Woonbehoefte rapport gemeente Gouda 2025-2040
Tekst van het document
Auteurs(s) Springco Urban Analytics Projectnummer Datum Gemeente Gouda Woonbehoefte onderzoek 2025- 2040 21999 10-12-2025 Aanleiding, leeswijzer en inleiding | 3 | Hoofdstuk 5: Doelgroepen en hun voorkeuren | 35 Belangrijkste conclusies & aanbevelingen | 6 Hoofdstuk 6: Doorstroomanalyse | 41 Hoofdstuk 1: Huishoudens | 7 Huishoudens, prognose en verhuizingen | Hoofdstuk 7: Participatieavond | 44 Hoofdstuk 2: Bestaande woningvoorraad | 16 | Hoofdstuk 8: Aandachtsgroepen | 47 Woningvoorraad Woonmilieu | Hoofdstuk 8: Confrontatieplanvoorraad | 50 Omgevingskaarten Bijlagen | 55 Hoofdstuk 3: Marktvraag | 25 | Bijlage 1: huishoudens en woningbehoefte 2040 Productsegmenten | Bijlage 2: verantwoording woonmilieus Woonmilieus | Bijlage 3: verantwoording marktvraag en woningbehoeft e Bijlage 4: verantwoording woonzorglandschapskaart Hoofdstuk 4: Woningbehoefte 2040 | 30 Woningbehoefte en bouwprogramma 2040 2 3 Inleiding Introductie, conclusies & aanbevelingen 4 Aanleiding en leeswijzer Introductie De woningmarkt in Gouda staat, net als in veel stedelijke gebieden, onder druk. De dynamiek in de stad neemt toe, de vergrijzing versnelt en de doorstroming stokt doordat passende woningen voor verschillende doelgroepen beperkt beschikbaar zijn. Tegelijkertijd groeit Gouda en heeft de stad een belangrijke regionale functie.
De gemeente Gouda en corporaties willen daarom beter begrijpen welke woningen voor welke huishoudens nodig zijn, nu én richting 2040. Niet alleen in kwantiteit, maar ook in kwaliteit. Met dit onderzoek wil de gemeente en corporaties sturen op een woningvoorraad die beter aansluit op de voorkeuren en mogelijkheden van huishoudens, die ruimte biedt voor doorstroming en aansluit bij de identiteit van Gouda. Op basis van data, prognoses, verhuisgedrag en woonvoorkeuren brengen we in beeld: • hoe de huishoudensopbouw van Gouda verandert; • hoe de bestaande woningvoorraad aansluit op die ontwikkeling en waar tekorten en mismatches ontstaan; • welk woningprogramma richting 2040 het beste passen bij de toekomstige huishoudens en hoe deze keuzes bijdragen aan een sterke, herkenbare en toekomstbestendige stad. Dit rapport beschrijft stapsgewijs hoe de woningmarkt van Gouda zich ontwikkelt richting 2040. We starten met de huishoudensontwikkeling en de kenmerken van de bestaande woningvoorraad. Vervolgens analyseren we de marktvraag en bepalen we de woningbehoefte 2040, inclusief de onderliggende drijfveren zoals woonvoorkeuren. Daarna behandelen we de doelgroepen, de participatie-inbreng en de aandachtsgroepen. Tot slot vergelijken we de planvoorraad met de toekomstige behoefte.
Tegelijkertijd is voor de gemeenten Waddinxveen en Bodegraven-Reeuwijk een vergelijkbaar onderzoek uitgevoerd, zodat inzichten in Gouda ook in regionaal perspectief geplaatst kunnen worden. Bestaande woningvoorraad Huishoudens, prognoses & verhuizingen Marktvraag Woonbehoefte tot 2040 Kwantitatieve uitkomsten woonbehoefte onderzoek Verdieping: Doelgroepen Doorstroomanalyse Kwalitatieve duiding Aandachtsgroepen Confrontatie planvoorraad B. A. C. D. 5 Inleiding Gouda, centraal en op zichzelf staand Gouda is geen voorstad van een andere stad, zoals new towns als Zoetermeer en Capelle aan den IJssel. De stad heeft een eigen positie in de regio, strategisch gelegen tussen de grote steden van de Randstad, maar met een eigen karakter en dynamiek. De nabijheid van stedelijke centra als Rotterdam, Den Haag en Utrecht biedt kansen, maar Gouda profiteert daar niet vanzelfsprekend van. De stad beweegt in een krachtenveld van verstedelijking, ruimtedruk en woningdruk, waarbij het voor Gouda zoeken is naar een balans tussen groei en leefkwaliteit. Gouda heeft zijn eigen kracht: een rijke historie, goede bereikbaarheid, ontspannen woonwijken en de nabijheid van dorpen en landelijk gebied. Juist deze combinatie maakt Gouda aantrekkelijk voor een breed palet aan huishoudens, van jonge werkenden tot gezinnen en senioren. De vraag is hoe Gouda deze eigenheid verder kan benutten en versterken.
Wat is daarvoor nodig in de woningvoorraad en woonomgeving? Een woonbehoefteonderzoek geeft niet het hele antwoord, maar kan wel laten zien hoe de huidige en toekomstige woningvoorraad aansluit op de voorkeuren en behoeften van huishoudens. Dat inzicht vormt een belangrijke stap richting een stad waar mensen zich niet alleen kunnen vestigen, maar ook hechten en doorstromen, kortom, een stad waar men goed en prettig kan wonen.
6 Bouw aan gemeenschappen, bouw niet alleen woningen. Belangrijkste conclusies & aanbevelingen Samenvatting: vier belangrijke conclusies De woningmarkt in Gouda staat onder druk en de opgaven richting 2040 zijn divers. Op basis van data-analyse, verhuispatronen en gesprekken met inwoners komen vier hoofdconclusies naar voren die richting geven aan de toekomstige woningbouwopgave: • Vergroot het aandeel stedelijke woonmilieus: de vraag naar stedelijke woonmilieus is groter dan het huidige aanbod. Verdichting of transformatie van bestaande wijken naar een meer stedelijk karakter versterkt de identiteit en aantrekkingskracht van Gouda. • Stimuleer doorstroming met passende woonvormen: een toekomstbestendige woningvoorraad vraagt om een gevarieerd programma van woonvormen, typologieën en prijssegmenten. Doorstroming bereik je niet alleen met stenen, maar ook door te investeren in gemeenschappen. Kwaliteit gaat daarbij boven kwantiteit. • Bereid je voor op vergrijzing, koester het woonzorglandschap: Gouda scoort goed op het woonzorglandschap. Door deze basis te behouden en te versterken, speelt de gemeente effectief in op de toenemende woonzorgvraag én faciliteert zij langer zelfstandig wonen. • Realiseer goedkope huur voor jonge huishoudens (en geef andere huishoudens met betaalbaar aanbod (koop en huur) de kans om door te stromen vanuit goedkope huur).
Daarmee behoudt je ook een groep werkenden die voor de dynamiek en aantrekkelijkheid van de gemeente essentieel zijn. Meer gedetailleerde conclusies volgen o.a. op: • p. 34: woningbehoefte 2040 • p. 39–40: woonvoorkeuren van doelgroepen • p. 48-49: aandachtsgroepen • p. 54: confrontatie planvoorraad en behoefte Onze belangrijkste aanbevelingen: • Versnel de ontwikkeling van nieuwe woonvormen: start met woonvormen zoals hofjes, collectieve woonconcepten en zorgzame buurten, met name voor ouderen en starters, om de doorstroming op gang te brengen en sterke gemeenschappen te bouwen. • Benut de sociale energie in de stad: Gouda beschikt over een betrokken gemeenschap met een sterke bereidheid om door te stromen. Faciliteer dit actief door communicatie, begeleiding en het wegnemen van praktische obstakels. Maar vooral, zorg voor gevarieerd aanbod voor diverse doelgroepen. • Versterk het profiel van Gouda als stad met meerdere leefgebieden Gouda is een stad van grote diversiteit, in mensen, leefstijlen en woonvoorkeuren. Ontwikkel buurten die deze variatie weerspiegelen en tegelijk onderlinge verbinding stimuleren. Dit vraagt niet alleen om een programmatische visie op woningbouw, maar ook om een samenhangende ontwerpvisie voor de stad.
