04-06-2025, verslag gemeenteraad 16.30 uur - Raadsvergadering.pdf

Raadsvergadering.....................................................................................................................2 1. Opening en mededelingen................................................................................................2 2. Vaststellen agenda............................................................................................................2 3. Benoemingen....................................................................................................................2 4. Initiatiefvoorstel................................................................................................................3 a. Initiatiefvoorstel Groningse Internationale Solidariteit.................................................3 5. Conformstukken................................................................................................................6 a. Variantenstudie Doorfietsroute Zuidlaren-Haren.........................................................6 b. Verordening Stadjerspas...............................................................................................6 c. Actualisatie 2025 Routekaart Groningen.......................................................................6 d. Herinrichting Parkweg vaststellen voorlopig ontwerp en voorbereidingskrediet.........7 e.

Aanvullend krediet de Held, St Petersburgweg en Kastanjelaan...................................7 f. Voorbereidingskrediet vervangende nieuwbouw Speeltuinvereniging BSV De Kreukelhof.........................................................................................................................7 g. Aanvullend krediet fietsstraat Rummerinkhof in Haren................................................7 h. Voorbereidingsbesluit 1 – omgevingsplan gemeente Groningen.................................7 i. Kadernota weerstandsvermogen en risicomanagement 2025.......................................7 j. Adviesrecht raad aanvraag omgevingsvergunning bouw 4 woningen Violenstraat 39 te Groningen.........................................................................................................................8 k. Opheffen geheimhouding 2025.....................................................................................8 l. Aanvullend krediet Floresplein.......................................................................................8 6. Bespreekstukken...............................................................................................................8 7. Motie bij collegebrief........................................................................................................8 Motie n.a.v.

Voortzetting proef vergoeding mondzorg.................................................8 M02: Goede evaluatie mondzorg..................................................................................8 M09: Stoppen proef mondzorg.....................................................................................8 Motie n.a.v. Concept Routekaart OV Groningen 2025-2040.......................................18 M03: OV Goed voor elkaar..........................................................................................18 M04: Belang van goed OV...........................................................................................18 M06: Geen tram in Groningen....................................................................................18 Motie n.a.v. Herstelplan Jeugdbescherming Noord en Veilig Thuis Groningen..........33 M05: Motie van afkeuring Jeugdbescherming Noord.................................................33 M01: De raad optimaal in haar rol bij jeugdzorg.........................................................33 M07: Inzicht in tevredenheid en effectiviteit ondersteuning jeugdzorg.....................33 1

8. Motie vreemd aan de orde van de dag...........................................................................50 9. Sluiting............................................................................................................................50

GEMEENTERAAD VAN WOENSDAG 4 JUNI 2025 16.30 UUR Voorzitter: M. van ’t Veld (brugemeester) Namens de raad: J. van Hoorn (GroenLinks), F. Folkerts (GroenLinks), E. Hillekens (GroenLinks), J. Jones (GroenLinks), B. Leemhuis (GroenLinks), S. Middelhuis (GroenLinks), C. Nieuwenhout (GroenLinks), P. Swart (GroenLinks), T. van de Vendel (GroenLinks), J. van Veen (PvdA), I. Huitema (PvdA), R. Gierkink (PvdA), R. Pestman (PvdA), J. Scoop (PvdA), R. Tjepkema (PvdA), J. Lo-A-Njoe (D66), M. Gietema (D66), M. Martinez Doubiani (D66), A. Poelstra-Bos (D66), T. Rustebiel (D66), J. Bosma (PvdD), B. Hekkema (PvdD), W. Pechler (PvdD), T. van Zoelen (PvdD), Y. Menger (Stadspartij 100%), H. Moerkerk (Stadspartij 100%), H. de Waard (SP), D. Brandenbarg (SP), J. Huisman (SP), F. Mertens (SP), I. Jacobs-Setz (VVD), E. Akkerman (VVD), R. Heiner (VVD), O. van Schagen (Student&Stad), P. Vermerris (Student&Stad), W. van Heteren (Student&Stad), P. Rebergen (ChristenUnie), L. Dwarshuis (ChristenUnie), J. de Haan (CDA), E. Armut (CDA), L. van der Laan (PvhN), E. Bernabela (PvhN), K. Blauw (PVV), R. Staijen (Groep Staijen) Namens het college: M. Wijnja (wethouder), C. Bloemhoff (wethouder), K. de Wrede (wethouder), E. Eikenaar (wethouder), I. Jongman (wethouder), P. Broeksma (wethouder), M. Molema (wethouder) Namens de griffie: J. Spier

Raadsvergadering 1. Opening en mededelingen 00:15:21

Voorzitter: Goedemiddag allemaal. 00:15:27

Voorzitter: Welkom aan onze raadsleden, collegeleden, mensen op de publieke tribune en mensen die meeluisteren of zelfs meekijken. Wij gaan beginnen met deze raadsvergadering. Ik heb berichten van verhindering van de heer Hilboesen en wethouder Van Niejenhuis. Wethouder Molema zal circa een uur later aanwezig zijn, omdat zij een belangrijk verplichting bij de G40 heeft, wat ook heel belangrijk is op dit moment.

2. Vaststellen agenda 00:16:00

Voorzitter: Ik kom bij het vaststellen van de agenda. Zijn daar nog op- of aanmerkingen bij of kunnen wij deze zo vaststellen? Ik constateer dat we deze zo kunnen vaststellen.

3. Benoemingen Voorzitter: Wij hebben geen benoemingen.

2

4. Initiatiefvoorstel a. Initiatiefvoorstel Groningse Internationale Solidariteit Voorzitter: En beginnen deze raadsvergadering met een initiatiefvoorstel Groningse Internationale Solidariteit. Ik vraag graag aan de heer Van Veen van de Partij van de Arbeid om een korte introductie te geven. 00:16:37

De heer Van Veen (PvdA): Dank voor het woord, Voorzitter. Groningen kent een rijke geschiedenis van internationale solidariteit en samenwerking. Helaas zijn enkele stedenbanden de afgelopen jaren ter ziele gegaan en blijft het geld voor de stedenbanden nu op de plank liggen. Enorm zonde, want juist nu, in deze tijden van internationale instabiliteit, is het zo belangrijk om solidariteit te blijven tonen naar mensen in andere landen die het misschien veel zwaarder hebben dan hier in Nederland. Daarom bespreken we vandaag dit initiatiefvoorstel, waarin we het college kaders meegeven om invulling te blijven geven aan deze internationale solidariteit. Projecten die draaien om verbinding tussen hen en ons, het geven van humanitaire hulp of het bevorderen van democratie en vrije pers. 00:17:20

De heer Van Veen (PvdA): Onderdeel van dit voorstel is bovendien dat we meteen geld beschikbaar stellen voor humanitaire hulp voor Gaza. Gaza, omdat iedereen de verschrikkelijke beelden kent die daar nu geschoten worden, de duizenden kinderen die gedood zijn door Israëlische bommen, de voedseltekorten en de steden en dorpen die in puin liggen. Iedereen voelt hier verdriet en onmacht bij. In de Groningse samenleving zien we dat iedereen hier op een andere manier mee omgaat. We zien demonstraties, de duizenden kinderschoentjes die op de Grote Markt stonden en het inzamelen van geld voor noodhulp of de oproepen voor vrede. Met dit voorstel steunen we deze mensen en dragen we als gemeente ook ons steentje bij. Dank u wel. 00:17:59

Voorzitter: Dank u wel. Dan kijk ik naar de raad of de niet-indiende fracties iets zouden willen zeggen, vragen of wat dan ook. CDA. 00:18:22

De heer De Haan (CDA): Dank u wel, Voorzitter. In het initiatiefvoorstel worden twee zaken voorgesteld. Eén om een voorschot op de begroting van dit jaar van ruim een ton te reserveren ten behoeve van Gaza en twee om jaarlijks een bedrag beschikbaar te stellen aan een gemeente of stad in het buitenland. Wij hebben vorige week tijdens het debat over dit voorstel bij herhaling gevraagd om deze voorstellen los in stemming te brengen. Daarbij hebben wij toegelicht waarom wij voor de incidentele steun aan Gaza zijn en waarom wij tegen een structurele bijdrage uit Gronings belastinggeld aan steden en gemeenten elders in de wereld zijn. Die positie van het CDA is niet nieuw. CDA Groningen verzet zich al jaren tegen de begrotingspost stedenbanden, omdat wij van mening zijn dat ontwikkelingshulp geen taak is van de gemeente, maar van het Rijk. Nu deze post na 2025 eindelijk zou verdwijnen, willen wij de doorstart in een nieuw jasje niet steunen. 00:19:16

