01-06-2022 verslag gemeenteraad 16.30 uur - Topweer.pdf

Voorzitter: Dank u zeer. Nog anderen? D66. 01:42:59

D66: Voorzitter. Mede namens mijn collega Maria Martinez Doubiani die het kruid voor haar maidenspeech nog even drooghoudt, zijn wij zeer verheugd dat deze motie raadsbreed wordt ingediend. Hiermee erkennen we als raad dat seksuele intimidatie een maatschappelijk probleem is dat nog veel meer aangepakt moet worden. We zien deze motie dan ook als een eerste stap in de goede richting van het voorkomen van seksuele intimidatie, want, voorzitter, seksuele intimidatie is niet normaal en echt niet oké. Overigens daar waar de motie een concrete rol ziet voor de horeca, zijn wij ervan overtuigd dat seksuele intimidatie aanpakken verder gaat dan de horeca. Daarom lijkt het ons gewenst dat het college komt met een integraal plan waarin rekening wordt gehouden met de volledige context waarbinnen seksuele intimidatie plaatsvindt en daarbij verschillende maatschappelijke partners, waaronder het onderwijs, betrek. Dank u wel.

20

Verslag Gemeenteraad 1-6-2022 01:43:47

Voorzitter: VVD. 01:43:49

Mevrouw Jacobs: Dank u wel, voorzitter. Ook wij zijn blij dat deze motie wordt ingediend en wij zouden in ieder geval ook willen dat Veilig uitgaan in Groningen voorop staat. Zoals GroenLinks zegt, dat prettig uitgaan, dat gun ik ook iedereen, maar er zijn natuurlijk factoren waar wij in ieder geval geen invloed op hebben. Je zult maar door je partner gedumpt worden, bijvoorbeeld. Dan zal het geen prettig uitgaan zijn, maar dan kan het nog steeds veilig zijn. Dus wat dat betreft is dat in ieder geval onze strekking. Wij zouden wel graag een antwoord willen hebben van de portefeuillehouder of hij ook nog vindt dat er nader onderzoek gedaan moet worden of dat wij al heel veel gegevens hebben en dat we een integraal plan kunnen maken waar D66 om vraagt, om intimidatie en seksuele intimidatie tot een minimum te beperken en het liefst uit te bannen. 01:44:38

Voorzitter: De SP. 01:44:38

De heer Dijk: Dank, voorzitter. Kortom, onze maatschappij is natuurlijk verheven van structureel geweld en intimidatie tegen velerlei groepen in onze samenleving. Dat zien we ook in Groningen helaas en als we dat met elkaar constateren, dan is het ook aan een gemeente om daar actie op te ondernemen. Ik deel de opvatting dat dit een eerste stap is, maar dat het natuurlijk om veel bredere vormen van niet alleen seksuele intimidatie en discriminatie gaat, maar dat we daar nog veel meer aan moeten doen in de gemeente. 01:45:09

Voorzitter: Nog andere fracties? Nee. Het is verleidelijk om wethouder Van der Schaaf te laten reageren. Laat ik dan nu toch maar even dat gaan doen. Is er nog meer onderzoek nodig, vraagt de VVD? Strikt genomen niet. Aan de andere kant, het is een kwestie die permanent door ons wordt bijgehouden en gemonitord, dus het is een permanent onderzoek. Het uitgangspunt van het college is natuurlijk dat wij geen intimidatie en ook geen straatintimidatie of overschrijdend gedrag of seksueel overschrijdend gedrag kunnen accepteren in onze gemeente. Dat is wel een onderwerp dat in toenemende mate onze aandacht opeist, waar we ook mee bezig zijn. Dat is ook de reden dat we nu werken aan een nieuw convenant veilig uitgaan en dat convenant is bijna klaar. In dat convenant wordt een paragraaf opgenomen over seksueel overschrijdend gedrag, waarin ook de verantwoordelijkheden van gemeente, politie en horeca zijn benoemd en waaraan ook wordt gewerkt. Dit concept bespreken we aan het eind van deze week met de betrokken partijen. Daarin zal deze motie dus ook nog weer een plek krijgen. De bedoeling van het convenant is dat er concrete afspraken zijn gemaakt tussen gemeente, politie en horeca over het faciliteren van trainingen, het melden van en het acteren op registraties en de samenwerking met de ontwikkelingen van het nachtstadhuis.

Dus alle elementen die in de afgelopen twee jaar voorbij zijn gekomen, die hebben daar ook weer een plek in gekregen. We zijn er niet met het zetten van handtekening onder een stuk papier, maar we gaan er dus actief ook verder mee aan de slag met alle relevante partijen. Dat betekent dus dat er ook een uitvoeringsplan komt op basis van dit convenant, waarbij de trainingen van het horecapersoneel ook onderdeel zijn. We kijken daarbij vanzelfsprekend ook welke stappen 21

Verslag Gemeenteraad 1-6-2022 de horecaondernemer zelf inmiddels al hebben gezet, want die zijn er zelf ook heel erg mee bezig. En dan is de rol van de gemeente een andere, want dan kijken we hoe we daarin kunnen faciliteren en dat doen we dus ook. Dus de trainingen zijn beschikbaar aan de ene kant voor de politie, aan de andere kant voor toezichthouders, maar ook voor medewerkers in horecabedrijven. Dat is een punt van permanente aandacht en onderzoek, en ik hoop dus dat we aanstaande vrijdag met elkaar daar weer een paar stappen in kunnen zetten. Dat betekent voor wat betreft de motie dat we de motie beschouwen als een ondersteuning van het ingezette beleid en dus ook van harte kunnen steunen. Dat was de woordvoering van mijn kant namens het college. Ik kijk naar de fractie van Student en Stad. Gaat uw gang. 01:48:34

