versie 2.4 masterplan westergouwe 2.0 17 maart definitief v4422

Westergouwe 2.0

Toekomstbestendig en Veerkrachtig !

versie 2.4 - definitief

INHOUD INLEIDING

WG-I

5

3.3

Openbaar gebied 21

1

WESTERGOUWE 2.0 (2022-2034) 6

3.3.1

Het tegengaan van droogte en van hittestress

1.1

Toekomstige ruimtelijke ontwikkelingen

3.3.2

Kwaliteit oppervlaktewater

1.2

Maatschappelijke opgaven

3.3.3

Een Klimaatrobuuste openbare ruimte

1.3

Omgaan met de opgaven van vandaag én morgen

3.3.4

Een wijk met een rijk dieren- en plantenleven - Natuurinclusief bouwen

3.3.5

Convenant Klimaatadaptief bouwen en NL-Greenlabel

. 2

WG-II WG-III

MAATSCHAPPELIJKE UITDAGINGEN (2022 – 2034)

9

Klimaatcrisis

de historie van Westergouwe door)

Wooncrisis

WG-III 3

Technologische ontwikkelingen

3.4

Mobiliteit 26

Mobiliteit

3.5

Recreatie 27

4

Stedenbouwkundige hoofdopzet 31

4.1

Polderkamer in het midden met een stevige rand eromheen

4.2

Hoogteaccenten 33

4.3

Hoofdontsluitingsstructuur 35

Ambities Westergouwe 2.0 (2024 - 2034)

13

Een samenhangend en uitgebalanceerd integratiekader

De drie eerste fases van Westergouwe

[2]

3.3.6 Het beleefbare archeologische/cultureel erfgoed van Westergouwe (geef

3.1

Samenleving 13

3.1.1

Een gedifferentieerde wijk

3.1.2

Een inclusieve wijk

3.1.3

Een gezonde en beweegvriendelijke wijk

3.1.4

Een goed bereikbare en verbonden wijk

3.1.5

Vooroplopen in deelmobiliteit

4.4

Langzaam verkeersverbindingen 37

3.2

Bouwprogramma 17

4.5

Blauw raamwerk 41

3.2.1

Een bereikbaar en divers woningaanbod

4.5.1

Waterhuishoudkundige opzet

3.2.2

Doelgroepen

4.5.2

Waterkwaliteit

3.2.3

Bouwprogramma na afronding 3e fase

4.5.3

karakter peilgebieden

3.2.4

Woningaantallen

3.2.5

Een rijk voorzieningenniveau

4.6

Groenstructuur 47

3.2.6

Woonmilieus met een menselijke schaal

4.6.1

Het groene raamwerk van Westergouwe

3.2.7

Duurzaam bouwen 4.7

Centrumgebied van Westergouwe 51

4.8

Een rijkheid aan woonmilieus 53

[3]

Inleiding In 2005 werd het Masterplan Waterstad Westergouwe vastgesteld. Het plan legde de basis voor de realisatie van ca. 3.800 woningen in Westergouwe. Directe aanleiding voor de gebiedsontwikkeling Westergouwe was de grote vraag naar woningen in Gouda en het gebrek aan doorstroommogelijkheden op de Goudse woningmarkt als gevolg van de beperkte beschikbaarheid van woningen in het hogere segment. In 2005 werd de Goudse woningbehoefte tot 2020 ingeschat op ca. 6.000 woningen waarvan er in een tijdsbestek van 10 jaar ca. 3.800 gerealiseerd zouden worden in Westergouwe. We kunnen dus wel zeggen dat er in 2005 vanuit werd gegaan dat Westergouwe bovenal gebouwd zou worden voor Gouwenaars. Inmiddels leven we in 2021 en is Westergouwe – hoewel aanzienlijk later dan voorzien – volop in ontwikkeling. De 2e fase van Westergouwe is nagenoeg voltooid waarna in Westergouwe in totaliteit ca.1000 woningen opgeleverd en bewoond zullen zijn. De voorbereiding van de 3e fase die nog eens een kleine 1000 woningen omvat is inmiddels nagenoeg afgerond en op korte termijn zal met de bouw worden begonnen. Het gaat dus goed met Westergouwe! De wijk leeft, er wonen inmiddels ruim 2.000 mensen en er is o.a. een florerende school, supermarkt, een ecologisch natuurgebied van ca.25 ha. en een ingericht recreatiegebied van ca.22 ha.

Iedere keer opnieuw blijkt dan ook hoezeer Westergouwe wordt gewaardeerd door de bewoners en hoe ook andere inwoners van Gouda in toenemende mate trots zijn op deze nieuwe toevoeging aan hun stad.

Masterplan 2005

Maar toch is er nog een lange weg te gaan voordat de wijk zal zijn voltooid. De realisatie van de 3e fase loopt grofweg tot eind 2024 door en op dat punt aangekomen zal Westergouwe nog steeds maar half af zijn. Met het ontwerp van de 3e fase achter ons is het dan ook een goed moment om de balans op te maken, te leren van de ervaringen tot nu toe en de dingen die we om ons heen zien veranderen, om vervolgens een zelfbewuste koers uit te zetten voor Westergouwe in de periode 2022 – 2034. Westergouwe 2.0 !

Westergouwe 2.0

[4]

Verfijnd Masterplan 2007

[5]

1 WESTERGOUWE 2.0 (2022-2034) Sinds de vaststelling van het Masterplan Waterstad Westergouwe (2005) en het daarop gebaseerde Bestem-

Maar als we een stap terug doen en niet alleen de ruimtelijke opgaven maar ook de maatschappelijke opga-

mingsplan Westergouwe (2008) is er op ruimtelijk gebied veel veranderd. Zo heeft Gouda inmiddels een 2e

ven van vandaag op ons in laten werken dan wordt duidelijk dat de impact van deze laatste op Westergouwe

volwaardige afrit van de A20 gekregen die de potentie heeft om de komende jaren uit te groeien tot een

in de planperiode 2022 – 2034 waarschijnlijk nog groter en ingrijpender zullen zijn dan de ruimtelijke

nieuwe stadsentree, is met de zgn. Moordrecht boog een directe(re) verbinding naar Den Haag gerealiseerd,

ontwikkelingen die we op dit moment voorzien.

is dwars door het hart van de wijk heen een grootschalige groenzone geïntroduceerd door het onbebouwd laten van het tracé van de drinkwaterleiding (Bergambachtleiding, afgekort BAL-leiding) en is het geplande

1.2 Maatschappelijke opgaven

voorzieningencentrum verplaatst naar een centralere plaats in de wijk met volop kansen voor synergie met

De belangrijkste maatschappelijke opgaven waar het Masterplan Waterstad Westergouwe (2005) een

het aangrenzende recreatiegebied van ca. 22 ha. in de zogenaamde GroenBlauwe zone.

antwoord op trachtte te formuleren waren de nationale discussie over wel/niet bouwen in laag Nederland,

Stuk voor stuk ingrijpende ontwikkelingen die in het oorspronkelijke masterplan uit 2005 nauwelijks

en uitdagingen van morgen.