De heer De Haan (CDA): Tegelijkertijd tonen wij ons al langere tijd bereid om bij 3

rampen en geweld uitspraken incidentele steun te verstrekken, zoals na de vernietigende aardbevingen in Turkije en Syrië. Ook die afweging is altijd een moeilijke, aangezien het aantal brandhaarden en schendingen van mensenrechten in de wereld helaas enorm is en de financiële mogelijkheden van de gemeente zeer beperkt. Om voor ons onbegrijpelijke redenen weigerde de indieners van dit voorstel om de voorstellen los van elkaar in stemming te brengen. Daarmee maken ze het ons erg moeilijk. CDA Groningen is voorstander van de steun aan Gaza, maar wil niet in de slipstream gedwongen worden om te tekenen voor een structurele bijdrage uit Gronings belastinggeld aan steden en gemeenten elders in de wereld. Wij zullen daarom vandaag met tegenzin en teleurstelling tegen het voorstel stemmen. 00:20:09

Voorzitter: Anderen nog? VVD. 00:20:16

Mevrouw Jacobs-Setz (VVD): Dank u wel, Voorzitter. Mijn fractie zal tegen dit voorstel stemmen. Voor onze fractie is elke oorlog er één te veel. Elke burger die sterft door oorlog en geweld is er eveneens één te veel. Uiteraard betreuren wij de oorlogen waar dan ook ter wereld in Jemen, Soedan, Israël en Oekraïne, net als de stelselmatige onderdrukking van de Oeigoeren in China. Is het echter een taak van de gemeente Groningen om een financiële bijdrage te leveren vanuit de Groningse begroting? U kent de VVD als een partij die continu wijst op het houden bij kerntaken. Het uitgeven van belastinggeld aan ontwikkelingssamenwerking vinden wij geen kerntaak. Het geven van ontwikkelingshulp is wat ons betreft een taak van de mens zelf, van organisaties en van de nationale overheid. Dit staat volgens mijn fractie volstrekt los van de humanitaire ramp die op dit moment plaatsvindt in zowel Israël en Gaza als in de rest van de wereld. Dank u wel. 00:21:09

Voorzitter: Dank u. De PVV. 00:21:13

Mevrouw Blauw (PVV): Dank u wel, Voorzitter. De PVV sluit zich aan bij de woorden van de VVD. Wij zullen ook tegenstemmen. Groningen staat er helemaal niet goed voor. Buiten dat, kunnen we onze eigen mensen niet eens goed onderhouden. Er heerst hier veel armoede en laten we daar eerst mee beginnen voordat we de hele wereld willen helpen. Daarom onze stem tegen. 00:21:36

Voorzitter: Dank u. Anderen nog? Stadspartij. 00:21:41

Mevrouw Menger (Stadspartij 100% voor Groningen): Dank u wel, Voorzitter. Onze fractie sluit zich voor het overgrote deel aan bij de woordvoering van de VVD en de PVV. Het initiatief snappen we en daar hebben we ook begrip voor, alleen principieel staan we hier toch anders in. Dank u wel. 00:21:58

Voorzitter: Dank u. Anderen nog? De Partij voor het Noorden. 00:22:02

De heer Van der Laan (Partij voor het Noorden): Dank u, Voorzitter. Aanvankelijk 4

worstelden wij ook met dit initiatiefvoorstel als lokale partij, maar wij zien toch voldoende haakjes - bijvoorbeeld de relatie met Jambalaya - dat we gezegd hebben, gezien de humanitaire ramp die hier plaatsvindt - daar gaat het ons primair om gaan wij toch voor stemmen. Tot zover. 00:22:27

Voorzitter: Groep Staijen. 00:22:30

De heer Staijen (Groep Staijen): Dank u, Voorzitter. Het is een heel goed initiatief om de overblijvende gelden van de voormalige stedenband hiervoor te gebruiken. Wat dat betreft, dank ik de indieners voor dit initiatief. Als er ergens in deze wereld humanitaire hulp nodig is, dan is het in Gaza op dit moment. Het land is grotendeels verwoest en het proces gaat nog steeds door. Voorzitter, zelfs natuurrampen stoppen op enig moment het vernietigen van steden, mensen en dieren. Echter, in Gaza ontwikkelt zich een humanitaire ramp die een heel land en een heel volk dreigt te vernietigen. Toch, Voorzitter, zal ik - hoe geweldig ik het ook vind en ik ben het echt eens met dat geld naar Gaza sturen - het initiatief niet steunen om juist het tweede deel. Wat dat betreft, kan ik mij volledig aansluiten bij zowel het CDA als nog een aantal andere partijen over eenmalig of incidenteel. Van mij mag het ieder jaar incidenteel, maar geen structureel bedrag belastinggeld klaarmaken voor ontwikkelingshulp. Dank u. 00:23:33

Voorzitter: Dan de SP en D66. Of zag ik het verkeerd? O, dan heb ik het gedroomd. D66. 00:23:42

Mevrouw Martinez Doubiani (D66): Dank u wel, Voorzitter. Volgens mij is er ondertussen veel over het initiatiefvoorstel gezegd en we hebben het vorige week ook besproken. Onze fractie ziet, net als de indienende partijen, dat wat er momenteel in Gaza gebeurt mensonterend en vreselijk is. Dit is nog zacht uitgedrukt, Voorzitter. Aan de andere kant weet u dat mijn partij op zich geen voorstander is van stedenbanden en wij lopen niet warm voor het tweede punt in het initiatiefvoorstel. Ik snap dat het CDA en andere partijen het misschien jammer vinden dat het na meerdere verzoeken van partijen niet is losgekoppeld, want een meerderheid had misschien mooi gestaan om de steun aan Gaza extra kracht te geven. Wat ons betreft, weegt de incidentele steun aan Gaza voor ons iets zwaarder dan onze standpunten over het internationale programma, dus wij steunen dit voorstel. 00:24:43

Voorzitter: Volgens mij heb ik dan alle niet-indieners gehad. Dan is het nu zo dat ik als portefeuillehouder reageer namens het college en dan mag u weer. 00:24:55

Mevrouw Van 't Veld: Wij hebben het natuurlijk in de meningsvormende sessie al hierover gehad, dus ik denk dat ik kort kan zijn. Ik zou willen zeggen dat het college het initiatief steunt. We hebben aangegeven dat we zowel voor Gaza als voor het tweede deel van het initiatiefvoorstel wel altijd zullen aansluiten bij bestaande initiatieven zoals de VNG, omdat je daarmee slagvaardiger bent. Alleen als gemeente kun je namelijk onvoldoende bereiken en het is beter om de krachten te 5

bundelen. Ik heb in de meningsvormende sessie een opmerking gemaakt over de financiële systematiek en afspraken die we normaal hebben. Die heeft u denk ik goed begrepen. Ik zeg nogmaals dat het hier om incidenteel geld gaat en niet om structurele middelen. Daar wil ik het nu even bij laten. 00:25:42

Voorzitter: Ik geef graag weer het woord aan de heer Van Veen. 00:25:47

De heer Van Veen (PvdA): Dat kan heel kort, volgens mij. Dank voor de reacties en dank voor de brede steun, sowieso voor het onderdeel van Gaza. Ik snap uiteindelijk de overweging van een aantal partijen waarom ze zullen tegenstemmen. Ik vind het wel jammer, maar tegelijkertijd vind ik dit zo een belangrijk onderwerp, dat je het moet respecteren. Iedereen geeft er op zijn eigen manier invulling aan. Volgens mij kunnen we gaan stemmen. Ik hoop dat het sowieso wordt aangenomen, dan kan het geld overgemaakt worden. Dank u wel. 00:26:15

Voorzitter: Zijn er nog andere indieners die iets zouden willen zeggen? Nee? 00:26:20

Voorzitter: Dan zijn we rond, denk ik. Dan ga ik over tot stemming over het voorstel, maar vraag ik eerst of er nog stemverklaringen zijn. Nee, dan breng ik het voorstel in stemming. 00:26:53

Voorzitter: Met negen stemmen tegen en 35 stemmen voor is dit initiatiefvoorstel aangenomen.