Denk vanuit stedenbouw, voorzieningen en openbare ruimte: hoe verbind je buurten, speel je in op de leefwereld van bewoners, en bouw je aan gemeenschappen? Dat is essentieel om Gouda verder te ontwikkelen tot een sterke, inclusieve stad. • Maak afspraken over het benutten van de planvoorraad: vertaal de analyse naar concrete afspraken met corporaties, ontwikkelaars en beleggers. Stuur actief op ontbrekende segmenten in prijs, type én woonmilieu. 7 Hoofdstuk 1 Huishoudens, prognose en verhuizingen Huishoudens, prognoses en verhuizingen Huishoudsamenstelling (totaal) Er wonen op dit moment ongeveer 35.000 huishoudens in de gemeente Gouda (bron: CBS, 2025). Daarvan is • | 69% | een | klein | huishouden | (één- | of tweepersoonshuishouden) • | en 31% een gezin. Klein huishouden | Klein huishouden | Klein huishouden | Klein huishouden | Gezinnen 41% van de huishoudens in Gouda is ouder dan 55 jaar. | < 30 jaar | 30 – 54 jaar | 55 –74 jaar | > 74 jaar | Alle leeftijden Het merendeel | hiervan bevindt zich in de leeftijdsgroep 55 tot 74 | jaar (klein huishouden). | Dit wijst op | een | 27% | 14% | 31% voortschrijdende vergrijzing: het aantal huishoudens van | 9% | 19% 75 jaar | en | ouder | zal in de | komende | jaren | verder | Circa 5.000 | Circa 10.900 toenemen.
| Circa 3.000 | Circa 6.500 | Circa 9.700 huishoudens | huishoudens | huishoudens | huishoudens | huishoudens Kijkend naar de koopkracht zien we duidelijke verschillen | 16% tussen | leeftijdsgroepen. | Bij de 55- tot 74-jarigen | is de inkomensverdeling | redelijk | evenwichtig | over | de | 10% | 8% verschillende inkomensklassen. De | 75-plussers | hebben | 7% | 5% | 6% | 5% | 7% | 6% daarentegen | vaker een | modaal | tot lager inkomen. | Het | 4% | 3% | 4% | 4% | 5% grootste | inkomensverschil | zien we | bij de gezinnen, | zij | 2% | 1% | 1% | 3% | 2% | 2% beschikken | gemiddeld | over | de hoogste | inkomens | van alle huishoudtypen. In vergelijking | met | Waddinxveen | en | Bodegraven- Reeuwijk (de andere onderzoeksgebieden) is Gouda een minder koopkrachtige | gemeente. Dat hangt | samen met | GHuishoudsamenstelling (CBS, 2025; EDM, 2025; bewerking Springco) het | stedelijke | karakter | en | de | woningvoorraad | van Gouda, die | verschilt van de meer dorpse omgeving van de buurgemeenten. Tegelijk vraagt dit om aandacht voor een evenwichtige | sociaal-economische | opbouw | van de bevolking in de toekomst. | 8 Huishoudens, prognoses en verhuizingen Huishoudsamenstelling per gemeente Huishoudsamenstelling per wijk (EDM, 2025) Hiernaast | is de verdeling | van huishoudens | In bijlage 1 de absolute cijfers naar samenstelling per wijk in de | gemeente Gouda weergegeven.
| 50% Wat | opvalt, is dat gezinnen | in vrijwel alle wijken | de | grootste | groep | vormen, | met | 40% duidelijke | uitschieters | in | Goverwelle | en Westergouwe. In de binnenstad | bestaat het | 30% merendeel | van de | huishoudens | uit één- en tweepersoonshuishoudens, | verspreid | over | 20% jonge (< 30 jaar), | middelbare (30-54 jaar) en empty nesters (55-74 jaar) leeftijdsgroepen. 10% Vergrijzing vindt nu al plaats in verschillende wijken, zoals | Plaswijck | en | Bloemendaal. | In | 0% deze | wijken | woont | bovendien | een | grote | Gouda | Binnenstad | De Korte | Bloemen- | Plaswijck | Noord | Kort | Goverwelle | Stolwijker- | Wester- groep | 55- | tot 74-jarigen, | die de | komende | Akkeren | daal | Haarlem | sluis | gouwe jaren een | aanvullende | motor | zal vormen voor verdere vergrijzing. Klein huishouden | Klein huishouden | Klein huishouden | Klein huishouden | Gezinnen < 30 jaar | 30 –54 jaar | 55 –74 jaar | > 74 jaar | Alle leeftijden 9 10 Levensfase op kaart Huishoudens, prognoses en verhuizingen Hiernaast is een kaart weergegeven met op bouwblokniveau (voor bouwblokken met meer dan tien woningen) de dominante levensfase van de huishoudens.
Wat we eerder zagen bij de verdeling van levensfasen per wijk, komt ook op deze kaart duidelijk naar voren: er zijn duidelijke concentraties van specifieke levensfasen, waarbij sommige levensfasen sterker vertegenwoordigd zijn in bepaalde delen van de stad dan in andere. Dominante levensfase, Bron EDM 2025, Bewerkt door Springco 11 Inkomens op kaart Huishoudens, prognoses en verhuizingen Hiernaast is een kaart weergegeven met op bouwblokniveau (voor bouwblokken met meer dan tien woningen) de dominante inkomensklasse van de huishoudens. Wat opvalt, is dat binnen één wijk, en met name tussen buurten, redelijk veel variatie bestaat tussen hogere en lagere inkomensgroepen. Die verschillen hangen nauw samen met de woningvoorraad, in het bijzonder met eigendomsvorm en prijsklasse. Dominante inkomensklasse, Bron EDM 2025, Woon ‘24 en CBS, bewerkt door Springco 12 Huishoudsamenstelling (specifiek voor corporatiebezit) Huishoudens, prognoses en verhuizingen Op basis van gegevens van EDM, WoON 2024 en CBS 2022 schatten en voorspellen we het verwachte bruto jaarinkomen per huishouden. Op deze manier brengen we in beeld hoe de inkomensklassen zijn verdeeld over Gouda, Waddinxveen en Bodegraven-Reeuwijk. In Gouda behoort circa 41% van de huishoudens tot de potentiële doelgroep voor woningcorporaties. Het merendeel van deze doelgroep bestaat uit alleenstaande huishoudens (ongeveer 30%).
Vergeleken met de andere twee gemeenten heeft Gouda het grootste aandeel huishoudens dat tot deze inkomensgroep behoort. Gouda Bodegraven- Reeuwijk Waddinxveen Alleenstaand, <€30k 20% 10% 13% Alleenstaand, €30k-€55k 10% 8% 7% Alleenstaand, >€55k 10% 12% 8% Paar, <€40k 2% 2% 2% Paar, €40k-€55k 2% 1% 2% Paar, >€55k 25% 31% 28% Gezin, <€40k 5% 3% 3% Gezin, €40k-€55k 1% 1% 2% Gezin, >€55k 24% 33% 36% Totaal 100% 100% 100% Totaal primair en secundair 41% 25% 29% EDM (2025), Woon ‘24 en CBS 2022, bewerkt door Springco Huishoudens, prognoses en verhuizingen Demografische prognose regio (primos 2025 – 2050) In dit onderzoek | hanteren | we | de Primos-prognose | Primos prognose (ABF, 2025) 2025 | van | ABF | Research. | De | prognose | van | de | 14000 | +14% Provincie | Zuid-Holland | (uit 2022) | is enerzijds | niet | +5% | +10% meer actueel en biedt anderzijds geen uitsplitsing per | 12000 gemeente binnen de regio Midden-Holland. 10000 | +4% | +4% | -1% Volgens | de | Primos-prognose | zal het | aantal | 75+ huishoudens | de | komende | jaren | significant | +10% | +20% | +24% toenemen, | met | circa 3.200 | extra | huishoudens. | Dit | 8000 | +64% leidt naar verwachting tot een groeiende | vraag naar | +42% +20% wonen | met | zorg. Tegelijk blijft Gouda | aantrekkelijk | 6000 voor gezinnen, mede dankzij de goede voorzieningen | +9% en bereikbaarheid.
Ook het aantal werkende één- en | 4000 | +2% | +3% tweepersoonshuishoudens | van | middelbare | leeftijd neemt | toe, terwijl het aandeel | jonge | huishoudens | 2000 naar | verwachting | stabiel blijft. Daarmee | behoudt Gouda een gevarieerd palet aan huishoudens, zij het met een steeds groter aandeel ouderen. | 0 2025 | 2030 | 2035 | 2040 Het gaat | hierbij om | de verwachte | demografische ontwikkelingen. | Sociaaleconomische | veranderingen in de toekomst, of het realiseren van meer of minder nieuwbouw, | kunnen | deze | patronen | beïnvloeden. Daarbij geldt | dat elk huishouden | de | verschillende | Klein huishouden | Klein huishouden | Klein huishouden | Klein huishouden | Gezinnen levensfasen | doorloopt: | het | aantrekken | van | meer | < 30 jaar | 30 –54 jaar | 55 –74 jaar | > 74 jaar | Alle leeftijden gezinnen | nu, | betekent | automatisch | meer | 55+ huishoudens in de toekomst. | * 13 Huishoudens, prognoses en verhuizingen Verhuisanalyse Vertrekkers vs vestigers per leeftijdsklasse ((relatief (kleur) en absoluut (getal)), bron CBS 2021-2024 Het CBS geeft niet alleen inzicht in hoeveel personen zich vestigen in of | 18 – 25 | 26 – 35 | 36 – 50 | 51 – 65 | 66 – 74 | 75 Jaar en vertrekken uit de gemeente Gouda, maar ook in welke leeftijdsklassen | jaar | jaar | jaar | jaar | jaar | ouder deze personen zich bevinden.