Student en Stad: Ook ik ontwijk nog heel even mijn maidenspeech, maar uiteraard stemmen wij voor deze motie. We willen graag nog even het belang van dit onderwerp onderstrepen, want er zijn een aantal landelijke, maar ook regionale ontwikkelingen die een veilig nachtleven onder druk zetten, en deze motie is een kleine stap in de goede richting. Het is heel goed om te horen dat er zo snel ook al op geacteerd gaat worden. Dank je wel, voorzitter. 01:48:59

Voorzitter: Mevrouw Menger. 01:49:02

Mevrouw Menger: Dank u wel, voorzitter. Goed om te horen dat u onze motie zo ondersteund en ook wat u aangeeft te gaan doen en al mee bezig bent om dat in stelling te brengen. Dus ik kan wel zeggen dat wij zeer tevreden zijn. Dank u wel. 01:49:21

Voorzitter: Dank u zeer. Wenst u de motie in stemming te brengen? 01:49:25

Mevrouw Menger: Zeker. 01:49:26

Voorzitter: Zijn er stemverklaringen? We doen echt alles om de tijd maar te rekken. Hij kan nog terug, hij kan nog terug. Geen stemverklaringen? Echt niet? Zeker weten? Oké, dan gaan we over tot stemming. 43 stemmen. 01:50:44

Voorzitter: Ik sluit de stemming. Even dreigde Joren het nog spannend te maken, maar net op tijd werd hij door de heer Bushoff op zijn vestje gespuugd. Dus dat ging weer goed. 43 stemmen uitgebracht, 43 voor. De motie is dus aangenomen.

9. Afscheid wethouder Van der Schaaf 01:51:03

Voorzitter: Dat brengt mij als vanzelf, mooi bruggetje, naar het afscheid van wethouder Van der Schaaf. Het gaat als volgt: ik zal een paar woorden tot hem richten die in deze raad gesproken kunnen worden. Morgen komt het echte vuurwerk natuurlijk, en dan zal de nestor een aantal woorden spreken en waarschijnlijk, hem kennende, zal de wethouder zelf ook nog wel paar woorden willen spreken.

22

Verslag Gemeenteraad 1-6-2022 01:52:02

Voorzitter: Best, Roeland, beste allemaal, er is nog geen nieuw college, maar we nemen wel alvast afscheid van één van de huidige wethouders, en dat is Roeland van der Schaaf. Roeland, je gaat een prachtige nieuwe functie tegemoet als dijkgraaf bij het Waterschap Noorderzijlvest. Morgen is de afscheidsbijeenkomst, maar we nemen nu als raad een beetje afscheid. Roeland, je loopt al een behoorlijke tijd mee in de gemeentepolitiek en dat maakt een terugblik op jouw politieke carrière dan ook een beetje een geschiedenisles, maar dat vind jij als historicus vast niet erg. Voordat je in 2012 wethouder werd, was je raadslid. Zelfs nog voor dat de huidige raadsnestor zijn opwachting in onze raad maakte. Begin 2008 kwam jij tijdelijk in de raad met Jacques Wallage als burgemeester. Vijf burgemeesters heb je uiteindelijk versleten. Nee, meegemaakt, moet ik zeggen. Vervolgens werd je wethouder en je hebt bijna de tien jaar volgemaakt. Je werd geïnstalleerd in oktober 2012, en dat was midden in de raadsperiode. Na de collegecrisis over de trem kwam jij in het nieuwe college met jou partij, Partij van de Arbeid, en ook de VVD, SP, D66 en CDA. Dat college had toen nog anderhalf jaar te gaan. Onderdeel van jouw portefeuille was cultuurverandering.

Cultuurverandering behoorde tot de portefeuille van ieder collegelid in die periode en in het coalitieakkoord werd gerept van ernstige politieke problemen en een vastgelopen politieke cultuur. Er werd meer over elkaar dan met elkaar gesproken. Tien jaar later kunnen we voorzichtig concluderen dat het één en ander behoorlijk is veranderd. Rond de afgelopen raadswisseling konden we regelmatig beluisteren hoe prettig de onderlinge verhoudingen in onze raad en het gemeentebestuur zijn en hoe goed de sfeer is. Als Groningse politiek staan we zeker voor hele grote opgaven de komende tijd, de komende jaren, het komend decennium, maar we praten inmiddels met elkaar en luisteren naar elkaar in het besef van een gezamenlijke verantwoordelijkheid voor de inwoners van deze gemeente. Roeland, die verbetering heeft plaatsgevonden in de jaren dat jij wethouder was, en daar heb jij met jou stijl zeker aan bijgedragen. Je kreeg ook belangrijke andere onderwerpen in je portefeuille. Je was wethouder van monumenten, van grondzaken, de arbeidsmarkt, maar natuurlijk ook van de versterkingsoperatie, wijk- en dorpsvernieuwing, volkshuisvesting en ruimtelijke ordening. Je hebt een grote rol gespeeld bij de grote gebiedsontwikkelingen in Groningen, de Suikerzijde, de stadshavens bij diep Meerstad. Er zijn de afgelopen jaren een recordaantal woningen gebouwd en gebouwd zal het bij blijven worden.