5. Conformstukken a. Variantenstudie Doorfietsroute Zuidlaren-Haren 00:27:03

Voorzitter: Dan kom ik nu bij de conform stukken. Ik heb begrepen bij a. geen stemverklaring, dus die kunnen we aannemen.

b. Verordening Stadjerspas 00:27:11

Voorzitter: Bij b. heb ik begrepen dat er een stemverklaring is van de VVD. 00:27:17

Mevrouw Akkerman (VVD): Voorzitter, dat is niet doorgegaan.

c. Actualisatie 2025 Routekaart Groningen 00:27:21

Voorzitter: Oké, dan ga ik naar c. Actualisatie 2025 Routekaart Groningen CO2neutraal 2035. Nu wel een stemverklaring van de VVD. 00:27:28

De heer Heiner (VVD): Ja, dat klopt. Voorzitter, dank voor het woord. In de sessie hebben we al vaker aangegeven dat we tegen CO2-neutraal in 2035 zijn. We vinden uiteindelijk CO2-neutraal het belangrijkste, maar een jaartal daarop vastpinnen, vinden we niet verstandig en daarom zullen wij tegen zijn. 6

00:27:48

Voorzitter: Verder niemand, dus dan hebben we dit voorstel ook aangenomen.

d. Herinrichting Parkweg vaststellen voorlopig ontwerp en voorbereidingskrediet 00:27:51

Voorzitter: Dan kom ik bij d. Herinrichting Parkweg. Daar is ook een stemverklaring van de VVD. 00:27:56

De heer Heiner (VVD): Voorzitter, dank u wel. Hier verdwijnen achttien parkeerplekken. Dat vinden wij onverstandig, aangezien hier al een grote parkeerdruk is. We zullen daarom tegen dit voorstel stemmen.

e. Aanvullend krediet de Held, St Petersburgweg en Kastanjelaan 00:28:07

Voorzitter: Dank u. Dan kom ik bij e. Aanvullend krediet de Held. Daar zijn geen stemverklaringen, dus die kunnen we vaststellen.

f. Voorbereidingskrediet vervangende nieuwbouw Speeltuinvereniging BSV De Kreukelhof Voorzitter: f. Voorbereidingskrediet vervangende nieuwbouw Speeltuinvereniging. Geen stemverklaringen? Dan stellen we die ook vast.

g. Aanvullend krediet fietsstraat Rummerinkhof in Haren 00:28:20

Voorzitter: g. Aanvullend krediet fietsstraat Rummerinkhof in Haren. Geen stemverklaringen, dus stellen we die vast.

h. Voorbereidingsbesluit 1 – omgevingsplan gemeente Groningen Voorzitter: h. Voorbereidingsbesluit 1 - omgevingsplan. Geen stemverklaringen.

i.

Kadernota weerstandsvermogen en risicomanagement 2025

Voorzitter: i. Kadernota Weerstandsvermogen en risicomanagement. Een stemverklaring van de Stadspartij. 00:28:38

De heer Moerkerk (Stadspartij 100% voor Groningen): Dank u wel, Voorzitter. In deze kadernota wordt de streefwaarde van de solvabiliteit van 20% verlaagd naar 10%. De Stadspartij vindt dit een gevaarlijk laag ambitieniveau. We vinden dat de gemeente Groningen haar maatregelen om te komen tot een gezondere financiële situatie te lang uitstelt. We worden geacht tegengestemd te hebben. 00:29:01

Voorzitter: Dank u wel. De VVD. 00:29:04

Mevrouw Akkerman (VVD): Dank u wel. Wij sluiten ons aan bij de stemverklaring van de Stadspartij en hebben ook tegengestemd. 00:29:09

Voorzitter: Dan kunnen we het met deze stemverklaringen vaststellen. 7

j.

Adviesrecht raad aanvraag omgevingsvergunning bouw 4 woningen Violenstraat 39 te Groningen

Voorzitter: Dan kom ik bij j. Adviesrecht raad aanvraag omgevingsvergunning. Geen stemverklaringen, dan stellen we die vast.

k. Opheffen geheimhouding 2025 00:29:19

Voorzitter: k. Opheffen geheimhouding 2025. Geen stemverklaring, dus stellen we die vast.

l.

Aanvullend krediet Floresplein

Voorzitter: Tot slot, l. Aanvullend krediet Floresplein. Stemverklaring van de VVD. 00:29:29

De heer Heiner (VVD): Dank, Voorzitter. Er wordt een verhoging van € 200.000 van het budget gevraagd. Wat de VVD betreft, had het binnen het project opgelost moeten worden en hoeft er geen extra geld heen. Daarom wordt de VVD geacht tegen te hebben gestemd. 00:29:43

Voorzitter: Dank u wel. Daarmee is ook dit conform stuk vastgesteld.

6. Bespreekstukken Voorzitter: Agendapunt zes. Wij hebben geen bespreekstukken dit keer, dus zijn we een beetje onthand, toch?

7. Motie bij collegebrief Voorzitter: Goed, dan gaan we door naar zeven en dat zijn de moties bij collegebrieven. -

Motie n.a.v. Voortzetting proef vergoeding mondzorg

-

M02: Goede evaluatie mondzorg

-

M09: Stoppen proef mondzorg

00:30:06

Voorzitter: Dan ga ik even kijken. Ik moet mijn bril opzetten. Ik begin met de motie naar aanleiding van de brief Voortzetting proef vergoeding mondzorg. Er zijn twee moties aangekondigd door de VVD. Eerst wordt het dictum uitgesproken zonder interrupties en daarnaast doen we een eerste termijn voor degenen die wat willen zeggen. Ik begin met de VVD. 00:30:33

Mevrouw Akkerman (VVD): Dank u wel, Voorzitter. Ik heb een praktische vraag. Moet ik van beide moties het dictum voorlezen? De tweede motie dienen we namelijk alleen in als de eerste het niet haalt. 00:30:42

Voorzitter: Van beiden, want we bundelen bij dit soort punten inderdaad alles. Na de beraadslagingen kunt u er altijd weer eentje intrekken. 00:30:54

Mevrouw Akkerman (VVD): Prima, bedankt. De eerste motie gaat over de evaluatie 8

van de proef mondzorg. Wij verzoeken het college in de evaluatie op zijn minst in te gaan op de volgende zaken. Wat is het effect van deze voorziening op de armoedeval? Wat is het effect van de voorziening op het weer gaan solliciteren, werken en perspectief hebben? Hoeveel mensen zijn door de voorziening aan het werk gegaan? Wat zijn de financiële consequenties van de voorziening? Had de gebruiker de behandeling niet gedaan als de voorziening niet bestond? Alle punten waarvan in de brief een aanname staat graag hardmaken. Zijn er onbedoelde neveneffecten van de voorziening en zo ja, welke? 00:31:33

Mevrouw Akkerman (VVD): De tweede motie wordt alleen ingediend, als de eerste het niet zou halen. Deze motie verzoekt het college te stoppen met de proef mondzorg. 00:31:41

Voorzitter: Dank u wel. Dan kijk ik wie in eerste termijn iets zou willen zeggen. Partij voor de Dieren. 00:31:50

Mevrouw Bosma (Partij voor de Dieren): Zoals ook in de sessie aangegeven, weten we dat mensen die in armoede leven zorg mijden vanwege de hoge kosten. Dat geldt ook voor mondzorg. Bovendien is de gewoonte om de tandarts te bezoeken, iets wat je als kind moet hebben meegekregen. Als je ouders jou niet meenemen, is de kans dat je zelf gaat kleiner. Een typisch voorbeeld dus van gezondheidsongelijkheid. Die ongelijkheid is geen natuurlijk gegeven, maar het gevolg van politieke keuzen. Wat ons betreft, is de proef van mondzorg dan ook geen proef, maar iets waarvan je met je gezonde verstand kunt zeggen, dat het nodig is. Iets waarvoor je eigenlijk niet eens een evaluatie nodig hebt. 00:32:28

Mevrouw Bosma (Partij voor de Dieren): Over die eerste motie van de VVD, die al eerder was ingediend, wilde ik zeggen, het lijkt wel alsof de VVD dat gezonde verstand niet heeft. Toen volgde de tweede motie en bleek dat dus ook waar. De VVD wil willens en wetens niet investeren in het verkleinen van die gezondheidsverschillen; die verschillen in gezondheid die zo een effect hebben op de samenleving. 00:32:53

Voorzitter: Er is een interruptie van de VVD. 00:32:58

Mevrouw Akkerman (VVD): Ik vroeg me af of de Partij voor de Dieren heeft begrepen dat wij op zich niet tegen mondzorg zijn. Kunnen zij eens ingaan op die armoedeval? Zou het niet zo zijn dat je met deze goedbedoelde regelingen mensen vasthoudt in een systeem van armoede in plaats van dat ze perspectief hebben, gaan werken en de rest van hun leven geen zorgen meer hoeven hebben over hun mondzorg. 00:33:20

