06-07-2022, verslag gemeenteraad 16.30 uur - Topweer.pdf

Gemeenteraad ................................................................................................................................... 2 1.

Opening en mededelingen ........................................................................................................... 2

2.

Vaststellen agenda ...................................................................................................................... 2

4. a.

Initiatiefvoorstellen ..................................................................................................................... 2 Initiatiefvoorstel 2500 betaalbare woningen extra (sociale huur sociale koop) ..................... 2

6. Conformstukken ........................................................................................................................... 21 a. Kwaliteitsimpuls tijdelijk fietsparkeren binnenstad ................................................................. 21 b. Voorbereidingskrediet klimaatadaptief Damsterdiep LIFE COOL SQUARE ........................... 21 c. Voorbereidingskrediet Travertijnstraat ................................................................................ 21 d. Vaststelling Structuurvisie Reitdiepzone............................................................................... 22 e. Kredietaanvraag herbouw gymzaal De Meet te Haren ......................................................... 22 f. Vervolgfinanciering Warmte Koude Opslag (WKO) en toekomstperspectief WarmteStad .. 22 g. Nacalculaties sanering riolering, verlegging riolering t.b.v. AZR, Meerjareninvesteringen beheer openbare ruimte 2019 ...................................................................................................... 22 h. APVG aanpassing bezorgeconomie ....................................................................................... 22 7. Bespreekstukken ........................................................................................................................... 23 a.

OV ontwerpbegroting .............................................................................................................. 23 - M4: Klopt als een bus ........................................................................................................... 23 - M6: Leefbare Meerdorpen ................................................................................................... 23 3. Installatie en benoemingen .......................................................................................................... 36 a. Installatie wethouder K. (Kirsten) de Wrede ............................................................................ 36 b. Installatie raadslid B. Hekkema (PvdD) .................................................................................... 37 c. Beëdiging woordvoerders namens de fracties ........................................................................ 37 8. Motie vreemd aan de orde van de dag ........................................................................................ 38 - M1: Windroos Grote Markt ................................................................................................ 38 - M2: Steun bij uithuiszetting .................................................................................................

40 - M3: Ik voel je energietoeslag ............................................................................................... 41 - M5: Uitbannen menstruatie-armoede ............................................................................... 46 - M7: Topsportzorgcentrum .................................................................................................. 50 9. Sluiting ......................................................................................................................................... 58

GEMEENTERAAD VAN WOENSDAG 6 JULI 2022 16.30 UUR Voorzitter: K. Schuiling (burgemeester), H. Sietsma (GroenLinks) Namens de raad: J. van Hoorn (GroenLinks), F. Folkerts (GroenLinks), E. Hillekens (GroenLinks), J. Jones (GroenLinks), B. Leemhuis (GroenLinks), S. Middelhuis (GroenLinks), H. Sietsma (GroenLinks), P. Swart (GroenLinks), J. Bushoff (PvdA), R. Gierkerk (PvdA), I. Huitema (PvdA), R. Pestman (PvdA), J. van Veen (PvdA), E. van der Weele (PvdA), T. Rustebiel (D66), M. Gietema (D66), J. Lo-A-Njoe (D66), M. Martinez Doubiani (D66) A. Poelstra-Bos (D66), W. Pechler (PvdD), J. Bosma (PvdD), B. Hekkema (PvdD), T. van Zoelen (PvdD), A. Sijbolts (Stadspartij 100%), Y. Menger (Stadspartij 100%), H. Moerkerk (Stadspartij 100%), M. Sloot (Stadspartij 100%), J. Dijk (SP), H. de Waard (SP), I. Jacobs-Setz (VVD), E. Akkerman (VVD), R. Heiner (VVD), S. Bosch (Student&Stad), M. Goodijk (Student&Stad), K. de Groot

1

(Student&Stad), S. Wennink (ChristenUnie), P. Rebergen (ChristenUnie), J. de Haan (CDA), E. Armut (CDA), L. van der Laan (PvhN), E. Bernabela (PvhN), D. Ram (PVV) Namens het college: M. Wijnja (wethouder), C. Bloemhoff (wethouder), K. de Wrede (wethouder), E. Eikenaar (wethouder), I. Jongman (wethouder), P. Broeksma (wethouder), R. van Niejenhuis (wethouder), M. Molema (wethouder) Namens de griffie: J. Spier

Gemeenteraad 1. Opening en mededelingen 00:14:29

Voorzitter: Mensen, als jullie allemaal een stoel zoeken, dan kunnen we zo meteen beginnen. 00:20:27

Voorzitter: Beste mensen, welkom bij deze gemeenteraadsvergadering van 6 juli 2022. De burgemeester is in Zuidhorn voor een goed gesprek met een delegatie van boeren. Hij hoopt dat hij zo rond de dinerpauze weer terug is. Hij is op de elektrische fiets, dus dat moet lukken. Tot die tijd zal ik de honneurs waarnemen voor deze vergadering. We hebben een aantal berichten van afwezigen. Floor Mertens en Daan Brandenbarg van de SP zijn afwezig. Tim van de Vendel van GroenLinks is iets aan het doen wat hij veel leuker vindt dan hier vergaderen. Elte Hillekens en Peter Swart van GroenLinks zijn verlaat vanwege verplichtingen elders en wethouder Jongman komt om een uur of vijf, dus we doen het voorlopig met het gezelschap wat hier is.

2. Vaststellen agenda Voorzitter: Kunnen we de agenda op deze manier vaststellen? Dat is het geval. We gaan de installaties en benoemingen, dat is punt 3 op de agenda, pas na de eetpauze behandelen, want installaties kan alleen de burgemeester zelf doen. Ik had het wel leuk gevonden, maar het zit er niet in voor mij, dus daar wachten we mee tot de burgemeester terug is.

4. Initiatiefvoorstellen a. Initiatiefvoorstel 2500 betaalbare woningen extra (sociale huur sociale koop) Voorzitter: Dat betekent dat we meteen door kunnen naar de initiatiefvoorstellen. Dan zijn we bij het initiatiefvoorstel over 2.500 extra betaalbare woningen van de PvdA, SP, Partij voor de Dieren, GroenLinks en Partij voor het Noorden van 14 maart jongstleden. Er is een aangepaste versie van op het RIS geplaatst en ik wil de heer Bushoff vragen om dat nog even toe te lichten en in te leiden. 00:22:30

de heer Bushoff - PvdA: Voorzitter, dat wil ik best doen, maar ik dacht dat de volgorde was dat eerst de overige fracties mochten of heb ik dat verkeerd onthouden? 00:22:38

Voorzitter: Ik doe gewoon wat op mijn papiertje staat en hier staat dat u als eerste het woord krijgt. 00:22:47

de heer Bushoff - PvdA: Ja, dat wil ik doen met het risico af, maar volgens mij-- Kijk, om te 2

beginnen: we zitten vrij ruim in de tijd. Tenminste naar de agenda kijkend, dus ik kan mijn tijd gebruiken. Dat betekent dat ik nu wat zou kunnen toelichten en eventuele vragen en opmerkingen van overige fracties in tweede instantie zou moeten beantwoorden, wat ik ook best wil doen. Net wat u wilt. 00:23:09

Voorzitter: Ik zal u weer het woord geven nadat de wethouder gesproken heeft. U gaat verder niks inleiden? Dan vraag ik gewoon wie verder het woord wil hebben? Iemand van de andere indieners misschien of iemand die daar kritische vragen over wil stellen? Nou, dan kunnen we meteen over naar de stemming. Mevrouw Sloot, gaat uw gang. 00:23:36

mevrouw Sloot - Stadspartij 100% voor Groningen: Zo snel gaat dat niet bij ons, alhoewel de Stadspartij 100% voor Groningen, voorzitter, niet een al te lange bijdrage heeft, dus alle extra tijd mag de heer Bushoff lekker zelf vol kletsen. Want, voorzitter, alhoewel de Stadspartij een extra toevoeging van 2.500 woningen aan de huidige planning zou toejuichen, vinden wij dit initiatiefvoorstel toch nog veel losse eindjes hebben. In de commissie heb ik een paar keer gehoord dat het om het naar voren halen gaat van geplande bouw, maar dan goedkope bouw. Volgens ons gaat het dan niet om extra woningen en dan vinden wij 101,5 miljoen best veel geld. Van die benodigde 101,5 miljoen is alleen de OZB een zekerheid en dat lijkt ons niet wenselijk. De balans tussen sociaal- en middeninkomens gaat, volgens ons, met dit plan toch redelijk scheeflopen en wij denken niet dat het goed is voor de diversiteit binnen de gemeentelijke bouw. Het deels publieke woonbedrijf zou de zoveelste bv worden waar de gemeente zich innestelt en waar zij zich dus wederom als bouwer, ontwerper en eigenaar opstelt. Hierdoor ontstaat, onzes inziens, een ongelijk speelveld en heeft de raad nauwelijks tot geen controle over die bv's en laat dat nou juist hetgeen zijn waarvoor wij als raad op aarde zijn.