Figuur rechts toont het migratiesaldo per leeftijdsklasse: welke groepen | 2021 | +825 | +1065 | +455 | +295 | +90 | +205 verhuizen | vaker | naar | Gouda, | en welke | juist vertrekken. | Een | aantal | -780 | -960 | -455 | -330 | -135 | -110 opvallende zaken: • | Per saldo vestigen meer mensen zich in Gouda dan er vertrekken. • | De | positieve | migratiebalans | ligt met | name | bij de | jongere | en middelbare | leeftijdsgroepen (18–50 jaar). | Dit zijn naar verwachting | 2022 | +870 | +1230 | +515 | +350 | +125 | +195 vooral starters, werkenden en gezinnen. | -735 | -995 | -435 | -305 | -85 | -105 • | Opvallend | is het | negatieve | migratiesaldo | van | de | 51–74-jarigen. Hoewel | de verschillen | klein zijn, kan | dit erop | wijzen | dat een | deel van | deze | levensfase | (empty | nesters) | Gouda | verlaat | omdat | het | 2023 | +880 | +1185 | +500 | +300 | +85 | +220 aanbod | onvoldoende | aansluit | op hun | woonvoorkeuren. | Een | deel | -865 | -865 | -480 | -320 | -95 | -100 van deze groep is bovendien koopkrachtig. • | Onder | starters zien we | veel beweging: | er vertrekken er veel, | maar er komen | er ook | veel. Jonge | huishoudens | verhuizen | nu | eenmaal vaker. | 2024 | +920 | +1290 | +520 | +265 | +95 | +200 • | Naarmate de leeftijd toeneemt, neemt de verhuisdynamiek af. 50+ | -860 | -985 | -505 | -285 | -90 | -115 huishoudens verhuizen minder vaak.
De verklaring achter deze patronen is niet eenduidig af te leiden uit de openbare CBS-data. Zo kan de toename van 75+ huishoudens die naar Gouda | verhuizen | samenhangen | met | de | komst | van | een | nieuw | Ietsmeervertrekkers Ietsmeervestigers zorgconcept of wooninstelling die deze doelgroep aantrekt. | Meer vertrekkers | Meer vestigers 14 Vestigers en vetrekkers, oorsprong en waar ze heen gaan 15 Huishoudens, prognoses en verhuizingen De afbeeldingen hiernaast laten zien uit welke gemeenten nieuwe inwoners van Gouda afkomstig zijn en naar welke gemeenten vertrekkers zich verplaatsen. Wat opvalt, is het verschil in spreiding tussen beide groepen. Mensen die naar Gouda verhuizen, komen grotendeels uit de regio en de Randstad, terwijl vertrekkers uit Gouda zich meer over het land verspreiden, met een duidelijke oriëntatie richting het midden van Nederland. Dit patroon kent meerdere verklaringen. Een deel van de vertrekkers betreft jonge huishoudens die bijvoorbeeld gaan studeren of elders werk vinden. Daarnaast zien we ook steeds vaker empty nesters en gezinnen die bewust kiezen voor een rustigere woonomgeving, die zij meer aan de periferie van de Randstad vinden.
Verhuizingen naar Gouda Verhuizingen vanuit Gouda Vertrekkers vanuit vs vestigers naar Gouda, bron CBS 2021-2024 16 Hoofdstuk 2 Bestaande woningvoorraad Bestaande woningvoorraad Type, eigendom en prijs De bestaande | woningvoorraad | van Gouda | bestaat | uit circa 35.000 woningen. Rechtertabel geeft de verdeling naar segment en woningtype weer. De woningvoorraad is als volgt opgebouwd: • Circa | 57% | betreft | eengezinswoningen | (EGW) | en | circa | 43% meergezinswoningen. • Circa 44% | van | de woningen is | een | huurwoning, | waarvan | ongeveer 35% | behoort | tot de goedkope | huur. De | resterende | 9% | bestaat uit middeldure en dure huurwoningen. • Circa | 55% | van | de woningen | is een | koopwoning, | waarvan | 14% goedkoop | (< €300.000), | 21% | betaalbaar | (€300.000 | – €400.000) | en 20% duur (> €400.000). In vergelijking met de omliggende gemeenten heeft Gouda relatief veel goedkope en betaalbare koopwoningen. Op de | volgende | pagina | zoomen | we | in op | de woningvoorraad | in de huursector.
Huidige voorraad Gouda naar productsegmenten, Bron: EDM (2025), AVM Springco (eind 2024) en Mozaiek Wonen en Woonpartners (2025) 17 18 Alleen huur, onderscheid bezit woningcorporatie en particuliere huur Bestaande woningvoorraad Als we inzoomen op de huursector, dan zien we dat een groot deel bestaat uit goedkope huurwoningen, namelijk 35% van de totale 44% huursector. Van deze 35% is: • 28% in bezit van een woningcorporatie; • 7% in bezit van een particuliere verhuurder. De goedkope voorraad bestaat grotendeels uit woningen onder de eerste aftoppingsgrens (21%). Ongeveer 25% van de goedkope huurwoningen betreft meergezinswoningen (MGW / appartementen). Verder valt op dat de huursector voor circa twee derde bestaat uit meergezinswoningen, In de koopsector is het overgrote deel juist eensgezinswoningen (EGW / grondgebonden).
Huidige voorraad Gouda naar productsegmenten, Bron: EDM (2025), AVM Springco (eind 2024) en Mozaiek Wonen en Woonpartners (2025) Prijs Voorraad <€680,- 2050 13% €680 - €730,- 275 2% €730 - €900,- 830 5% €900 - €1200,- 235 2% >€1.200,- 5 0% Onbekend 0 0% <€680,- 5280 34% €680 - €730,- 620 4% €730 - €900,- 730 5% €900 - €1200,- 170 1% >€1.200,- 0 0% Onbekend 0 0 <€900,- 275 2% €900k - €1200 210 1% >€1200 730 5% <€900,- 2150 14% €900k - €1200 1285 8% >€1200 730 5% 15575 100% 100% Type Verdeling Woning- corporatie EGW 22% Particulier e verhuur EGW 8% MGW 27% 44%MGW Totaal Bestaande woningvoorraad Onderscheid naar nultreden woningen Om | het aantal | nultredenwoningen | in te schatten, | aangezien | feitelijke cijfers over de gehele | woningvoorraad | nog | ontbreken, | hebben | we twee | methodes toegepast. • | We schatten | in of er in een pand een lift aanwezig is onder andere op basis van bouwjaar, | grootte | van de | woning | etc. Daarnaast | hebben | we | van de corporaties | feitelijke informatie | of een | appartement | met | of zonder | lift aanwezig is. Deze inschatting is de ondergrens. • | Op | basis | van | WoON | 2024, | gecombineerd | met | een | doorrekening | per woningtype voor alle woningen in Gouda, is een bovengrens bepaald. | Tabel 3.
Nultredenwoningen per gemeente, bron: BAG (2025), EDM (2025), Woon ‘24, Monitoring Beide methodes leiden tot een bandbreedte en een gemiddelde uitkomst. De | WoningtypesOuderenhuisvesting(2025), Mozaiek Wonen en Woonpartners (2025) resultaten van de drie onderzochte gemeenten zijn hiernaast weergegeven. Voor Gouda ligt de bandbreedte tussen 18% en 30%, met een gemiddelde van circa 24%. Dat betekent dat ongeveer een kwart van | de woningvoorraad naar verwachting | uit nultredenwoningen | bestaat. | Dit ligt boven | het | verwachte landelijk gemiddelde van 20%. Van de 24% nultredenwoningen, is meer dan de helft in bezit van een woningcorporaties (circa 14%). In 2040 zal ongeveer 41% van de huishoudens ouder zijn dan 55 jaar, waarvan 19% | ouder | dan | 75 | jaar. Dit | aandeel | zal | na | 2040 | verder | stijgen. Wanneer Gouda | in de komende vijftien | jaar ook | in de nieuwbouw | voldoende nultredenwoningen | realiseert, | heeft | de | stad | in | dat opzicht | een | goede uitgangspositie. Tegelijkertijd gaat het niet alleen om kwantiteit, maar ook om de match tussen de vraag | van | huishoudens, | het | beschikbare | aanbod | en | de mate | waarin woningen nu en in de toekomst passen bij hun bewoners.