Voorzitter: Partij voor de Dieren. 00:33:21

Mevrouw Bosma (Partij voor de Dieren): Voorzitter, ik kan alleen maar over deze 9

interruptie concluderen, als dit de vraag is die bij je leeft als er een proef met mondzorg wordt gehouden, dat je dan echt je gezonde verstand niet gebruikt. We weten dat dit werkt. Mensen maken hier gebruik van. De tandartskosten van mensen zijn eindeloos hoog. Mensen kunnen hun tandartsrekeningen niet betalen dankzij de VVD. Ondertussen plakken we hier in Groningen pleisters door dat landelijke beleid en werkt de VVD dat ook hier tegen. Ik vind dat superfrustrerend. Wij hebben geen evaluatie of onderzoek nodig om deze mondzorg verder voort te zetten. Wij gunnen iedereen een gezond gebit. Dank je wel. 00:34:00

Voorzitter: Dank u. Anderen nog? GroenLinks. 00:34:09

Mevrouw Middelhuis (GroenLinks): Dank u, Voorzitter. Wij kunnen als GroenLinks deze motie ook niet steunen. Naast dat de proef al geëvalueerd gaat worden, kunnen we ons niet volledig vinden in de punten. Er zijn al genoeg onderzoeken geweest binnen de gemeente die uitwijzen dat werken vanuit vertrouwen werkt en dat minder bewijslast de drempel verlaagt voor mensen om gebruik te maken van regelingen, dus in dit voor dit geval ook voor mondzorg. Bovendien zijn er al positieve resultaten bekend, zoals in de collegebrief benoemd staan. Daarnaast heeft de armoedeval met veel meer zaken te maken. Het is één regeling binnen een heel groot web en uiteindelijk is het, zoals de Partij voor de Dieren ook al heeft benoemd, het belangrijkste dat het Rijk zorgt voor een fatsoenlijk inkomen. 00:34:55

Mevrouw Middelhuis (GroenLinks): GroenLinks ziet dat deze motie vooral uitgaat van wantrouwen. Volgens mij is het duidelijk dat er inwoners zijn die geld tekort hebben voor mondzorg, terwijl slechte mondzorg veel effect heeft op de gezondheid en zelfverzekerdheid van mensen. Voor GroenLinks is het duidelijk dat deze proef voortgezet moet worden. Dank. 00:35:18

Voorzitter: Stadspartij en daarna het CDA. 00:35:22

Mevrouw Menger (Stadspartij 100% voor Groningen): Dank u wel, Voorzitter. Mijn fractie heeft best veel opgetrokken met de SP, juist om deze proef plaats te laten vinden. Wij vinden mondzorg ontzettend belangrijk. We hebben geconcludeerd dat veel mensen daar geen gebruik van maken, juist vanwege te weinig inkomen of te dure rekeningen et cetera. Als jouw mondzorg niet optimaal is, dan heeft dat direct gevolgen voor je algehele gezondheid. Wat ons betreft, is het een goede proef en uit de collegebrief blijkt dat er sprake is van een soort van evaluatie, waar wij genoegen mee nemen. Wij zullen tegen de motie stemmen. Dank u wel. 00:36:10

Voorzitter: Het CDA en daarna de Partij van de Arbeid. 00:36:14

De heer De Haan (CDA): Het CDA kan hier vrij kort over zijn. Wij zijn enthousiast over de proef en dat zijn wij totaal niet over de motie van de VVD. Er gaat een wereldbeeld achter schuil, dat wij totaal niet delen. De gedachte dat mensen niet gaan werken, doordat ze aanspraak maken op deze regeling, slaat wat ons betreft 10

nergens op. Het is een 'arme-mensen-deugen-niet-motie' met een asociale ondertoon. Het staat los van de realiteit waar veel Groningse gezinnen mee te maken hebben. 00:36:41

Voorzitter: De Partij van de Arbeid. 00:36:43

Mevrouw Huitema (PvdA): Nu, ik kom nu ineens genuanceerd over. Dat is prima. Ik wilde zeggen, in de brief van het college staan genoeg voorbeelden van wat een succes deze mondproef kan zijn. Echter, omdat volgens de VVD het niet volledig te meten is, wat betreft de armoedeval, moet de proef dan worden gestopt. Ik ben het oneens met die motie en ik vind het ook vervelend, dus we zijn tegen. 00:37:07

Voorzitter: Een interruptie van de VVD. 00:37:11

Mevrouw Akkerman (VVD): Ik zou graag mijn eigen termijn doen. 00:37:14

Voorzitter: Oké, dat mag ook. 00:37:15

Mevrouw Akkerman (VVD): Mooi. 00:37:16

Voorzitter: Dan bent u, dan de PVV en daarna ChristenUnie en D66. 00:37:23

Mevrouw Akkerman (VVD): Dank u. Het is misschien goed om het iets toe te lichten. Ik heb namelijk helemaal nergens gezegd dat wij de proef per se niet zouden willen. Wij willen die armoedeval beoordelen en we willen inzicht in de effecten van zo een proef - er zijn natuurlijk meer proeven - op die armoedeval. Ik werd in de vorige vergadering ook al enigszins onbegrijpend aangekeken. Vorige week kwam er een voorbeeld op tv, wat bijna niemand gemist heeft, van een stel in de bijstand met drie kinderen. Zij hebben netto € 3.100 te besteden. Toen dacht ik: laat ik eens gaan berekenen, wat het betekent als één van die twee mensen gaat werken en meer dan 120% van het minimum verdient, omdat we dan alle minimaregelingen laten vervallen. Dan hebben ze € 3.300, dus dan hebben ze € 164 meer per maand... 00:38:08

Voorzitter: U heeft een interruptie van de Partij van de Arbeid. 00:38:12

Mevrouw Huitema (PvdA): Is de VVD op de hoogte dat wat u nu noemt een uitzonderlijk geval is? 00:38:18

Voorzitter: De VVD en daarna heeft u nog een interruptie. 00:38:22

Mevrouw Akkerman (VVD): Ieder geval is uitzonderlijk. Ik heb al vaker geprobeerd om mooie overzichten te maken, maar we hebben hier natuurlijk 230.000 inwoners met allemaal hun eigen inkomensplaatjes, dus daarmee is ieder geval uniek. Het is 11

even als voorbeeld. Het is niet dat iemand bewust op de bank zit en morgen bij zijn nieuwe baan gaat beginnen en denkt: o jee, ik heb kiespijn, dus laat ik de rekenmachine erbij pakken en ik ga niet. Het is een voorbeeld dat wij met zijn alleen een systeem hebben gemaakt wat niet activeert om te gaan werken, want met dit verschil kun je niet eens de reiskosten betalen om op je werk te komen. 00:38:52

Voorzitter: U heeft nog een interruptie. Partij voor de Dieren. 00:38:54

Mevrouw Bosma (Partij voor de Dieren): Dank u, Voorzitter. Ik vraag me af wat het zegt over de politieke motivatie of de politieke ideologie van de VVD, als jij je hier zorgen maakt over een paar euro meer of minder van mensen die in de bijstand zitten. In plaats van al die rijke mensen, waarbij het geld over de plinten klotst en wat wij veel beter duurzaam kunnen inzetten, kiest u er voor om mensen mondzorg af te nemen of dat extra te laten onderzoeken. Ik vind het echt ongelooflijk dat dit de motivatie geeft om hier te gaan zitten. 00:39:22

Voorzitter: VVD. 00:39:24

Mevrouw Akkerman (VVD): Voorzitter, ik vind het vervelend worden dat er steeds gezegd wordt dat wij mensen hun mondzorg zouden willen afpakken. Dat hebben wij namelijk helemaal niet gezegd. Wij willen graag inzicht in die armoedeval en wat dit soort regelingen daarvoor betekenen. Juist, omdat wij willen dat mensen perspectief hebben en dat het stimuleert om te gaan werken, zodat mensen voor de rest van hun leven nooit meer zorgen hoeven te hebben over hun mondzorg. Dat inzicht wordt niet gedeeld en dat gaan we niet krijgen, dus dan zeggen we, we weten de effecten niet van wat we aan het doen zijn. Als we die effecten niet kennen, dan kunnen we het beter niet doen. Wij doen graag alleen dingen waarvan we de effecten wel kennen. 00:39:58

Voorzitter: U heeft nog twee interrupties en die bundel ik. De SP en daarna de Partij van de Arbeid. 00:40:04