Westergouwe heeft tot nu toe steeds – ver voordat dit nieuwswaardig werd – een voortrekkersrol gespeeld in het omgaan met de groeiende wateropgave door haar unieke watersysteem en met haar oplossingen om het wonen in de laagste polder van Nederland veilig te houden. Telkens zijn daarbij innovatieve en toekomstgerichte oplossingen gevonden voor de uitdagingen. In diezelfde geest van toekomstgerichtheid en

de behoefte aan ‘doorstroming’ op de Goudse woningmarkt en het opkomende begrip ‘duurzaamheid’ dat in

innovatie zullen we blijven bouwen aan een wijk die Toekomstbestendig is door het project zorgvuldig uit te

veel opzichten nog weinig concreet en uitgekristalliseerd was.

lijnen op de opgaven en uitdagingen van vandaag en morgen.

voorzien konden worden, maar die in de eerste fasen van Westergouwe hun beslag kregen en bepalend zijn geweest voor hoe Westergouwe zich vandaag de dag ontwikkelt.

Het woord klimaatverandering – om een voorbeeld te geven – kwam in het Masterplan Waterstad Westergouwe (2005) in het geheel nog niet voor, en weinigen voorzagen dat de nationale woningmarkt 15

Naast een goed ontwerp en innovatieve technieken is er echter meer nodig om een toekomstbestendige

jaar later nagenoeg zou zijn vastgelopen. Of dat geen enkel nieuwbouwhuis meer een gasaansluiting zou

stad of wijk te bouwen. Niet alles is vooraf te voorzien, niet op alles kan vooraf worden geanticipeerd. Een

Met wat hiervoor is geschetst houden de ontwikkelingen rondom Westergouwe natuurlijk niet op. Nieuwe

hebben, dat elektrische voertuigen de nieuwe norm zouden zijn en dat aansluitend op een pandemie, een

ruimtelijke ontwikkelingen die in de komende periode op ons afkomen zijn bijvoorbeeld de verbreding van

gezonde leefstijl aan belang zou winnen. Kortom, zoals we in het volgende hoofdstuk zullen uitdiepen zul-

toekomstbestendige stad of wijk moet ook een stootje kunnen hebben, moet kunnen meebuigen met

de N457 en de aanpak van de N207 die Westergouwe omsluiten en tezamen de nieuwe stadsentree van Gou-

len de maatschappelijke opgaven van vandaag en morgen in de planperiode 2022 – 2034 een grote invloed

da zullen gaan vormen. Doordat bij de aanpak van deze provinciale wegen de rotondes naar alle waarschijn-

hebben op de ontwikkeling van Westergouwe.

1.1 Toekomstige ruimtelijke ontwikkelingen

lijkheid plaatsmaken voor kruisingen met verkeerslichten zullen beide wegen meer het karakter krijgen van een stadsweg en de uitstraling gaan versterken dat je vanaf Westergouwe de stad Gouda binnenrijdt, zeker als de ontwikkeling van de zone westelijk van de N457 daarbij wordt betrokken.

1.3 Omgaan met de opgaven van vandaag én morgen

wijzigende omstandigheden en onverwachtse uitdagingen of veranderingen. Een toekomstbestendige stad of wijk moet daarom ook Veerkrachtig zijn en dat betekent o.a. ook een robuuste en inclusieve samenleving. Een samenleving waar mensen elkaar kennen en ‘iets met elkaar hebben’, een samenleving waar mensen voor elkaar opkomen als het nodig is, een samenleving waar mensen verantwoordelijkheid voelen voor het

Zoals eerder aangestipt is de voorbereiding van de 3e fase Westergouwe inmiddels afgerond en zal de bouw

gezamenlijke, niet alleen het individuele. Hoe groter de opgaven en de uitdagingen, hoe onvoorspelbaarder

Bovendien zullen de komende jaren verschillende andere (langzaam)verkeersverbindingen tussen Wes-

daarvan tot grofweg eind 2024 in beslag nemen. Vanzelfsprekend dienen daarvoor nog tal van uitvoering-

de veranderingen, des te belangrijker veerkracht is.

tergouwe en de omgeving op de schop gaan met oa. de mogelijke realisatie nabij Westergouwe van een

skeuzes te worden gemaakt en velen daarvan worden in dit masterplan beschreven, maar de hoofdlijnen

‘snelfietsverbinding’ tussen Gouda en Rotterdam en een HOV lijn (Hoogwaardig Openbaar Vervoer lijn) met snelbusverbinding tussen Rotterdam en Gouda die wellicht mogelijk zal blijken. Daarnaast behoort de komst

van de 3e fase zijn in nauwe afstemming met de Goudse gemeenteraad vastgesteld en in uitvoering.

Westergouwe 2.0: Toekomstbestendig en Veerkrachtig !

van een station GouweKnoop nog steeds tot de mogelijkheden en wordt de haalbaarheid bekeken van een nieuwe provinciale verbindingsweg vanaf de A20 onder de GroenBlauwe zone door.

De planperiode 2022 – 2034 waar dit masterplan zich primair op richt is daarmee bovenal de periode waarin aansluitend op de 3e fase, de 2e helft van Westergouwe vorm zal krijgen en zal worden gerealiseerd. Zoals

Kortom; ook in de planperiode 2022 – 2034 zullen zich tal van ruimtelijke ontwikkelingen aandienen waar Westergouwe op moet blijven anticiperen en reageren naarmate ze zich uitkristalliseren.