19 20 Woonmilieus Bestaande woningvoorraad De bestaande woningvoorraad van Gouda bestaat voor circa 76% uit suburbane woonmilieus (voornamelijk woonwijk laag- en hoogbouw) en voor 22% uit stedelijke woonmilieus (met name rustige stadswijk). Onderstaande geeft de verdeling naar woonmilieu weer. Gouda is sterk gegroeid in de naoorlogse bouwperiode, en dat is goed terug te zien in het huidige woonmilieuprofiel. Ook de nieuwere wijken, zoals Westergouwe, zijn overwegend suburbaan ontworpen. De kaart in afbeelding toont hoe de woonmilieus ruimtelijk over Gouda zijn verdeeld. Woonmilieu Binnenstad 2% Levendige stadswijk 3% Rustige stadswijk 17% Luxe stadswijk 1% Woonwijk laag- en hoogbouw 48% Woonwijk laagbouw 26% Luxe woonwijk 3% Dorps 0% Landelijk 1% Totaal 100% 100% 1% Voorraad 22% 76% Huidige voorraad Gouda naar Woonmilieu, Bron: Springco Stedelijk Suburbaan Landelijk Woonmilieus, Bron Springco 21 Woningtype Bestaande woningvoorraad De kaart in afbeelding laat zien waar op bouwblokniveau één woningtype dominant is (EGW/MGW). Dit hangt nauw samen met de woonmilieus (stedelijk versus suburbaan) en in sommige gevallen ook met de vraagprijs per m² (zie volgende pagina). Appartementen (MGW) en kleinere woningen hebben immers, zeker binnen hetzelfde woonmilieu, gemiddeld genomen een hogere prijs per m².
Woningtype, bron: EDM(2025) 22 Vraagprijzen op de kaart Bestaande woningvoorraad De kaart in afbeelding laat zien hoe de vraagprijzen zijn verdeeld over de bestaande woningvoorraad van Gouda. De vraagprijs van een woning is gebaseerd op ons Automated Valuation Model (AVM). Op basis van het actuele woningaanbod en de vraagprijzen van vergelijkbare woningen wordt voor elke woning in Nederland de verwachte vraagprijs voorspeld. In de kaart zijn duidelijke concentraties van hogere en lagere vraagprijzen zichtbaar, grotendeels goed te verklaren. Hoge prijzen per m² zien we bij nieuwbouwlocaties, in de binnenstad en op plekken waar veel appartementen staan. Lage prijzen per m² vinden we vooral in suburbane wijken met een groot aandeel standaard rijtjeswoningen. Vergeleken met de andere twee gemeenten laat Gouda een grotere variatie in vraagprijzen zien, maar is de stad gemiddeld genomen ook het meest betaalbaar. Gemiddelde vraagprijs per woning: • Bodegraven-Reeuwijk: €540.000 • Waddinxveen: €460.000 • Gouda: €385.000 Gemiddelde vraagprijs per m²: Bodegraven-Reeuwijk: €4.280 Gouda: €4.038 Waddinxveen: € 3.961 Vraagprijzen (Bron: Springco, AVM, 2024)
23 Bestaande woningvoorraad De kaart in afbeelding toont de prijsontwikkeling van de afgelopen twee jaar voor Gouda. Opvallend is dat de gebieden met een hoge vraagprijs per m² niet altijd ook de sterkste prijsstijging laten zien. Daarnaast komen enkele kleinere gebieden minder positief naar voren, met een beperkte of zelfs negatieve ontwikkeling. De m²-prijs en de prijsontwikkeling vormen samen een goede indicator voor de belevingswaarde van een gebied. Plekken met een hoge belevingswaarde, bijvoorbeeld door de kwaliteit van de openbare ruimte, de nabijheid van voorzieningen en een sterke sociale cohesie, kennen vaak zowel een hogere m²-prijs als een sterkere prijsontwikkeling. Omgekeerd geldt dat gebieden met een lagere prijs per m² en een geringere prijsontwikkeling vaak ook een lagere belevingswaarde hebben. Prijsontwikkeling (Bron: Springco, AVM) Prijsontwikkeling afgelopen 2 jaar
24 Woonzorglandschap en aantal huishoudens met een leeftijd boven de 65 jaar. Bestaande woningvoorraad Gouda scoort positief op het woonzorglandschap. De aantrekkelijkheid van een gebied wordt bepaald op basis van acht factoren, waaronder de afstand tot supermarkten, OV-haltes en zorgvoorzieningen (zie bijlage 4 voor toelichting). Waar de kaart blauw kleurt, scoort het betreffende gebied hoog op deze factoren; bij rood is de score laag. Op verschillende plekken is te zien dat het aandeel 65+ huishoudens hoog is én dat het woonzorglandschap daar goed scoort. Door dit landschap minimaal in stand te houden en op sommige locaties zelfs te intensiveren, kan Gouda haar aantrekkelijkheid als gemeente voor zelfstandig wonen op latere leeftijd behouden en versterken. Woonzorglandschapskaart, bron: Springco (CBS, BAG, Zorgkaart NL, OSM, PDOK) Aantal 65+ huishoudens, bron EDM (2025), bewerking Springco 25 Hoofdstuk 3 Marktvraag 26 Effectieve Vraag naar nieuwbouw en bestaand Marktvraag Om de marktvraag te berekenen maken we gebruik van diverse databronnen en predictive analytics.
De gebruikte bronnen zijn: • WoON 2024 (grootschalige enquête onder huishoudens); • CBS (onder andere migratiebewegingen); • EDM (geodataset met gegevens op adresniveau over vastgoed- en huishoudkenmerken); • vastgoedbezit van de betrokken corporaties (Mozaïek Wonen en Woonpartners Midden- Holland); • en ons eigen geodatabestand, met informatie tot op adresniveau over huishoudens, vastgoed, voorzieningen en de openbare ruimte. Door deze databronnen te combineren met machinelearning technieken zijn we in staat om voor elk huishouden in Nederland, en dus ook in Gouda, een verhuiskans en woonvoorkeur te voorspellen, uitgesplitst naar woningsegment en migratiepatroon. Bijlage 2 bevat de uitgebreide onderzoeksverantwoording. We berekenen de vraag naar woningen (nieuwbouw en bestaand) voor Gouda en specifiek per wijk. Het model doorloopt daarbij de volgende stappen: • We combineren woning- en huishoudkenmerken op adresniveau (EDM, Springco e.a.) met woonwensen en verhuisintenties uit het (regionaal gespecificeerde) landelijke WoON 2024. • We corrigeren de lokale vraag op basis van landelijke migratiestatistieken van het CBS, om de herkomst van de vraag te bepalen. • We houden rekening met betaalbaarheid: de kans dat een huishouden met een laag inkomen naar een dure grondgebonden woning verhuist, is bijvoorbeeld zeer klein.
27 Effectieve Vraag naar nieuwbouw en bestaand Marktvraag Het Effectieve Vraag-model houdt in het eerste jaar geen rekening met vragers die momenteel niet in een reguliere woning in Nederland wonen, zoals personen in instellingen, asielzoekerscentra of in het buitenland. Daardoor kan (en zal) de feitelijke vraag naar sociale huurwoningen hoger liggen dan de modeluitkomst laat zien: een deel van de vragers is nog niet meegenomen. Daarmee ontstaat een realistisch beeld van de actuele marktvraag, waarop in het vervolg van dit hoofdstuk wordt voortgebouwd. Ons model gaat uit van de woonvoorkeuren van mensen, niet uitsluitend van hun huidige gedrag. Gedrag wordt immers sterk bepaald door het beschikbare aanbod, dat momenteel beperkt is en de woningmarkt deels op slot zet. Bouwen op basis van alleen huidig gedrag leidt ertoe dat men blijft bouwen wat er al is. Juist bouwen naar woonwensen creëert een woningvoorraad die aansluit bij wat mensen willen én zich kunnen permitteren. Dit is een belangrijk verschil met modellen die vaak worden toegepast, ook eerder door Springco. Door opgedane kennis en ervaring prefereren we nu een vraaggericht model, gebaseerd op reële, maar wensgedreven scenario’s. Daarbij houden we rekening met wat realistisch haalbaar is voor verschillende doelgroepen.
In de woningbehoefteanalyse houden we vervolgens rekening met de demografische ontwikkeling, waarmee het Effectieve Vraag-model verder wordt verrijkt. De volgende pagina’s gaan uitsluitend over de effectieve vraag; in hoofdstuk 4 volgt de woningbehoefteanalyse.