De heer Brandenbarg (SP): Voorzitter, laat ik het met de VVD eens zijn dat werken niet loont. Er zijn namelijk heel veel mensen die twee baantjes hebben, niet kunnen rondkomen en aanspraak moeten doen op dit soort regelingen in onze gemeente. Zou het niet beter zijn als de VVD zich ook hard zou maken voor een fatsoenlijk minimumloon en voor het afromen van winsten. Winsten van die bedrijven die mensen uitbuiten, zodat je twee baantjes nodig hebt om rond te komen en dan nog een beroep op dit soort regelingen moet doen. Kunt u niet beter daar uw energie op richten in plaats van dit soort dingen proberen af te pakken? 00:40:34

Voorzitter: De andere interruptie gaat niet door. De VVD. 00:40:37

Mevrouw Akkerman (VVD): Wij richten onze energie graag op wat wij hier lokaal kunnen doen, wat de effecten zijn van wat we lokaal voorstellen en wat we met zijn 12

allen bedenken. Dat is waar wij ons op richten. In zijn algemeenheid vinden we dat werken moet lonen. 00:40:53

Voorzitter: Dan heeft u nog één interruptie van de Partij van de Arbeid en dan was dat ook uw eerste termijn. Partij van de Arbeid en dan kom ik bij de PVV. 00:41:01

Mevrouw Huitema (PvdA): Ik ging nog even aan over dat de VVD zich alleen op lokaal wil richten. Daarover wilde ik nog een opmerking maken. Lokaal vindt de VVD het dus een goed idee dat men zich moet weerhouden om bepaalde dingen in het leven te doen, omdat wij niet voor de mondzorg moeten zijn. 00:41:15

Voorzitter: VVD. 00:41:17

Mevrouw Akkerman (VVD): Ik zou nog een keer willen herhalen, dat wij dat nooit gezegd hebben. Wij willen graag het effect van dit soort regelingen en proeven goed inzichtelijk hebben om te kunnen beslissen hoe we daarmee verder gaan. Dank. 00:41:27

Voorzitter: Dat was de eerste termijn van de VVD. Dan ga ik nu naar de PVV, dan naar de ChristenUnie en dan naar D66. 00:41:34

Mevrouw Blauw (PVV): Dank u, Voorzitter. Ik wil de VVD bedanken voor dit initiatief. Ik snap de VVD helemaal, want de PVV zit er ook zo in. Dit is namelijk aan de hand in Nederland, het socialistische systeem, ook hier in de raad. Uit eerste hand heb ik gehoord dat er veel misbruik wordt gemaakt van mondzorg, ook door nieuwkomers, waar hardwerkende mensen voor opdraaien. 00:41:54

Voorzitter: Even een punt, want u krijgt een interruptie van de SP. 00:41:58

De heer Brandenbarg (SP): Voorzitter, nu breekt mijn klomp. De PVV zegt in verkiezingstijd, mondzorg hoort in het basispakket en iedereen zou aanspraak mogen doen op mondzorg. Dat levert de PVV niet in het kabinet. Dat verbaast niemand, want ze leveren niets in dit kabinet. Echter, dan heeft de gemeente Groningen een regeling om, dat wat u niet voor elkaar krijgt, op te lossen en dan zegt de PVV dat ze dat een slecht idee vinden. Kunt u alsjeblieft dat eens uitleggen aan al die Groningers die dit nodig hebben en op uw partij hebben gestemd in de hoop dat u tandzorg in het basispakket zou terugbrengen? 00:42:32

Voorzitter: PVV. 00:42:33

Mevrouw Blauw (PVV): Als u wat meer geduld had, meneer van de SP, dan had ik precies kunnen uitleggen wat u net gevraagd heeft. Ik heb uit eerste hand dat er veel misbruik wordt gemaakt van mondzorg, ook door nieuwkomers, waar hardwerkende mensen voor opdraaien. Wat voor ons belangrijk is en dat geldt voor meer van dat 13

soort toeslagen en tegemoetkomingen - de SP is nogal van het afhankelijk maken van de overheid - is hoe gaan we om met mensen die niet willen werken, maar wel kunnen profiteren van dit soort zorgfaciliteiten? Dat is natuurlijk onrecht voor mensen die hard werken en drie banen hebben en dus de mensen moeten onderhouden die niet willen werken. Zij vallen net buiten de boot en moeten overal voor opdraaien. Daar kunnen wij niet in meegaan, dus willen wij deze proef voor mondzorg helemaal niet. 00:43:17

Voorzitter: ChristenUnie. 00:43:22

De heer Rebergen (ChristenUnie): Dank u wel, Voorzitter. Soms is het hoe meer vragen je stelt, hoe meer podium je geeft, dus vandaar dat ik nog geen interrupties heb gedaan. In de brief is aangegeven wat de voordelen zijn van deze regeling. Wij zijn blij dat we met incidentele middelen deze regeling kunnen voortzetten in 2025 en dat het college gaat kijken wat we daarna kunnen voortzetten met de beschikbare middelen. Als we kijken naar het aan het werk gaan, waar het net ook over ging, dan is aan het werk gaan niet alleen dat het meer moet lonen. Het draagt bij aan het welzijn van een persoon, als je aan het werk gaat, als je vrijwilligerswerk verricht of wat dan ook. Ook dat is voor ons dus niet per se een obstakel. Om de punten die in de motie worden aangegeven allemaal neer te leggen op zo een kleine regeling gaat ons veel te ver. Wij zijn tegen de motie. 00:44:16

Voorzitter: Dan ga ik nu naar D66. 00:44:19

Mevrouw Gietema (D66): Dank, Voorzitter. We hebben het debat al gevoerd en het wordt hier lichtjes overgedaan. Iedereen moet gewoon naar de tandarts kunnen gaan en het is niet acceptabel dat steeds meer mensen financiële drempels ervaren om daar naartoe te gaan, waardoor die impact op gezondheid alleen maar erger wordt. Dit schaadt het hele lichaam, het meedoen in de samenleving en het maakt ook de zorgkosten veel hoger. Mijn partij was ook kritisch over de voortzetting van de pilot, omdat wij willen dat niet alleen de mensen in Groningen allemaal naar de tandarts kunnen gaan, maar alle mensen in Nederland. 00:44:55

Mevrouw Gietema (D66): Het is nu een mooi momentum, omdat het kabinet is gevallen, om in ieder geval met alle partijen dit in onze landelijke verkiezingsprogramma's te kunnen zetten. Daarnaast sluit ik me aan bij alle voordelen die dit heeft. Het valt me wel op dat dit nu van incidentele middelen wordt bekostigd. Het lijkt een kleine regeling, maar het is wel een open eind, want steeds meer mensen gaan de regeling vinden. Op een gegeven moet je wel iedereen de kans geven om die controle door de gemeente te laten betalen. Wij zeggen, doe de evaluatie. Die gaan we later dit jaar bespreken en dan moeten we goed afwegen of daar een goed financieel plan onder ligt, want we kunnen niet alles betalen als gemeente. We krijgen hier geen middelen voor, dus als we dit willen, moeten we ook kijken naar wat we misschien niet meer willen, want we moeten keuzen maken.

14

00:45:41

Mevrouw Gietema (D66): Tot slot, voor iedereen onder de achttien geldt al dat tandzorg gratis is. In het debat eind dit jaar wil ik graag het gesprek aangaan om te kijken hoe we als gemeente ons vooral daarop kunnen richten in samenwerking met bijvoorbeeld de GGD. Wij zullen tegen beide moties stemmen en kijken uit naar de evaluatie later dit jaar om een diepgaander gesprek hierover te voeren. 00:46:01

Voorzitter: Dank u. De SP. 00:46:03

De heer Brandenbarg (SP): Dank u, Voorzitter. De SP vindt principieel dat je geen samenleving moet willen, waarin je aan het gebit van iemand kunt zien hoe dik diens portemonnee is. Je moet geen samenleving willen, waarin mensen uit angst voor kosten geen controles bij de tandarts doen en dus ook hun kinderen niet in aanraking brengen met regulier naar de tandarts gaan. Dat vinden wij principieel. Wij vinden ook niet dat dit afhankelijk zou moeten zijn van of je een baan aanneemt, de sollicitatiekansen verbeteren of dat je al dan niet bang bent voor een armoedeval. Wij hebben niet het mensbeeld dat mensen op de bank zitten te calculeren, zal ik wel of niet solliciteren, want misschien verlies ik dan wel mijn tandartsregeling bij de gemeente Groningen. Voorzitter, dat is een cynisch mensbeeld en dat hebben wij niet. 00:46:55