Dus ondanks de sympathieke poging dit voorstel aan te passen aan de input van de raad tijdens de commissie, vinden wij het nog niet voldoende en daarom zal de Stadspartij tegen dit voorstel stemmen. Dank u wel. 00:25:09

Voorzitter: Dank u wel. Wie volgt? Meneer Bosch. 00:25:16

de heer Bosch - Student & Stad: Dank u wel, voorzitter. Allereerst hulde voor het schrijven van dit initiatiefvoorstel. Er is een hoop tijd en moeite ingestoken. Dat is te zien en dat is echt te prijzen. Wel hebben wij als fractie besloten om niet mee te stemmen met dit voorstel. Natuurlijk willen wij ook graag heel veel extra betaalbare woningen, maar eigenlijk - zoals de Stadspartij 100% voor Groningen ook al een beetje benoemde - zitten er veel losse eindjes aan dit voorstel. Wij zijn niet principieel voor of tegen betaalbare koopwoningen voor een aantal inwoners van onze gemeente, maar wanneer het voorstel er ligt kunnen wij concreet zien of we daar voor- of tegenstemmen. Dat geldt eigenlijk ook voor een publiek woonbedrijf. Wanneer het voorstel er ligt kunnen wij kijken of we dat een toegevoegde waarde vinden en of dat het probleem, wat we in onze woningmarkt hebben, oplost. Dat geldt ook voor de erfpacht, want als wij het voorstel zien en concreet uitgewerkt zien wat het voor onze inwoners betekent, dan kunnen wij daar richtinggevend voor- of tegenstemmen. Tot slot over de dekking: ik vind dat het 'over je graf heen regeren' tot een soort nieuw level wordt gebracht, want dit gaat over 25 jaar. Dat is aan het begin nog niet zo 3

heel veel geld, maar dat betekent dus dat we nu besluiten om in 2047 zeven en een half miljoen euro extra aan betaalbare woningen uit te geven. 00:26:41

Voorzitter: De heer Dijk heeft daar een vraag over. 00:26:44

de heer Dijk - SP: Voorzitter, dit verbaast me wel een klein beetje. Bij grote grondexploitaties - ik noem Meerstad - zijn dat pas echt projecten dat je ver over je graf regeert en volgens mij is het politiek vooruitzien en keuzes maken. Laat ik een andere vraag hierover stellen, want nu zeg ik gewoon wat ik ervan vind. Wat voor middel zou Student & Stad gebruiken om meer invloed op de bouw van betaalbare koop- en huurwoningen uit te kunnen oefenen? 00:27:12

Voorzitter: Meneer Bosch. 00:27:15

de heer Bosch - Student & Stad: Voorzitter, dat dit het niet is, is natuurlijk helemaal niet wat onze fractie zegt. Onze fractie zegt alleen, dat als wij een concreet voorstel zien met alle voors en tegens, we dan kunnen zeggen dat wij daar voor- of tegenstemmen. Misschien is het wel een verschil wat Student & Stad, bijvoorbeeld, met de SP heeft, voorzitter, dat we er wat minder ideologisch inzitten. Dus richtinggevend dat we sowieso erfpacht willen en sowieso een publiek woonbedrijf. Ik snap heel goed dat de SP dat richtinggevend zo ziet, maar Student & Stad ziet dat toch echt anders en wil graag, wanneer er een concreet voorstel ligt, dat op zijn merites, op de inhoud, beoordelen. 00:27:51

Voorzitter: Meneer Dijk. 00:27:52

de heer Dijk - SP: Voorzitter, ook dat verbaast me. U kunt zeggen dat de SP een ideologisch gedreven partij is. Dat is me dunkt en daar ben ik blij om. Als dat niet zo is: pragmatisme is ongeveer je neerleggen bij de huidige politieke machtsverhoudingen, wat ik dan weer heel slecht vind. Wat ik me dan afvraag: u durft dus niet de keuze te maken voor een middel als erfpacht of een publiek woonbedrijf, terwijl daar jaren van goede positieve ervaringen mee zijn? Dan is het toch gewoon een politieke keuze of u dit wilt of niet? In plaats van zeggen: "Het is niet goed uitgewerkt." 00:28:31

Voorzitter: De heer Bosch. 00:28:33

de heer Bosch - Student & Stad: Voorzitter, ik kan eigenlijk gewoon herhalen wat ik net zei: we zeggen niet dat het niet goed uitgewerkt is, maar er zitten gewoon nog veel vraagtekens aan. Het staat ook in het initiatiefvoorstel dat het nog met een concreet voorbeeld gaat komen. Dus wij beoordelen het op het moment dat wij het hele plaatje kunnen overzien en dan zou het zomaar eens kunnen dat wij bijvoorbeeld wel voor de erfpacht gaan, maar niet voor een publiek woonbedrijf of andersom. Dat is, denk ik, heel logisch om dat als onze partij zo te doen.

4

00:29:04

Voorzitter: De heer Dijk voor de laatste keer. 00:29:05

de heer Dijk - SP: Eén vervolgvraag. Dan zou u dus ook kunnen redeneren: u kunt hiermee instemmen en bij de uitwerking van het plan kunt u dan altijd nog zeggen: "Nou, dit was niet helemaal wij hoe wij het voor ons zagen." 00:29:15

de heer Bosch - Student & Stad: Dat zou een keuze kunnen zijn. Daar kiezen wij niet voor, omdat we ons dan al richting geven of ons vastleggen aan een plan waarvan we niet precies weten wat de00:29:24

de heer Dijk - SP: Dus, voorzitter. 00:29:25

de heer Bosch - Student & Stad: -uitkomsten zullen zijn. 00:29:26

Voorzitter: Nee, meneer Dijk, u hebt uw punt wel gemaakt. Meneer Bushoff. 00:29:33

de heer Bushoff - PvdA: Voorzitter, ik had mij bedacht om pas helemaal aan het einde alle opmerkingen en vragen te beantwoorden die gesteld zijn, maar er is er toch één die nu op mijn lippen brandt en dat is de vraag: Student & Stad zegt: "Als er zo'n plan ligt voor erfpacht, nog verder uitgewerkt, of als er een plan ligt voor de oprichting van een publiek woonbedrijf, dan pas gaan we het beoordelen en gaan we kijken of we er mee instemmen of niet." Maar hoe gaat zo'n verder uitgewerkt plan er komen? Gaat u zelf dan een initiatiefvoorstel maken, waarin u oproept om het college met een beter plan te laten komen? Want anders gebeurt er dus helemaal niks als u nu niet hiermee instemt en zegt: "Ik wacht op iets wat niet gaat komen." 00:30:14

de heer Bosch - Student & Stad: Voorzitter, dat is niet het geval. Het college heeft allang toegezegd dat uit te werken en dat gaat gebeuren, dus dat is niet de situatie die hier voor ons ligt. 00:30:22

de heer Bushoff - PvdA: Voorzitter, het college heeft gezegd dat ze op dit moment onderzoek doet naar een publiek ontwikkelbedrijf, maar er is nog nergens toegezegd dat we, bijvoorbeeld voor de bouw van meer betaalbare woningen, gaan onderzoeken of we erfpacht kunnen invoeren. Dus nogmaals mijn vraag: wanneer gaat u daar dan zelf een motie voor indienen of wanneer komt u zelf met een voorstel, zodat we dat, als het dan wel uitgewerkt is, kunnen beoordelen? 00:30:47

de heer Bosch - Student & Stad: Voorzitter, de Partij van de Arbeid begrijp heel goed waarom wij hier vraagtekens bij hebben. Dat is omdat dit voorstel nu voorligt, het college dat gaat uitwerken en dit richtinggevend is en wij moeten zien wat precies de inhoud is voordat wij daar voor- of tegenstemmen. 5