[6]

wordt uitgewerkt in het volgende hoofdstuk tekenen zich nu reeds tal van maatschappelijke opgaven af waar het project Westergouwe op zal moeten anticiperen om adequaat om te kunnen gaan met de opgaven

[7]

2 MAATSCHAPPELIJKE UITDAGINGEN (2022-2034) Niet alles in het leven is te voorzien, en wat wel wordt voorzien ontwikkelt zich in de praktijk zelden zoals

perspectief. Een bijdrage leveren aan het oplossen van de huidige wooncrisis is ontegenzeggelijk één van

vooraf gedacht. Dit is zeker het geval voor trends en ontwikkelingen met een (inter)nationale of globale

de grootse opgaven gedurende de planperiode 2022 – 2034 waarin de 2e helft van Westergouwe wordt

oorsprong die vaak grillig en onvoorspelbaar zijn. Daar komt bij dat niet iedere trend of ontwikkeling die

gerealiseerd.

zich aandient van blijvende betekenis is. Desondanks dienen zich anno 2021 een aantal maatschappelijke uitdagingen aan die dermate structureel en ingrijpend zijn dat we er genoegzaam vanuit kunnen gaan dat

Technologische ontwikkelingen

deze in hoge mate de context zullen bepalen waarbinnen Westergouwe zich in de planperiode 2022 – 2034

Ogenschijnlijk minder urgent dan de klimaatcrisis en de wooncrisis maar daarom niet minder ingrijpend,

zal ontwikkelen.

zijn de gevolgen van de elkaar in rap tempo opvolgende technologische ontwikkelingen. In het bijzonder de

Klimaatcrisis

veranderingen die deze met zich meebrengen voor de wijze waarop we met elkaar samenleven en communiceren, waar en hoe we elkaar ontmoeten, hoe we winkelen en recreëren, en wat we van onze woningen

Wereldwijde heeft zich een klimaatcrisis afgetekend met consequenties voor ons dagelijks leven die sneller

en onze woonomgeving verwachten. Sinds het oorspronkelijke masterplan uit 2005 hebben technologische

merkbaar worden en ingrijpender zijn dan ooit gedacht. De opwarming van de aarde dreigt onomkeerbare

ontwikkelingen tot fundamentele veranderingen geleid in de verwachtingen die mensen hebben van hun

gevolgen te hebben voor het leven op aarde tenzij concreet en krachtdadig wordt ingegrepen. Door de

stad of wijk, wat ze verwachten van het huis waarin ze wonen, het gebruik dat ze willen maken van de bui-

ligging in een laaggelegen rivierendelta is ons land extra kwetsbaar voor de gevolgen hiervan. Zonder dras-

tenruimte, de voorzieningen die ze verwachten etc. En er is geen aanleiding te veronderstellen dat het einde

tische beperking van de CO2 uitstoot en zonder een omslag in ons denken en gedrag waarmee een overbe-

van deze technologische ontwikkelingen en de daarmee gepaard gaande veranderingen in onze gedrags-

lasting van het globale ecosysteem wordt voorkomen, zullen zijn de consequenties potentieel desastreus.

patronen in zicht is. Kortom; de technologische ontwikkelingen hebben een grote invloed op de waardering van bewoners voor datgene wat we in Westergouwe bouwen en realiseren. Dit zal in de planperiode (2022 -

Een opgave van grote omvang maar tegelijkertijd toch ook weer klein omdat iedereen op individuele schaal

2034) voortdurend aandacht en scherpte vragen om ervan verzekerd te zijn dat Westergouwe een toekomst-

een steentje bij zal moeten dragen en met consequenties geconfronteerd zal worden. Het is dan ook veilig

bestendige wijk wordt.

aan te nemen dat de klimaatcrisis in al zijn verschijningsvormen een voortdurende terugkerend thema zal zijn gedurende de planperiode 2022 – 2034 waarin de 2e helft van Westergouwe wordt gerealiseerd.

Wooncrisis

Mobiliteit Een huis is waar je woont, en waar je woont is je thuis. Maar waar je woont is niet persé de plek waar je werkt, of waar je recreëert of winkelt, of waar vrienden en familie wonen. De keuze hoe en waar je woont is

Een andere opgave die zich vandaag de dag opdringt en die bepalend zal zijn voor de richting waarin

onlosmakelijk verbonden met je mobiliteitsbehoefte en de vraag voor welke dingen je je verplaatst en hoe je

Westergouwe zich in de planperiode 2022 – 2034 zal ontwikkelen is de huidige wooncrisis. Vanzelfspre-

je verplaatst.

kend zijn spanningen en knelpunten op de woningmarkt niet nieuw en lagen die in veel opzichten ook al ten grondslag aan de keuze in 2005 om Westergouwe te gaan ontwikkelen. Maar de (veelal kwalitatieve)

Mede onder invloed van snelle ontwikkelingen op terreinen als E-commerce, thuiswerken en deel-mobiliteit

knelpunten in de woningmarkt van 2005 zijn inmiddels uitgegroeid tot een wooncrisis die de woningmarkt

is het aannemelijk dat er in de planperiode 2022 – 2034 grote veranderingen zullen optreden in ons mobi-

geheel dreigt te ontwrichten.

liteitsgedrag en de maatschappelijke opvattingen dienaangaande. Gevoegd bij de noodzaak efficiënt om te gaan met de beschikbare ruimte om de grote behoefte aan woningen te ledigen en de overbelasting van ons

[8]

Het grote tekort aan woningen en het nagenoeg onbetaalbaar worden van de woningvoorraad voor grote

ecosysteem terug te dringen, zal Westergouwe krachtig en overtuigend moeten anticiperen op ontwikkelin-

groepen woningzoekenden kan daarnaast gevoelens oproepen van uitsluiting en een gebrek aan toekomst-

gen in de mobiliteitsbehoefte en het mobiliteitsgedrag in de planperiode 2022 – 2034.

[9]

Eigenaarschap De hiervoor geschetste maatschappelijke ontwikkelingen vormen stuk voor stuk aanzienlijke uitdagingen voor Westergouwe. Bovendien grijpen al deze uitdagingen op elkaar in waardoor zij geen van allen effectief

eigenaarschap daarvan. Voortdurende aandacht voor communicatie, draagvlak en eigenaarschap vormt zodoende een op zichzelf staande opgave in de planperiode 2022 – 2034.

aangepakt kunnen worden als ze niet in onderlinge samenhang worden beschouwd. In zekere zin is een

Masterplan Westergouwe 2.0 als integratiekader

situatie ontstaan waarin we allemaal ‘in hetzelfde schuitje zitten’ en we onderling afhankelijk zijn van een

Het voorliggende masterplan vervult een integrerende rol voor veel wat hiervoor is benoemd. Tegen de ach-

gedrag- en mentaliteitsverandering bij onszelf én de ander. Een situatie waarin we allemaal een duit in het

tergrond van de beschreven maatschappelijke opgaven biedt dit masterplan een ruimtelijk kader waarmee

zakje zullen moeten doen en waarin niet naar één enkele partij gekeken kan worden voor een antwoord op

Westergouwe in de planperiode 2022 – 2034 een significante bijdrage kan leveren aan deze opgaven.

de uitdagingen. Maar de gemeente Gouda en de VOF Westergouwe die tezamen de initiatiefnemers van het project Wester‘Eigenaarschap’ staat dan ook centraal in de aanpak van de maatschappelijke uitdagingen waar Wester-

gouwe vormen beschikken over meer instrumenten om een bijdrage te leveren aan de genoemde opgaven

gouwe in de planperiode 2022 – 2034 mee geconfronteerd zal worden. Wie voelt zich ‘eigenaar’ van deze

dan het vaststellen van het ruimtelijke kader alleen.