Het is ook hard nodig om de woningnood aan te pakken. We moeten bouwen, bouwen, bouwen zijn jouw woorden. En gemakkelijk was en is het niet. Je noemde het zelfs: "Vechten tegen de bierkaai." En dan de stelling tegen de in jouw ogen doorgeschoten liberalisering en marktwerking van de woningmarkt. Jij ziet juist voor de woningcorporaties een cruciale rol voor betaalbare nieuwbouw, verduurzaming en de energietransitie. De misstanden in de woningmarkt zijn je een doorn in het oog. In de aanpak van de uitwassen heb je successen geboekt met bijvoorbeeld de verhuurdersvergunning en de invoering van de opkoopbescherming en afgelopen week weliswaar met gemengde gevoelens, maar de successen van de pandjesbrigade wat afgelopen zaterdag tot publicatie leiden. Roeland, je heb je geschaard in een goede traditie van volkshuisvesters en ook van sociaaldemocratische volkshuisvesters. Dan denken we in Groningen natuurlijk aan Eltjo Rugge. Hij pakte in de periode voor de oorlog de woningnood in Groningen aan door zelf in de gemeente te gaan bouwen. Zo ontstond bijvoorbeeld de Oosterparkwijk. Er werden krotten vervangen door arbeiderswoningen en er is een straat naar hem vernoemd, maar voordat je denkt dat wij nu 23

Verslag Gemeenteraad 1-6-2022 een straat naar jou gaven vernoemen, u weet allen dat daar iets voor nodig is waarvan we hopen dat het bij Roeland nog zeker 50 jaar duurt. Maar je voelt vast en zeker verwantschap met deze woonwethouder van de SDAP, de voorloper van de Partij van de Arbeid. Op jouw kamer hing ook een schilderij van Eltjo met zijn vrouw Anna, gemaakt door de ploegschilder Jan Altink. Het voornemen is dan ook om elke nieuwe wethouder een portret van jou en Siska op de kamer te laten hangen en de kinderen ook natuurlijk. Praten kun je als de beste Roeland, maar luisteren net zo goed, naar collega's, medewerkers, inwoners en raadsleden. Met de raad zocht je de verbinding en er was wederzijds respect. Misschien helpt het je als wethouder dat je ook eerst in de raad het gezeten. Graag noem ik ook nog je inzet in het aardbevingsdossier. Met de herindeling werd een groot gedeelte van de gemeente Groningen een aardbevingsgebied en jij kreeg de portefeuille versterking en herstel. Daarin stond je naast de inwoners. Inwoners die al zoveel ellende hadden meegemaakt als gevolg van de gaswinning, inwoners die zich in de steek gelaten voelen door hun eigen overheid en jij stond ernaast.

Je zei: "Er zitten scheuren in de huizen, maar er zitten ook scheuren in de mensen." De menselijke drama's raakten je en gaven jou ook de motivatie om dit ingewikkelde dossier, keihard te werken, om het goede te doen voor onze inwoners. Als gemeente hebben we met alle beperkingen hier gelukkig ook wel stappen in gemaakt, maar jij was trouwens ook de eerste om te erkennen dat het bevingsdossier nog veel beter en sneller moet. We hebben het zojuist weer mogen beluisteren. Roeland, je hebt je met hart en ziel voor de gemeente en de inwoners ingezet. U zei gisteren nog in het college: "Ik slaap de laatste week heel slecht." Dat is wel logisch. Je gaat een verandering in, dan is het logisch dat je een klein beetje slechter slaapt. Dat is een menselijke eigenschappen. Je gaat een onbekende weg in. Ook dan is het logisch dat je een beetje slechter slapen, maar jij zei erbij: "Het heeft ook te maken met alles wat hier in de stad gebeurt en met de mensen met wie ik de afgelopen jaren heb mogen werken." Ik denk dat dat een enorm groot compliment is voor onze organisatie en een heel groot compliment voor jezelf ook dat de mensen het jammer vinden dat je vertrekt. Je hebt Groningen mooier en beter gemaakt. Je hebt ook echt het verschil gemaakt en daarvoor wil ik je enorm hartelijk dank. Het woord is aan de nestor 02:01:40

Speaker 19: Roeland, jij kwam in 2008 in de gemeenteraad toen Karen Hazewinkel haar zoon Piet ter wereld bracht en jij verving Karen toen Jacqueline Kinds de raad verliet en zo werd Roeland als voormalig raadslid geïnstalleerd. Roeland was en is rustig en bedeesd. Hij bereidde zijn woordvoeringen goed voor en was betrokken bij bijna alle portefeuilles. Onderwijs en ruimtelijke ordening, volkshuisvesting, maar er zijn echter onderwerpen. Uit ervaringen, anekdotes en recensie blijkt dat die gedegenheid en die rust niet veel veranderd zijn. Je kan wel praten als brugman, maar er komen geen betere woningen als de raad er niet veel meer geld voor beschikbaar stelt. Een gevleugelde uitspraak van één van haar voorgangers en misschien wel de grondlegger van jouw geliefde, rode stad, oud-wethouder Eltjo Rugge, ook al genoemd door onze burgemeester. Rugge vond destijds dat de woningnood het best kon worden bestreden door als gemeente zelf te bouwen. Als rechtschapen sociaaldemocraat vertrek jij op een moment dat Groningen dergelijk sterke bestuurders nodig heeft om bijvoorbeeld de woningnood te bestrijden. Wat dat betreft had je misschien nog wel eventjes wat langer mogen blijven, want dat mits de hoogbouw