00:31:05

Voorzitter: U hebt ook nog een vraag van de heer Van der Laan. 00:31:08

de heer Van der Laan - Partij voor het Noorden: Nee, geen vraag, maar ik heb zo woordvoering. 00:31:12

Voorzitter: Dan was u een beetje vroeg met uw hand. Meneer Bosch, gaat u verder. 00:31:16

de heer Bosch - Student & Stad: Ik krijg wat kritische vragen en dat is heel terecht, denk ik, maar ik wil tot slot nogmaals zeggen dat ook wij heel erg graag meer betaalbare huur- en koopwoningen willen en dat we, wanneer dit aangenomen wordt, de plannen voor ons zien en het dan op hun merites zullen beoordelen. Dank u wel. 00:31:35

Voorzitter: Dank u wel. Meneer Van der Laan. 00:31:38

de heer Bosch - Student & Stad: Dank u, voorzitter. We zijn eigenlijk pas afgelopen weekend aangehaakt. We hebben ook interne discussies gevoerd en er zijn wellicht honderden redenen waarom je het niet zou doen, maar tegelijkertijd is de woningnood dermate hoog en wordt alleen maar erger en erger, dat we gezegd hebben dat je op een gegeven moment ook over je eigen financiële principes heen moet stappen van: 'het kan niet en moeilijk'. Dit gaat om een meerjarenplan, waarvan wij zeggen dat het misschien nog niet eens ver genoeg gaat. Bijvoorbeeld studentenhuisvesting, daarvan zeggen wij al jaren dat je dat misschien ook nog in een publiek woonbedrijf had kunnen gieten. Maar goed, zo ver gaat het plan niet. Dit is een eerste stap. Wij denken dat het positief is. We hebben wel gezegd tegen de eerste initiatiefnemers: "Joh, neem de dorpen nou alsjeblieft ook mee, zodat het niet alleen een stadsverhaal gaat worden." Op basis van die voorwaarden zijn wij meegegaan en zijn ook die voorwaarden ingewilligd door de initiatiefnemers. Nogmaals, het is een eerste initiatiefvoorstel. De uitwerking, details, et cetera komen allemaal nog, maar we moeten nu wat gaan doen. Volgens mij zou elke partij dit moeten willen, want elke partij heeft woningnood in zijn top 5 van urgente grote problemen staan.

De markt laat het grotendeels afweten, dus dan zul je toch als overheid zelf moeten interveniëren. Tot zover, voorzitter. 00:33:09

Voorzitter: Dank u wel. Wie kan ik het woord geven? Ik ben uw achternaam kwijt, het spijt me. Meneer Wennink, gaat uw gang. 00:33:20

de heer Wennink - ChristenUnie: Toch op de valreep, ik wilde het bijna zelf zeggen. Dank u wel, voorzitter. Allereerst wil de ChristenUnie opnieuw haar complimenten uitspreken voor de initiatiefnemers. Het voorstel kent een flinke voorgeschiedenis en het laat zien dat je echt kunt opbouwen na een voorstel. Er hebben aanpassingen plaatsgevonden sinds onze meningsvormende sessie. Ik vind het een mooi teken dat je een meningsvormende sessie ook serieus kunt nemen. Voor ons is de samenvatting van het voorstel: de groei van de stad bekostigt het socialer maken van de woningmarkt. In essentie is dit het meest concrete element uit het initiatiefvoorstel: 'de OZB-opbrengsten van een groeiende stad toewijzen 6

aan het bekostigen van sociale huur- en koopwoningen.' Dat is best heftig, maar wat ons betreft is het een hele mooie keuze om de groeiende stad op deze manier te gebruiken om de woningmarkt socialer te maken. Dan nog even kort de drie hoofdpunten: de 2.500 woningen kunnen wij ons in de politieke wens in vinden. We lezen immers in de jaarrekening dat de wachttijd voor sociale huur snel aan het oplopen is naar bijna drie jaar. De gemiddelde koopprijs is tegenwoordig ook buiten het bereik van veel Groningers. Het toevoegen van 100 betaalbare woningen per jaar, in essentie gemiddeld genomen, lijkt ons daarmee een mooi streven. 00:34:35

de heer Wennink - ChristenUnie: Ten tweede de erfpacht. Het invoeren van erfpacht is iets wat wij als middel graag uitgewerkt zien worden. Het betreft kosten, risico voor de gemeente - maar dat zal het opleveren - en impact voor de huizenkoper en daar kan op basis van allerlei voorwaarden nog flink mee 'getweaked' worden. De erfpachtcanon verlaagd immers, bijvoorbeeld, het maximale hypotheekbedrag, maar door de grond in gemeentelijk beheer te houden kun je de prijs van een koopwoning sociaal houden als prijzen omhoog of omlaaggaan. Kortom, voor erfpacht staan wij een beetje afwachtend hiertegenover en wij zien graag uitgewerkt worden welke scenario's van meerwaarde er zouden kunnen zijn voor de woningmarkt. Ten derde het woonbedrijf: de gemeente dient andere doelen dan marktpartijen, zo simpel is het. Een publiek bedrijf is een beweging naar meer sturing van de partij, de gemeente, die enkel het belang van haar inwoners dient en niet die van eigenaren. Kennis kun je opdoen en aantrekken als je er voldoende tijd voor neemt, dus daarom kijken we graag naar een uitwerking van het bedrijf.

Samengevat zijn we van mening dat de lange termijn van 25 jaar, waarbinnen de goedkopere woningen gerealiseerd zouden moeten worden, ruimte laat voor fasering en bijvoorbeeld ook het inspelen op zaken zoals rentekosten die stijgen, bouwkosten, onzekerheid van rijksmiddelen, et cetera, maar laten we de groei van de stad ten goede komen aan het socialer maken van de woningmarkt. Dank u wel. 00:35:56

Voorzitter: Dank u wel. Wie volgt? Ik kijk al een tijdje verlangend naar meneer Heiner, want hij gaat zijn maidenspeech houden. Mag ik u uitnodigen? 00:36:07

de heer Heiner - VVD: Ja, dat is goed. Dan gaan we dat doen. We hebben het vandaag over betaalbare huur- en koopwoningen en dat is hard nodig. Er is namelijk geen plaats in Nederland waar de vraag naar appartementen zo groot is als in Groningen. Daarom is het van belang dat we snel meer woningen gaan bouwen. Daarbij moeten we zorgen dat voor alle groepen gebouwd wordt en al die extra inwoners moet ook veilig zijn in Groningen en zich veilig voelen. Zo heb ik dan het bruggetje gemaakt naar mijn maidenspeech. Ik ben Rik en ik ga een trots verhaal vertellen. Een groot gedeelte van mijn jeugd heb ik samen met mijn broers en moeder in een sociale huurwoning gewoond. Ik ben ontzettend trots op mijn moeder. Die heeft hard gewerkt, echt dag en nacht, om ervoor te zorgen dat we uiteindelijk de stap konden maken naar een particuliere huurwoning. Ik ben ontzettend blij dat we in een land wonen, waarbij mensen die het echt nodig hebben kunnen terugvallen op een sociale huurwoning, maar waar mensen die het niet meer nodig hebben de stap kunnen maken naar een koop- of particuliere huurwoning. Helaas wordt het in Groningen steeds 7

moeilijker om een stap uit de sociale huurwoning te maken naar, bijvoorbeeld, een particuliere huurwoning, want als niemand meer een huis mag verhuren zal het aanbod ook teruglopen. Voor bepaalde gebieden in de stad begrijpen wij een dergelijke opkoopbescherming, maar in Groningen moet het, uiteraard, vrijwel de gehele gemeente beslaan. Weer net een beetje te veel van het goede. Ondanks dat wij het thuis niet heel breed hadden, zeg maar gewoon gerust niet, konden wij alle drie goed onderwijs volgen. Niet omdat mijn moeder rijk was, maar omdat we het hier in Nederland best goed geregeld hebben. 00:37:36

de heer Heiner - VVD: Die gelijke kansen zijn voor mij ontzettend belangrijk. Ook ik besef dat het niet voor iedereen vanzelfsprekend is en juist dat is een van de redenen waarom ik hier zit. De VVD is voor mij een echte volkspartij, waarin alle lagen van de samenleving zijn vertegenwoordigd. Allemaal met eenzelfde ideologie. Ik ben liberaal, omdat ik vrijheid en verantwoordelijkheid zie als fundament van onze maatschappij. Zonder dat mensen hun verantwoordelijkheid niet nemen, kun je ook niet vrij zijn. Bij verantwoordelijkheid hoort ook het omzien naar elkaar. Als overheid mensen helpen die het echt niet zelf redden, maar daarbij hoort ook dat mensen die het wel zelf kunnen, die verantwoordelijkheid nemen. Je bent pas echt vrij op het moment dat je niet afhankelijk bent van een ander of de overheid. Een meerderheid van deze gemeenteraad denkt alles zelf beter te kunnen. Deze meerderheid gunt de inwoners van Groningen niet de vrijheid die mijn moeder nu wel heeft. Die denken dat wij het beste weten wat goed is voor mensen en dat we dat voor hen kunnen bepalen. Wat mensen eten, in wat voor huis ze wonen en bij welke thuiszorgorganisatie ze zitten. We denken allemaal dat wij het goedkoper kunnen doen. We denken allemaal dat we het beter kunnen doen. Ik vind het respectloos, haast misschien wel een beetje communistisch, maar ook naïef.