Voorzitter: U heeft een interruptie van de VVD. 00:46:58

Mevrouw Akkerman (VVD): Heeft de SP gehoord dat wij dat voorbeeld juist net letterlijk noemde als iets wat wij ook niet denken? 00:47:04

De heer Brandenbarg (SP): Ja, maar u dient wel een motie in om dat te onderzoeken en maakt dat zelfs voorwaardelijk aan het voortzetten van een proef. U kunt zeggen dat u het niet heeft, maar de VVD heeft dat mensbeeld wel degelijk, want anders zou ze niet met deze voorwaardelijkheid in hun motie komen. Dan, Voorzitter, ik heb dit al eerder gezegd, het is volstrekt van de zotte dat je als gemeente dit rampenbeleid van het Rijk - niet van deze coalitie alleen, maar van coalitie op coalitie op coalitie - die de tandzorg uit de basiszorg heeft gehaald, aan het repareren bent met armoedemiddelen. We zouden dat geld echt beter kunnen besteden, maar dit moet nu eenmaal. Ik vind het nogmaals volstrekt onbegrijpelijk dat partijen, die hier roepen dat het minimumloon omhoog moet en hier roepen dat werken moet lonen, daar de afgelopen jaren in de kabinetten niet voor hebben gezorgd. Partijen die landelijk roepen dat mondzorg in het basispakket komt, stellen zich hier negatief tegen deze regeling op met argumenten dat er misbruik van wordt gemaakt door nieuwkomers. Dat blijkt totaal niet uit de evaluatie die we hier nu voor hebben liggen. U bent echt inwoners een rad voor ogen aan het draaien en u moet u zich gaan schamen, Voorzitter. U niet, Voorzitter, maar die partijen die dat doen. 00:48:29

Voorzitter: Dank u wel dat u dat er even bij zegt. De Partij voor de Dieren en dan Groep Staijen. 15

00:48:37

Mevrouw Bosma (Partij voor de Dieren): Dank u. Voorzitter. Is de SP bereid om volgend jaar samen met de Partij voor de Dieren met een voorstel te komen om dit structureel te financieren? 00:48:43

De heer Brandenbarg (SP): Dat zijn wij altijd, Voorzitter. 00:48:47

Voorzitter: Groep Staijen. 00:48:49

De heer Staijen (Groep Staijen): Voor woordvoering, Voorzitter. Iedereen behoort recht te hebben op een goede mondzorg, jong en oud. Het zou heel veel beter zijn, als dit gewoon weer in het basispakket zou zitten. Het heeft er heel vroeger ingezeten, maar nu niet meer. Ik vind het een mooie zaak dat de gemeente in staat is om dit in elk geval voor de minima op te lossen en te betalen. We geven ook heel veel geld uit aan veel minder goede zaken. Dat er misschien hier en daar misbruik gemaakt wordt van de regeling, ongetwijfeld. Van alle regelingen die zijn, wordt wel eens misbruik gemaakt. Echter, als ergens misbruik van wordt gemaakt, is het niet de bedoeling dat je de regeling moet stoppen, maar dan moet je de controle verstevigen. Ik zal tegen beide moties stemmen. 00:49:39

Voorzitter: Nog anderen? Nee, dan ga ik voor een reactie naar het college. Wethouder Eikenaar. 00:49:47

De heer Eikenaar: Dank u, Voorzitter. Mondzorg en werk. Natuurlijk is het prachtig als mensen aan het werk gaan en als deze regeling daaraan bij kan dragen, is dat ook hartstikke mooi. Volgens mij begint het echter ergens anders, namelijk bij de waardigheid van mensen. Het feit dat je, zoals enkelen van u ook al zeiden, aan iemands gebit kan zien wat het inkomen is en tot welke sociale klasse iemand behoort, is volgens mij voor onze samenleving niet acceptabel. Als mondzorg ervoor kan zorgen dat je die waardigheid terugvindt en die waardigheid ervoor kan zorgen dat je stappen in je leven kunt zetten, dan is dat natuurlijk hartstikke mooi meegenomen, maar het begint wel bij die waardigheid. Alles wat er op volgt, is prachtig, maar dat is niet waar het mee begint. 00:50:36

De heer Eikenaar: Dan de motie over het onderzoek. Er staan een aantal zaken in, waarvan ik denk, dat zijn open deuren. Natuurlijk gaan we kijken of er sprake is van armoedeval. Overigens wil ik dat onmiddellijk nuanceren, want met deze regeling krijgen mensen tot 120% van het sociaal minimum 100% vergoed en daarboven krijg je 35%. De regeling gaat dus verder dan alleen maar mensen die leven van tot 120% van het sociaal minimum. Het gaat met name ook om werkende armen. 00:51:13

De heer Eikenaar: Dan het effect op weer gaan solliciteren. Ik zei daarnet al, het begint met die vaardigheid. Overigens zijn er landelijk wel degelijk wetenschappelijke onderzoeken naar wat het hebben van een beter gebit voor effect heeft. De Radboud Universiteit heeft bijvoorbeeld berekend dat het in de basisverzekering brengen van 16

tandzorg ongeveer 1,5 miljard kost en 3 miljard oplevert, dus ergo 1,5 miljard oplevert. Namelijk, mensen maken geen gebruik van de uitkering en van andere zorg, omdat het beter met ze gaat en omdat ze uit een isolement raken. Dat zijn overigens geen kosten, en dat is wel een punt wat hierin staat, die hard te maken zijn op het niveau van onze gemeente. Deze motie gaat uit, dat is de hoofdreden dat ik de motie ga ontraden, van een gedachte dat we dit keihard kunnen maken. Natuurlijk kunnen we alles keihard maken. Als we drie ton uittrekken voor een wetenschappelijk onderzoek, dan kunnen we misschien heel diepgravend onderzoek doen. 00:52:18

De heer Eikenaar: Echter, we gaan een evaluatie doen op het niveau, zoals we altijd doen. We brengen in kaart hoeveel geld het kost, wat de verwachting is, hoe ver het gaat en we brengen ervaringen in kaart. Overigens krijgen we nu al ervaringen. De reactie van mensen, is dat mensen hun waardigheid terugvinden. Mensen zeggen: ik ga weer naar de tandarts, vroeger zag ik af van de controle, omdat ik dacht dat daar een rekening achteraan zou komen en dat durfde ik niet aan, want ik kan de rekening toch niet betalen. Die mensen gaan nu wel naar de tandarts. Ik weet niet wat u precies verstaat onder 'onbedoelde neveneffecten', maar ik zie ze eerlijk gezegd niet. Al met al gaat het college deze motie ontraden. 00:53:12

De heer Eikenaar: Dan de tweede motie. Het is een beetje vreemd, maar die ontraad ik ook - al wordt die misschien ingetrokken of niet, dat zullen we zien - dat mag duidelijk zijn. Tot zover, Voorzitter. 00:53:25

Voorzitter: Dank u wel. VVD. 00:53:28

Mevrouw Akkerman (VVD): Dank u wel, Voorzitter. We hebben bewust in de verzoekpunten niet helemaal heel nauwkeurig omschreven hoe hard je dat moet maken. Ik ben zelf geen wetenschapper, maar denk dat er mensen zijn die daar verstand van hebben. Hoor ik de wethouder een toezegging doen dat hij zegt, natuurlijk kijken we ook naar de effecten van deze regeling op de armoedeval? Heb ik dat goed gehoord? 00:53:50

Voorzitter: Ik kijk of er nog andere dingen zijn in tweede termijn. Nee, is er voldoende over gezegd? Dan ga ik tot slot naar de wethouder. 00:53:58

De heer Eikenaar: Dank u, Voorzitter. Zoals altijd kijken we naar de armoedeval. We hebben onlangs een enorm onderzoek gedaan naar die armoedeval. U heeft dat, neem ik aan, destijds gelezen. Natuurlijk kijken we, als we die evaluatie doen, ook wat het effect is op de armoedeval. Ik geef er wel meteen een nuancering bij, namelijk dat het waarschijnlijk reuze meevalt, omdat deze regeling niet alleen tot 120% van het sociaal minimum is, maar ook daarboven doorloopt. Het antwoord is: die toezegging heeft u. Ik kan u echter ook meteen het inhoudelijke antwoord erbij geven: dat gaat reuze meevallen. 17

00:54:33

Voorzitter: Dank u wel. Dan ga ik nu over tot de stemming over de moties. Ik begin bij motie M 02 'Goede evaluatie mondzorg'. Een stemverklaring van Student en Stad. 00:54:43

De heer Van Schagen (Student en Stad): Dank u wel. Wij vonden het debat al mooi genoeg. We vinden het een goede regeling, dus wij stemmen tegen. Dank u wel. 00:54:52