28 Effectieve Vraag naar nieuwbouw en bestaand Marktvraag De rechtertabel toont de effectieve vraag (marktvraag) op dit moment naar de productsegmenten in Gouda. Het gaat hierbij om de vraag van huishoudens in Gouda die binnen de gemeente willen verhuizen, én om de vraag vanuit de rest van Nederland. De cijfers hebben betrekking op zowel nieuwbouw als bestaande woningen. Wat goed zichtbaar is, is dat de marktvraag sterk gedifferentieerd is. De huidige woningvoorraad sluit niet in elk segment voldoende aan op de voorkeuren van huishoudens die in Gouda willen (blijven) wonen. Ongeveer 43% van de totale vraag richt zich op grondgebonden (EGW) en 57% op appartementen (MGW). De vraag concentreert zich vooral in de goedkope en betaalbare prijssegmenten. De koopsector neemt het grootste deel van de vraag voor haar rekening (58%), vrijwel gelijk verdeeld tussen grondgebonden koopwoningen en koopappartementen. Circa 70% van de marktvraag komt van huishoudens binnen Gouda zelf, terwijl 30% van buiten de gemeente afkomstig is. Er zijn duidelijke verschillen tussen de lokale en de buitenregionale vraag. Binnen het huursegment zien we dat de vraag naar goedkope huurwoningen grotendeels uit Gouda zelf komt. De vraag naar middeldure en dure huurwoningen komt nog steeds hoofdzakelijk uit Gouda, maar neemt vanuit de rest van Nederland toe. Bij de koopsector zien we een iets ander patroon.
De meeste vraag komt ook hier uit Gouda zelf, maar de goedkope koopsegmenten worden relatief vaker gevraagd door huishoudens van buiten Gouda. Voor de betaalbare en duurdere koopsegmenten verschuift de verhouding weer naar ongeveer 70/30 (binnen/buiten Gouda). Vraag naar productsegmenten 2025. Bron: EDM, CBS, WoON21, AVM Springco Prijs Voorraad Vraag <€680,- 2050 80 2% €680 - €730,- 275 10 0% €730 - €900,- 1105 50 1% €900 - €1200,- 445 150 4% >€1.200,- 740 240 7% <€680,- 5280 175 5% €680 - €730,- 620 15 0% €730 - €900,- 2875 85 2% €900 - €1200,- 1455 385 11% >€1.200,- 735 290 8% <€300k 2610 290 8% €300k - €400k 6280 210 6% €400k - €600k 4770 325 9% €600k - €800k 1220 80 2% >€800k 630 85 2% <€300k 2375 450 13% €300k - €400k 890 210 6% €400k - €600k 585 260 7% €600k - €800k 70 65 2% >€800k 5 45 1% 35015 3500 100% 100%Totaal 28% 29% Koop EGW MGW Type Verdeling Huur EGW 15% MGW 27% 29 Effectieve vraag naar Woonmilieus Marktvraag Naast de uitsplitsing van de vraag naar woningsegmenten is het ook belangrijk om de vraag naar woonmilieus nader te bekijken. In de grafiek rechts is in kleur weergegeven hoe de vraag zich over de verschillende woonmilieus verdeelt. Ter vergelijking is ook het huidige aandeel woonmilieus in Gouda opgenomen in grijs.
Daarbij valt op dat er relatief meer vraag is naar stedelijke woonmilieus (donkerrood, rood en oranje) dan er momenteel in Gouda aanwezig zijn. Tegelijkertijd is de vraag naar suburbane woonmilieus (geel en groen) lager dan het huidige aanbod. Een deel van deze woonmilieus kan, door intensivering en verdichting, geleidelijk transformeren naar een stedelijker karakter. Daarnaast is er meer vraag naar dorps en landelijk wonen dan in Gouda zelf beschikbaar is. Dit type woonmilieu komt vooral buiten de gemeentegrenzen voor. Vraagverdeling woonmilieus (2025) 0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% Binnenstad Levendige stadswijk Rustige stadswijk Luxe stadswijk Woonwijk laag- en hoogbouw Woonwijk laagbouw Luxe woonwijk Dorps Landelijk percentage voorraad nu 30 Hoofdstuk 4 Woningbehoefte 2040 31 (Mis)match vraag en aanbod Woningbehoefte 2040 Woningbehoefte– tekort & overschot 2040 (ook wel de (mis)match) Op basis van het Effectieve Vraag model en de huishoudensprognose van Primos 2025 is een vergelijking gemaakt tussen de huidige woningvoorraad en de woningbehoefte in 2040 ((mis)match). We houden daarbij rekening met de veranderingen van de bevolkingssamenstelling en -ontwikkeling in de tijd. In de woningbehoefte houden we rekening met de woningen die jaarlijks vrijkomen in de bestaande voorraad.
We krijgen een beeld van de tekorten en overschotten in de toekomst door de verhuiskans en verhuisrichting toe te passen op de toekomstige huishoudensverdeling. Een overschot zal in de toekomst niet of nauwelijks aan de orde zijn voor Gouda. Tekorten daarentegen wel. De woningbehoefte laat immers een nieuwbouwbehoefte van circa 6.510 woningen in 2040 zien. Vraagdruk tot 2040 Naast de verwachte tekorten per productsegment is de druk op het segment ook van belang. In de laatste kolom, vraagdruk 2040, zien we de druk op elk productsegment. Dit geeft relatief de druk per segment weer door het tekort (absoluut) te relateren aan de voorraad. We zien wel dat juist de druk op koop- en (middel)dure huurappartementen het hoogst is. Dit vraagt voor een deel ook een nuance (zie volgende pagina) en de verdere duiding van de uitkomsten zijn op de daarop volgende pagina’s. Zoals ook in de inleiding van het rapport is aangegeven is het van belang om nieuwbouw te richten op het versterken van de identiteit van Gouda. Nieuwbouw is in wezen een strategisch middel om te sturen op de optimale benutting van de bestaande woningvoorraad.
(Mis)match vraag en aanbod in 2040 (een negatief getal betekent een tekort) Prijs Voorraad Mismatch 2040 Vraagdruk <€680,- 2050 -305 €680 - €730,- 275 -20 €730 - €900,- 1105 -75 €900 - €1200,- 445 -175 >€1.200,- 740 -315 <€680,- 5280 -905 €680 - €730,- 620 -165 €730 - €900,- 2875 -800 €900 - €1200,- 1455 -360 >€1.200,- 735 -470 <€300k 2610 -80 €300k - €400k 6280 150 €400k - €600k 4770 -670 €600k - €800k 1220 -340 >€800k 630 -280 <€300k 2375 -580 €300k - €400k 890 -420 €400k - €600k 585 -400 €600k - €800k 70 -85 >€800k 5 -65 35015 -6360 Type Huur EGW MGW Koop EGW MGW Totaal 32 Nuance over de vraag en behoefte in 2040 Woningbehoefte 2040 Tekorten in 2040 zien we over alle productsegmenten maar opvallend vooral ook bij koopappartementen, goedkope, middeldure en dure huursegmenten. De tekorten in het aanbod van appartementen vereisen nuance op twee fronten. Ten eerste bestaat de markt op dit moment grotendeels uit vrij standaard (en bij nieuwbouw vaak uit kleine) appartementen. De vraag naar appartementen komt echter vanuit diverse huishoudens. Een deel van deze vraag komt van huishoudens die vanuit hun grondgebonden woningen willen verhuizen, maar een standaard appartement niet aantrekkelijk vinden. Om deze impasse te doorbreken, is het noodzakelijk om meer variatie te bieden in appartementenconcepten. Een van de onderliggende bronnen van het effectieve vraag model is het WoOn.
Binnen het WoOn worden consumenten de keuze voorgelegd om, als ze willen verhuizen, te kiezen tussen een appartement en een grondgebonden woning, met verschillende prijssegmenten en eigendomstypes. Huishoudens die overwegen om anders te gaan wonen dan ze momenteel doen, zoals diegenen die momenteel in rijtjeswoningen wonen, geven vaak aan dat ze kleiner willen gaan wonen. Voor hen is een appartement een symbool voor verandering in hun woonbehoeften, eerder dan een voorkeur voor gestapeld wonen. Het duidt erop dat ze openstaan voor andere woonvormen. Dit hoeft dus niet gestapeld wonen te zijn en kan variëren van 'rug aan rug' woningen, wonen in een hof (eventueel gestapeld), tot andere concepten waar comfortabel wonen, passend en levensloopbestendigheid centraal staan. Denk bijvoorbeeld ook aan collectieve woonconcepten, zorgzame wijken, en woonvormen voor senioren en starters Rug aan Rug Woningen & onderstaand een publicatie van Platform 31 met 3- praktijkvoorbeelden van Woonvarianten voor senioren, link naar publicatie. Stadsveteranen (Heren5 en Woonzorg Nederland). 33 Wanneer we het bouwprogramma richten op het terugbrengen van de mismatch in 2040 naar 0, dan ziet het bouwprogramma er uit zoals weergegeven in de tabel. We hebben vervolgens een verdeling gemaakt naar doelgroepen op basis van hun woonvoorkeuren. Het aandeel goedkope huur is 35%, het aandeel gestapeld 65%.