Als een blinde die over de kleuren oordeelt. Wij vergeten dat de overheid niet met nieuwe innovaties komt. Wij vergeten dat er mensen zijn die het veel beter kunnen. We wachten het onderzoek ten aanzien van het publieke woonbedrijf bijvoorbeeld niet eens af, maar we gaan het gewoon doen en dan zien we nog wel even. Laat bedrijven, die weten wat ze doen, gewoon bouwen. Schoenmaker blijf bij je leest! 00:39:07

de heer Heiner - VVD: We moeten stenen stapelen in plaats van visies. Ik gun het alle Groningers dat ze zich veilig voelen, maar ook daadwerkelijk veilig zijn. Afgelopen 26 februari was ik uit in Den Haag, echter liep de avond anders dan gedacht. Bij het verlaten van de kroeg werden we aangevallen. Hier in Groningen was het maar de vraag of we er ooit achter waren gekomen wie de dader was, maar - ik zeg het niet graag - gelukkig waren we niet in Groningen, maar in Den Haag waar op cruciale punten camera's hangen. Al voordat ik 112 aan de lijn had was de politie onderweg. De dader werd gepakt en op 19 mei was ik weer in Den Haag, maar dit keer in de rechtbank waar de dader is veroordeeld. U vraagt zich natuurlijk af: hoe kon de politie er zo snel zijn? Cameratoezicht. Dankzij cameratoezicht werd de dader gepakt. Cameratoezicht verhoogt niet alleen het veiligheidsgevoel, maar het zorgt er ook voor dat daders veroordeeld kunnen worden, zodat die mensen uiteindelijk hulp krijgen en verder aan hun toekomst kunnen werken. Laten we alsjeblieft alle Groningers dit ook gunnen. Ik gun al onze inwoners deze veiligheid. Ik gun dat daders 8

worden gepakt. Ik gun iedereen dat hun daders worden veroordeeld. Ik gun alle Groningers een veilige gemeente. 00:40:21

Voorzitter: Dank u wel. Wie van de fracties wil nog het woord voeren? De heer Lo-A-Njoe. Nee, hij doet het niet. Misschien kunt u even de microfoon van mevrouw Gietema lenen? Of u gaat even op de plaats van de heer Brandenbarg zitten? 00:41:13

de heer Lo-A-Njoe - D66: Deze doet het wel. Voorzitter, meer woningen zijn nodig in de gehele woningmarkt en dus ook in de sociale huur en het sociale koopsegment, waar dit initiatiefvoorstel over gaat, maar ook in andere segmenten. Als sociale progressieve partij willen we graag dat er voor iedereen woningen zijn in onze gemeente en dat er dus ook in alle segmenten wordt gebouwd. Want ook docenten, verpleegkundigen, politieagenten zogenaamde cruciale beroepen - en anderen willen graag in onze gemeente kunnen wonen. Zij komen voor deze 2.500 woningen in het voorstel meestal niet in aanmerking. Voor hen is het van belang dat de verhuisketen op gang komt. Wie bouwt in het middensegment zorgt er ook voor dat woningen vrijkomen in bijvoorbeeld het sociale huursegment. Het is dus, wat ons betreft, en-en. We hebben hier ook eerder een motie over ingediend in 2020. De motie '50 procent voor het middensegment'. Afgelopen jaar werd slechts 5 procent van de gerealiseerde woningen in dat middensegment gerealiseerd en daar maken we ons zorgen over, maar wellicht kan de wethouder ons daar wat in geruststellen en bevestigen dat die 50 procent middensegment toch in beeld gaat komen en ook daadwerkelijk zal worden uitgevoerd, want het maakt ons gevoel bij dit initiatiefvoorstel ook anders.

Dat betekent dat we die 2.500 woningen, die in het voorstel naar voren komen, gaan bouwen, maar dat we daarnaast ook die andere inwoners een plek geven in onze mooie gemeente. 00:42:51

Voorzitter: Mevrouw Folkerts wil u daar wat over vragen? 00:42:59

mevrouw Folkerts - GroenLinks: Mevrouw Folkerts heeft ook ruzie met de microfoon. Toch even een vraag aan de heer Lo-A-Njoe: heeft u een beeld van huizen die nu vrij op de markt komen, het zogenaamde middensegment, hoe hoog die huren zijn en of dat met een politieagenten-salaris te betalen is, volgens D66? 00:43:22

de heer Lo-A-Njoe - D66: Als dat al te betalen is, dan is dat vaak enorm hoog en dus willen die mensen heel graag een huis kopen, maar het probleem is dat er niet veel woningen te koop zijn. De woningmarkt is echt opgedroogd in Groningen. Praat met een willekeurige makelaar uit Groningen en die zal vertellen: "Ja, de prijzen zijn hoog, maar er zijn ook nauwelijks woningen te koop." We kunnen dit alleen oplossen door meer woningen te bouwen. 00:43:47

Voorzitter: Mevrouw Folkerts. 00:43:50

mevrouw Folkerts - GroenLinks: Als wij dan woningen bouwen, ziet de heer Lo-A-Njoe dan

9

ook het probleem dat die vervolgens worden opgekocht en in de verhuur komen en dat het dus voor deze politieagent helemaal niet die grote en blijde verhuisketen teweegbrengt? 00:44:08

de heer Lo-A-Njoe - D66: Volgens mij hebben we gezamenlijk gezorgd dat het ingeperkt wordt door een woonplicht in te stellen en daarnaast geldt dat voor een deel van de markt, maar niet voor de hele markt. Het is inderdaad zo dat het een probleem is wat aangepakt moet worden en we vinden het ook goed dat het wordt aangepakt. Woningen zijn om in te wonen. Ik ga even verder met mijn woordvoering. Wat betreft het initiatiefvoorstel zelf hebben we wel wat twijfels. 00:44:32

Voorzitter: De heer Dijk wil u ook nog wat vragen. 00:44:34

de heer Dijk - SP: Voorzitter, ik vind het nog een beetje onduidelijk verhaal. Dat vond ik in de commissie ook wat u nou precies bedoelt met middenhuur en wat u vindt dat er gebouwd moet worden. Ik ben eigenlijk wel benieuwd als ik zo uw verhaal hoor: waar is er behoefte aan? Welke prijscategorie? Want als je zegt dat er alleen maar meer gebouwd moet worden, volgens mij hebben we vrij weinig behoefte aan veel villawijken die we moeten bijbouwen. Waar is volgens D66 behoefte aan en waarin verschilt dat van bijvoorbeeld wat er in het coalitieakkoord staat van middenhuur tot € 900 en dit voorstel? 00:45:05

Voorzitter: Meneer Lo-A-Njoe. 00:45:07

de heer Lo-A-Njoe - D66: Om te voorkomen dat de heer Dijk weer vijf keer dezelfde vraag gaat stellen: als het gaat over middenhuur dan gaat het vanaf de sociale huurgrens tot ongeveer € 1.000. Ik denk dat je dat redelijkerwijs kunt stellen als middenhuur, dus ik hoop dat daarmee die vraag in ieder geval is beantwoord. Als het gaat om die politieagent, die verpleger en die docent die een huis wil kopen - vaak zijn ze met zijn tweeën - dan komen ze alleen maar in de vrije sector in aanmerking voor hele dure huurwoningen en zoeken ze een huis zo tussen de € 250.000 en € 350.000. Dat is een hoop geld, maar dat is wel wat deze beroepen, deze docenten en andere professionals, zoeken als woning. Wat betreft het initiatiefvoorstel: we hebben wel wat twijfels over de financiële onderbouwing en met name de rol van erfpacht. Daarom zijn de resultaten van het onderzoek daarover interessant. De intentie van het initiatiefvoorstel om deze woningen te gaan realiseren steunen we, maar we zullen heel kritisch blijven volgen hoe het een en ander uitpakt en ook wat onderzoek en monitoring hierover oplevert. Dank u wel. 00:46:15