opgaven en hoe krijgen we het voor elkaar dat iedere individuele koper of bewoners zich realiseert en accepteert dat ook hij/zij met keuzes en consequenties geconfronteerd wordt? Hoe verbind je kleine maar

De gemeente en haar medewerkers die dagelijks bezig zijn met het bepalen van beleid en regelgeving,

soms ook grote consequenties voor kopers en bewoners met een groter verhaal over de aanpak van majeure

vergunningverlening, handhaving en toezicht. De talrijke maatschappelijke- en sociale instellingen die de

maatschappelijke opgaven?

gemeente direct of indirect faciliteert en ondersteunt. De projectontwikkelaars, woningcorporaties, makelaars en bouwbedrijven die dagelijks aan Westergouwe tekenen, rekenen en bouwen. De medewerkers van

Hiervoor is een integrerend en verbindend ‘verhaal’ over de onderling samenhang tussen deze maatschap-

het Projectbureau Westergouwe die dagelijks aan Westergouwe werken. Al deze partijen tezamen hebben

pelijke ontwikkelingen, onmisbaar. Een verhaal dat consistent wordt uitgedragen door de initiatiefnemers

een grote invloed op de mate waarin Westergouwe uiteindelijk succesvol zal zijn en een bijdrage zal leveren

van Westergouwe en aan de hand waarvan voortdurend opnieuw wordt uitgelegd hoe het grotere verhaal

aan de opgaven en uitdagingen in de planperiode 2022 – 2034. Voor al deze partijen ambieert dit master-

doorwerkt in keuzes en maatregelen die bewoners raken. Zonder dat zal een gevoel van eigenaarschap al

plan een integrerend kader te zijn en een ‘groter verhaal’ te bieden dat de genoemde partijen en individuen

gauw ontbreken en daarmee het draagvlak voor maatregelen, keuzes en wijzigingen in het individuele

inspireert en een heldere stip op de horizon vormt om hun inspanningen en bijdragen op te richten en uit te

gedrag van bewoners.

lijnen.

Daarmee wordt niet beoogd te suggereren dat veranderingen uitsluitend tot stand komen door ze van bovenaf op te leggen. Integendeel; er zijn talrijke voorbeelden te geven van krachtige positieve trends of maatschappelijke ontwikkelingen die als vanzelf ontstaan. Zo is bijvoorbeeld de snelle opmars van elektrische voertuigen en de positieve impact daarvan op het milieu grotendeels ontstaan zonder centrale regie en zijn talrijke duurzaamheidsmaatregelen in de bouw doorgevoerd zonder die van bovenaf af te dwingen. Een integrerend en verbindend ‘verhaal’ zal flexibel moeten zijn en moeten meebuigen met de ontwikkelingen en trends zoals ze zich aftekenen om ze te kunnen naar de grote uitdagingen en het gezamenlijke

[ 10 ]

[ 11 ]

3 Ambities Westergouwe 2.0 (2024 - 2034) In dit hoofdstuk wordt uitgewerkt hoe de grote maatschappelijke opgaven uit het vorige hoofdstuk neerda-

Westergouwe wordt er daarom veel ruimte gereserveerd voor de realisatie van winkels, horeca, onderwijs-,

len in het ruimtelijke plan voor Westergouwe, hoe we die opgaven verbinden met het ruimtelijke plan voor

sport- en welzijnsvoorzieningen, en voor het creëren van ontmoetingsmogelijkheden in de openbare ruimte.

Westergouwe en welke concrete ambities en doelstellingen we eraan koppelen. Dit doen we door de grote maatschappelijke opgaven uit het vorige hoofdstuk te vertalen naar concrete ambities en doelstellingen op

3.1.2 Een inclusieve wijk

de thema’s: Samenleving, Bouwprogramma, Openbaar gebied en Mobiliteit. Per thema wordt in sub-pa-

Een inclusieve wijk is een duurzame en krachtige wijk. Een wijk die functioneert als betrokken samenleving

ragrafen steeds ingegaan op verschillende ambities en doelstellingen die samen de basis leggen voor een

waarin er naar je wordt omgekeken en waar je elkaar helpt of je nu oud bent of jong, vitaal of zorgbehoe-

toekomstbestendige en veerkrachtige wijk.

vend bent. Een inclusieve wijk kun je niet ontwerpen, die moet groeien, maar we kunnen wel de optimale voorwaarden scheppen. Dit doen we op verschillende manieren:

In hoofdstuk 4 komen vervolgens de ruimtelijke structurerende elementen in Westergouwe aan de orde die

•

samen het ruimtelijke raamwerk vormen waarbinnen al deze ambities en doelstellingen op een integrale

wandelroutes op buurt en wijkniveau, ieder met voldoende rustpunten en spelaanleidingen, om te zorgen

manier worden samengebracht.

dat bewoners elkaar makkelijk kunnen ontmoeten.

3.1 Samenleving 3.1.1 Een gedifferentieerde wijk

•

Verbinden en ontmoeten: Door een goed doordacht netwerk aan te leggen van verbonden fiets- en

Toegankelijkheid en sociale veiligheid: Toegankelijkheid en sociale veiligheid is een belangrijke

voorwaarde om te kunnen meedoen. Iedereen moet gelegenheid hebben om zich, overal, op een veilige manier door Westergouwe te kunnen bewegen. Daarom worden stedenbouwkundige deeluitwerkingen vanaf WG-III expliciet getoetst op deze onderwerpen.

Wij werken aan Westergouwe met het doel er een levendige, weerbare en krachtige wijk van te maken.

•

Bewonersparticipatie: Door in te zetten op bewonersparticipatie en het actief stimuleren en

Het is onze overtuiging dat hiervoor een gemêleerde samenleving noodzakelijk is en dat deze alleen kan

ondersteunen van de opbouw van sociale cohesie. We doen dit door vanuit het Projectbureau Westergouwe

ontstaan uitgaande van differentiatie. Differentiatie speelt op meerdere niveaus een belangrijke rol.

bewonersinitiatieven actief te ondersteunen en uit te bouwen, en actief op zoek te gaan naar geïnteresseerden om mee te denken over de toekomst van Westergouwe, de inrichting van sport- en spelaanleidingen, en

Differentiatie van het woningaanbod

bewoners in contact te brengen met elkaar via onze Joinby-community app.