Voorzitter: Nog anderen een stemverklaring? Nee, dan breng ik nu de motie in stemming. 00:55:07

Voorzitter: Met veertig stemmen tegen en vier stemmen voor is deze motie verworpen. 00:55:14

Voorzitter: Dan breng ik in stemming motie M 03. Wat zegt u? U heeft deze niet ingetrokken. O, sorry, ik had mijn bril niet op. 00:55:35

Voorzitter: Ik breng in stemming motie M 09 'Stoppen proef mondzorg'. 00:55:47

Voorzitter: Met vier stemmen voor en veertig stemmen tegen is ook deze motie verworpen. -

Motie n.a.v. Concept Routekaart OV Groningen 2025-2040

-

M03: OV Goed voor elkaar

-

M04: Belang van goed OV

-

M06: Geen tram in Groningen

00:55:53

Voorzitter: Dan kom ik bij de volgende reeks moties naar aanleiding van een collegebrief. Dat is de collegebrief over de Concept Routekaart OV Groningen 20252040. Dan doen we het weer zo dat iedereen alleen het dictum voorleest, dan eerste termijn et cetera. Ik kijk eerst naar de ChristenUnie voor motie M 03 en M 04. 00:56:17

De heer Dwarshuis (ChristenUnie): Dank u, Voorzitter. Motie drie verzoekt het college: 00:56:22

De heer Dwarshuis (ChristenUnie): Samen met het OV-bureau te onderzoeken of er meer losse kaartjes en dagkaarten kunnen worden ontwikkeld, al dan niet binnen het systeem van OV-Pay; betalen met de pinpas. Daarbij rekening te houden met betaalbaarheid en een toegankelijke manier van aanschaffen. Te richten op de reizen binnen de gemeentegrenzen. Meerkosten in kaart te brengen als die er eventueel zijn. De gemeenteraad daar in het vierde kwartaal over te informeren. 00:56:48

De heer Dwarshuis (ChristenUnie): Motie vier, M 04, is een beruchte 'lobbymotie', zoals ze bij Student en Stad vaak zeggen. Het is de motie 'Belang van goed OV'. Verzoekt het college: 18

00:57:03

De heer Dwarshuis (ChristenUnie): Om zich samen met de provincie en het OVbureau actief in te zetten richting het Rijk om bezuinigingen op het openbaar vervoer tegen te gaan. Hierbij aan te geven dat de schaalsprong in het ov, die noodzakelijk is voor de groei van de regio Groningen, ook bijdraagt aan het oplossen van de woningnood in Nederland. Deze motie onder de aandacht te brengen in relevante overleggen met de inmiddels demissionair staatssecretaris, de provincie en de ovvervoerders. Deze motie is ook ondertekend door de Partij voor het Noorden, de Partij voor de Dieren, de SP, GroenLinks en Groep Staijen. Ik ben vergeten te melden dat wij motie M 03 samen met de SP en met Groep Staijen indienen. 00:57:52

Voorzitter: Dank u wel. Dan kijk ik nu naar motie zes, M 06. VVD. 00:57:56

De heer Heiner (VVD): Dank, Voorzitter. Verzoekt het college: 00:57:59

De heer Heiner (VVD): Af te zien van verdere planvorming, onderzoek, voorbereiding of lobby-activiteiten rond de invoering en aanleg van een tramverbinding in Groningen. 00:58:08

Voorzitter: Dank. Dan kijk ik wie in eerste termijn het woord wil. Partij van de Arbeid. 00:58:15

Mevrouw Pestman (PvdA): Wij willen graag ingaan op de motie van de VVD, want de overwegingen en constateringen in die motie vallen ons bijzonder op. Ten eerste wordt gesteld dat de tram een 19e-eeuws vervoermiddel is en dat we in de 21e eeuw moderne oplossingen nodig hebben. De tram en de auto stammen ongeveer uit dezelfde tijd, dus hoe denkt de VVD dan over de auto? Moeten we die ook wegdoen? Het tweede: de tram is een star systeem en minder goed inpasbaar in een bestaande compacte stad. Voor de informatie van de VVD, mijn moeder herinnert zich nog dat in deze stad een tram reed, dus hoezo? Als je kijkt naar de Zuid-Franse stad Nice, daar hadden ze ook a een tram tot 1953 meen ik. In 2007 hebben ze opnieuw tramlijnen geopend en het bevalt ze daar uitstekend. Het is schoon, makkelijk en goed vervoer. De toeristen zijn er ook blij mee. Deze motie snappen wij absoluut niet en zullen we zeker niet steunen. 00:59:24

Voorzitter: Dank u. Anderen nog in eerste termijn? Ik zie de VVD en dan de ChristenUnie. 00:59:30

De heer Heiner (VVD): Dank u, Voorzitter. Zal ik ook op de andere moties ingaan en op de woorden van mevrouw Pestman? De auto is natuurlijk nooit weg geweest. De tram wel en dat is precies het verschil tussen de auto en de tram. Plus dat de auto natuurlijk doorontwikkeld is. Inmiddels hebben we elektrische auto's in plaats van alleen maar benzine- en dieselauto's. 00:59:49

Voorzitter: U heeft een interruptie van de Partij van de Arbeid. 19

00:59:52

Mevrouw Pestman (PvdA): Als we het hebben over doorontwikkelen; de tram was geloof ik eerst een paardentram, toen een stoomtram en nu een elektrische tram. Ik vind het argument niet heel sterk. 01:00:02

Voorzitter: VVD. 01:00:03

De heer Heiner (VVD): Voorzitter, en toen ging de tram weg. Toen was de tram weg en dat is precies waarom het een ouderwets vervoermiddel is. Toen de moeder van mevrouw Pestman die tram zag rijden, was het nog een stuk minder druk in de stad en dat is precies waarom het in de compacte stad van nu niet past. 01:00:21

Voorzitter: De Partij van de Arbeid. 01:00:23

Mevrouw Pestman (PvdA): In Nice wonen aanzienlijk meer mensen dan in Groningen en daar past het ook. Het heeft enige problemen opgeleverd tijdens de aanleg, dat levert wat overlast op, en iedereen springt nu een gat in de lucht. De tram is nooit weg geweest. De tram heeft altijd wel ergens ter wereld gereden, dus ook dat argument klopt niet. 01:00:42

Voorzitter: VVD en daarna heeft u nog een interruptie van Student en Stad. 01:00:45

De heer Heiner (VVD): Voorzitter, de tram is weggegaan uit Groningen. Plus dat het een mooi voorbeeld is van Nice, maar jammer dat u dat niet in het meningsvormende debat genoemd heeft, want dan had ik me kunnen verdiepen in de situatie in Nice. Nu is dat te kort dag. 01:00:59

Voorzitter: Student en Stad. 01:01:00

De heer Vermerris (Student en Stad): Voorzitter, dank u wel. De VVD heeft het over een compacte stad, maar als u wel eens op het Zuiderdiep bent, dan ziet u natuurlijk ook de rijen van bussen. Een tram heeft veel meer capaciteit dan de bussen, ongeveer 2 à 3 keer zo veel. Ziet u ook het capaciteitsvoordeel van deze tram in plaats van de bussen die op de weg rijden? 01:01:19

Voorzitter: VVD. 01:01:19

De heer Heiner (VVD): Voorzitter, het grote voordeel van een bus is dat je die veel flexibeler kunt inzetten, want daar heb je geen spoorlijn voor nodig. Op het moment dat je een bus toch een andere route wil laten rijden, dan kun je dat heel makkelijk aanpassen. Dat is met een tram veel ingewikkelder. We hebben in vorige onderzoeken één, twee of drie tracés onderzocht door de stad, dus dat maakt het veel minder flexibel dan bijvoorbeeld een bus. 20

01:01:42

Voorzitter: U heeft nog een interruptie van GroenLinks. 01:01:44

De heer Leemhuis (GroenLinks): Dat is los van alle andere punten over de voordelen van de tram en deze rare motie van de VVD wel een beetje een raar punt. De heer Heiner weet namelijk donders goed dat de dynamo's van deze stad, die veel mensen trekken, juist redelijk constant op dezelfde plekken zijn en daar gaat het om. Is de VVD het niet eens met dat je juist grote hoeveelheden mensen van dynamo naar dynamo en van station naar brandpunten in de stad wilt brengen? Is een tram niet juist hyperefficiënt, omdat die grote hoeveelheden mensen kan vervoeren tegen veel minder kosten. 01:02:20