Let wel, zoals ook op vorige pagina is benoem: een belangrijk deel van de gestapelde woningen zijn gericht op ouderen. Dit zullen ook grondgebonden woningen kunnen omvatten (zoals hofwoningen) of specifieke woonconcept. Het grootste deel van het programma is gericht op kleine huishoudens. Bouwprogramma en verdeling nieuwbouwwoningen over doelgroepen. Bron: EDM, WoOn24 Gewenst bouwprogramma en doelgroepen Woningbehoefte 2040 Prijs Programma % <€680,- 305 5% €680 - €730,- 20 0% €730 - €900,- 75 1% €900 - €1200,- 175 3% >€1.200,- 315 5% <€680,- 905 14% €680 - €730,- 165 3% €730 - €900,- 800 12% €900 - €1200,- 360 6% >€1.200,- 470 7% <€300k 80 1% €300k - €400k 0 0% €400k - €600k 670 10% €600k - €800k 340 5% >€800k 280 4% <€300k 580 9% €300k - €400k 420 6% €400k - €600k 400 6% €600k - €800k 85 1% >€800k 65 1% 6510 100% Type Huur EGW MGW Koop EGW MGW Totaal
34 (Mis)match vraag en aanbod Woningbehoefte 2040 Hieronder duiden we de belangrijkste uitkomsten van de woningbehoefteanalyse. 35% van de woningbehoefte in 2040 bestaat uit goedkope huurwoningen: De tekorten naar goedkope huurwoningen is in 2040 2.270 woningen, dit is 35% van de totale woningbehoefte (waarvan circa 1/5 grondgebonden en 4/5 appartementen). Op dit moment zijn de wachttijden lang om in aanmerking te komen voor een sociale huurwoning (zie ook verslag participatieavond Gouda). Er zijn ook veel oudere huishoudens die best uit hun ruime woning willen verhuizen, maar er is onvoldoende passend aanbod. Daarnaast komen starters en doorstromers (van starterswoning naar bijvoorbeeld een gezinswoning) op dit moment ook onvoldoende aan een nieuwe woning. De doorstroming is gestagneerd, de woningmarkt zit grotendeels op slot. De woningbehoefte in 2040 in de goedkope koop (< 300K) is 620 woningen (vooralnamelijk appartementen). In werkelijkheid is er voor deze groep ‘goedkope koper’ amper aanbod. Met als gevolg dat een groot deel in de sociale woningvoorraad blijft wonen (of als het passend is en voor hen beschikbaar komt, in gaat wonen). Middeldure en dure huurappartementen, druk op dit segment is gestegen: Er is meer behoefte aan het middeldure en dure huurappartementen, in 2040 moeten er ruim 800 woningen bij komen.
Mede door de toenemende groep 55+ huishoudens, zien we dat de vraag naar dit segment toeneemt. Door het aanbod van dit segment te vergroten zal doorstroming in Gouda worden bevorderd, en uiteindelijk een gevarieerd aanbod worden gecreëerd. Daarnaast is er ook behoefte aan middeldure en met name dure grondgebonden huurwoningen. Dit zijn overigens niet alleen gezinnen (of startende gezinnen) die hier naar vragen. Ook een 55-74 en 75+ huishoudens heeft hier behoefte aan. De indeling en oppervlakte van zo’n woning kan zeker kleiner zijn dan een standaard gezinswoning. Maar heeft ook de voordelen van een grondgebonden woning (vaker een tuin en iets meer ruimte dan de standaard appartementen). Koopwoningen blijven populair, woningbehoefte van 2.770 woningen in 2040 In 2040 is er een tekort van 2.770 koopwoningen, 45% van de totale woningbehoefte. Voor de grondgebonden koopwoning ligt de nadruk op de dure prijssegmenten (boven de 400k). Dit is ook niet vreemd, want de woningvoorraad onder 400k is ook op dit moment veel beschikbaar in Gouda en dan met name met een prijs net onder 400k. Voor appartementen ligt de nadruk vooral op goedkope en betaalbare koop. Maar niet te vergeten ook duurdere koopappartementen. De behoefte naar meer goedkope en betaalbare koopappartementen komt zowel van huishoudens van middelbare leeftijd (werkenden, (startend) gezin) als van de 55+ huishouden.
Bij de duurdere koopappartement ligt de nadruk meer bij de 55-74 jarige huishouden. 35 Hoofdstuk 5 Doelgroepen en hun voorkeuren 36 Leefstijlen Doelgroepen en hun voorkeuren Om de voorkeuren van de doelgroepen scherp en onderbouwd in beeld te brengen hanteren we twee methoden: • Wat zijn de kenmerken van de doelgroepen die de voornaamste vraag uitoefenen naar de productsegmenten in Gouda • Wat zijn de achterliggende leefstijlen van de doelgroepen en wat betekend dat voor de woon- en leefomgeving (nieuw en bestaand) in Gouda. Welke doelgroepen oefenen de voornaamste vraag uit en wat zijn hun voorkeuren: Vanuit de Effectieve Vraag en woningbehoefte analyse kunnen we per productsegment detecteren wie de voornaamste vraag uitoefent naar een bepaald productsegment (eigendom, type en prijs). Op basis hiervan hebben we een selectie gemaakt en met behulp van grootschalige consumentenonderzoek in beeld gebracht wat hun voorkeuren zijn ten aanzien van de woning en woonomgeving. Deze paragraaf eindigt met een overzicht per productsegment met daarbij beschreven welke doelgroep de voornaamste vraag uitoefent en wat en hun woonvoorkeuren zijn. Leefstijlen en hun woonvoorkeuren: Een belangrijke bouwsteen in de typering van de woonvoorkeuren van de consument wordt gevormd door de leefstijl. We hanteren hiervoor data en methode van DISCvision.
Het DISCmodel is als volgt af te lezen: • Aan de linkerkant van het spectrum zijn bewoners individualistischer ingesteld; • Aan de rechterkant zijn bewoners collectivistischer ingesteld; • Personen aan de bovenkant van het spectrum zijn meer extravert; • Personen aan de onderkant zijn meer introvert. Op de volgende bladzijden zijn de woonvoorkeuren van de verschillende leefstijlen weergegeven.
37 Leefstijlen Doelgroepen en hun voorkeuren
38 Leefstijlen Doelgroepen en hun voorkeuren In Gouda hebben we een breed palet aan leefstijlen, een combinaties van stedelijk, suburbaan en dorpse leefstijlen. We zien dat in de meer stedelijke gebieden overwegend paars, rood en enigszins ook oranje leefstijlen dominant aanwezig zijn. Terwijl de woonwijken weer meer gericht is op aqua, groen en lime. De dominante leefstijlen zijn Groen, Lime en Aqua Daarna volgt oranje (leefstijl die een voorkeur hebben voor contact met andere bewoners) en vervolgens blauw (privé en hecht belang bij status) en paars (leefstijlen die individueel gericht, privé en modern zijn). Lleefstijlkaart 2025 GoudaLeefstijlverdeling 2025 Gouda 0% 5% 10% 15% 20% 25% Rood Oranje Geel Lime Groen Aqua Blauw Paars
39 Ontspannen stedelijk Doelgroepen en hun voorkeuren Uit de data blijkt dat er sterke overeenkomsten zijn in de woonvoorkeuren van verschillende doelgroepen. Huishoudens die in een stedelijk of juist meer ontspannen woonmilieu (suburbaan of dorps) willen wonen, hebben overeenkomstige leefstijlen en daarmee overeenkomende voorkeuren. Deze tweedeling in leefstijlen kunnen als volgt worden geduid: • Stedelijke leefstijlen: rood, paars, blauw – met in sommige gebieden ook oranje tinten. • Dorps/suburbane leefstijlen: aqua, lime, groen, geel. Leefstijlen die wonen in dorpen en suburbane gebieden zijn doorgaans weloverwogen, serieus en vriendelijk. Ze zoeken een gebalanceerde woon- en leefomgeving, zonder te veel verassingen. Privacy is belangrijk: men trekt zich graag terug in de eigen woning. Ontmoeting wordt wel gewaardeerd, onderdeel zijn van een gemeenschap is van betekenis. Binnen deze groep zien we ook de oranje leefstijl, die iets meer uitdaging zoekt in de leefomgeving en vaak fungeert als verbinder tussen leefstijlen door een open houding. Stedelijke leefstijlen (vooral rood en paars, met in het exclusieve segment ook blauw) houden van dynamiek, vinden anonimiteit geen probleem, zijn ondernemend en willen verrast worden. Gouda laveert tussen deze leefstijlen, ook wel ontspannen stedelijk.