Voorzitter: Dank u wel. Wil er nog iemand het woord voeren hierover? Mevrouw Armut. 00:46:32

mevrouw Armut - CDA: Dank u wel, voorzitter. Voorzitter, allereerst nogmaals onze complimenten aan de initiatiefnemers. De woningmarkt piept en kraakt, ook hier in Groningen en wij snappen de intenties en voelen echt mee in de wil om meer woningen te realiseren. Dit neemt bij dit specifieke voorstel niet weg dat we nog wat vraagtekens en mitsen en maren hebben bij de keuzes die gemaakt worden. Er is al het een en ander 10

genoemd over erfpacht en ik zie de heer Bushoff druk meeschrijven, dus ik denk dat hij daar zo op komt en anders vraag ik op het eind wel wat ik dan nog mis. Voorzitter, ons voornaamste bezwaar is het oprichten van een publiek woonbedrijf nog voordat het externe onderzoek is afgerond. Het externe onderzoek van TwynstraGudde naar een gemeentelijk ontwikkelbedrijf loopt namelijk nog. In het preadvies kregen we al even een soort voorproefje. Het gaat om een bedrijf dat een aanzienlijke impact zal hebben op de nodige organisatie en het zal om een grote financiële armslag vragen. Toch wordt er met dit initiatiefvoorstel de keuze al gemaakt en dat is, wat ons betreft, nog te vroeg. We zien ook dat - dat is in de vorige sessie ook al genoemd - dit een politieke overweging is van deze partijen. Die weegt kennelijk zwaarder, maar het gaat natuurlijk om heel veel geld en een potentieel groot risico en wij willen hierin een rationeel en weloverwogen besluit nemen. We willen het rapport afwachten en dan pas kunnen wij, in ieder geval, op een goede wijze in de breedte over het hele voorstel debatteren. Dan zou ik nog wel willen noemen, voorzitter, dat wij blij zijn om te zien dat de dorpen nu expliciet worden genoemd in het voorstel. De inwoners in onze dorpen snakken daar echt naar.

Ook ouderen, er werd vanochtend ook al in het Dagblad van het Noorden geschreven over ouderen die kleiner willen wonen en plaats kunnen maken voor jonge gezinnen. In veel kleine dorpen wordt al jaren niet meer bijgebouwd, omdat het groot positief effect zou hebben op de leefbaarheid, dus dat hopen we te gaan zien. Dank u wel, voorzitter. 00:48:31

Voorzitter: Dank u wel. De heer Dijk een vraag? Gaat uw gang. 00:48:37

de heer Dijk - SP: Ja, voorzitter, toch een vraag, want als je in deze tijd heel pragmatisch kijkt naar de woningmarkt en de oplossingen die er geboden worden door met name de commerciële beleggers of investeerders en je kijkt naar waar woningbouwcorporaties in voorzien en de immense behoefte die er is, zou het dan niet een hele pragmatische afweging zijn om het middel van erfpacht en van een publiek woonbedrijf in te zetten? Dat zou toch een enorme rationele keuze en vanuit een rationele analyse zijn, dat als de markt en woningbouwcorporaties in bepaalde behoeftes niet kunnen voorzien? Dat zou toch een hele pragmatische en rationele keuze zijn om als CDA voor zo'n voorstel te stemmen? 00:49:18

de heer Dijk - SP: Mevrouw Armut. 00:49:19

mevrouw Armut - CDA: Voorzitter, in hoeverre zo'n publiek woonbedrijf een oplossing is voor de huidige problematiek op de woningmarkt wordt onderzocht. Juist ook dat betaalbare segment wordt nu onderzocht en wij zijn heel benieuwd naar de uitkomsten daarvan. Als je het hebt over rationeel, voorzitter, dan wordt er dus nog onderzocht of het juist voor dit specifieke geval de oplossing is. 00:49:44

Voorzitter: Dank u wel. Nog iemand? De heer Ram, gaat uw gang. 00:49:50

de heer Ram - PVV: Dank u wel, voorzitter. De PVV is niet voor dit plan. Het probleem is te weinig woningen, te weinig doorstroming en te veel nieuwkomers. Vervolgens wordt er 11

gekozen voor een ontwikkelingsbedrijf en pacht. Pacht staat we ons helemaal niet aan, omdat het toch weer een extra belasting is die de gemeente dan gaat innen. We hebben ook onze vraagtekens bij het ontwikkelingsbedrijf. Ik denk dat het veel slimmer is om een alternatief te verzinnen. Zet geld in om een GREX op te zetten voor een woningbouwproject. Dat dekt het risico af en dan kun je meer lenen en daardoor meer versnellen en dan met de afspraak dat je een gedeelte van die opbrengsten inzet voor middelhuur en sociale koop. Dat is voor mij veel meer een sneller vliegwieleffect wat je daarmee creëert en kan je ook veel sneller die sociale koop realiseren. Wat ons betreft kunnen wij dit voorstel niet steunen. 00:50:57

Voorzitter: Dank u wel. Nog een laatste woordvoering? Gaat uw gang, mevrouw Folkerts? 00:51:17

mevrouw Folkerts - GroenLinks: Sorry, nu of bij de indieners? 00:51:24

Voorzitter: Nee, nu. 00:51:26

mevrouw Folkerts - GroenLinks: Oké [onhoorbaar] Toch nog even een verhaal van mij. Het ging net inderdaad een aantal keer over dat we moeten bouwen voor alle groepen en over de verhouding in de wijken. GroenLinks is een heel groot voorstander van het verhogen van het aandeel sociale huurwoningen. Het ging in de commissie een aantal keer over scheefwonen en mensen die niet thuishoren in sociale huurwoningen en net ook over mensen die het écht nodig hebben. Even voor de duidelijkheid: sociale huur is iets fantastisch en dat is iets waar we hartstikke trots op mogen zijn en niet een soort sneue noodvoorziening. Wonen is gewoon een recht en als jij het salaris van een politieagent of een verpleger of een leerkracht hebt, dan kom je in aanmerking voor een sociale huurwoning. Volkshuisvesting is een taak van de overheid. Je hele leven goed kunnen huren bij een woningcorporatie zou het mooiste zijn wat er is, maar die woningen zijn er dus gewoon niet. Er is een schreeuwend tekort aan sociale huurwoningen. Mensen staan eindeloos op een wachtlijst en blijven noodgedwongen in dure jongerenstudio's of bij hun ouders op zolder. 00:52:34

Voorzitter: U hebt daar een vraag over van Meneer Lo-A-Njoe. 00:52:38

de heer Lo-A-Njoe - D66: Voorzitter, ik vraag me af of GroenLinks een idee heeft, mevrouw Folkerts, wat een docent in het voortgezet onderwijs verdient? Ik hoor haar zeggen dat die in aanmerking komen voor een sociale huurwoning, maar dat is toch echt niet het geval volgens die docenten. 00:52:56

de heer Bushoff - PvdA: Nou, volgens mij, als je alleenstaand bent op een startsalaris, kom je dan in aanmerking voor een sociale huurwoning en kun je in ieder geval geen hypotheek krijgen van € 250.000 om de koopmarkt op te gaan. Dan laten we ons ook echt niet uit elkaar spelen en doen alsof dit tekort aan woningen komt omdat de ene groep die recht heeft ten koste gaat van de andere groep. Dit akkoord ligt eraan, dat het steeds niet lukt om

12

een hoog genoeg percentage sociale huur te bouwen. Dat hopen we met dit initiatief recht te trekken. Nou, de rest is aan Julian, want dat is meer beantwoording, denk ik. 00:53:43

