar om uw vragen te beantwoorden. Dan deel ik mede dat afwezig met bericht zijn: Amrut Sijbolts en Tim van de Vendel. En dat later in de vergadering aan zullen schuiven, Rita Pestman en Justine Jones. Wethouder Molema heeft de op één na leukste verplichting die je als ouder kunt hebben. De leukste is natuurlijk dat je kind overgaat en dat je een fantastisch rapport krijgt. De één na leukste is dat er een musical is van je kind. We hebben allemaal gemeend dat zij om half zeven daarnaartoe gaat, om daarnaar te kijken. Dus om half zes gaat ze weg. Dat zijn de mededelingen van mijn kant.

2. Vaststellen agenda 00:09:46

Voorzitter: Dan zijn we bij vaststelling van de agenda. Ons is zojuist gebleken dat het bestemmingsplan Meerstad Noord naar de conform lijst kan gaan. Maar alvorens daar naartoe te gaan, zal wethouder Broeksma daar nog een toelichting op geven. Daarna komen dan de stemverklaringen. Kunnen we met die opmerking de agenda zo vaststellen? Dat is het geval. Dan denk ik dat we namens de hele raad mogen spreken als we de VVD-fractie danken voor het mooie moment, mevrouw Jacobs. 00:10:31

Mevrouw Jacobs-Setz: Elke dag start natuurlijk altijd mooi, want de zon komt op. Vandaag hopen we dat de dag ook heel mooi eindigt. Voor de mensen bij de publieke tribune wordt de traktatie zo nog in de foyer gezet. Dank u wel.

4. Gemeenterekening 2023 gemeente Groningen - M04: Gebiedsgericht financieel uitwerken - M05: ‘Zorg ook voor onze mannen’ 00:10:43

Voorzitter: Dus dat komt ook allemaal goed. Als de agenda dan is vastgesteld, dan gaan we naar de behandeling daarvan. Daarbij is afgesproken dat bij de jaarrekening een tweetal moties is ingediend over het gebiedsgericht financieel uitwerken. En ook over zorg voor onze mannen. Die hebben de nummers 4 en 5. Ze hangen in het raadssysteem. Daarmee kunnen ze ook gelijk bij de woordvoering worden betrokken. Ik stel voor dat we deze termijn beginnen op volgorde van fractie grootte. Dat betekent dat we met de fractie van GroenLinks gaan beginnen. 00:11:49

De heer Van Hoorn: Voorzitter, dank u wel allereerst natuurlijk voor het woord. Ik snap dat jullie allen graag willen dat ik het zo kort mogelijk gehouden, om allerlei hele begrijpelijke redenen. En wat voor mij natuurlijk ook enorm leeft. Ik ga mijn best doen. Ik zal het enigszins kort proberen te houden. Allereerste ook vanuit mijn fractie een woord van dank. Zowel voor alle medewerkers en de ambtenaren, als ook het college die de jaarrekening mogelijk hebben gemaakt, waarmee wij onze belangrijke controlerende taak kunnen uitvoeren. En natuurlijk ook voor de VVD-fractie voor de heerlijke traktatie, maar de burgemeester was me net voor. 00:12:23

De heer Van Hoorn: Voorzitter, deze rekening gaat over de eerste volledige begroting van dit

3

college, namens deze coalitie. Of beter gezegd, en wederom met dank aan mevrouw Jacobs: het is de eerste volledige rekening van super links 1. Ook direct semi excuses voor de heer Rebergen van de ChristenUnie, maar daar hebben we het eventueel later over. Onder ingewikkelde omstandigheden, zowel financieel als geopolitiek, kan links en groene politiek echt het verschil maken. Er is namelijk een linkse en een groen alternatief. In Groningen laten we niet alleen zien dat dat kan, we laten ook zien dat het werkt. Dat laat deze rekening zien. We hebben ongelijk geïnvesteerd in ongelijke gevallen. We investeren daar namelijk waar de nood het hoogste is. Want dat is de enige manier waarop we de noodzakelijke gelijkheid daadwerkelijk kunnen bereiken. Ook door meer gebiedsgericht te werken kunnen we daadwerkelijk meer inwoners bereiken. 00:13:17

De heer Van Hoorn: Maar dat is niet het enige. Neem bijvoorbeeld ook de verlengde schooldag. Of dat we ruimhartiger mensen in aanmerking laten komen voor ondersteuning en ook toeslagen. Want zo maken wij hier in Groningen het verschil. Mijn fractie is erg blij met de extra aandacht die er is voor de mentale gezondheid, in het bijzonder voor onze jongeren. Het is het besef namelijk, dat mentale gezondheid meer is dan zorg alleen. Mentale gezondheid is sport en bewegen. Mentale gezondheid is ook cultuur. Dat zien we ook bijvoorbeeld bij de open studio's, waar nadrukkelijk de link gelegd wordt tussen cultuur en mentale gezondheid. En, voorzitter, ik zou natuurlijk een slechte GroenLinkser zijn - en overigens ook direct worden afgezet - als ik ook niet kort zou stilstaan bij duurzaamheid, circulariteit en ook de energietransitie. 00:14:04

De heer Van Hoorn: We hebben namelijk het afgelopen jaar, of beter gezegd in 2023, belangrijke stappen gezet. Zo zijn er maar liefst 1319 extra bomen geplant in onze gemeente. Er zijn 400 geveltuinen aangelegd. En we zetten ook serieuze stappen in de richting van een circulaire economie, waar hergebruik en duurzaamheid voorop staan. En nog altijd is Groningen de koploper als het aankomt op de energietransitie. Zo is er inmiddels tien kilometer aan WarmteStad leidingen aangelegd, waardoor in de noordelijke wijken steeds meer gezinnen gebruik kunnen maken en toegang hebben tot duurzame, maar vooral ook betaalbare warmte. Dit is slechts één voorbeeld van hoe we hier in Groningen de uitdagingen van de toekomst waar de energietransitie natuurlijk één van de grootste van is - het hoofd kunnen bieden. 00:14:49

De heer Van Hoorn: Tegelijkertijd moeten we erkennen dat we er nog niet zijn. Het zijn vele stappen in de goede richting, maar het is nog geen gelopen race. Ook de netcongestie blijft een grote uitdaging voor de toekomst. Zo ook de biodiversiteit die onder druk staat. Maar inderdaad, volgende week gaan we vooruitkijken. Dus ik beloof u dat ik daar volgende week, zij het enigszins minder kort, zeker op terugkom. Voorzitter, GroenLinks is enorm blij met de aandacht die er is voor ons slavernijverleden. Want het gaat om noodzakelijke aandacht en ook noodzakelijke erkenning van ons gezamenlijk verleden. Het is een bladzijde uit ons verleden waar wij verre van trots op zijn. Maar het is ook een stukje verleden dat altijd nog grote impact heeft in ons dagelijks heden. Wij zijn dan ook trots en dankbaar dat we Keti Koti samen met de familie van nazaten, en ook de gemeenschap in zijn geheel, op een passende en ook heel mooie manier vorm hebben kunnen geven binnen onze gemeente. En dat we ook hebben gezien dat het in ruime aantallen, niet alleen nazaten, maar juist vanuit onze hele gemeente Groningen, werd bezocht vorig jaar. Dit markeerde ook het begin van ons herdenkingsjaar. 00:15:52

De heer Van Hoorn: Voorzitter, wij zijn trots dat wij in 2023 transitieverlof voor de medewerkers van onze gemeente mogelijk hebben gemaakt. Hetzelfde geldt ook, dat wij in Groningen nog altijd op fatsoenlijke en humane wijze door middel van de LVV een opvang bieden voor mensen die op de vlucht zijn voor oorlog. Daar staan wij in Groningen voor. Daar zijn wij trots op en wij