We bouwen Westergouwe voor een brede groep inwoners, waarbij we ons er natuurlijk voor inzetten om

•

het woningaanbod bereikbaar te houden. We willen een gedifferentieerde wijk met voor elk wat wils. Van

waar zodoende een bruisende plek ontstaat om te winkelen, naar school te gaan, te recreëren, te werken en

mooie, riant gelegen koopwoningen in het hogere segment, tot betaalbare rijwoningen voor jonge gezin-

elkaar te ontmoeten.

nen, vrije sector huurwoningen, seniorenwoningen en sociale huurwoningen.

o

Differentiatie in woonmilieus:

lencluster te realiseren voor heel Westergouwe. In dit scholencluster worden de drie scholen, een kinderop-

Vanuit de overtuiging dat niet alleen de eigen woning ervoor zorgt dat je je ergens thuis voelt, maar even-

vang, een sportzaal en een kinderbibliotheek samengebracht onder één dak. Het scholencluster wordt, als

zeer de buurt waar in je woont, streven we in Westergouwe naar een rijkheid aan verschillende woonmilieus.

onderdeel van WG-III, op een prachtige centrale plek gerealiseerd aan de autoluwe hoofdgroenstructuur van

Allemaal met een eigen karakter, een eigen sfeer.

de wijk. Door de koppeling van functies, de bijzondere ligging en de nabijheid van andere voorzieningen, zal

Differentiatie in functie:

het scholencluster binnen de wijk gaan fungeren als een zeer belangrijke plek voor samenkomst en ontmoe-

Het belang van differentiatie in Westergouwe beperkt zich niet alleen tot de woonmilieus en de woningen.

ting.

Synergie: Door alle voorzieningen in de wijk samen te laten komen op één centrale plek in de wijk

Belangrijk om in dit kader te benoemen, is dat ervoor wordt gekozen om één omvangrijk scho-

Het gaat er uiteindelijk om dat mensen de mogelijkheid krijgen zich te ontplooien en zich thuis te voelen. In

[ 12 ]

[ 13 ]

De aansluiting van Westergouwe op de Provincialeweg en de A20

3.1.3 Een gezonde en beweegvriendelijke wijk

naamde ‘skills garden’, waarin een veelheid aan sport- en spelaanleidingen worden samengebracht op één

We willen Westergouwe zo inrichten dat er een gezonde en beweegvriendelijke leefomgeving ontstaat, waar

plek. Ook wordt als onderdeel van het scholencluster een binnensportvoorziening (sportzaal) gerealiseerd

we mensen verleiden te bewegen en elkaar te ontmoeten. Dit wordt des te belangrijker naarmate thuiswer-

die ook buiten de schooltijden beschikbaar is om in te sporten.

ken steeds meer ingeburgerd raakt en we meer aangewezen zijn op de directe woonomgeving. Dit betekent dat we veel ruimte reserveren voor aantrekkelijke wandelroutes door het groen en voor brede vrijliggende

3.1.4 Een goed bereikbare en verbonden wijk

fietspaden door de hele wijk. Door de belangrijke voorzieningen in de wijk optimaal aan te laten sluiten op

Goede bereikbaarheid zorgt voor een omgeving waar ondernemers zich graag vestigen en waar mensen

het netwerk van wandel- en fietspaden stimuleren we bewoners om de auto zo veel mogelijk te laten staan.

willen wonen, werken en recreëren. Goede bereikbaarheid zorgt ook voor verbondenheid met de stad Gouda

In de nadere stedenbouwkundige uitwerkingen is het de ambitie om aan te sluiten op 27 ontwerpprincipes

maar ook met werk, familie en vrienden.

voor een beweegvriendelijke omgeving van Kenniscentrum sport & bewegen.

In Westergouwe kijken we altijd over de grenzen van de wijk zelf om de bereikbaarheid steeds verder te verbeteren:

Bij een gezonde en beweegvriendelijke wijk hoort ook dat we het autogebruik en autobezit willen tempe-

•

We zetten ons in voor goede aansluitingen op het regionale fietsnetwerk met verbindingen

ren. We willen minder auto’s in het straatbeeld, zodat er aantrekkelijke woonbuurten ontstaan en het ook in

richting Rotterdam, naar Waddinxveen en natuurlijk naar de binnenstad van Gouda. Op dit moment is er

de eigen woonbuurt prettig wandelen en fietsen is.

een fietsverbinding richting de binnenstad van Gouda. Deze voert over het Sluizeneiland. We onderzoeken de mogelijkheid voor een veel directere verbinding door vanaf de huidige rotonde ’t Weegje een fietspad te

De ambitie voor een gezonde en beweegvriendelijke wijk is ook terug te zien in de hoofdontsluitingswegen

realiseren dat met de spoorlijn mee over de Gouwe loopt en direct uitkomt bij het centraal station. Door deze

van Westergouwe. Hierin gaan we uit van smalle rijbanen voor het autoverkeer en van momenten van

verbinding ontstaat de mogelijkheid voor bewoners van Westergouwe om binnen een paar minuten naar

vertraging, bijvoorbeeld bij het centrum. Op deze manier voorkomen we sluipverkeer door Westergouwe

het station te fietsen, wat een enorme impuls kan zijn voor het gebruik van het openbaar vervoer.

heen en zorgen we ervoor dat er rustig door de wijk wordt gereden zodat er veilig door de wijk kan worden

•

gewandeld en gefietst.

sen over, wat ervoor zorgt dat bewoners van Westergouwe in de ochtend en in de avond in de file moeten

De huidige inrichting van de Provincialeweg is groot punt van zorg. De doorstroming laat te wen-

staan om de wijk uit en in te rijden. Om deze situatie aan te pakken worden de huidige rotondes (bij ’t Bij een gezonde en beweegvriendelijke wijk horen uitstekende buitensport- en speelvoorzieningen. In Wes-

Weegje en bij de Voltaweg ) omgebouwd naar kruispunten met verkeerslichten. Ook wordt de N457 verbreed

tergouwe 2.0 wordt er daarom ingezet op een rijk pallet aan speel- en sportaanleidingen voor alle leeftijden.

naar twee keer twee rijbanen.

De speelvoorzieningen in Westergouwe zijn afgestemd op verschillende leeftijdscategorieën. Met veilige,

•

kleinschalige speelplekken voor kleuters in de woonbuurtjes en grotere, uitdagende, speelaanleidingen voor

binnenstad van Gouda. Het is de bedoeling dat de bus uiteindelijk met een lus door heel Westergouwe heen

de schoolkinderen en jongeren, veelal gelegen in de hoofd groenstructuur.

gaat rijden zodat de bus voor alle bewoners makkelijk te bereiken is.