24

Verslag Gemeenteraad 1-6-2022 Roeland van der Schaaf een stevige bestuurder is, dat is algemeen bekend. Los van de inhoud uiteraard. Als het gaat om volkshuisvesting zijn er zeker overeenkomsten tussen jou en Rugge, deze grote naam uit de gemeentepolitiek, maar toch, Roeland, er zijn ook wel wat verschillen. Eltjo Rugge riep in navolging van Pieter Jelles Troelstra in de rode week in 1918 de proletarische revolutie uit. Nu weten we dat je ooit als bas gezongen hebt in een Groningse arbeidszangvereniging De Volksstem, opgericht in 1900 als koor van de SDAP, in die tijd van Eltjo Rugge. En dat je met veel overtuiging, rode strijdliederen als het morgenrood, op naar het licht en de socialistenmars ten gehore hebt gebracht. Het uitroepen van de revolutie, zo ver ben je niet gegaan, althans nog niet. Dat kan straks natuurlijk nog als ik klaar ben met spreken. De revolutie van Troelstra is trouwens ook mislukt, net als die van Rugge. Voor de vergissing vanTroelstra, de geschiedenisboekjes in. Eltjo Rugge stond verder bekend als een stug en moeilijk persoon in de omgang. Dat is dus ook wel zeker een verschil, want jij bent niet stug en juist niet moeilijk in de omgaan. Ik citeer wat huidige en voormalige gemeenteraadsleden.

"Socialistische participatie, deze komt overigens niet van mijzelf, ik bedenk wat goed voor je isn een domein georganiseerde bijeenkomst leg ik het uit en zegt het volk oké. Als ik door de stad rij, zie ik een hoogbouw zoals woldringlocaties, et cetera, dan moet ik altijd aan Roeland denken. Over Roeland valt niet heel veel negatiefs te zeggen." Aldus een voormalig VVD-fractievoorzitter die jou heeft leren kennen tijdens jullie studie geschiedenis. Jij was, en dat weten waarschijnlijk weinig mensen nog anarchist en een bewonderaar van Domela Nieuwenhuis. Die jeugdzonde is jouw vergeven door de betreffende fractievoorzitter, want die was in die tijd lid van de CPM. Jullie beiden bij de arbeidzangvereniging De Volksstem waar jullie zongen. Roeland kent de tekst van de internationale van buiten. Dat geldt ook voor het 'Brüder zur Sonne zur Freiheit' van de SPD. Dat hoor jij ook nog uit je hoofd te kunnen zingen. Roeland blijft vrijwel onder alle omstandigheden rustig en beheerst en probeert op de inhoud het debat te voeren. Men heeft jou nooit om je heen zien slaan, behalve misschien bij het de discussie over het Pepergasthuis, maar toen had je ook wel iets voorgelegd wat eigenlijk helemaal niet kon. Sociale huur was het doel der doelen en dan toch van de SP te horen krijgen dat het te weinig was. Ook dat leek je dan weer niet goed te kunnen doen.

Jij werd gedurende de afgelopen jaren steeds groener en groener. Roeland had ook wel iets te bewijzen, want hij vertrouwde slechts een select gezelschap toe dat hij bij de eerste coalitieborrel vertelde dat hij ooit bijna lid was geweest van GroenLinks. Een deel van de vorige oppositie was er echt zeker van, Roeland, als er een moeilijke discussie voor het college werd verwacht, dan stuurden ze Roeland, ook al was het niet zijn portefeuille. Roeland is sterk in zijn mening en zijn eigen gelijk. Zelfs na het dringende advies van de Ombudsman zullen we doorgaan met de onttrekkingsvergunningen. Bouwrecord op bij bouwrecord gevestigd, bouwen, bouwen, bouwen, maar niet de kwaliteit uit het oog verliezen. Dat is een mooie samenvatting, maar Roeland kon er altijd minstens wel 30 zinnen aan wijden. Het schijnt dat Roeland vroeger reed en een fiat Multipla. Ik heb ze opgezocht en ik vind daar wel iets van. Eén van jouw voormalige fractiegenoten van toen je in de raad zat, Roeland, heeft jou nooit kunnen betrappen op stiekeme trucjes, ook wel bekend als die politieke handigheid. Dat raadslid vraagt zich af of jij dat later hebt bijgeleerd. Persoonlijk denkt deze nestor dat het niet bij antwoorden van vragen van raadsleden en woordvoerders één van die politieke handigheidjes is. Waarschijnlijk heeft Roeland met bepaalde rook dezelfde cursus gevolgd.

Lange antwoorden geven op vragen die niet gesteld zijn, of ze zo beantwoorden of zo 25

Verslag Gemeenteraad 1-6-2022 formuleren dat de spreker denkt dat jij het met de spreker eens bent, terwijl in praktijk jouw visie die van de andere is geworden. Kortom, als je niet oplet, ben je het volledig met Roeland eens, terwijl andersom de bedoeling was. En dat Roeland kan praten als brugman blijkt ook uit de volgende omschrijving: bevlogen bestuurder, ook wel typisch PvdA bestuurder, ambtelijke, serieuze taal, waarbij je makkelijk heel veel gaat praten, is de klassieke vorm van Roeland en een persoonlijke noot van één van ons. Roeland had er zichtbaar last van dat bouwprojecten zo een lange geschiedenis achter zich aanslepen. Niet in de raadzaal waar hij als professioneel bestuurder altijd verdedigde dat meer groen er echt niet in zat, want gedane beloften, gemaakte afspraken, geen gemeentegrond, gewekte verwachtingen, onrendabele investering, regels van andere overheden en andere ongemak. De leukste momenten met Roeland waren daarom ook eerder buiten de raadszaal als we samen konden dromen over een groene, leefbare stad en gemeente. Tot dit moment, dit jaar, toen we eindelijk het beleidskader Natuur inclusief bouwen konden vaststellen. Daar, Roeland, heb jij zelf hard aan getrokken en het betreffende raadslid dankt jou daarvoor.