Voorzitter: Dank u wel, ik zag de heer Dijk zonet schudden toen ik mevrouw Folkerts het woord gaf. Ja, mevrouw Folkerts aarzelde ook. Ik stel voor dat we de indieners nu gewoon even aan het woord laten. De heer Dijk. 00:54:00

de heer Dijk - SP: Voorzitter, dat mag altijd. Het is uiterst pragmatisch om op dit moment over te gaan op het invoeren van erfpacht en ik vind het ook uiterst pragmatisch om op dit moment een publiek woonbedrijf op te richten. Daarnaast is het zeer pragmatisch om een voorstel te doen voor meer sociale huur en meer sociale koopwoningen. Het verbaast mij dan ook een klein beetje dat, met name, een partij als Student & Stad zegt: "Ja, wij steunen dit voorstel nu niet, maar we zullen de uitwerking later wel beoordelen op zijn merites." Het is ook een beetje flauw om dan te zeggen dat dit puur ideologisch gedreven is, want 'ja', dat is het natuurlijk. Het is een uiterst politiek-ideologische keuze om een publiek woonbedrijf op te richten, maar zoals ik net al zei: het is ook een hele pragmatische en rationele keuze als, tot op dit moment, de markt het niet oplost en woningbouwcorporaties hier onvoldoende in kunnen voorzien. Kijk, dat de VVD niet voor een voorstel is van erfpacht en een publiek woonbedrijf is natuurlijk uiterst ideologisch gedreven en allesbehalve pragmatisch. Ik vind de argumentatie van de VVD-- Ondanks dat het een mooie ideologische maidenspeech was - gefeliciteerd daarmee - is het natuurlijk totale quatsch dat innovaties van marktpartijen komen.

Voor deze iPhone, die ik hier in mijn handen heb zijn, volgens mij, tegen de 100 overheidsinnovaties voor nodig geweest om dit product mogelijk te maken, zodat het überhaupt bestaat. De geschiedenis van de volkshuisvesting leert ons dat daar mooie en trotse volkswijken uit voort zijn gekomen, zoals bijvoorbeeld de Oosterparkwijk met de mooiste en beste architecten, die vanuit publieke woonstichtingen of woonbedrijven dit soort fantastische wijken, waar we nog steeds ontzettend trots op zijn in Groningen, mogelijk hebben gemaakt. 00:56:03

de heer Dijk - SP: Dus ja, die overheidsinmenging en publieke woonbedrijven hebben in het verleden wel degelijk ontzettend goed werk verricht. Wat de SP betreft, is het heel rationeel en pragmatisch om dan te zeggen: "Daar hebben we geen diepgaand onderzoek voor nodig." Het viel mij op dat D66 misschien een beetje, in tegenstelling tot wat in de commissie naar voren kwam, positief tegenover dit voorstel staat. Dat klinkt heel goed. Dan heb ik nog één ding in de commissie niet gezegd en hier ook niet: wat de SP betreft is de doorstroming van mensen naar andere woningen aan mensen zelf en of zij vinden dat zij door moeten stromen naar een koopwoning, ja of nee. Als dat een volgende stap is voor mensen kan dat, maar laten we niet doen alsof scheefhuur in Groningen een ontzettend groot probleem is. Het grootste probleem van scheefhuur in Groningen is dat mensen te veel betalen in plaats van te weinig betalen voor een woning. Ik kan me herinneren dat de vorige wethouder Van der Schaaf dat iedere keer duidelijk aangaf, ook in de richting van D66. Daarnaast heeft scheefhuur een ontzettend belangrijke functie, namelijk dat het in onze wijken, die bij tijd en wijle een wat eenzijdige samenstelling van bevolkingsgroepen hebben, ervoor zorgt dat we gemengd wonen en dat verschillende groepen mensen alsnog in die wijken met elkaar leven. 13

Ik wil de heer Bushoff in eerste instantie bedanken voor het initiëren van dit initiatiefvoorstel. De Partij van het Noorden wil ik ook bedanken voor de toevoeging van de dorpen. Ik denk dat het inderdaad een waardevolle toevoeging is. Tot zover, dank u wel. 00:57:44

Voorzitter: Dank u wel. Ik kijk even naar de andere indieners. Partij voor de Dieren, de heer Pechler. 00:57:50

de heer Pechler - Partij voor de Dieren: Dank, voorzitter. Dit is, als het goed is, de laatste keer dat ik in deze raad het woord voer over het onderwerp 'wonen', want straks wordt onze Bart Hekkema geïnstalleerd en die neemt deze portefeuille op zich, dus ik zal het00:58:00

Voorzitter: Ik zie op het scherm staan dat u Kelly Blauw bent. 00:58:04

de heer Pechler - Partij voor de Dieren: Dat is niet het pasje. Het is nu gecorrigeerd. Als het goed is, blijft deze naam er staan. Ik zal het kort houden. We zijn blij met het initiatiefvoorstel en de aanpassingen die de afgelopen weken zijn doorgevoerd. Sociale huur: de tekorten die in Groningen zijn nemen toe. We willen heel graag naar die 40 procent sociale huur toe. Met dit initiatiefvoorstel zetten we daar de komende 25 jaar forse stappen in. Het gaat natuurlijk niet alleen om de armere mensen, zoals eerder vandaag is gezegd, of mensen met een laag inkomen, maar inmiddels tot € 40.000 per jaar. Dat is gewoon een modaal inkomen waarmee je nog in aanmerking komt voor sociale huur. Dat is het merendeel van onze bevolking en daarom is het hartstikke hard nodig dat deze stappen worden gezet. Nogmaals dank aan de initiatiefnemers die de kar hebben getrokken en we kijken uit naar de uitvoering. 00:58:56

Voorzitter: Dank u wel. Meneer Bushoff, wilt u nu of wilt u na de wethouder? 00:59:02

de heer Bushoff - PvdA: Dat hangt ervan af hoe kritisch de nieuwe wethouder Wonen gaat zijn op dit voorstel. 00:59:07

Voorzitter: Zullen we dat dan eerst even afwachten? De heer Van Niejenhuis. 00:59:11

de heer Van Niejenhuis - wethouder: Dank, voorzitter. Leuk en mooi om in de eerste raadsvergadering, waar ik als wethouder bij ben, meteen deze discussie te voeren over wonen in onze prachtige gemeente. Dit gaat ergens over. We willen met elkaar een ongedeelde stad en ik vind het heel fijn om dit gesprek meteen te voeren. We kunnen de woningmarkt reguleren en daar heeft deze gemeenteraad vorig jaar ook hele goede stappen in gezet en we kunnen woningen toevoegen. Als we woningen toevoegen, dan moeten dat woningen zijn die ervoor zorgen dat dit een ongedeelde stad en een ongedeelde gemeente blijft voor iedereen - de beroepsgroepen werden net allemaal al genoemd - ongeacht welk beroep en welk inkomen je hebt. Dat is wat wij als - dat mag ik vanuit het college denk ik wel zeggen - linkse gemeente voor ogen hebben. Ik wil eerst even reageren op de vraag van D66. 14

U zegt: "We hebben vorig jaar een motie ingediend voor 50 procent middeldure woningen, huur en koop." We doen dat meer dan we in het verleden hebben gedaan, dus daar komt nu meer balans in. We hebben tot 2030, uit mijn hoofd, ongeveer 19.000 à 20.000 woningen in de planning staan. Dat zijn er behoorlijk veel. Een flink deel daarvan is al geprogrammeerd in verschillende segmenten. Het zal daarvan nu al om circa 5.000 woningen gaan, die in het middeldure segment gaan landen. Veel van die woningen moeten nog toegekend worden aan een segment en een deel daarvan zal waarschijnlijk nog in die middeldure categorie vallen. Dus dat even richting u. Het echt meer dan de vijf procent die u noemde, die het misschien wel in het verleden is geweest. Of het echt 50 gaat worden, daar heeft mijn voorganger - die zojuist al even aangehaald werd - wel zijn bedenkingen bij geuit. 01:00:53

de heer Van Niejenhuis - wethouder: Ik denk dat het interessant is om alvast te melden dat ik vanochtend heb begrepen dat we, vanuit het college, een strategische woonprogrammering in voorbereiding hebben die ik hopelijk eind dit jaar of begin volgend jaar met de raad kan gaan delen, waarin we gaan kijken naar: wat is nou, gedreven door heel veel informatie die we hebben over de inwoners van deze stad en de behoefte die er is, de goede samenstelling van onze woonvoorraad? Ik denk dat we het debat daarover later dit jaar nog een keer met elkaar moeten gaan voeren op een goede manier. Ik zeg er nog maar een keer bij dat het niet alleen voor de stad geldt, maar zeker ook voor de dorpen, want ook daarvoor kijken we naar: wat past en wat kan daar nog? Een bruggetje naar het initiatiefvoorstel: ik ben heel blij met de aanpassingen die gedaan zijn op basis van het preadvies, want eerst werd daar gekeken naar vooral de Suikerzijde en Meerstad en nu trekken we dat echt breder naar de hele gemeente, inclusief de dorpen, want ook daar moet het programma aansluiten bij de vraag. Meer betaalbaar wonen dan we op dit moment in de prognoses hebben staan kost geld, want het levert minder opbrengsten op. Dus het is goed dat hier een goed financieringsvoorstel onder zit. We gaan dit verder uitwerken en dat gaat tijd kosten. Dit gaat ergens over, toch bijna 100 miljoen.