Voorzitter: Daarna heeft u nog een interruptie van de ChristenUnie, maar ik zal u eerst antwoord laten geven. 01:02:25

De heer Heiner (VVD): Voorzitter, daar ben ik het niet mee eens. Daarnaast zijn we natuurlijk een fietsstad. Op het moment dat we die tram daar laten rijden, is er minder plek voor de fiets die u volgens mij ook heel graag wilt. 01:02:36

Voorzitter: ChristenUnie. 01:02:38

De heer Dwarshuis (ChristenUnie): Dank u, Voorzitter. De VVD laat zich voorstaan op de flexibiliteit van de bus. Echter, we kennen allemaal de bushaltes die op plekken staan waar geen bussen meer rijden of bushaltes die zelfs worden aangelegd in deze stad waar geen bussen rijden. Zo flexibel is dat dus blijkbaar niet. Mijn vraag aan de VVD. We hebben een compacte stad. Daarin hebben auto's een plek, fietsen een plek en de bus heeft nu een plek. De tram had een plek. Moeten we niet met zijn allen in de toekomst breed onderzoeken wat het beste is voor onze stad om onze inwoners de beste manier van vervoer te geven en het niet bij voorbaat al uitsluiten? 01:03:15

Voorzitter: Er is nog een interruptie van de Partij voor het Noorden. Vindt u het goed als ik dat gelijk doe? Dan kunt u daarna uw eerste termijn afmaken. Partij voor het Noorden. Sorry, Stadspartij. Excuus. 01:03:25

De heer Moerkerk (Stadspartij 100% voor Groningen): Dank u wel, Voorzitter. Deze motie werpt bij ons wat vragen op. Wij zijn in het verleden als Stadspartij tegen de tram geweest die dwars door de stad liep. Dat zijn we nog steeds, maar kijken naar systemen die misschien in de toekomst de stad goed kunnen bedienen. Denk aan Suikerzijde richting Zernike en dat soort trajecten. Wij willen graag open staan om daarover na te blijven denken in de toekomst. De stad groeit, dus waarom zouden we de deur helemaal dichtgooien voor iets als een tram? Dat maakt het lastig, want het is een breuk met ons verleden, maar we zouden de motie graag wat meer toegespitst willen zien op wat is eigenlijk een tram. 21

01:04:03

De heer Moerkerk (Stadspartij 100% voor Groningen): Ja, daar gaan we weer, maar bijvoorbeeld een trein van Zernike naar de Suiker. Ja, ik vind het meer een trein misschien en niet een tram. Het zit in de definitie, waardoor we moeite hebben om deze motie uiteindelijk te steunen. 01:04:18

Voorzitter: Wordt het dan stoom of paard en wagen? De VVD. 01:04:22

De heer Heiner (VVD): Dank, Voorzitter. Mooie filosofische vragen. Wat is een tram? Misschien dat we dat onder het genot van een borrel nog eens verder kunnen uitdiepen. Iets meer dan tien jaar geleden zijn we gestopt met het onderzoek naar de tram. Het heeft ons € 40 miljoen gekost. Volgens mij moeten we dat hele circus niet nog een keer over gaan doen en dat is de reden dat wij deze motie indienen. 01:04:44

De heer Heiner (VVD): Dan nog als extra reactie op de ChristenUnie. Wij zijn zeker geen voorstander van bushaltes zonder dat daar een bus stopt, maar het plaatsen van een bushokje is een stuk makkelijker dan het aanleggen van een tramlijn of een tramhalte maken. 01:04:59

Voorzitter: Dat was het? 01:05:00

De heer Heiner (VVD): Dan wil ik nog kort reageren op de andere twee moties. Bij de eerste motie zijn wij erg benieuwd naar de kosten - misschien dat de ChristenUnie daar even op kan reageren - van kaartjes in de bus kopen en of het praktisch mogelijk is. De tweede motie is een 'oproepmotie', daar zijn wij in de basis geen voorstander van. Wij hopen dat het demissionaire kabinet andere keuzen maakt dan het vorige zittende kabinet met de PVV. We zijn blij dat er geen PVVbewindspersoon meer over deze portefeuille gaat, maar een VVD-bewindspersoon. We hopen dat naast een goed oog voor een goed wegennetwerk er ook meer oog komt voor een goed ov-netwerk, want mensen gaan met het ov naar hun werk. 01:05:49

Voorzitter: ChristenUnie in eerste termijn. 01:06:22

De heer Dwarshuis (ChristenUnie): Dank u, Voorzitter. Vorige week spraken we over die toekomst van het ov en konden we wensen en bedenkingen daarbij aangeven. De ChristenUnie steunt die plannen richting 2040. Het OV-bureau heeft goed op een rij gezet hoe wij het ov kunnen uitbreiden richting de toekomst en hoe noodzakelijk dat is. De wethouder heeft dat ook een aantal keren benoemd. We zien breed in deze raad dat ov een oplossing moet zijn voor de toekomst om naast fietsen en de auto ons te kunnen vervoeren in deze stad en zeker buiten deze stad. Ov is van groot belang voor onze groeiende gemeente, voor de bereikbaarheid van onze dorpen, voor het dagelijks vervoer naar school of voor een dagje naar de stad. We weten dat hoe vaker de bus rijdt, hoe makkelijker en fijner dat wordt voor de gebruikers en hoe vaker je de bus pakt of dat als een optie ziet. 22

01:07:13

De heer Dwarshuis (ChristenUnie): Meer bussen laten rijden en investeren in het ov betekent ook minstens gelijkblijvende budgetten, maar eigenlijk meer geld naar ov. We weten allemaal dat het meeste geld van het Rijk moet komen en we weten ook dat het Rijk weer niet thuis heeft gegeven. Er is woningnood in Nederland. We moeten investeren in woningbouw en investeren in de bijbehorende bereikbaarheid, maar het Rijk geeft niet thuis. Zo blijven ook de files in stand. Gisteren is het kabinet gevallen, dus er gaat misschien na de verkiezingen een andere wind waaien of misschien zelfs al met de nieuwe VVD-minister en staatssecretaris, zoals meneer Heiner zei. Goed, ik heb er nog niet direct alle vertrouwen in, want de afgelopen elf maanden zijn die veranderingen er ook niet gekomen. 01:08:02

De heer Dwarshuis (ChristenUnie): Bezuinigen op het ov is wat ons betreft onverantwoord en daarom dienen wij met de Partij voor de Dieren, SP, GroenLinks, Partij voor het Noorden en Groep Staijen de motie 'Belang van goed OV' in. Voorzitter, het is voor de ChristenUnie belangrijk dat we goed ov toegankelijk maken voor iedereen. Betaalbaar en makkelijk zodat je, als je niet zo vaak met het ov gaat, ook weet wat een ritje kost, waar je het kaartje kunt krijgen en dat makkelijk aan kunt schaffen. 01:08:31

Voorzitter: Er is een interruptie van D66. 01:08:34

De heer Rustebiel (D66): Dank, Voorzitter. Dank voor uw voorstel, heer Dwarshuis. Zou het niet buitengewoon teleurstellend zijn als provincie, gemeente en het OVbureau niet allang hadden laten weten dat ze niet enthousiast zijn over deze bezuinigingen? Of heeft u geluiden gehoord dat ze dat tot nu toe helemaal niet hebben laten horen? 01:08:49

Voorzitter: ChristenUnie. 01:08:50

De heer Dwarshuis (ChristenUnie): Dank u, Voorzitter. Nee, dat hebben ze vast laten horen en dat is ook hun werk. Daar heb ik alle vertrouwen in, maar ik denk dat het goed is dat wij ons als gemeenteraad hierover uitspreken en aan ons college laten zien dat wij hier volmondig achter staan dat we het niet op deze manier gaan doen. Volgens mij hebben we het vorige week ook met elkaar gehad over dat we de routekaart bij deze grote aangekondigde bezuinigingen, als die doorgaan, misschien wel in de prullenbak kunnen gooien en dat ben ik niet van plan. 01:09:19

Voorzitter: U heeft nog twee interrupties. Eerst de Stadspartij en daarna het CDA. 01:09:23

De heer Moerkerk (Stadspartij 100% voor Groningen): Dank u wel, Voorzitter. Uw voorstel om weer kaartjes in te voeren vinden we in de basis een sympathiek voorstel. We moeten ervoor zorgen dat mensen, die niet zo vaardig zijn op het digitale vlak, niet daarom het openbaar vervoer niet nemen. Is het niet verstandiger om juist meer te investeren in digitale vaardigheden aanleren? Dat we daar juist onze 23