4

zijn daar als GroenLinks dankbaar voor. In het kort, voorzitter, we hebben het college bij het vaststellen van deze begroting in 2022 over 2023 een opdracht meegegeven. Deze opdracht heeft het college uitgevoerd. Deze opdracht heeft het college goed uitgevoerd. De GroenLinksfractie kan zich dan ook aansluiten bij de accountant. En geeft dan ook met overtuiging een goedkeurende verklaring af. Dank u wel, voorzitter. 00:16:39

Voorzitter: Dank u zeer, Partij van de Arbeid. 00:16:46

De heer Van Veen: Volgens mij gaan we er echt in snel tempo doorheen vandaag. Dank voor het woord, voorzitter. Hoe moeilijk we het ook als politici vinden om een keer niet vooruit te kijken, gaan we dat toch proberen de komende uren te doen. Of misschien in dit tempo het komende half uur. Want deze week staat in het teken van terugblikken, nu we de jaarrekening bespreken. We kunnen daarbij sec de vraag beantwoorden of de gemeente in 2023 gedaan heeft, wat zij toegezegd had in de begroting. En daar kan de PvdA kort over zijn, want dat is grotendeels gebeurd. Ik noem er een paar dingen uit. Afvalstofheffing kwijtschelden kan nu bijvoorbeeld een jaar eerder. Er zijn meer brugfunctionaris bij gekomen in het onderwijs. Wijk de wereld vertelde de verhalen van Leeuwenborg en inspireerde zo de gemeente. Het Volwassenenfonds Sport was al snel uitgeput. Onderhoud van groen in de noordelijke wijken is een niveau omhoog. En de doorfietsroutes zijn in gebruik genomen. En zo kan ik nog wel even doorgaan. 00:17:36

De heer Van Veen: Helaas waren er natuurlijk ook voorbeelden waar dat niet helemaal gelukt is. Zoals de pandbrigade die bijvoorbeeld door wervingsproblemen later pas op gang kwam. Of de aanpak rondom schulden, die vertraging opliep. Daar heeft de PvdA het lopende jaar dan ook aandacht voor gevraagd en dat zullen we blijven doen. Kijken of het college gedaan heeft wat ze beloofd heeft is interessant. Maar interessanter is natuurlijk om vooruit te kijken en te kijken of de gemeente ook bereikt heeft wat ze wilde bereiken. Oftewel: werkt de gemeentelijke aanpak? Daarvoor wil ik in deze woordvoering nog een aantal punten langslopen. Eerst werk en inkomen en inkomensbeleid. Betaald of vrijwillig werk is nog steeds de manier om mee te doen in deze samenleving. Daar ziet de PvdA dan ook een grote opdracht voor de gemeente, om de afstand tussen de arbeidsmarkt en onze inwoners te verkleinen. 00:18:22

De heer Van Veen: De gemeente maakt daar gelukkig werk van dankzij bijvoorbeeld Werk in Zicht en het harde werk van de arbeidsmarktregio, of de basisbanen. Daardoor is het percentage uitkeringsgerechtigden in Groningen weer met een procentpunt afgenomen. Er zijn 5807 banen bijgekomen. Natuurlijk, deels komt dit door autonome economische groei, maar ook dankzij inzet van de gemeente. Bijvoorbeeld de breed gedragen herstel agenda van 3,3 miljoen die ondernemers geholpen heeft. Ook de gemeentelijke aanpak op armoedebeleid wordt breed gedragen. Nu met deze experts, let wel, dat zijn ervaringsdeskundigen, nu die samen met hen opgesteld en uitgevoerd wordt. Zo helpen we armoede oplossen. Want mensen die ervaren hebben wat geldstress is, die zien wat een wirwar van rekeningen met je doet, die weten wat werkt. 00:19:08

De heer Van Veen: Daardoor hebben we nu een aanpak die daadwerkelijk vanuit vertrouwen werkt, bijvoorbeeld met een adempauze voor schulden en de Groningse kredietbank die in oplossingen denkt. Ten tweede wil ik nog op de zorg ingaan. Want ondanks onvoldoende financiering vanuit de rijksoverheid ziet de PvdA-fractie dat in 2023 de gemeente door is gegaan met hervormingen in de jeugdzorg. De basishulp die is nu ondergebracht bij de WIJ. Hiermee zorgen we voor laagdrempelige en toegankelijke zorg voor jongeren, waar het gezin en hun

5

hulpvraag centraal staat en niet een indicatie. In maart 2023 stonden er 43 paar vrouwenschoenen op de Grote Markt. Daarmee vroegen we als raad op een indringende manier aandacht voor femicide. Want elk paar stond voor een vrouw die om het leven was gebracht door een ex-partner. We zijn blij dat de gemeente, dit college, de aanpak van huiselijk geweld verder opgepakt heeft. Een aanpak die bovendien in de hele provincie meteen uitgerold is, aangezien wij een centrumgemeente zijn. 00:20:08

De heer Van Veen: Ten derde nog wonen en de wijkvernieuwing. Helaas kunnen we eerlijk zijn: in 2023 was er landelijk veel te weinig gebouwd, zo ook in Groningen. En juist in zo'n jaar, zo'n jaar waarin de markt het laat af weten, zien we waarom het belangrijk is dat we een gemeente hebben die regie pakt, die bepaalt waar er gebouwd wordt, dat er voldoende sociale huurwoningen gebouwd worden en dat de publieke ruimte ook echt publiek is en van hoge kwaliteit. En in 2023 zijn op al die projectontwikkelingen in onze stad belangrijke stappen gezet. En die regie, die zien we ook bij de wijkvernieuwing. Deze Groningse aanpak, waar we samenwerken met woningcorporaties en een breed scala aan sociale partners, een brede, integrale aanpak waar het fysieke met de sociale verbonden wordt, waarbij we ongelijk investeren om de tweedeling tegen te gaan. 00:20:56

De heer Van Veen: Ook wil ik nog ingaan op het gasdossier. 2023 was het jaar van de parlementaire enquête, het jaar van een door het kabinet verklaard Nij Begun. Maar voor veel Groningers, met name in de dorpen van de voormalige gemeente Ten Boer, is er nog geen sprake van een Nij Begun. Simpelweg omdat de woningen nog beoordeeld moeten worden, omdat ze nog versterkt moeten worden, omdat er nog te weinig duidelijkheid is over de schadeafhandeling. Gelukkig staat de gemeente hier altijd aan de kant van de inwoners. Met sociale programma's wordt de ondersteuning geboden en de cohesie versterkt en ruimtelijk is er geld en aandacht om meteen in de publieke ruimte te investeren en waar mogelijk te verduurzamen. Dus aan de inzet van de gemeente ligt het niet, maar... Die beoordelen we positief. 00:21:38

De heer Van Veen: Maar de NCG en de IMG laten nog veel te weinig zien. Dus de gemeente moet - en dat heeft ze gelukkig in 2023 gedaan - al haar bestuurlijke druk blijven inzetten om voor die versnelling te zorgen. Ten slotte nog de energietransitie. In eerdere debatten heb ik steeds benadrukt dat dit voor de PvdA een rood-groene transitie moet zijn. Er moet minder CO2 uitgestoten worden en tegelijkertijd moeten we ervoor zorgen dat juist bij mensen met weinig geld de energierekening het meest omlaag gaat. CO2-cijfers voor 2023 hebben we nog niet, maar als we de trend zien doorzetten, dan zou er vast ook in 2023 minder CO2 uitgestoot zijn. En dankzij het uitbreiden van warmtenet, de wijkaanpak in de Noordelijke wijken, zien we dat de energierekening daarbij mensen fors omlaag is gegaan, juist voor hen die dat het meest nodig hebben. 00:22:24