Ik denk dat het uniek is dat er een initiatiefvoorstel vanuit de gemeenteraad komt met deze omvang. Ik zou de raad willen verzoeken om hier geen maandelijkse gewoonte van te maken. 01:02:17

de heer Van Niejenhuis - wethouder: Dit gaat ergens over en het kost tijd om uit te werken. Het heeft veel relatie met allerlei samenhangende dingen: hoe gaan we om met wijkvernieuwing? Hoe programmeren we daar met de GREX-en die we eind van dit jaar weer bespreken en die herzien worden? Het woonbedrijf, de erfpacht, et cetera gaan we allemaal uitwerken en we willen de raad aanbieden om daar eind van dit jaar over te rapporteren. Tot slot nog even: ik hoop dat de samenhang die ik net al een beetje schetste met veel andere dingen - ik noemde er nog maar een paar - ervoor zorgt dat we 25 jaar vooruitkijken, maar niet nu een plan maken voor hoe we het precies gaan doen de komende 25 jaar. We gaan net als met de grondexploitaties met u jaarlijks kijken of het op de goede manier gaat en met u het gesprek voeren of we daar bijstellingen in moeten doen. Dat zal zeker voor dit publieke woonbedrijf gaan gelden, voor een middel als erfpacht en voor de mate en het tempo waarin we deze betaalbare woningen gaan toevoegen aan de markt. 01:03:19

Voorzitter: Dank u wel. Meneer Bushoff. 15

01:03:24

de heer Bushoff - PvdA: Dank u wel, voorzitter. Eerst een paar inleidende woorden en dan ga ik nog in op een aantal vragen en opmerkingen. Dat zijn er gelukkig lang niet zoveel als in de commissievergadering, dus ondanks dat ik net ingefluisterd kreeg dat we de tijd hebben, zal het toch beknopter zijn. Voorzitter, dit initiatiefvoorstel, de oprichting van een publiek woon- en ontwikkelbedrijf, de herinvoering van erfpacht en een investering van 100 miljoen euro voor 2.500 betaalbare woningen is verstrekkend. Tegelijkertijd zijn er vooruitstrevende voorstellen nodig om dat te zien. Ik zei het vorige week ook al, dat de private welvaart fors is toegenomen, maar dat de kwaliteit van het bestaan en de bestaanszekerheid van veel mensen onder druk staat en dat de tweedeling in onze gemeente groeit. Misschien is dat het meest zichtbaar op de woningmarkt. Een kleine groep mensen bezit veel woningen en profiteert daar enorm van, terwijl een hele grote groep mensen geen woning kan vinden, laat staan een betaalbaar huis. Voorzitter, zo wordt die tweedeling en kansenongelijkheid dus heel erg tastbaar op de woningmarkt en dat vraagt om een antwoord. Dit initiatiefvoorstel is niet het enige antwoord, het is ook niet hét antwoord, maar het is onderdeel van het antwoord op het verkleinen van die tweedeling, in dit geval, op de woningmarkt.

Dat doen we dus door de regie terug te pakken bij, in dit geval, wonen, wat te belangrijk is om alleen aan de markt over te laten. Voorzitter, dan ga ik in op een aantal van de vragen en opmerkingen die zijn gesteld en volgens mij kan ik die onderbrengen in drie dingen. Eerst het stukje financiën, want ik zei het al: dit is een verstrekkend voorstel. 01:05:06

de heer Bushoff - PvdA: Het gaat over bijna 100 miljoen en de financiering daarvan is geregeld door de meeropbrengsten aan OZB als gevolg van dat er elk jaar meer woningen in de gemeente Groningen gebouwd worden. Dat gaat dan over € 300.000 per jaar. Als je in het eerste jaar € 300.000 toevoegt en in het tweede jaar nog eens €300.000 daarbij optelt, dan kom je op € 600.000 uit. In het derde jaar kom je dan op €900.000 euro uit en als je al die bedragen over 25 jaar bij elkaar optelt kom je op een bedrag van 97 en een half miljoen euro uit. Dus inderdaad, zeg ik richting de Stadspartij, dit voorstel kost veel geld, maar is ook financieel gedekt met de meeropbrengsten uit de OZB als gevolg van een toename van de woningvoorraad. Voorzitter, dat is ook gelijk een reactie richting Student & Stad die het had over 'over je graf heen regeren' met zo'n voorstel. In zekere zin is dat natuurlijk waar, maar het ging al eerder over tafel: dat doen wij ook op het moment dat wij GREX-en vaststellen. Dat doen wij natuurlijk in zekere zin ook als wij plannen vaststellen voor de bouw van een hele nieuwe stadswijk. Op die momenten maken wij besluiten die voor vele generaties van invloed zijn en die we vandaag de dag nemen en dat zouden we ook met dit voorstel doen. 01:06:28

de heer Bosch - Student & Stad: Voorzitter, volgens mij kan ik een vraag stellen en de vraag is als volgt: ik snap dat het kan. Dat zegt de Partij van de Arbeid duidelijk. Het kan zeker, maar is het niet een totaal andere situatie, waarin je bij het ene het eigenlijk wel moet doen om het voor zolang vast te leggen en in de andere situatie het een hele begrotingstechnische politieke keuze is of je dus in - want dat is waar het nu over gaat - 2047 zeven en half miljoen euro extra aan sociale huurwoningen wil plaatsen? Is het niet een beetje een rare manier om op dit moment dat voor over 25 jaar vast te leggen.

16

01:07:10

Voorzitter: De heer Bushoff. 01:07:11

de heer Bushoff - PvdA: Voorzitter, het is eigenlijk zo, dat je dit zou moeten zien als een beetje het idee van de GREX. Je hebt ongeveer 100 miljoen nodig om, in een looptijd van 25 jaar, 2.500 betaalbare woningen extra te realiseren. Daarvoor is het nodig dat je over zo'n lange looptijd een beslissing maakt dat je daar de komende jaren die meeropbrengst OZB aan uit gaat geven. Voorzitter, het stukje financiën heb ik afgerond. Dan nog even over het stuk instrumenten, want daar ging ook een deel van het debat over. Moet je nu al een instrument als erfpacht of een instrument als een publiek ontwikkel- of woonbedrijf inzetten zonder dat je precies weet hoe dat in zijn werk gaat? Mijn antwoord daarop zou zijn, voorzitter: vroeger hadden we ook erfpacht. Vroeger hadden we ook een gemeentelijk woonbedrijf en vervolgens is de volkshuisvesting vermarkt, is de woningmarkt geliberaliseerd en zitten we nu met zijn allen in een enorme wooncrisis. Dat vraagt dus om instrumenten, die voor die tijd actief waren, misschien wel weer terug te halen naar vandaag de dag en opnieuw in te zetten. Dus erfpacht is niet helemaal nieuw. Een gemeentelijk ontwikkelbedrijf is niet helemaal nieuw. Sterker nog, we weten dat het kan werken om wonen betaalbaar te maken en volkshuisvesting in ere te herstellen.