Sport in de buitenruimte wordt op verschillende manieren gestimuleerd. Zo wordt er bijvoorbeeld een

•

fitnessbaan in de GroenBlauwe zone gerealiseerd en in de BAL-zone een plek voor calisthenics en een

on op de lijn Gouda-Rotterdam. Thans is er onvoldoende capaciteit om een extra station in te passen op deze

sportvoorziening voor senioren. Ook worden verschillende wandel/hardlooproutes door en rondom de wijk

lijn. De kans is daarom groot dat dit station er pas komt na gereedkomen van Westergouwe. In de hoofdop-

aangelegd.

zet van Westergouwe 2.0 wordt rekening gehouden met een toekomstige aansluiting op het station middels

In Westergouwe wordt openbaar vervoer aangeboden in de vorm van een busverbinding met de

Gouda blijft zich inzetten voor een station Gouweknoop waarbij de voorkeur uitgaat naar een stati-

een ruimtereservering tussen de twee woonmilieus die aansluiten op de N457. Deze ruimtereservering Aansluiting Westergouwe op regionale fietsroutes

[ 14 ]

Bij het scholencluster komen spelen en sporten voor alle leeftijden op een mooie manier samen in de zoge-

maakt het mogelijk om op deze plek een verbinding te realiseren tussen de Burgemeester van Dijkesingel en

[ 15 ]

een station, onder de N457 door.

3.1.5 Vooroplopen in deelmobiliteit

3.2.2 Doelgroepen De ambitie is om in Westergouwe woonruimte te bieden aan een brede groep bewoners. Of het nu gaat over ouderen, startende gezinnen of alleenstaanden. Hierbij is uitgangspunt om goed aan te sluiten op demo-

In Westergouwe willen we een voortrekkersrol spelen in het aanbieden van deelmobiliteit. Door technolo-

grafische en maatschappelijke ontwikkelingen. Zo wonen mensen langer thuis, ook met een zorgindicatie,

gische ontwikkelingen neemt deelmobiliteit steeds verder toe en we willen dit proces aanjagen. Deelmobi-

en worden huishoudens gemiddeld steeds kleiner. Hier wordt op geanticipeerd met een breed aanbod aan

liteit zorgt voor een efficiënter gebruik van auto’s en draagt daardoor bij aan het energie-neutraler maken

verschillende woningtypes met zeker ook aandacht voor woonvormen in combinatie met zorg.

van de wijk. Daarnaast zorgt deelmobiliteit voor een afnemende behoefte aan parkeerplaatsen, wat de ruimtelijke kwaliteit van de woonomgeving ten goede komt. De openbare ruimte kan hierdoor autoluwer worden gemaakt en meer in het teken komen te staan van bewegen en ontmoeten, wat belangrijk is vanuit de doelstelling van Westergouwe een veerkrachtige wijk te maken.

3.2.3 Bouwprogramma na afronding 3e fase In onze vooruitblik naar het toekomstige woonprogramma In Westergouwe staat het inspelen op de actuele en verwachte woonbehoefte voorop. Die behoeftes zijn gewijzigd ten opzichte van die waarop het masterplan uit 2005 inspeelde. Huishoudens worden gemiddeld genomen kleiner en ouderen weten in toene-

Om de ontwikkelingen op het terrein van mobiliteit integraal aan te pakken zullen we een ‘Masterplan deel-

mende mate hun weg te vinden naar Westergouwe. De behoefte aan kleinere en andere woningen dan in

mobiliteit’ opstellen waarin we onze langjarige visie op mobiliteit in Westergouwe verder zullen uitwerken.

2005 verondersteld, is manifest geworden. Daar waar in het masterplan uit 2005 de klemtoon nog lag op

3.2 Bouwprogramma

het toevoegen aan Gouda van een relatief duur programma met overwegend (ca.75%) eengezinswoningen, wordt nu gestreefd naar het leveren van een bredere bijdrage aan de Goudse woningbehoefte.

3.2.1 Een bereikbaar en divers woningaanbod

Aansluitend bij ontwikkelingen in de lokale- en regionale woningmarkt zoals o.a. in kaart gebracht in

Een veerkrachtige samenleving is een veelkleurige samenleving waarin niemand wordt uitgesloten en waar

recent woningbehoefte- en marktonderzoek, zijn de kavels van grondgebonden woningen in Westergouwe

doelgroepen met een verschillende achtergrond terecht kunnen. Daar hoort zowel een kwalitatief hoog-

de afgelopen jaren geleidelijk gemiddeld kleiner geworden. Dit omdat minder vrijstaande woningen en

staand woningaanbod bij, als ook een bereikbaar woningaanbod.

tweekappers zijn gebouwd dan oorspronkelijk verwacht en juist meer en compactere rijwoningen. Bovendien wordt op dit moment op basis van behoefteonderzoeken uitgegaan van een aanzienlijk groter aandeel

Een belangrijke doelstelling achter Westergouwe 2.0 is om Westergouwe bereikbaar te houden voor de Gou-

meergezinswoningen (ca.45%) versus eengezinswoningen (ca.55%) dan in de oorspronkelijke plannen uit

wenaar. Hiermee wordt duidelijk een andere weg ingeslagen dan eerder voorzien in het Masterplan 2005,

2005.

waarin nog met name werd uitgegaan van de doorstroomvraag naar relatief duurdere woningen. In de nog te realiseren delen van Westergouwe stellen wij ons ten doel om 20% sociale woningen te bouwen, aanzienlijk meer dan de gemiddeld 11% voor heel Westergouwe waar in het masterplan uit 2005 vanuit werd gegaan. Ook zullen we ons in de komende fases, net als in WG-III, inspannen voor voldoende aanbod aan betaalbare koopwoningen, vrije sector huurwoningen en seniorenwoningen. Daarnaast zal er in Westergouwe ook ruimte worden gemaakt voor tien woonwagens.

[ 16 ]

[ 17 ]

Deze programmatische verschuiving heeft vanzelfsprekend gevolgen voor het totaal aantal te realiseren

In Westergouwe worden alle voorzieningen samengebundeld op een centrale plek in de wijk. Hiermee

woningen. Voor de 2e helft van Westergouwe, die grofweg vanaf eind 2024 wordt gerealiseerd, wordt naar

zorgen we ervoor dat er een bruisend en levendig centrum ontstaat voor de wijk. Dit is essentieel voor goed voorzieningenniveau, zeker in tijden waarin steeds meer bij mensen thuis wordt bezorgd.

huidige inzichten gedacht aan een totaal van ca. 2.160 woningen, die indicatief en voorlopig als volgt zijn

Daarenboven streven de initiatiefnemers van Westergouwe naar een toename van het programma goedkope

beperkte verschuiving van openbaar gebied naar uitgeefbaar gebied wordt overwogen, zou een ver-

gesegmenteerd en gedifferentieerd in de navolgende categorieën:

huur- en koopwoningen (incl. gereguleerde middenhuur), om recht te doen aan de urgentie van de wooncri-

dere toename van het programma goedkope huur- en koopwoningen kunnen worden gerealiseerd

sis. Dit sluit tevens aan bij de wens van de Provincie Zuid-Holland om in sub-urbane gebiedsontwikkelingen

waarbij het totale aantal woningen in Westergouwe zou uitkomen op circa 4.440* woningen.

ca.