De heer Van Veen: En tegelijkertijd blijft het hier natuurlijk pionieren van de gemeente. De ene aanpak is een groot succes, de andere helpt minder goed. Ook gaat die aanpak wat de PvdA betreft nog niet snel genoeg, dus daar hoor ik graag van de wethouder hoe hij daarnaar kijkt. Gelet op de tijd, ik zie dat ik nog 8 seconden heb, wilde ik hierbij afronden. Wel wil ik nog één algemene opmerking maken, namelijk dat dit de eerste jaarrekening is van een begroting van een nieuw college. Hier staat in algemene zin een trotse PvdA'er, dat de keuzes die in het coalitieakkoord gemaakt zijn ook echt in de uitvoering zitten. We zien meer solidariteit naar Groningers met weinig geld, we zien een overheid die inwoners vertrouwt en op andere

6

momenten juist zelfverzekerd de regie pakt, een gemeente die keihard werkt voor gelijke kansen en bestaanszekerheid, voor een ongedeelde stad, voor onze mooie dorpen. Dank u wel. 00:23:36

Voorzitter: Dank u zeer. D66. 00:23:36

Mevrouw Jacobs-Setz: Dank u wel, voorzitter. D66 vindt het belangrijk dat de gemeente Groningen er is voor haar inwoners, in goede en slechte tijden, zodat inwoners in vrijheid en verbondenheid in Groningen kunnen wonen. Er valt veel positiefs te melden in de rekening die we bespreken. Ik zal het houden bij één punt. Ik ga niet al die punten allemaal herhalen. Hebben we ook een beetje als fractievoorzitters volgens mij afgesproken. Maar dat is kort geleden, het slavernij leden, het herdenkingsjaar wat we afgelopen jaren hebben gehad, was mooi. En ik wil hier ook de dank aan de burgemeester uitspreken voor het uitspreken van de excuses. Dat was een waardig en belangrijk moment voor velen. Maar zoals gezegd, ga ik niet wat ik in de meningsvormende sessies en mijn fractiegenoten aan complimenten en positiefs heb uitgesproken herhalen. 00:24:21

Mevrouw Jacobs-Setz: We zijn tevreden over deze rekening. Hij is stevig en het voorstel van het college is om het positieve resultaat van deze rekening te bestemmen voor de algemene reserves. Dat draagt bij aan de robuustheid die we de komende jaren ook nog nodig hebben. We spreken daarbij ook de hoop uit dat de raad het college volgt hierin en niet komt met voorstellen om delen van de algehele reserves bij het voorjaarsdebat alsnog weer te herbestemmen. We zullen vandaag een motie Wijkvernieuwing gebiedsgericht financieel uitwerken indienen. De afgelopen jaren heeft de gemeente Groningen vanuit wijkontwikkeling en wijkvernieuwing nieuwe en belangrijke stappen gezet in de uitvoering van gebiedsgericht werken. In de jaarrekening van het afgelopen jaar zien we dat we vanuit specifieke programma's en wijkvernieuwing volop investeren in de noordelijke wijken. 00:25:09

Mevrouw Jacobs-Setz: We zijn altijd voorstander geweest van gebiedsgericht werken en we vinden het ook belangrijk dat langjarig ongelijk investeren een noodzaak is om te komen tot gelijkere kansen, want de ongelijkheid in onze gemeente is nog steeds te groot. 00:25:24

Voorzitter: SP. 00:25:25

Mevrouw Jacobs-Setz: Voorzitter, even terug naar dat geld op de bank zetten en in essentie is mijn fractie het ermee eens dat het een goede keuze is van dat college om nu te doen. Maar ik kan dus uit de woorden van D66 opmaken dat zij met geen enkel voorstel gaan komen, ik noem maar wat, om koste wat het kost een ijsbaan op Harlingen te realiseren bij de komende voorjaarsbrief. Ent wee, als er dan iets is waar echt geld voor nodig is, dan zet D66 het liever op de bank? 00:25:56

De heer Lo-A-Njoe: Om die tweede te beantwoorden: algemene reserves heb je voor onverwachte zaken die echt, echt nodig zijn. Dus daar heb je dat voor. Dus dat lijkt me helder. Als het gaat om de ijsbaan, want daar heeft u het specifiek over, ik heb begrepen dat we daar in het voorjaarsdebat helemaal geen beslissing over gaan nemen, dus wij zullen daar ook niet met een voorstel komen. Maar u kent ons standpunt en ook dat heb ik gelukkig van het college gehoord. De voorzieningen die wij in deze gemeente hebben, ook de centrale voorzieningen, daar moeten we niet op gaan bezuinigen. Ik ga terug naar de motie die we indienen, de omvang

7

en de duur van die investeringen die zijn echt groot vanuit het Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid. 00:26:37

De heer Lo-A-Njoe: We vinden het belangrijk dat we in de jaarrekening goed kunnen volgen hoe die middelen worden besteed? De jaarrekening is nu programmatisch opgebouwd, en daardoor hebben we niet de mogelijkheid om goed te kunnen volgen hoe die middelen landen in de verschillende wijken en de buurten, en we zouden dat graag toch wel kunnen doen. Daarom dienen we vandaag deze motie Wijkvernieuwing gebiedsgericht financieel uitwerken in. De motie heeft als doel dat we als volksvertegenwoordigers voldoende zicht krijgen op de wijze waarop we dit geld inzetten. In aanvulling op deze motie, gaan we uiteraard ook met de auditcommissie graag in gesprek en met anderen, om toch het gesprek te kunnen blijven voeren over hoe we de voortgang en de resultaten, maar vooral ook de effecten van deze meerjarige investeringen ook zichtbaar kunnen maken. 00:27:22

De heer Lo-A-Njoe: Want op deze manier willen wij onze rol als raad versterken. Want bij zo'n jaarrekening als vandaag, zitten we echt op die controlerende rol die we ook hebben als raad en daarvoor moeten we wel gewoon ook dan ook de juiste informatie hebben. De rekening nogmaals, is goed, zeker ook als het gaat om financieel en om inspanningen wat er gedaan is, dat kunnen we prima uit de rekening halen. Maar dat stukje van, wat bereiken we nou echt, dat houdt ons toch wel bezig. Hoe kunnen we daar beter grip op krijgen? Dat geldt bijvoorbeeld ook voor een populair en veel genoemd doel als het herwinnen van de openbare ruimte. Dat vinden wij belangrijk, vinden heel veel fracties belangrijk. Het wordt ook vaak genoemd en gekoppeld aan allerlei activiteiten en maatregelen. 00:28:03

De heer Lo-A-Njoe: Maar lukt dat nou ook echt zo? Dat zouden we graag toch wat beter in de vingers willen krijgen. We hebben geen pasklaar antwoord daarop, maar misschien, meneer Van Veen wel, voorzitter. 00:28:14

Voorzitter: Vast en zeker. Partij van de Arbeid. 00:28:17

De heer Van Veen: Dank voor het woord. Is het misschien een idee dat de heer Lo-A-Njoe gewoon op de Grote Markt kijkt hoe die publieke ruimte gebruikt wordt door onze inwoners? Is dat niet al een manier om te zien of dat het een succes is? 00:28:28

De heer Lo-A-Njoe: De Grote Markt is een mooi succes. Ik denk dat het prima plannen zijn van voorgaande colleges die nu hier uitgevoerd zijn, dus dat is helemaal uitstekend en wij genieten daar ook van. Alleen het gaat natuurlijk om het grotere plaatje en niet om dat kleine stukje wat je dan ziet, belangrijk stuk. Maar we zouden daar gewoon denk ik als raad beter in positie komen als we daar wat meer zicht op krijgen. Dan, voorzitter, er is een motie ingediend met de titel Zorg voor onze mannen. Voor ons zijn mensen ongeacht hun gender gelijkwaardig, en dat geldt ook voor zorgen over slachtofferschap bij huiselijk geweld. Gender maakt daarbij niet uit in onze beleving en wat ons betreft, is dat ook al zo in het tegengaan van huiselijk geweld. In die zin beschouwen we deze motie dan ook als overbodig. Als je slachtoffer bent van huiselijk geweld, dan moeten we daarmee aan de slag, ongeacht of het over mannen of vrouwen gaat. Deze zullen we dus niet steunen. 00:29:19

Voorzitter: PVV.