Roeland, onze toekomstige Hansje Brinker, namens de gehele raad danken wij jou voor jouw inzet van de afgelopen jaren en samenwerking en wij wensen jou veel succes als dijkgraaf van Waterschap Noorderzijlvest. Toitoitoi. 02:11:17

Wethouder Van der Schaaf: Dankjewel burgemeester, voorzitter, dank u wel, Amrut voor de mooie woorden, namens jullie allemaal. Ik heb zelf ook nog een verhaal voorbereid. Morgen is er natuurlijk nog een afscheidsborrel en zouden we wat meer dingen gaan vertellen, andere dingen, maar ik wou toch tot slot in mijn laatste optreden hier in de raad toch zoals jullie van mij gewend zijn een lang betoog houden. Maar goed, ik zal proberen het te beheersen. Om mee te beginnen, het is al de vierde raad waarmee ik als wethouder samenwerk, weliswaar heel kort, en alleen dat al geeft aan dat het op zich best logisch is om een keer te vertrekken. Ik heb het al tien jaar gedaan, een jaar raadslid geweest en als je inderdaad kijkt, is er net ook al wat over gezegd, er is best wel veel veranderd. Als je kijkt va welke mensen toen ik wethouder werd in 2012 in die raad nu nog actief zijn in de huidige raad - dat was toen nog de voormalige gemeente Groningen, nu is het een nieuwe gemeente Groningen- dan zijn dat volgens mij Benny Leemhuis, Jimmy dijk, Amrut, Sijbolts, Karin Bloemhof en Inge Jongman de enige die nog actief zijn naast mijzelf die er toen ook bij waren. Je kan zeggen dat die hoge doorstroming van raadsleden die er is in Groningen dat dat aan de ene kant een zegen is, maar het is tot op zekere hoogte natuurlijk ook een vloek.

Veel geheugen gaat soms snel verloren, maar daar staat tegenover en daarom denk ik dat het misschien wel meer een zegen is dan een vloek dat we als stad, en dat hoort ook bij een gemeente als Groningen, een kraamkamer zijn van maatschappelijk en politiek talent en dat we onze handen mogen dichtknijpen wanneer er elke keer weer nieuwe, talentvolle, vaak jonge, gedreven, kwalitatief goede raadsleden die onze lokale democratie versterken. Dat zal ook deze periode weer zo zijn. Dat ga ik ook zeker missen, zeker in mijn nieuwe rol als dijkgraaf. Ik hoop natuurlijk dan ook weer heel veel politiek talent tegen te komen of bestuurlijk talent, maar als het gaat om bijvoorbeeld diversiteit en het verschil in leeftijd, dan valt daar in de Waterschap in Nederland nog wel wat te winnen, zou ik zeggen. In de raad, toen ik in 2012 wethouder werd, was dat tussentijds. Dat werd al even genoemd. Er was inderdaad een knallende crisis geweest die de toenmalige coalitie uiteen had gereten. Ik

26

Verslag Gemeenteraad 1-6-2022 werd wethouder in oktober, maar die maand in september 2012 was misschien wel één van de heetste maanden in de recente geschiedenis van de Groningse politiek. Er was die crisis die net al genoemd werd, maar er was toen ook de raadsenquête naar de verzelfstandiging van het openbaar onderwijs. Dat was ook in die maand. Er was ook nog project X in Haren. Dat was allemaal in diezelfde maand, dus het was een hele bijzondere mate waarin ontzettend veel gebeurde. Uit die rokende puinhopen van die tramcrisis met Johan Remkes nog onder andere als informateur, kwam ik onder andere als nieuwe wethouder tevoorschijn. Ik kan ook wel zeggen dat er ook in die anderhalf jaar daarna ik echt wel mijn vuurdoop heb gehad. Ik werd namelijk gelijk informeel aanvoerder van een toen nog best wel verdeelde Partij van de Arbeid. Ik werd locoburgemeester in een heel breed samengesteld college waarvan de toenmalige burgemeester ook bezig was met zijn vertrek en vaak ook elders vertoefde. Het waren echt tropenjaren. Gelukkig was er ook veel lol met mensen als Digista en Joos van Keulen, al denk ik wel eens dat het een vorm van lol is die anno 2022 eigenlijk niet meer kan, maar het was er wel. Er was ook toen een crisis op de woningmarkt op een andere manier dan nu. Er gebeurde namelijk helemaal niets.