Het is in die zin een stedelijk sociaal woon- en leefgebied, met meerdere leefstijlwerelden naast elkaar. Ook uit gesprekken met bewoners komt dit beeld naar voren: Gouda heeft een dorpse gemeenschap met stedelijke invloeden. Dat kan een voordeel zijn, mits deze werelden niet te veel in elkaar overvloeien, waardoor gebieden haar uitgesproken identiteit verliezen. Elke buurt kan een eigen identiteit hebben, meer stedelijk, meer dorps of daartussen ‘ontspannen stedelijk’. De buurten samen kunnen een sterk geheel vormen, ook al kunnen ze onderling sterk van elkaar verschillen. Overgangsgebieden tussen buurten spelen daarbij een verbindende rol, bijvoorbeeld door gedeelde voorzieningen of een aantrekkelijke openbare ruimte. Bij het toevoegen van nieuwbouw of het transformeren van bestaande plekken is het daarom essentieel dat er een duidelijke visie aan ten grondslag ligt. Wat is de context van de locatie, hoe versterkt het de bestaande omgeving en welke rol en daarmee identiteit neemt het in de toekomst in? Wanneer we puur kijken naar de doelgroepen achter de woningbehoefte en hun voorkeuren, zien we ook daar sterke patronen terugkomen, soms overlappend tussen de verschillende productsegmenten (eigendom, type en prijs), maar vaak ook onderscheidend. Op de volgende pagina gaan we per productsegment dominante patronen en voorkeuren langs.
40 Samenvattend Doelgroepen en hun voorkeuren Huur We starten met de doelgroepen die een vraag uitoefenen naar een huurwoning in een ontspannen, stedelijke woonomgeving. • Voorkeur voor een goedkope huurwoning < 900,--: De vraag naar goedkope grondgebonden huurwoningen komt van een mix van huishoudens: niet alleen gezinnen, maar ook kleine huishoudens van jong tot oud. De vraag naar sociale huurappartementen komt vooral van kleine huishoudens onder de 55 jaar, in het bijzonder jonge huishoudens. Voor de doelgroepen met een vraag naar een goedkope huurwoning zijn sociale cohesie en harmonieuze woonomgevingen belangrijk. Het delen van voorzieningen (zoals een deelauto) sluit goed aan op hun leefstijl, zowel vanuit waarden als vanuit inkomen. Er is daarnaast een duidelijke voorkeur voor hofjes, rug-aan-rugwoningen en andere plekken die ontmoeting faciliteren. De 55+ huishoudens verhuizen vooral vanwege een gewenste verandering van woonomgeving en vanwege toenemende zorgvraag. Huishoudens onder 55 jaar verhuizen veelal omdat de huidige woning te klein is, vanwege werk of studie. • Voorkeur voor een vrije sector huurwoning > 900,--: De vraag naar grondgebonden middeldure en dure huurwoningen komt vooral van gezinnen én 55+ huishoudens. Zij hechten aan privacy, maar vinden contact met de buurt wel belangrijk.
De vraag naar middeldure en dure huurappartementen komt met name van 55+ huishoudens. Zij wonen minder graag in een klassieke bouwstijl en geven vaker de voorkeur aan modernere, meer designgerichte architectuur. Voor 55+ geldt dat zij vaak verhuizen omdat de huidige woning te groot is. Jongere en middelbare huishoudens hebben bij een vrije sector huur (appartement en grondgebonden) weer iets meer behoefte aan privacy, met wel een diversiteit aan mensen in hun woonomgeving. Koop In de koopsector zien we een duidelijke onderscheid tussen doelgroepen die een woning willen in een ontspannen stedelijke woonomgeving. De duurdere segmenten hechten sterker aan privacy; de betaalbare segmenten waarderen daarnaast ook contact met de omgeving. • Grondgebonden koopwoningen: de vraag naar grondgebonden koopwoningen komt niet uitsluitend van gezinnen: ook middelbare huishoudens (waaronder toekomstige starters op de gezinsmarkt) oefenen een sterke vraag uit. Naarmate de koopkracht stijgt, wordt privacy belangrijker in hun woonvoorkeuren. Opvallend is de duidelijke voorkeur voor meer traditionele bouwstijlen binnen deze doelgroep. • Koopappartementen: De vraag komt van een diverse groep: jonge huishoudens, middelbare huishoudens en ook gezinnen. Toch vormen de 55+ huishoudens hier de grootste vragers.
Zij wonen graag op plekken waar men op elkaar let en verhuizen veelal omdat hun huidige woning te groot is. Over het geheel genomen is de doelgroep die belangstelling heeft voor koopappartementen stedelijk georiënteerd, wil men graag met een mix aan mensen in de buurt wonen en staat men meer open voor moderne bouwstijlen. 41 Hoofdstuk 6 Doorstroomanalyse 42 Effect van bouwen als voorheen Doorstoomanalyse Ons woningbehoeftemodel brengt nauwkeurig in kaart welke nieuwbouwprogrammering het best aansluit bij de toekomstige vraag. Het model gaat ook uit welke toevoegingen aan de woningvoorraad de grootste bijdrage leveren aan een optimale doorstroming in de bestaande woningvoorraad. Tegelijkertijd beseffen we dat de ideale programmering in de praktijk niet altijd haalbaar is. Daarom hebben we ook een alternatief scenario doorgerekend: wat gebeurt er als de drie gemeenten, afzonderlijk en gezamenlijk, blijven bouwen volgens het patroon van de afgelopen 10 jaar? Wat is dan het effect op doorstroming en ruimtegebruik,? Op deze manier bieden we gemeenten een integraal afwegingskader. Volgens de prognose zijn tot 2040 circa 6.510 nieuwe woningen nodig in Gouda. In de tabel hiernaast hebben we in beeld gebracht als de gemeente deze opgave realiseert volgens de verdeling van de woningbehoefte 2040 en daarnaast volgens de historische productsegmentverdeling van de afgelopen tien jaar.
Er zijn verschillen, maar over het geheel genomen lijken te patronen redelijk verdeeld. Wel valt op dat er eigenlijk meer behoefte is aan koopappartementen dan naar huurappartementen. Qua ruimtegebruik zal dit niet veel verschil opleveren, wel bouwen naar behoefte van huishoudens. Daarentegen is het wel zo dat er ook substitutie effecten optreden, stel er zijn geen goedkope koopappartementen dan zullen mensen, afhankelijk van hun inkomen en beschikbaarheid, vervolgens kiezen om goedkoop of middelduur te huren. Bouwprogramma: volgens woningbehoefte 2040 vs hoe de afgelopen 10 jaar is gebouwd. Prijs obv mismatch obv afgl 10 jaar <€900,- 400 222 €900 - €1200,- 175 85 >€1.200,- 315 736 <€900,- 1870 1345 €900 - €1200,- 360 833 >€1.200,- 470 658 <€300k 80 8 €300k - €400k 0 70 €400k - €600k 670 1167 €600k - €800k 340 700 >€800k 280 353 <€300k 580 40 €300k - €400k 420 44 €400k - €600k 400 226 €600k - €800k 85 23 >€800k 65 0 6510 6510Totaal Type Huur EGW MGW Koop EGW MGW Doorstoomanalyse Effect van bouwen als voorheen Volgens | de woningbehoefteanalyse | zijn tot 2040 | circa 6.510 nieuwe | woningen nodig in Gouda. | Wanneer | de | gemeente | deze | opgave | realiseert volgens | de verdeling van | de woningbehoefte | 2040, | en dus | niet volgens | de historische productsegmentverdeling | van | de | afgelopen | tien | jaar, | ontstaat | een ruimterendement van circa 1.675 woningen.
Dat is een positief resultaat. Hoewel de patronen | van | beide | producties | op elkaar | lijken, zitten er bij sommige segmenten | grote | verschillen in absolute | aantallen. Bijvoorbeeld | bij Koop | EGW €300k-€400k. Op basis van de woningbehoefte is er maar ongeveer 60% ruimte | Vraaggestuurd bouwen levert in Gouda een nodig | van het | aantal | woningen | dat | er gebouwd | zou | worden | volgens | de | ruimterendement op, én een beter gebalanceerde historische verdeling. De meerwaarde zit vooral in: | woningvoorraad en daarmee zorgt het voor • meer koopappartementen in plaats van grondgebonden koopwoningen; | doorstroming. • meer variatie in woningtype en prijsklassen; • Optimale | benutting | van | de | bestaande | woningvoorraad, | vraaggerichte nieuwbouw zorgt voor doorstroming in de bestaande woningvoorraad. Dit leidt tot een meer gebalanceerde woningvoorraad. Het realiseren van | meer koopappartementen | draagt | daarnaast | bij aan | meer | eigenaarschap, | minder verhuisbewegingen | (wat niet altijd positief hoeft te zijn) en meer | financiële armslag voor huishoudens op de langere termijn.