8

00:29:23

Mevrouw Blauw: Daar heb ik toch even een vraag over, want wij zijn de indieners van die motie, maar er staat nu letterlijk in dat actieplan dat het alleen over vrouwen gaat. Dus wij vonden en en... Wij denken daar trouwens ook anders over. Dus mannen en vrouwen zijn gelijk, gelijkwaardig, maar niet gelijk. Dus daarom willen wij dat onderscheid wel graag maken. Maar hoe staat u daarin dat er nu vrouwen staat en geen mannen? 00:29:55

De heer Lo-A-Njoe: Zoals ik al zei, wat ons betreft, gaat het over slachtofferschap, ongeacht of dat om mannen en vrouwen gaat. Volgens mij is dat ook wel het idee. Het kan best zijn dat er op een plek misschien ergens vrouw staat, maar volgens mij is de intentie toch echt wel van dat het gaat over huiselijk geweld tegengaan en slachtoffers daarin helpen. 00:30:12

Voorzitter: Stadspartij. 00:30:14

Mevrouw Menger: Dank u wel, voorzitter. De reden waarom wij deze motie indienen, heeft met name te maken dat er op jaarbasis 80.000 mannen slachtoffer zijn van huiselijk geweld en dat dit zo onderbelicht is dat er een enorm taboe op heerst, dus wij hebben even los van gendergelijkheid gezegd: wij willen eigenlijk aandringen op meer aandacht hiervoor en dat het uit de taboesfeer wordt gehaald. Kunt u zich daarin vinden? 00:30:43

De heer Lo-A-Njoe: We vinden dat elk slachtoffer telt, ongeacht of dat man of vrouw is. Dus in die zin kunnen we ons daarin vinden. We zijn ook wel benieuwd naar het oordeel van het college hierover, dus daar zullen we ook met aandacht naar luisteren. Dus de intentie die delen wij, alleen het gaat erom van: is hier dan ook een verandering in nodig of gebeurt het eigenlijk al? Dat is eigenlijk de vraag die ik opwerp. Maar geen enkele twijfel over het feit dat ook mannen hier slachtoffer van zijn en dat dat belangrijk is om daar ook oog voor te hebben. Ik zie de burgemeester een afrondend gebaar maken en dat zal ik dan dus ook doen, bij deze. Dat was mijn woordvoering. Dank u wel. 00:31:25

De heer Van Zoelen: Dank u zeer. De Partij voor de Dieren. 00:31:41

De heer Van Zoelen: Dank, voorzitter. Mijn fractiegenoot Janette Bosma bracht het al tijdens de commissie in en ik wil het hier nogmaals benadrukken: de leefbare aarde staat onder druk. Ook in Groningen merken we dat extreme hitte en wateroverlast steeds vaker voorkomen. Ons consumptiepatroon, ons gebruik van fossiele brandstoffen en daarbij ons niet af laten streven naar onrealistische groei en altijd naar meer, zorgt voor grotere problemen, waaronder de opwarming van de aarde. En praktisch gezien merken we dit omdat de uitstoot van stikstof zodanig is, dat we moeilijker kunnen bouwen. We merken het ook aan het feit dat het leven steeds duurder wordt en dat onze leefomgeving vervuilt tot aan ons drinkwater toe. 00:32:23

De heer Van Zoelen: De kosten van niet hernieuwbare grondstoffen worden vanwege schaarste steeds hoger. Vorige week las ik dat de productie van keramiek problematisch wordt, omdat de voorraden kobalt - dat is voor het glazuur - over vijf jaar op zullen zijn. De planeet raakt steeds vaker steeds verder uitgeput en deze veranderingen raken zowel de dieren alsook de mens. We vinden steeds moeilijker woonruimte en we maken ons zorgen over hoe we in de nabije toekomst aan betaalbaar en gezond voedsel kunnen komen. Het is tijd om een andere weg in te slaan. Primaire levensbehoeften als voedsel, beschutting en veiligheid horen weer als kerntaak op de politieke agenda te staan. Gelukkig hebben we in Groningen het begin gemaakt. We

9

hebben een plan gemaakt voor de voedsel- en eiwittransitie en samenwerking met boeren, ondernemers en kennisinstellingen zijn we bezig. 00:33:14

De heer Van Zoelen: We zijn gaan kijken naar het landelijk gebied en stellen een agenda op waarmee we mensen bij elkaar brengen. Een meer plantaardig voedingspatroon verlaagt immers de milieu-impact met 25 procent en daarnaast bespaart het een hoop dierenleed. Het is niet meer van deze tijd om de dieren massaal op te hokken zonder het oog voor het feit dat het om levende wezens gaat, die pijn voelen. In 2023 kwamen maar liefst 37.000 dieren bij stalbranden om, waaronder bij een varkenshouderij in Beerta en onlangs, dat was vorig jaar of dit jaar, in brand in Mussel, hier gewoon dichtbij in de provincie Groningen. Het houden van grote hoeveelheden dieren dicht op elkaar is ook op andere manieren zeer ongezond voor mens en dier. 00:34:00

De heer Van Zoelen: En zo wijst onderzoek rond geitenhouderijen uit dat mensen die in de buurt wonen vaker last of kans hebben, of een grotere kans op longontsteking. En daarom hebben wij in 2023 een halt toegeroepen aan de uitbreiding en nieuwvestiging van geitenhouderijen. In 2023 hadden we ook te maken met vogelgriep en grootschalige ruiming. Inmiddels laat deze ziekte over op zover dieren, zoals koeien en geiten. Het jaar 2023 was ook een jaar waarin we nog steeds ontsnappende waren uit de coronapandemie. Laten we daaruit leren dat we geen nieuwe pandemie willen en dat we ook hier in de gemeente Groningen daar waakzaam voor moeten zijn. We hebben voor onze planeet en onze gemeente in 2023 goede stappen gezet. 00:34:48

De heer Van Zoelen: Fossiele reclames en reclames voor vlees, alcohol en gokken verdwijnen, mede door onze inzet van onze gemeentelijke reclameborden. Maai mei niet bleek een zeer groot succes. Er waren 40 procent meer bloeiende bloemen en we breiden dit straks uit van 2 hectare naar 85 hectare. Ook is een start gemaakt met Urban Forest in samenwerking met natuurorganisaties. Een soort soortgelijke samenwerking pakte eerder al vruchtbaar uit, want zo bedachten negen Groningse natuur- en milieuorganisaties met de gemeente samen een plan voor natuurcompensatie die nodig is bij de Suikerzijde. We hebben voor een beter milieu nog meer gedaan. Zo behouden we de ecologische waarde van het Sterrenbos door deze niet verder aan te passen voor grote evenementen. 00:35:34