Nu zijn er wel mensen die zeggen: "Eigenlijk gebeurt er nog steeds veel te weinig op de woningmarkt." Maar toen stond echt alles stil. Ik kan me op een gegeven moment nog herinneren dat ik rondliep in het stadhuis en dacht: ik word wethouder ruimtelijke ordening. Mooi! Ik kan gebouwen openen, eerste palen slaan, maar er gebeurde helemaal niks. Toen was er eindelijk een gebouw wat opgeleverd zou worden en dat mocht ik feestelijke openen. Dat was de Groenling. Dat is zo'n hoog gebouw in de Oosterparkwijk. Maar net een dag voor de opening begon het hevig te stormen en van die hele nieuwe flat waaide een stuk van op grote hoogte van de gevel af. Dat kwam op de straat terecht. Echter eigenlijk wel een drama. Gelukkig was er niemand op straat omdat het zo stormde. Toen dacht ik wel even: hier had ook een hele korte politieke carrière kunnen zijn als dat mis was gegaan. Het vervelende was ook dat daarmee die openingen niet doorging. Dus ook dat ging niet door. Ik kan me ook de eerste commissie nog herinneren. Dat ging over nieuwbouw langs de Oosterhamrikkade. Het begon met een woedende inspreker, ik was toen ongeveer een week geïnstalleerd, die zei: "De vorige wethouder heeft ons in een jaar in het pak genaaid en deze wethouder doet dat binnen een week." Toen dacht ik: ik weet niet of ik dit tien jaar ga volhouden.

Maar om daarop door te gaan, het is net ook al even genoemd, over bewonersparticipatie, dat is natuurlijk wel en dat is bijna onvermijdelijk in een wethouder die wonen en ruimtelijke ordening in zijn portefeuille heeft en dat geldt denk ik ook voor een wethouder die bijvoorbeeld verkeer heeft, bewonersparticipatie wordt automatisch een rode draad in je loopbaan, in je periode als wethouder. Nu is het niet zo dat ik gezegd zou hebben dat in inspraak je niet kan wonen. Ik heb het hoogst misschien voor de grap gezegd, maar het is wel zo dat dat echt in mijn periode een rol heeft gespeeld, in positieve zin. Ik denk dat ik in het begin er ook persoonlijk er bijna voor gezorgd heb dat het gebiedsgericht werken niet wil opgeven in 2013. Dat was toen echt de bedoeling. Dingen die ik zelf bijvoorbeeld heel veel heb gedaan om bijvoorbeeld het perspectief van de aanvragen wat heel lang dominant was bij bouwprojecten, ook het perspectief van de bewoner wat meer bij al die optoppingen een rol te laten spelen. Maar ik moet ook zeggen dat ik toch best wel vaak tegenover onze bewoners heb moeten staan en bij jongerenappartementen in Noorderkerk bijvoorbeeld, of de woningen voor daklozen in Harkstede, maar ook appartementen langs het Reitdiep of bomen op de grote markt en zelfs recent bij het wet voorkeursrecht in Haren. De bevestiging 27

Verslag Gemeenteraad 1-6-2022 daarvan is dat je ziet dat bewoners de overheid wantrouwen en andere bedoelingen verwachten van datgene wat je doet. Rond dat thema bewonersparticipatie, wat ook voor de nieuwe raad en ook een nieuw college, terecht een hot item zal zijn. Het zijn toch wel een aantal dingen die ik ook ter gedachte met u zou willen delen. Hoe goed bedoeld ook al onze experimenten vaak zijn met democratische vernieuwing, het is niet alleen in ieder geval de oplossing. Uiteindelijk gaat het vooral om houding en gedrag. Bewoners betrekken is niet een technisch trucje van we hebben inspraken gedaan en nu is het goed. Het gaat uiteindelijk om te praten, en vooral te luisteren en ook als het nodig is tegen te spreken. Misschien nog fundamenteler in het dilemma rond bewonersparticipatie is dat we heel erg moeten oppassen, zeker in een raad als Groningen en ook een ambtelijk apparaat als Groningen, da we niet vooral de mensen de mond gunnen die een taal, denkwijze en cultuur het meest op ons lijken, de wereld van politici en ambtenaren. We hebben in deze gemeente nu één keer veel hoogopgeleide kenniswerkers die goed de taal en cultuur van de overheid snappen, maar we hebben ook een heleboel mensen die dat minder doen.

We moeten echt oppassen dat we in onze methode niet onbewust, want dat zal nooit bewust gebeuren, juist die burgers bevoordelen met nadruk op inspraak en praatsessies. Voor je het weet zetten we ongepolijste, ongeformuleerde kritiek weg als nimby en doen we bij wetenschappelijk geformuleerde kritiek het proces dat misschien wel eens ten onrechte niet. Dat is echt wel een les die we de komende maanden moeten hebben van hoe zorgen we dat onze methodes er ook in slagen om groepen burgers die wel degelijk ook mee willen praten, toch betrekken bij overheidsbeleid. Een ander thema is, en ik denk dat dat de burgemeester daar goede woorden over sprak, omdat we het in Groningen heel goed doen, maar wat wel algemeen natuurlijk speelt, is de vernieuwing in de verhouding tussen politiek en burger. Voor een deel zie je dat terug in de verhouding politieke burger zelf, maar ik vind ook dat we kritisch naar onszelf moeten kijken en dan vind ik dat deze raad over het algemeen een heel goed voorbeeld geeft, maar als je soms ziet hoe het politieke spel in Den Haag wordt gespeeld. Dan zie je dat er steeds minder vaak over echt inhoudelijk of ideologische verschillen de strijd wordt gevoerd, maar dat het steeds vaker gaat over het onderuithalen, het bediscussieerde van de kwaliteit of de oprechtheid of de betrouwbaarheid van de ander.