35%

De GroenBlauwe zone is ingericht als natuur en recreatief gebied. Het recreatieve beperkt zich vooralsnog

•

Vrije sector_koop/huur_duur

o

Alle 2^1 kap, geschakelde en vrijstaande woningen

Vanzelfsprekend moet de financiële haalbaarheid van het in een stedenbouwkundige (deel)uitwerking op te

Bij het vorengaande moet worden benadrukt dat deze verkenningen uitsluitend ruimtegebruik

bruisende centrum van Westergouwe tegen de GroenBlauwe zone aan, ontstaan er kansen om de recreatieve

o

Zelfbouwkavels

nemen programma per fase blijken uit een objectief gevalideerd financieel rekenmodel.

betreffen en dat thans nog geen uitspraak kan worden gedaan omtrent onder meer de financiële

functie op te waarderen. Denk hierbij bijvoorbeeld aan een horecapaviljoen en aan de verhuur van kano’s.

o

Rijwoningen (incl. seniorenwoningen) >140 m2 GBO

haalbaarheid van een dergelijke toename van het programma goedkope huur- en koopwoningen.

Ook is er in de GroenBlauwe zone ruimte te over voor het inpassen van grotere sportvoorzieningen.

o

Appartementen >100 m2 GBO

•

Vrije sector_koop/huur_middelduur

o

zuinig om te gaan met de beschikbare grond en te streven naar een meer stedelijk dan extensief karakter.

tot een natuurspeelplaats en een netwerk van wandelpaden. Zeker ook door de ligging van het levendige en

Ongeacht de exacte toekomstige uitwerking van het woningprogramma zal het waarborgen van de ruime

Inzet van de initiatiefnemers van Westergouwe is evenwel om een mogelijk toekomstige toename

opzet van Westergouwe met veel groene en blauwe ruimtes, voorop staan. Dit laat echter onverlet dat

van het woningaantal boven het aantal dat is opgenomen in het basisscenario dat ten grondslag

3.2.6 Woonmilieus met een menselijke schaal

Rijwoningen (incl. seniorenwoningen) >115 m2 en <140 m2 GBO

overwogen kan worden lagere parkeernormen te hanteren en optimaal in te spelen op het mobiliteitsprofiel

ligt aan de indicatieve ruimtelijke verbeeldingen in het onderhavige masterplan, ten goede te laten

In Westergouwe komen uiteindelijk ongeveer 11.000 mensen te wonen. Het wordt daarmee een aanzienlijke

o

Koop appartementen >70 m2 GBO en <100 m2 GBO

van Westergouwe (zie §3.4), met de inzet van deelmobiliteit als flankerende maatregel. Daarmee kan het

komen aan een toename van het programma goedkope huur- en koopwoningen.

wijk, waarbij het natuurlijk van belang is dat iedereen zich er thuis gaat voelen. Het thuis voelen gaat over

o

Vrije sector huurappartementen <100 m2 GBO

programma goedkope huur- en koopwoningen mogelijk worden vergroot middels substitutie van parkeer-

•

Vrije sector_koop/huur_goedkoop

o

Rijwoningen (incl. seniorenwoningen) <115 m2 GBO

o

Appartementen <70 m2 GBO

o

Gereguleerde middenhuur

•

Sociaal huur ca.

ca.

ca.

40%

5%

plaatsen zonder dat dit ten koste gaat van openbaar groen en water.

veel verschillende aspecten, maar zeker ook over de mogelijkheid je te kunnen verhouden tot het geheel van Het huidige bestemmingsplan Westergouwe maakt de realisatie mogelijk van 4.000 woningen. In

de wijk. De woonmilieus waaruit de wijk is opgebouwd, spelen hierin een belangrijke rol. Deze moeten niet

de aanstaande herziening van het bestemmingsplan Westergouwe uit 2010 zullen wij de gewenste

te groot zijn, want dan worden ze te anoniem, maar ook niet te klein, want dan worden ze te onbeduidend

Vooruitlopend hierop wordt in de volgende paragraaf vooruitgekeken naar de mogelijkheden voor toename

uitbreiding van het aantal woningen planologisch verwerken en uitgaan van een maximum van

in relatie tot het geheel van Westergouwe. Ook van belang is dat verschillende woonmilieus eigenheid

van het programma goedkope huur- en koopwoningen door toepassing van o.a. lagere parkeernormen.

in totaal ca. 4.540 * woningen in Westergouwe. Dit zorgt voor flexibiliteit om in de toekomst het

hebben, waar je trots op kan zijn en dat ze niet inwisselbaar zijn.

20%

De stedenbouwkundige verkenningen die ten grondslag liggen aan de indicatieve ruimtelijke verbeeldingen

aandeel goedkope vrije sector huur- en koopwoningen (incl. gereguleerde middenhuurwoningen)

in het onderhavige masterplan, zijn gebaseerd op dit indicatieve programma. Dit programma staat daarmee

3.2.4 Woningaantallen

echter niet bij voorbaat vast, zoals dat evenmin het geval was in het masterplan uit 2005.

In het basisscenario (indicatief programma, zie §3.2.3) voor de periode 2024 – 2034 dat uitgaat van

te laten toenemen, maar ook om – als die behoefte zou ontstaan – bijvoorbeeld een intramuraal

3.2.7 Duurzaam bouwen

zorgprogramma te kunnen accommoderen.

Om de resultaten van het klimaatakkoord van Parijs en het Energieakkoord te behalen, zullen de komende jaren door iedereen zeer grote inspanningen moeten worden verricht. Voor Westergouwe betekent dit op de

een totaal woningaantal van ca. 4.060 woningen zijn de basisparkeernormen gehanteerd zoals

* Genoemde aantallen hebben betrekking op het plangebied Westergouwe excl. de voormalige

eerste plaats dat we uitgaan van energieneutrale woningen.

In toekomstige stedenbouwkundige deelplannen zal worden bepaald hoe het indicatieve programma exact

de Goudse gemeenteraad deze heeft vastgesteld voor WG-III. Indien in de genoemde periode een

gronden Bouwinvest (thans Novaform).

Daarnaast gaan de partijen zich ervoor inzetten om stap voor stap de bouwketen zelf te verduurzamen om

wordt uitgewerkt en welke wijzigingen, bijvoorbeeld door wijzigende behoeften, nodig zijn. Daarbij moet

verlaging van de parkeernormen mogelijk is, hetzij doordat het gebruik van deelmobiliteit toeneemt,

tevens per deelplan vast komen te staan dat het programma leidt tot een blijvend haalbaar plan. Vooralsnog

hetzij doordat het gemiddelde autobezit terugloopt, dan wel om andere (beleidsmatige) redenen,

3.2.5 Een rijk voorzieningenniveau

zijn de gehanteerde percentages richtinggevend voor de verdere uitwerking. Voor de realisatie van de sociale

dan ontstaat in theorie ruimte om een groter aantal woningen te realiseren.