De heer Van Zoelen: En ook is de gemeente aan de slag gegaan voor schoon drinkwater dat is vervuild door de vele pesticiden die nog overal gebruikt worden. En op ons initiatief is nu ook de ja-ja-sticker ingevoerd, en hebben we samen met D66 en GroenLinks een initiatiefvoorstel ingediend om sneller afvalvrij te worden. De Partij voor de Dieren wil zich inzetten voor datgene wat kwetsbaar is. Zo hebben we bij het vaststellen van de economische agenda gepleit voor proefdiervrije innovaties. Uit een in 2023 uitgevoerd behoefteonderzoek naar klimaatverandering bleek ook dat ouderen een plek willen hebben om te kunnen schuilen tegen de hitte, en dat wordt nu geregeld. We staan geen jacht meer toe op de gemeentelijke gronden. We willen ons weerbaar maken. Onszelf weerbaar maken betekent ook kennisnemen van ons gezamenlijk verleden en daar lering uit te trekken. 00:36:27

De heer Van Zoelen: Daarom vonden we het zeer belangrijk om geld te reserveren voor de herdenking en viering van Keti Koti en voor de komende twee jaar gaan we ook op zoek naar structurele middelen. Hetzelfde gaan we ook doen voor de Indië-herdenking. Als gemeente zetten wij ook in voor de veiligheid van de Regenbooggemeenschap en hebben we daar stappen in gezet. We zorgen ervoor dat de kosten van de aanpassing van geslachtsregistraties worden vergoed en we zullen de veiligheid goed gaan monitoren. En we zijn ook trots dat we

10

stappen hebben gezet in het armoedebeleid. Er is een groot maatregelenpakket gekomen voor mensen die het moeilijk hadden na die corona-epidemie, met de energietoeslag, de inkomenstoeslag en we hebben de schuldhulpverlening goed aangepakt, zodat mensen dus sneller, in een kortere periode ook hun leven weer op kunnen pakken. En voor al deze zaken hebben wij geld en middelen ingezet. Dat was iedere cent waard. En de solvabiliteit, daar is het ook veel over gegaan. 00:37:26

Voorzitter: D66. 00:37:26

De heer Lo-A-Njoe: Dank u wel, voorzitter, ik heb zelf mij voorgenomen om het woord monitoren echt te voorkomen, maar ik hoor meneer Van Zoelen aangeven dat die dat wel wil doen. Nou hebben wij eerder een motie ingediend om de LHBTIQ+-veiligheid te monitoren. Als ik me goed herinner, was u daar niet echt voorstander van, omdat dat monitoren niet zo nodig was. Dus hoe moet ik dat rijmen met uw behoefte om dat toch te monitoren? 00:37:51

De heer Van Zoelen: Wij blijven een vinger aan de pols houden hoe het zit met de veiligheid in deze groep en wat daar gedaan moet worden, dus zonder monitoring hou ik ook in die zin - het gaat dan om terminologie - om een vinger aan de pols houden van wat daar de behoefte aan zijn. Het kan zijn dat onze wensen niet precies aansloten bij die motie die toen is ingediend. Dan wil ik afsluiten bij de weerbaarheid bij de solvabiliteit. Als het water over de dijken slaat, dan ga je niet geld op de bank zetten om in te zetten om te gaan dweilen. Nee, dan zet je dat geld in om de risico's te voorkomen. Dus daarom moeten we zorgen dat we niet geld op de plank blijven zetten, maar dat we dat ook inzetten voor een goede beheersbare planeet, met alle risico's die ik genoemd heb, en dat we ons blijven inzetten, samen met deze hele gemeente en het college, voor een weerbare planeet en voor alles wat kwetsbaar is te beschermen. 00:38:48

Voorzitter: Dank u zeer. De Stadspartij heeft aangegeven het accent in de commissievergadering te hebben gelegd en straks met een wat uitvoeriger stemverklaring te komen. Dat betekent dat we nu overgaan naar de SP. 00:39:15

De heer Brandenbarg: Dank u, voorzitter. Natuurlijk ook met het voetbal in het vooruitschiet is mij ook op het hart gedrukt om het kort te houden, dus ik hoop dat het lukt. Want ik denk toch dat het goed is om nog wel even onze beschouwing van deze rekening te geven, want het markeert - en dat werd net ook al door GroenLinks gezegd - wel de eerste rekening van een jaar waar de begroting volledig van dit linkse of super links één college kwam. En u weet uit de bijdrage van de SP bij voorjaarsdebatten, bij begrotingen wat wij verwachten van dit college. Wij verwachten dat het werkt aan het wederom opbouwen van collectieve voorzieningen voor onze inwoners, dat het investeert in wat wij de sociale infrastructuur van onze samenleving noemen: sterk en ruimhartig armoedebeleid, gebaseerd op vertrouwen, gericht op het wegnemen van oorzaak en van armoede, het opbouwen van een overheid die zichtbaar aanwezig is in buurten en wijken, met buurt- en opbouwwerkers en jongerenwerkers, door flink te investeren in de wijken die dat het hardst nodig hebben. 00:40:18

De heer Brandenbarg: En kortom, om een voorbeeld te zijn in het land, om te laten zien hoe het ook kan. Maar we hebben dat ook nooit los gezien van de context, voorzitter, want je kan als klein gallisch dorpje je wel standvastig willen blijven verzetten, maar de wereld om ons heen beweegt ook. De jarenlange afbraak van onze publieke sector heeft niet alleen de ongelijkheid vergroot, de armoede verergert en onze overheid uitgehold, het heeft het vertrouwen in de

11

overheid afgebroken, solidariteit ondermijnd en mensen individualistischer gemaakt, met oplopende spanningen en polarisatie in de samenleving tot gevolg. Maar is het dan gelukt, voorzitter? Heeft dit college dan in 2023 die verwachtingen van de SP waargemaakt? Heeft het de gestelde doelen bereikt? Want dat is toch uiteindelijk wel de vraag die voorligt vandaag. 00:41:08

De heer Brandenbarg: Laat ik daarbij ook vooropstellen: wij socialisten zijn enorm ongeduldig en ook nog eens ontzettend ambitieus. Laten we wel wezen, uiteindelijk willen wij de hoofdtegenstellingen in onze samenleving, die tussen arbeid en kapitaal, opheffen en doorbreken. Aan ambitie geen gebrek, zou ik zeggen. En tegelijkertijd zijn wij ook realisten en zien we waar we heen willen, maar zien we ook de obstakels op de weg. En dan zien wij in 2023 een college dat de juiste keuzes maakt en de juiste zaken wil. Maar ook dat alles niet altijd in één jaar meteen kan, hoe graag wij dat ook zouden willen, omdat je binnen een context van een gure rechtse wind, van te veel taken voor te weinig geld, met de scherven van tien jaar afbraak iets probeert op te bouwen. 00:41:59

De heer Brandenbarg: En die gure wind, voorzitter, die kon de komende tijd nog wel eens een hele nare storm worden. Maar daarover volgende week meer. Want in die context kost heropbouwen van je samenleving tijd en dan lukt het ook niet altijd om al het geld dat je daarvoor ter beschikking stelt meteen uit te geven, hoe graag wij socialisten dat ook altijd zouden willen. Maar wij zien dan wel een college dat grote stappen maakt op armoedebeleid, met regelingen, op basis van meer vertrouwen, maar dat wanneer, mede door een oorlog in Oekraïne, de energieprijzen ineens stijgen en de effecten daarvan versterkt worden, doordat een rechts kabinet liever aandeelhouders van geliberaliseerde energiebedrijven compenseert, dan moet je als gemeente ineens andere keuzes maken. Dan moet je met een noodpakket komen. 00:42:45