Op het moment dat dat de manier wordt waarin we in de politiek met elkaar omgaan, dan moeten we het ook niet zo vreemd gaan vinden dat burgers ook dat van ons als politici gaan denken. Als je de hele tijd tegen elkaar zegt: "Jullie zijn niet vertrouwen, of jullie kunnen het niet." Of u bedoelt eigenlijk wat anders dan je zegt, dan gaan mensen dat op een gegeven moment ook misschien wel terecht denken van politici. Daarom doen we er volgens mij in Groningen aan goed om dat zoveel mogelijk op de inhoud te houden. Als je kijkt naar Groningen zelf, en de stad en de gemeente, dan is er nog iets anders wat ik ook nog aan u mee zou willen afgeven. De afgelopen jaren is na de crisis in 2012, en dan heb ik het niet eens zozeer over de tramcrisis hier, maar wel de economische crisis die toen was, hebben we met elkaar gewerkt aan een nieuw verhaal van Groningen, waarin die groene groei centraal staat. De leefkwaliteit als leidend thema in de omgevingsvisie, maar ook in de binnenstadsvisie en in de wijkvernieuwing de mens centraal in het sociaal domein. Dat zijn verhalen die in steeds andere woorden in verschillende coalitieprogramma's met verschillende partijsamenstellingen steeds zijn teruggekeerd. Daar is heel veel breed draagvlak voor, ook in onze raad en ook in onze samenleving. Daar hoort ook bij dat je als hoofdstad van het noorden, naar mijn idee, ook grootst moet durven 28

Verslag Gemeenteraad 1-6-2022 blijven denken en ook handelen. Juist in deze tijd van grote mondiale uitdagingen, klimaatsveranderingen, energietransitie, doorgeslagen kapitalisme, uit de hand gelopen ongelijkheid, pandemieën, is soms de neiging en dat zie ik zowel bij conservatieve als progressieve politici om juist de terugtrekkende beweging te maken, het comfort te zoeken, de toevlucht te zoeken in het kleine en dat veilige en dat grootte links te laten liggen. Ik pleit wel echt voor het tegenovergestelde. Voor een jonge en progressieve stad en gemeente als Groningen mag leiderschap en lef worden verwacht en ook soms grote gebaren, en dan bedoel ik niet voor alle duidelijkheid hoogbouw. Grote gebaren dat je stappen vooruit durft te zeggen. Een traditie die wij hier hebben, met bijvoorbeeld de de prijzenregeling die op ons afkomt met initiatieven als het Forum en de Oostwand, maar ook in de thema's klimaatadaptatie lopen wij voorop. Dat is iets waar ik in mijn nieuwe functie straks ook veel voordeel van heb. We hebben hier niet voor niks in Groningen het klimaatinstituut gekregen. Het lijkt soms onbetekenend, maar dat geeft aan dat wij lef hebben, vooruit durven te denken en leidend zullen zijn. Dat moeten we ook blijven doen. Er is laatst een documentaire op de Duitse zender waarin Groningen ook figureerde als planologisch voorbeeld voor Parijs en Barcelona.

Dat herwinnen van de openbare ruimte hebben wij hier uitgevonden en er zijn heel veel steden die ons dat nadoen, maar het grootste denken en handelen zit hem ook in zaken als het experiment aan willen gaan met bijvoorbeeld bijverdienen in de bijstand waar Mattias Gijsbertsen veel aan heeft gedaan. De verhuurdersvergunning die net al even genoemd wordt, de vernieuwende aanpak op gebied van schuldhulpverlening die we hebben in onze wijkvernieuwing, maar ook in iets als de basisbanen. Daar moet Groningen, dat is mijn overtuiging en roep ik ook op, mee doorgaan, en met de plannen die we al hebben, maar vooral ook misschien met nieuwe plannen. We leven namelijk in een wereld die in alle opzichten lijkt aan te lopen tegen de grenzen van de capaciteit, van de natuur, van de grondstoffen, van de ruimte, maar ook van de arbeidsmarkt en ook van onze sociaal-emotionele vermogens. Daardoor komen we in een soort bijna permanente crisissamenleving te leveren. Dus er is eigenlijk geen capaciteit meer over om nog verstoringen op te lossen. En willen wij voor onze kinderen over 50 jaar ook nog een betere en socialere wereld hebben, dan mag er met een talent gezegende stad als Groningen het leiderschap ook verwacht worden om ons niet zelf terug te trekken, maar juist leidend en met lef vooruit te blijven denken en ik hoop ook dat u dat de komende jaren blijft doen.

In die geest heb ik samen met anderen de afgelopen jaren op deze positie mogen werken en daarvoor dank ik u. Ik heb vaak en veel met de raad in debat en gesprek mogen gaan en net als nu mogen vervelen of mogen boeien en soms iets te lange betogen. Ik moet toegeven, ik heb mezelf ook wel eens teruggeluisterd en het is mij ook nooit gelukt om helemaal tot het einde vol te houden. Dat heeft, begreep ik, van RTV Noord mij de bijnaam robot Roeland opgeleverd. Overigens had de gezinsbode het over de tankcommandant. Julian heeft het net al in zijn mooie plaatjes laten zien, dank daarvoor trouwens. En hier achter mij zit iemand die mij mister hoogbouw heeft geduid en dan heb ik nog niet eens alle grappen genoemd over grutto's en [onhoorbaar] die er de afgelopen week ook gemaakt zijn, maar laat ik vooropstellen, ik heb ervan genoten. Genoten van de soms pittige debatten met bijvoorbeeld Jimmy Dijk of Geeske de Vries. Met soms wat opzichtige een-tweetjes geef ik direct toe met Maarten van der Laan en Julian Bushoff en schijnbaar, zeg ik met nadruk op schijnbaar, ideologisch getinte clashes met bijvoorbeeld Hans Sietsma of Kirsten de Wrede. Ik heb ook genoten van de grappen en grollen bijvoorbeeld tijdens de wekelijkse 29