Obv mismatch | Obv afgelopen jaren | Verschil Oppervlakte (GO) | 542000 - 708000 m2 | 699000 - 886000 m2 | 157000 - 178000 m2 Oppervlakte (perceel) | 383000 - 719000 m2 | 661000 - 1434000 m2 | 278000 - 714000 m2 43 44 Hoofdstuk 7 Participatieavond 45 Uitkomsten van de avond – alleen gericht op bewoners van corporaties. Participatieavond Om de voorlopige resultaten van het woningbehoefteonderzoek te toetsen en te verdiepen, is in oktober 2025 een participatieavond georganiseerd. Bewoners gingen in gesprek over woonwensen, doorstroming en knelpunten in de woningmarkt van Gouda. De bijeenkomst bestond uit een plenaire presentatie gevolgd door tafelsessies. Belangrijkste signalen uit de plenaire bijdrage • Brede behoefte aan doorstroming: een groot deel van de aanwezigen, 14 van de circa 25 huishoudens, gaf aan graag te willen verhuizen naar een passende, vaak kleinere woning. Bewoners benadrukten dat doorstroming noodzakelijk is, maar nu vaak stokt omdat geschikte alternatieven ontbreken of moeilijk bereikbaar zijn. Er werd opgeroepen om actief in te zetten op instrumenten die doorstroming ondersteunen, zoals het voorbeeld van de Beter Wonen-pilot van Woonpartners Midden-Holland. • Digitale toegankelijkheid: meerdere aanwezigen gaven aan dat digitale communicatie van corporaties een drempel vormt, vooral voor oudere huishoudens.
Niet alle processen hoeven online; laagdrempelige alternatieven blijven belangrijk. • Gemeentelijke suggesties: vanuit bewoners werd de suggestie gedaan om in Gouda eens te kijken naar een Burgerberaad, om breder in gesprek te blijven over wonen, zorg en leefomgeving. • Woningverkoop door corporaties: tijdens de presentatie kwamen vragen over het verkopen van sociale huurwoningen. Corporaties lichtten toe: • sommige woningen passen niet meer goed bij de toekomst van de corporatievoorraad, • verkoop kan bijdragen aan de betaalbare koopsector, • en de middelen uit verkoop worden ingezet om meerdere nieuwe woningen te realiseren. De participatieavond werd gehouden bij voetbalvereniging Jordan Boys in Gouda. . 46 Uitkomsten van de avond – alleen gericht op bewoners van corporaties. Participatieavond Tafelsessies Doorstroming – Kernpunten • De woonwensen van 55+ huishoudens zijn divers: veel belangstelling voor driekamerwoningen, variatie in gewenste woonvorm (zoals Knarrenhof of appartementen met groot balkon), binding met de buurt en nabijheid van voorzieningen worden als essentieel gezien. • Kostendelersnorm belemmert woningdeling: De kostendelersnorm werd vaker genoemd als belemmering voor samenwonen of voor het vormen van informele woongemeenschappen.
• Meer ruimte voor woningruil: Bewoners pleiten voor flexibeler beleid rondom woningruil, omdat dit in veel situaties een passende oplossing kan bieden zonder nieuwbouw. • Financiële en praktische drempels: Oudere huishoudens verhuizen soms niet omdat een kleinere woning duurder kan uitvallen in maandlasten. Daarnaast brengt verhuizen veel geregel met zich mee; een aantal bewoners pleitte voor een verhuisservice of hulp bij praktische stappen. • Ruimte in toewijzingsregels Er werd geopperd dat de gemeente en corporaties vrijstellingsruimte binnen toewijzingsregels meer zouden kunnen inzetten om doorstroming te bevorderen. De participatieavond laat zien dat bereidheid tot doorstroming onder oudere huishoudens aanwezig is, maar dat deze stap alleen wordt gezet als: • Geschikte woningen worden aangeboden (betaalbaar, comfortabel, nabij voorzieningen, niet te klein). • Instrumenten en ondersteuning worden ingezet om de overstap praktisch en financieel haalbaarder te maken, • Woningruil eenvoudiger wordt gemaakt. De opbrengsten uit de avond bevestigen en verdiepen de kwantitatieve inzichten uit het onderzoek: doorstroming vraagt niet alleen om voldoende woningen, maar ook om een zorgvuldig ingericht proces met de juiste woonproducten dat aansluit op de leefwereld van bewoners.
Praatplaat woonvormen doorstromen, gebruikt in de tafelsessies 47 Hoofdstuk 8 Aandachtsgroepen Aandachtsgroepen Op basis van Monitor Huisvesting | Aandachtsgroepen – 2022/2023 Met | de bekende | omvang | van de | aandachtsgroepen | in Gouda | (bron: Monitor Huisvesting | Aandachtsgroepen) | analyseren | we | de toekomstige | woonbehoefte | van deze groepen. | Voor de vooruitblik | richting 2040 | gebruiken | we | de demografische prognoses, | waarbij | we aannemen | dat deze | aandachtsgroepen | zich ontwikkelen | in lijn met | hun | leeftijdscohorten. | Deze | vereenvoudiging | is noodzakelijk, | omdat betrouwbare | gegevens | over | andere | beïnvloedende | factoren | (zoals economie | of beleidswijzigingen) ontbreken. In de | tabel rechts | is weergegeven | hoeveel | huishoudens | in 2022/2023 | tot zes verschillende | aandachtsgroepen | behoren | en hoe | deze groepen, | op basis van de demografische | patronen, | naar | verwachting | toenemen | richting 2040. | Uiteraard kunnen sociale, economische of politieke ontwikkelingen invloed hebben op de toe- of afname van één of meerdere van deze aandachtsgroepen. Uitgaande dat op dit moment | de | aandachtsgroepen | huisvesting | hebben, | verwachten | we dat er tussen 2025 en 2040 circa 500 woningen nodig zijn voor deze groepen.
Deze | 500 huishoudens | vallen grotendeels | binnen | de totale woningbehoefte | van 6.510 | woningen | tot 2040, | zoals | opgenomen | in de | bevolkingsprognoses | van ABF/CBS. Tegelijkertijd | geldt dat het | ABF/CBS, net | als wij, slechts in beperkte mate zicht | heeft | op | hoe | de | omvang | van | sommige | aandachtsgroepen, | zoals arbeidsmigranten, zich daadwerkelijk zal ontwikkelen. De werkelijke ontwikkeling van deze | groep | hangt | af van | economische | schommelingen | en | beleidskeuzes | op nationaal en lokaal niveau, en bevindt zich dus in de marges van de prognose. Toelichtingen bij twee specifieke groepen: * Op basis van | het BRP is bekend hoeveel arbeidsmigranten in | Gouda werken. | Uit een gemeentelijke verkenning | blijkt echter dat er meer arbeidsmigranten | in Gouda wonen | dan | er werken. | De | huidige | omvang | wordt | geschat | op | 2.800 | tot 4.200 personen. | Wanneer | deze | bandbreedte | wordt | doorgetrokken | aan de hand | van de demografische prognoses, komt de verwachte omvang in 2040 uit op circa 3.400 tot 5.100 personen, een stijging van ongeveer 600 tot 900 personen.
| 48 Aandachtsgroepen Op basis van Monitor Huisvesting | Aandachtsgroepen – 2022/2023 De omvang | van arbeidsmigrantenhuishoudens | wijkt waarschijnlijk af van het Nederlandse gemiddelde: enerzijds zijn deze huishoudens vaak kleiner, anderzijds wonen arbeidsmigranten relatief vaak in gedeelde woonvormen. Als werkbare aanname, door geen beter alternatief, hanteren we | toch het landelijke gemiddelde van 2,1 personen per huishouden. Op basis daarvan verwachten we | in 2040 | circa 1.600 | tot 2.400 | huishoudens die bestaan uit arbeidsmigranten. | Dit betekent | dat er circa 300 tot 400 extra | woningen nodig zullen zijn voor | de arbeidsmigranten, | bovenop | de 192 | zoals in de tabel op de vorige pagina is opgenomen. Deze aanvullende opgave valt dus potentieel buiten de reguliere woningbehoefte. Daarbij | is het | belangrijk | te onderkennen | dat | de | woningvraag | van arbeidsmigranten | zich in een grijs gebied | bevindt: | het is een | moeilijk te monitoren | groep, waarbij | werk | en huisvesting | sterk met | elkaar verweven zijn. Zodra arbeidsmigranten hun baan verliezen, verliezen zij vaak ook hun woonplek | en vallen ze | mogelijk onder | een andere | aandachtsgroep, | zoals economisch daklozen. De behoefte aan passende huisvesting – al dan niet tijdelijk – blijft echter bestaan.