De heer Brandenbarg: En dan betekent het ook dat de mensen die je beschikbaar hebt om nieuw armoedebeleid te maken, bezig zijn met dat noodpakket uitvoeren. Dat noodpakket overigens, zeg ik in de richting van het CDA, waarvan we de regelingen ook mogelijk hebben gemaakt voor mensen die boven het sociaal minimum zitten, net zoals dit college dat doet met vrijwel alle regelingen waarvoor ze dat van het Rijk mag. Dan zien we ook overigens een college dat grote stappen maakt als het gaat om wijkvernieuwing. Maar die polarisatie in de samenleving, waar ik het net al over had, die natuurlijk door rechts en met D66 voorop is veroorzaakt, maakt dat niet makkelijker. Dat maakt dat er zorgvuldigheid bij gebaat is om het niet de zoveelste wijkvernieling te laten worden, dat dit langjarige inzet en betrokken vraagt en dat je dus soms budgetten moet overhevelen naar volgend jaar. 00:43:37

De heer Brandenbarg: Dus, ja, voorzitter, gegeven de politieke context, nationaal en internationaal, vindt mijn fractie dat dit college op de juiste weg is en de zaken doet die het met de raad heeft afgesproken om te doen. Maar er is geenszins ruimte om nu achterover te leunen en denken dat het allemaal vanzelf wel goed komt. En dan moet ik ook eerlijk zijn, die houding proeven wij ook helemaal niet bij dit college, want de grote tegenstellingen die in onze gemeente zijn qua inkomen en gezondheid, qua mogelijkheden om invloed te hebben op je woon-, werken leefomgeving, qua kansen en hoop over de toekomst, die zijn niet in één jaar links college opgelost of op te lossen. En die cijfers die we vandaag met elkaar bespreken zijn ook slechts een zeer beperkte weergave van de stand van onze gemeente. 00:44:26

De heer Brandenbarg: En ondertussen beweegt die wereld, die landelijke overheid en die samenleving constant door alle plannen en cijfers heen. En het blijft van groot belang om die

12

krachten te blijven analyseren en te betrekken bij politieke plannen voor de toekomst. Maar daarover volgende week meer. 00:44:45

Voorzitter: Dat is knap, nul seconden nog over. Dan zijn we bij de VVD. 00:45:26

Mevrouw Jacobs-Setz: Inderdaad, voorzitter. Waar zou de SP zijn zonder de VVD? In ieder geval monddood in deze vergadering. Dat zou, als ik het betoog van zonet hoorde, niet eens zo verkeerd zijn. Maar laat ik het daar niet over gaan hebben. In 2022 hebben we het in het voorjaarsdebat aangegeven wat voor ons als VVD belangrijk is langs de lijnen van wonen, werken en leven. Uiteraard hoort daar ook de financiële afwikkeling bij, maar daar hebben we het vorige week al uitgebreid over gehad, dus dat ga ik vandaag niet allemaal herhalen. Wel wil ik aangeven wat wij hebben gemist op het gebied van wonen, werken en leven. En als we dan beginnen bij wonen, dan zien we dat Groningen een populaire gemeente is om te wonen. Een bruisende stad, levendige dorpen, mooie wijken en een groene oase van rust in het buitengebied. Onze gemeente kan en wil dan ook groeien. 00:46:11

Mevrouw Jacobs-Setz: Wij vinden het dan ook treurig om te constateren dat we voor het zoveelste jaar op rij de bouwnorm niet hebben gehaald. Dat terwijl er zoveel behoefte is aan woningen en bouwers en ontwikkelaars in de rij staan om te bouwen. Maar goed, snelheid en publieke regie gaan niet samen, blijkt dan maar weer. Voor de VVD is het belangrijk dat we nieuwe projecten aanpakken, zoals De Held III. Maar helaas, ook dat is niet gestart in 2023. En kleinschalige initiatieven zoals aan de Van Heemskerkstraat mochten ook niet, want wij gaan liever procederen dan bouwen. Wat ons betreft een slechte zaak. 00:46:45

De heer Van Veen: Dank, voorzitter. Ik ben dan wel benieuwd hoe de VVD ernaar kijkt dat natuurlijk door het hele land overal zo weinig is gebouwd, dus ook in gemeentes waar publieke regie niet een van de uitgangspunten van het college is. Ook in die gemeentes is heel weinig gebouwd. Hoe kijkt de VVD daar dan naar? 00:47:00

Mevrouw Jacobs-Setz: U zegt dat u voorop loopt in alle goede dingen en daar spreek ik u nu op aan. We kunnen, als we goed zijn, zeggen: wij zijn bijzonder. Als het slecht is, zeggen we: maar dat is iedereen. Dus daar ga ik niet op in. Maar wij kiezen... 00:47:13

De heer Brandenbarg: Voorzitter, het is grappig dat mevrouw Jacobs De Held III noemt, want dat is toch heel lang in private handen geweest. Daar hebben ontwikkelaars een beetje bovenop gezeten om die prijs maar zo ver mogelijk op te drijven, geen paal in de grond geramd. Dan is er publieke regie nodig om dat vlot te trekken en dan zegt u: boe, het lukt niet. Kunt u dat eens duiden voor mij? 00:47:31

De heer Brandenbarg: Dat heb ik allang gedaan, meneer Brandenbarg. Jammer dat ik uw pasje heb teruggegeven, maar u weet drommels goed dat dat treinerend door de gemeente komt en niet door de bouwers, dus daar hebben we het in de commissie uitgebreid over gehad. Maar goed, voorzitter, ik keer terug. Ook kleine initiatieven van een ondernemer die een verloederend stukje Groningen mooier wil maken met 26 appartementen, wij vinden het een zegen. Wat ons betreft gaat bouwen voor procederen. Maar, voorzitter, er is hoop. De VVD heeft een dijk van het plan ingediend om de woningbouw van het slot te halen en de woningbouw te versnellen. Daar praten we binnenkort over. Dan over werken. Het aantal banen in onze gemeente is

13

gegroeid en dat is natuurlijk mooi. Toch zien we dat door de krapte op de arbeidsmarkt ook in onze gemeente sporen worden achtergelaten. 00:48:18

De heer Brandenbarg: Bedrijven gaan dicht en we gaan zwembaden tijdelijk sluiten. Dat gekoppeld aan een toch groot onbenut arbeidspotentieel in onze gemeente, vinden wij dat zorgelijk. Daarnaast spreken wij ook mensen in de bijstand die niet door de gemeente worden gewezen op welke vacature dan ook, die nog nooit de vraag hebben gekregen: wil je badmeester worden? Dat baart ons zorgen. In hoeverre doen we ons uiterste best om mensen aan het werk te krijgen? Immers, een baan is zoveel meer dan een inkomen alleen. Een van onze grootste werkgevers is natuurlijk het mkb, de middenstanders in het centrum, in de wijken, de buurten, de dorpen en soms alleen in een straat. 00:48:52

Voorzitter: Partij voor de Dieren. 00:48:53

De heer Van Zoelen: Dank, voorzitter. De VVD refereert aan het personeelstekort. De VVD wil veel dingen doen als het gaat om de bruisende stad. Maar ziet de VVD dan hier ook niet de grenzen van dat er op den duur niet genoeg personeel is om al die vacatures op te vullen? 00:49:07