Verslag Gemeenteraad 1-6-2022 persconferentie. De grappen die ik maakte met Paul de Rook hebben er bijvoorbeeld toe geleid dat Peter den Oudsten op een gegeven moment echt niet meer die persconferentie wilde voorzitten, want hij vond het allemaal niet serieus genoeg. Terwijl we toch met hele serieuze dingen bezig waren. Of Mout, de fantastische raadsexcursies, ik hoop ook echt dat u dat ook weer kan doen nu corona tenminste een beetje achter ons lijkt te liggen. We hebben een prachtige reis meegemaakt in Rotterdam en in Bremen. Die kan ik me nog goed herinneren. Vooral Benny Leemhuis kan ik me nog herinneren. Hij beloofde echt nog in de kroeg te komen, maar hij kwam er toch achter dat op het moment dat hij op zijn hotelkamers was, dat hij toch wel genoeg had gedronken, had ik begrepen. Hij had ongetwijfeld een hoogwerker gekaapt als hij daar nog op straat liep. Maar dank daarvoor. Dank voor die samenwerking. Ik dank ook mijn collega-wethouders die van nu en ook die van het verleden. Volgens mij zijn we, ondanks alle politieke verschillen, de verschillende ervaringen en de verschillende stijlen, in alle opzichten echt een team gebleven en geweest. Elkaar steunen op de juiste momenten, kritisch zijn als het moet en elkaar nooit laten vallen en ook altijd het gevoel hebben dat je elkaar steunt op het moment dat het nodig is.

Ik vind het wel in die zin symbolisch, mijn partij collega Karin Bloemhof, ooit stonden wij, dat is ongeveer ook tien jaar geleden, tegenover elkaar als een soort kandidaten om het lijsttrekkerschap van de Partij van de Arbeid. Daar gingen wij zelf onderling nog best goed mee om vond ik, maar dat leidde de partij tot allerlei tegenstellingen, maar het mooie is dat wij de afgelopen jaren volgens mij samen ook als collega's heel goed samen, die partij, maar ook binnen de gemeente dingen hebben gedaan. Dat vind ik echt heel veel waard. Dank ook aan de voorzitter van het college, burgemeester Koen Schuiling. Ik heb echt gigantisch bewondering voor je toen je begon wat je allemaal heel snel voor je kiezen kregen in die rol met corona, maar ook alle andere crisissen, hoe je daar ook die rust bewaarde. Men heeft het over mijn rust, maar die rust geldt ook zeker voor de burgemeester. Al zijn er ook momenten dat hij die rust verliest en dan moet je je bergen trouwens. Dat zijn van die momenten dan, maar dat is mooi, dat is goed. Ik dank ook de griffie voor de ondersteuning, voor het feit dat de raadsvergaderingen altijd goed georganiseerd zijn. Natuurlijk dank ik mijn staf, maar daar kom ik morgen nog uitgebreider op terug en gisteren heb ik ze al uitgebreid bedankt.

Ik dank ook, daar kom ik morgen ook uitgebreider op terug natuurlijk, alle medewerkers van de gemeente Groningen, de ambtenaren waarmee ik jaren heb mogen samenwerken, ik dank uiteraard de bodes die ook hier weer aanwezig zijn, die de raadsvergadering goed leiden, maar ook in het stadhuis altijd aanwezig waren. Het is geen makkelijke tijd voor hen ook geweest die coronatijd. Gelukkig maakte ik het wat makkelijker, omdat ik er altijd was, en altijd in dank de lunch opat en soms ook de lunch van anderen. Uiteraard dank ik ook mijn gezin, die nu met Siska en Sjoerd deels aanwezig is, en morgen zijn ze er allemaal bij. Iedereen weet hoe belangrijk het gezin is in zo een functie. Maar ik extra benoemen, ik denk niet dat ik iemand ben die snel naast zijn schoenen loop, maar als ik het al van plan was, dan weet ik zeker dat ik kinderen en een partner heb die mij onmiddellijk voorkomen dat dat gebeurt en die steun in daad en woord is onmisbaar. Ik sluit af. Misschien is het niet helemaal een toepasselijke term, maar voor mij heeft tien jaar wethouder zijn echt gevoeld als een feest. Dat feest is nu voorbij. Ik ga wat anders doen en ik hoop en verwacht ook bij Noorderzijlvest weer met evenveel passie voor de publieke zaak te kunnen werken. Ik heb deze gemeente uit overtuiging gediend, met plezier, met u als

30

Verslag Gemeenteraad 1-6-2022 raad samengewerkt, mijn hart en ziel erin gelegd, veel gelachen, maar vooral met liefde voor onze mensen, onze dorpen en onze stad. Ik dank jullie wel.

10. Sluiting 02:29:06

Voorzitter: Dank je wel, Roeland voor je prachtige woorden en je mooie beschouwingen. Morgen kunnen we, zoals aangekondigd, nog wat meer ervan genieten. Excuses voor het feit dat ik geen rode rozen heb. Er zit toch wel één in, zag ik, maar dat zal nog wel een keer goed komen. Beste mensen, gelukkig is er eten. Dus ik nodig iedereen uit om samen met Roeland en Siska natuurlijk aan Sjoerd, en wie er verder nog bij wil komen, er is genoeg, nog even een hapje te eten in de kantine. Fijne avond verder en voor straks een lekker eten!

31