Als we nu hebben gezien dat de markt deze problemen de afgelopen jaren niet heeft opgelost, dan vind ik het heel logisch dat we teruggrijpen naar dat soort instrumenten. Dan zeg ik erbij richting de partijen die er nog enige twijfels bij hebben: natuurlijk moeten we kijken hoe dat precies ingevuld wordt. Natuurlijk gaan we kijken over vijf of tien jaar of dan de regeling die we verzinnen voor erfpacht nog relevant en actueel is. 01:08:57

Voorzitter: Mevrouw Sloots wil daar graag een vraag over stellen. Sloot, neem me niet kwalijk. 01:09:04

mevrouw Sloot - Stadspartij 100% voor Groningen: Voorzitter, dat zou u toch inmiddels wel moeten nemen. 01:09:07

Voorzitter: Nou ken ik u al jaren, ja. 01:09:10

mevrouw Sloot - Stadspartij 100% voor Groningen: Voorzitter, ik hoor de heer Bushoff wederom zeer bevlogen zijn initiatiefvoorstel verdedigen en dat mag natuurlijk ook. Daar zit veel tijd en inderdaad veel ideologie in en dat mag. De Stadspartij ziet nog steeds, ondanks al deze prachtige tegenargumenten van de heer Bushoff, een hoop losse eindjes. U geeft aan: die OZB is leuk, want er komen dan extra woningen op de markt, dus die OZB kunnen we daarvoor gebruiken, maar de OZB gebruiken we nu voor andere zaken. Waar gaan we die dan in de toekomst-- Dan ontstaat er dus een gat. Dan hebben we huizen en daar vragen we OZB voor, maar die OZB kunnen we niet voor andere dingen gebruiken. Wat doen we dan? De OZB verhogen? Nee, dat doen we niet. Ik hoorde u ook iets aangeven over de tweedeling en die tweedeling, zoals u misschien ook in het vragenuur heeft kunnen horen, maakt ons allemaal behoorlijk zorgen. Als het nou werkelijk zo zou zijn, dat er echt veel en veel te

17

weinig sociale huur- en koopwoningen zouden zijn en alleen voor, zoals u het zegt, een paar mensen die een heleboel dure woningen hebben, waarom staan die dan niet allemaal leeg? Waarom zijn er dan zoveel mensen die kennelijk-- Ze wonen wel ergens die mensen. Waar wonen die mensen dan? U doet alsof, als wij dit voorstel niet accorderen, er morgen dan een enorm gigantisch probleem is. Wij denken dat je beter wat behoudender kunt zijn met het geld van de burgers en dat is het belastinggeld, dus ook de OZB en als u denkt dat01:10:46

Voorzitter: Kunt u het wel bij een interruptie houden? U hebt daarstraks een woordvoering gehad. 01:10:53

mevrouw Sloot - Stadspartij 100% voor Groningen: Die tweedeling zoals u hem ziet en waar u net van aangaf dat de markt het niet heeft en dus moet de overheid nu maar ingrijpen-Klopt het dat de overheid indertijd de verhuurdersheffing heeft bedacht, waardoor de corporaties niet konden bouwen? 01:11:12

Voorzitter: Meneer Bushoff. 01:11:14

de heer Bushoff - PvdA: Voorzitter, het eerste antwoord is 'ja' op de laatste vraag en daarnaast destilleer ik er nog twee vragen uit waar ik een antwoord op ga geven. Daarna ga ik richting een afronding, tenzij er nog meer vragen zijn. Voorzitter, ik hoorde eerst een veronderstelling of een vraag dat er misschien geen sprake zou zijn van een wooncrisis, want mensen hebben nu toch gewoon een huis en hebben we dan morgen wel een oplossing voor die niet-bestaande wooncrisis nodig? Voorzitter, als je toch in ieder geval enigszins je oor te luisteren legt en mensen vraagt van: kun je de huurprijs van een woning in de vrije sector nog betalen of hoelang moet je wachten voordat je een sociale huurwoning hebt? Dan zul je horen dat ontzettend veel mensen wel degelijk heel erg die wooncrisis van dit moment voelen. Uw veronderstelling dat mensen nu toch een huis hebben, dus dat er geen probleem is, deel ik absoluut niet. Ik hoor en zie om mij heen dat mensen heel lang moeten wachten op een betaalbare woning, dus er is alle behoefte aan voorstellen om meer betaalbare woningen te realiseren. Dat als eerste en dan als tweede over het punt van de financiën. Voorzitter, zoals ook in het preadvies staat zullen niet alle meeropbrengsten aan OZB naar dit voorstel vloeien, maar een deel daarvan, € 300.000.

Dus ja, een deel van de extra opbrengsten aan OZB, omdat Groningen groeit, wordt gebruikt om de kosten die daarbij gepaard gaan te kunnen bekostigen. Door het feit dat Groningen meer woningen en meer huishoudens krijgt, brengt dat ook meer kosten met zich mee en een deel van die kosten zullen we opvangen doordat er meer OZB-opbrengsten zijn. Een ander deel van de extra OZB-opbrengsten, die drie ton, kunnen we volgens het preadvies inzetten ter dekking van dit voorstel en dat gaan we, wat mij betreft, doen als de raad positief oordeelt. Dat is, volgens mij, een mooi bruggetje naar mijn slotwoorden, voorzitter, want waar ik net01:13:16

Voorzitter: Mevrouw Sloot. 01:13:18

mevrouw Sloot - Stadspartij 100% voor Groningen: Voorzitter, ik wilde nog wel even 18

reageren. Ik zal nooit ontkennen dat er een wooncrisis is. Wat ik wel aangeef is dat als u zegt dat het vooral de schuld is van de markt en van een paar mensen die een heleboel dure woningen hebben, dan bestrijd ik dat, want dat is absoluut niet waar. Uw verhaal, dat u aangeeft dat het maar een deel van de OZB is, betekent toch dat dat deel niet in andere zaken kan worden gestopt? Dat betekent toch uiteindelijk dat het weer zal worden doorberekend in hogere lasten voor de burger? Want meer huizen, meer mensen, grotere gemeenten, meer voorzieningen en daar heb je meer geld voor nodig. 01:14:00

Voorzitter: Meneer Bushoff. 01:14:01

de heer Bushoff - PvdA: Voorzitter, dat laatste daar is meer geld voor nodig? Meer geld is beschikbaar uit de meeropbrengst aan OZB. Ja, het is waar dat als je ervoor kiest om deze €300.000 per jaar in te zetten voor betaalbaar wonen, dat je dat geld niet ergens anders aan uit kan geven. Mijn antwoord daarop is: dat is nou exact politiek. Politieke keuzes maken waar je wel en niet je geld aan uitgeeft. In dit geval, omdat ik en heel veel mensen met mij zien dat die wooncrisis zo nijpend is, vinden wij het gelegitimeerd om te zeggen: we gaan € 300.000 per jaar, in totaal een kleine 100 miljoen, inzetten om die wooncrisis te bestrijden. Voorzitter, dan rond ik af met twee opmerkingen. Eén: nogmaals wil ik benadrukken dat, op het moment dat wij dit initiatiefvoorstel aannemen, er inderdaad nog wel wat losse eindjes zullen zijn. Dat is volgens mij heel logisch. Het is een richting die we op willen. We willen de richting op van meer publieke regie. We willen de richting op van een publiek woonbedrijf en de herinvoering van erfpacht om ervoor te zorgen dat meer mensen in onze gemeente betaalbaar kunnen wonen. Natuurlijk vraagt dat nog om verdere uitwerking en natuurlijk kan het zo zijn dat over tien jaar er ergens anders behoefte aan is en we dan weer een dergelijk debat voeren en zeggen: we moeten onze plannen bijstellen.

Volgens mij moet die ruimte er altijd zijn en is die er ook nog op het moment dat we dit initiatiefvoorstel zouden aannemen. Daarmee hoop ik dat enkele partijen aan de overkant die twijfelen, toch over de streep worden getrokken om hiermee in te stemmen. Mocht dit voorstel wordt aangenomen, voorzitter, dan is het wel het eerste wapenfeit in deze nieuwe linkse coalitieperiode, waarin we meer publieke regie pakken en ervoor zorgen dat meer mensen zo meteen een betaalbare woning hebben. Volgens mij moet dat het doel zijn. Dank u wel. 01:15:51

Voorzitter: Dank u wel. De heer Heiner nog een vraag. 01:15:56

de heer Heiner - VVD: Hoe kijkt de PvdA ertegenaan dat op dit moment een onderzoek wordt gedaan naar een publiek woonbedrijf en dat we dat niet afwachten? Wat vinden jullie daarvan? 01:16:07

Voorzitter: De heer Bushoff. 01:16:08

de heer Bushoff - PvdA: Voorzitter, dat heb ik net geprobeerd te beantwoorden door, één, aan te halen dat wij het idee hebben dat de huidige markt op dit moment niet werkt, dat je naar andere oplossingen moet zoeken en dat er dus alle urgentie is om zo'n publiek 19