Mevrouw Jacobs-Setz: Nee, zolang we nog steeds onbenut arbeidspotentieel hebben, zien wij louter kansen. Wat ons betreft... 00:49:17

Voorzitter: ChristenUnie. 00:49:17

De heer Rebergen: Dank u wel, voorzitter. Mevrouw Jacobs die had het net ook over het matchen van werkzoekenden op vacatures. En ook van: daar gebeurt eigenlijk zo weinig aan. Maar ik zie juist heel veel initiatieven die gebeuren om mensen te matchen aan vacatures. Denk aan Hout Buitenplein of aan StartFest, die een aantal keren is gehouden. Ziet mevrouw Jacobs dat niet? 00:49:42

Mevrouw Jacobs-Setz: Ik spreek mensen die in de bijstand zitten, die krijgen nooit een baan aangeboden. Dus dan kunnen we een heel groot gebouw hebben waar ze zeggen dat te doen, maar dit is de praktijk. Maar goed. Ook wij kunnen constateren - en we vinden dat ontzettend vervelend - dat de relatie met ons mkb in 2003 een enorme deuk heeft opgelopen. Een enorme miskleun met de reclamebelasting die niet alleen onze inwoners treft, maar ook kerken, sportvereniging en instellingen. Het gaat niet alleen om de invoering van de belasting - dat is bijna een gevalletje pinautomaat aan de gevel - maar het gaat ook om de uiterst gebrekkige communicatie van college en coalitiepartijen in dezen. Om te laten zien hoe het ook kan, hebben de ondernemersverenigingen in Groningen uitgenodigd voor een over een zeer goed georganiseerd bezoek aan de gemeente Tilburg, om te kijken hoe gemeenten en ondernemers samenwerken. 00:50:28

Mevrouw Jacobs-Setz: En, voorzitter, het verdriet mijn fractie zeer dat er zes fracties in deze raad de belangstelling voor deze beroepsgroep hebben getoond door mee te gaan. Eind 2023 was de koek nog niet op. Toen kwam de brief bij de marktkramers op de deurmat: u moet elke nacht uw kraam verplaatsen. De brief was onbedoeld verstuurd, de boodschap klopte niet, we gingen in gesprek, maar de boodschap blijft helder. Hierover hebben we vragen ingediend en daar spreken we komend najaar over. Dan als laatste, voorzitter, leven in onze gemeente is

14

soms een zegen en soms een uitdaging. Veel van onze inwoners houden van een nette omgeving en ergeren zich mateloos aan de verloederende aangezichten van ons gemeentelijk groen, wat in de Maai mei niet-maand er verloederend uitziet. Overigens, de maand mei duurt bij mij 31 dagen. Dat niet maai-beleid duurt in onze ogen veel langer. Naast het verloederende aangezicht levert op diverse plekken voor fietsers en automobilisten ook gevaarlijke situaties op. Een ander... 00:51:30

Voorzitter: Partij voor de Dieren. 00:51:31

De heer Van Zoelen: Dank, voorzitter. Maar het insectenleven is wel aanzienlijk toegenomen. Hoe kijkt de VVD daarnaar? 00:51:36

Voorzitter: Die insecten kunnen op allerlei plekken leven. Ik vind een gevaarlijke verkeerssituatie waarbij mensen ook het slachtoffer kunnen worden een ernstige situatie. Ik weet niet of de Partij voor de Dieren daar anders over denkt, maar wij in ieder geval wel. Een ander ding wat onze leefomgeving ook erg beïnvloedt, is de asociale automobilist. Dat stoort ons, zelfs als vroemvroem-partij, enorm. Helaas heeft de wethouder ons voorstel voor de aanpak van een lawaaiflitspaal niet omarmd, maar zoals u weet, brengen wij de overlast voor u in kaart, voorzitter, en daar komen wij op terug. 00:52:10

Voorzitter: GroenLinks. 00:52:13

De heer Van Hoorn: Dank u wel, voorzitter. Ik denk dat mevrouw Jacobs eigenlijk deels al onbewust een antwoord heeft gegeven op mijn eigen interruptie. Is mevrouw Jacobs het niet gewoon met me eens dat als we kijken naar gevaar in het verkeer, dat we ons meer zorgen moeten maken over weggebruikers en wat minder over wat hoog geworden gras? 00:52:32

Mevrouw Jacobs-Setz: Als een klein kind op een 16 inch-fiets rijdt en ik kan niet meer het kruispunt overkijken door hoog gras, dan vind ik dat een ernstige situatie. Ik ga verder, voorzitter. Een laatste punt wat ons... 00:52:42

Voorzitter: U krijgt nog een vervolgvraag. 00:52:43

De heer Van Hoorn: Maar voor de goede helderheid. Is het nou echt daadwerkelijk het punt van de VVD hier op het moment dat wij het hebben over de verkeersveiligheid, dat wij stellen dat dat ligt - en dan even excessen, problemen daargelaten - ligt aan ons maaibeleid en niet aan de verkeersinrichting of het overmatig gebruik van de auto, maar dat we echt zeggen: neem verkeersveiligheid serieus, maai meer gras? 00:53:05

De heer Van Hoorn: Uiteraard niet. Dat is een neveneffect van het niet maaien. Ik heb ook niet gezegd dat dat de enige oorzaak is. Dat is uw parafrasering. Die laat ik voor u. Tevens baart de veiligheid in onze gemeente ons erg veel zorgen, zoals de vreselijke steek- en schietincidenten van de afgelopen periode, die veel impact hebben op betrokkenen en omstanders. En ook de verwevenheid van de boven- en onderwereld in onze gemeente. Ook zien wij dat de grote hoeveelheid demonstraties veel capaciteit kost van onze handhavers, die helaas niet elders in onze gemeente kunnen worden ingezet. Doodzonde. Daarnaast hebben we ook in 2023 geen stappen gezet in het op orde brengen van het gewenste niveau van cameratoezicht. Een

15

gemiste kans wat ons betreft. Voorzitter, ik rond af. Er valt nog veel te zeggen, maar een groot deel hebben we vorige week gedaan en gaan we volgende week doen. Ik laat het bij deze woorden. Ook in 2023 werd de rechtervleugel in het bestuur van onze gemeente erg gemist. 00:53:58

Voorzitter: Dank u zeer. Student & Stad. 00:54:27

De heer Swets: Dank, voorzitter. We kijken eigenlijk terug op een jaarrekening waarbij corona binnen de samenleving geen grote rol meer speelde. En het is soms gek, maar nog maar twee jaar geleden zat de wereld op slot en groeide een hele generatie studenten op die het universiteitsleven eigenlijk alleen maar van achter een laptop ervaarden. Helaas kampen we ook nu nog met de naweeën van corona. In 2023 is het ons als gemeente helaas niet gelukt om het welzijn van onze jongeren te verbeteren. Zo voelt 40 procent van de chronische jongeren zich nog steeds belemmerd in het dagelijks leven en zien we het aantal jongeren met schulden toenemen. En ook op het gebied van mobiliteit gaat het niet altijd even goed. We zien het aantal verkeersslachtoffers in onze gemeente stijgen. 00:55:07

De heer Swets: Hoewel onze ambities hoog zijn om de 50 kilometer per uur-wegen zoveel mogelijk veranderen in 30 kilometer per uur-wegen, zagen we in 2023 slechts 500 meter aan weg veranderen. En dat terwijl we binnen de stad nog 70 kilometer aan wegen hebben waar je nu nog 50 kilometer per uur mag rijden. Ook lopen we achter met de realisatie van fietsparkeerplekken en zien we nog steeds veel fietsen de stoepen blokkeren voor wat minder mobiele inwoners. Daarom komen we volgende week bijvoorbeeld ook met een voorstel om fietsvlonders beter onder de aandacht te kunnen brengen van Groningers en roepen we het college op om te versnellen met het terugbrengen van de maximumsnelheid op onze autowegen. 00:55:42

De heer Swets: Dan, voorzitter, zien we op het gebied van duurzaamheid dat er heel veel is gebeurd in 2023. Als groene jongerenpartijen zijn we daar natuurlijk erg blij mee. Wel zijn er een paar onderdelen waar we ons nog zorgen over maken. We zien dat de verduurzaming van huurwoningen nog lang niet zo snel gaat als dat zou kunnen en ook zien we netcongestie op ons afkomen, die mogelijk roet in het eten zou gooien voor veel van ons plannen. We zien nu bijvoorbeeld dat er in Utrecht al hele wijken worden aangesloten op dieselgeneratoren. Dat is voor ons als groene partij toch wel een beetje een schrikbeeld. Voorzitter, ik hou het kort. Er is een groot bedrag overgebleven in 2023 en voor het grootste deel komt dit doordat projecten zijn uitgesteld en vaak ligt dat aan het tekort aan personeel. 00:56:22

De heer Swets: In de komende jaren krijgen we te maken met een tekort aan geld, terwijl het personeelstekort naar verwachting niet verder zal afnemen. Dat vraagt van ons allemaal als raad en als college om creatieve oplossingen voor maatschappelijke problemen. Maar goed, dan gaan we eigenlijk al een beetje vooruitblikken en daar hebben we volgende week de voorjaarsnota voor. Dus ik hou het hierbij. Dank u wel, voorzitter. 00:56:43

Voorzitter: Dank u zeer. Dan kom ik bij de ChristenUnie. 00:57:07

De heer Rebergen: Dank u wel, voorzitter. Ik had voor de zekerheid maar drie versies van mijn woordvoering geschreven. Dan kon ik even kijken wat het zou worden: een korte versie, een wat langere versie en een uitgebreide versie. Ik begin in ieder geval met de korte versie. Als we naar de jaarrekening kijken, dan zien we dat veruit het grootste deel van de plannen zijn uitgevoerd

16

en het budget is besteed. We hebben ons als gemeente en wij als CU ingezet voor onder andere een besteedbaar inkomen, zorg en ondersteuning, veilige wegen en circulaire economie. Maar met hard werken alleen komen we er niet. Daarom hebben we zegen van boven nodig. Dat haal ik dan uit de Bijbel, spreuken [onhoorbaar 00:57:52] vers 24. 00:57:52

De heer Rebergen: Als we kijken naar de jaarrekening, dan zien we dat die zegen is gekomen en dan kan ik richting meneer Van Hoorn zeggen: dat zou je superlinks kunnen noemen. Je zou het ook superchristelijk-sociaal kunnen noemen. Maakt op zich niet uit. Het gaat om de goede plannen die we hebben en dat die uitgevoerd worden. Dat was de korte versie. Dan de tweede versie, de iets uitgebreidere versie. De jaarrekening geeft goed weer wat de plannen waren en hoe die zijn uitgevoerd. In de diverse meningsvormende sessies hebben we daar vorige week al een heleboel over gezegd. We hebben aangegeven de punten die wij belangrijk vonden, waar we vragen bij hadden, een aantal dingetjes haal ik er nog uit. Dat wil ik doen aan de hand van de woorden inzet en verbondenheid. Want ik zei net al: het gaat niet om hard werken alleen, maar inzet is natuurlijk wel nodig. 00:58:49

De heer Rebergen: En als ik dan even alvast vooruit kijkt naar vanavond, naar de voetbalwedstrijd, dan hoop ik in ieder geval dat de inzet er zal zijn. En dan kunnen we alleen bidden voor een zegen. Maar we hebben ons ingezet voor de kwaliteit van leven hier en nu en later of elders. We kiezen daarom in het economisch programma ook niet voor alleen materiële groei en welvaart, maar voor brede welvaart. Daarmee geven we blijk van rentmeesterschap van over wat ons is toebedeeld. Daaraan gekoppeld hebben we ons ook ingezet voor isolatie en besparing van energie, bijvoorbeeld door de flexteam en de circulaire economie. Dan had ik een heel verhaal over 30 kilometer-zones en 50 kilometer-zones en fietsvlonders, maar daarin trekken we samen op met Student & Stad. Dus die laat ik dan voor wat het is. Dat is net al gezegd. 00:59:43

De heer Rebergen: Daarnaast zetten we ons ook in voor, naast meer woningbouw, ook in voor de sociale huur, en ook dat lukt steeds beter. We komen daarmee op voor kwetsbaren in de samenleving. En ook daarom zijn we blij met de resultaten op het gebied van werk en inkomen. Meneer Van Veen en meneer Van Zoelen hebben daar net ook al een heleboel over gezegd. Als ChristenUnie zetten we ons ook in voor verbondenheid. Mensen in de buurt die elkaar ontmoeten en verbonden raken met elkaar, naar elkaar omzien en oog hebben voor elkaar. En dat is de sociale basis waarin we in 2023 een nota over hebben vastgesteld. En het is daarom belangrijk dat er ontmoetingsplekken zijn in de wijken en dorpen. En dan denken we aan zowel buurt- en dorpshuizen als aan een plekken in de openbare ruimte. 01:00:30

De heer Rebergen: En we zijn daarom bijvoorbeeld ook blij dat in Ter Boer de accommodatie is uitgebreid met extra capaciteit in de voormalige basisschool De Huifkar of dat er bij Mikkelhorst een samenspeelplaats is geopend. Verbondenheid zien we ook terug bij sport en cultuur. Samen sporten schept een band. In het afgelopen jaar heeft capaciteitsonderzoek plaatsgevonden en wordt naar aanleiding daarvan het masterplan Sportaccommodaties opgesteld. Cultuur vertelt ons gedeelde verhaal en schept gemeenschap. Daarom ook zijn we blij met de initiatieven als Vrijdag in de buurt en Wijk de wereld, die cultuur voor iedereen dichterbij brengen. En daarbij moeten we ook niet vergeten, het jeugdfonds Sport en cultuur en het volwassenfonds Sport en cultuur, die dat ook voor mensen die het anders niet zouden kunnen bereiken, wel bereikbaar maakt. 01:01:20

De heer Rebergen: Voorzitter, dan is er nog een heleboel om bij aan te sluiten uit vorige

17

sprekers. Bijvoorbeeld over de LVV-voorzieningen, zou ik aan willen sluiten bij de heer Van Hoorn. Als we het hebben we over jeugdzorg, zorg, bij de PvdA wat daarover is gezegd. Partij voor de Dieren had een mooi stukje over het gokken en de reclame daarop. Daar sluiten we ons bij aan. D66 verwoordde het terugkijken op slavernijverleden heel goed, dus daar zou ik ook bij aan willen sluiten. Verder nog bij Student & Stad over het welzijn van jongeren. Er zijn ook andere partijen die daar wat over hebben gezegd. Maar ook dat heeft steeds onze aandacht. Ik wil afsluiten, voorzitter, om iedereen te danken die heeft meegewerkt, niet alleen het opstellen van de jaarrekening, maar vooral ook aan de uitvoering van afgelopen jaar. 01:02:04

De heer Rebergen: Ik wil afsluiten met dezelfde woorden als waarmee ik begon: met hard werken alleen komen we er niet. We hebben daarom zegen van boven nodig. Als wij terugkijken op deze jaarrekening, dan zien we dat die zegen is gekomen. Tot zover. 01:02:20