Westergouwe wordt een deel van Gouda, een nieuw stuk stad. Daar hoort een zelfbewuste uitstraling bij

deze uiteindelijk CO2- neutraal en circulair te maken.

met een gemêleerde bevolkingssamenstelling en zeker ook een serieus voorzieningenniveau. Vanuit deze

huurwoningen hebben de initiatiefnemers een nieuw uitgangspunt vastgelegd (dit was 10% en wordt nu

[ 18 ]

Indien daarnaast – met behoud van het open, en groene en blauwe karakter van Westergouwe – een

20%) en afspraken gemaakt onder welke nadere condities dit bereikt moet worden. Het percentage van 20%

Uit een eerste globale verkenning blijkt dat een afname van de basisparkeernorm mogelijk kan lei-

ambitie heeft Westergouwe een gedaanteverwisseling ondergaan van een woonwijk in de polder naar een

sociale huurwoningen voor de tweede helft van Westergouwe is grofweg een verdubbeling van het aandeel

den tot een substantiële toename van het programma goedkope huur- en koopwoningen. Afhanke-

echte meer stadse wijk. Dit komt tot uitdrukking in de toename van het aantal woningen . Maar zeker ook in

sociale huurwoningen ten opzichte van het masterplan uit 2005. Westergouwe speelt hiermee in op de

lijk van het exacte scenario dat alsdan wordt gekozen zou het totaal aantal woningen in Westergou-

het voorzieningenniveau.

actuele wooncrisis en levert een substantiële bijdrage aan de aanpak daarvan.

we daarmee kunnen toenemen tot circa 4.270* woningen.

[ 19 ]

Natuurlijke oevers bij achtertuinen

3.3 Openbaar gebied

met kweldruk in de Zuidplaspolder. Door de toename van kwel komt de waterkwaliteit in de Zuidplaspolder

3.3.1 Het tegengaan van droogte en van hittestress

het in reactie daarop steeds verder verlagen van het agrarische waterpeil om zodoende de polder droog en

Langdurige droogte is schadelijk voor het milieu. Door de hitte daalt de waterstand in de bodem, waardoor

steeds meer onder druk te staan. Dit effect wordt nog eens versterkt door het proces van bodemdalingen en bruikbaar te houden voor de boeren. Hierdoor wordt de kweldruk nog verder verhoogd.

planten afsterven en dieren en insecten niet genoeg te eten hebben. Daarnaast krijgen we door langdurige hitte te maken met hittestress voor mens en dier.

In Westergouwe hebben we nu al te maken met de gevolgen van kwel. Door het creëren van gebieden met

Om lange periodes van hitte en droogte het hoofd te kunnen bieden nemen we in Westergouwe ambitieuze

een hoger waterpeil en het vasthouden van het schone regenwater is de waterkwaliteit in Westergouwe veel

en verregaande maatregelen om water zo lang mogelijk vast te houden in de bodem, om daarmee de water-

beter dan in de rest van de Zuidplaspolder, de waterkwaliteit is echter nog optimaal. Om de waterkwaliteit

stand altijd op peil te kunnen houden. We doen dit onder andere door het afkoppelen van regenwater en het

verder te verbeteren, zetten we in Westergouwe 2.0, in samenspraak met het Hoogheemraadschap van

infiltreren van regenwater in de bodem zoals door het deels toepassen van waterdoorlatende verharding.

Schieland en de Krimpenerwaard (HHSK) vol in op het verder versterken van het zuiverend vermogen van

Met de afdeling beheer wordt bezien wat de beste manier is om waterdoorlatende verharding uit te voeren.

het watersysteem. Op deze manier leggen we een robuuste basis waar de wijk in de toekomst mee uit de

De belangrijkste knop waar we aan draaien is het reserveren van voldoende ruimte voor openbaar groen en

voeten kan. We doen dit door substantiële lengtes aan natuurvriendelijke oevers toe te voegen, deze oevers

het zorgen voor ruimtelijke spreiding van dit groen in de wijk. Groen geeft namelijk verkoeling en zorgt er

hebben namelijk een waterzuiverende werking.

daarnaast voor dat regenwater wordt opgevangen. Vanaf het eerste begin was het al de ambitie om van Westergouwe een groene wijk te maken, maar we

De gemeente Gouda en het HHSK hebben afgesproken om in de nieuwe opzet in de eerste helft van 2022 te

gaan hier nu nog veel verder mee. In het Masterplan van 2005 werd uitgegaan van minimaal 10% openbaar

bestendigen in een geactualiseerd waterhuishoudkundig plan.

groen, in Westergouwe 2.0 gaan we uit van maar liefst 19% openbaar groen! En dat is inclusief de delen van Westergouwe die al zijn gerealiseerd en exclusief de GroenBLauwe zone. Een enorme toename dus waarmee

In de nieuwe opzet is er in het middelste en het laagste peilgebied ruime potentie aanwezig om openbare

Westergouwe de nieuwe standaard zet voor klimaatrobuuste gebiedsontwikkelingen in Nederland.

natuurlijke oevers te realiseren. In het hoogste peilgebied zal het ook nodig zijn om een deel van de uitgeef-

Hittestress is in toenemende mate een probleem in Nederland. Onderzoek wijst uit dat steden significant

bare oevers natuurvriendelijk uit te voeren.

warmer zijn dan het omringende platteland. Vooral ‘s nachts blijft het langer warm. ’s Avonds kan het verschil oplopen tot 12 °C. Hoge temperaturen kunnen een negatieve invloed hebben op het milieu en de

Bij de verdere uitwerking van de deelgebieden is het van belang om de oevers met zorg te ontwerpen zodat

levenskwaliteit. Met de significante toename in het oppervlak aan en spreiding van openbaar groen zijn in

deze goed bereikbaar blijven en te onderhouden zijn door de gemeente. In de geschetste opzet zijn er in het

Westergouwe de ideale condities aanwezig om hittestress effectief tegen te gaan.

laagste en het hoogste peilgebied relatief veel smalle sloten getekend met aan beide zijden achtertuinen. Met de afdeling beheer van de gemeente zal bepaald worden welke uitgangspunten gehanteerd moeten

Westergouwe bestaat voor circa 50% uit uitgeefbaar gebied. Voor een optimale infiltratie van regenwater in

worden om deze sloten door de gemeente te kunnen laten onderhouden. In gevallen waar hier niet aan

de bodem en voor het tegengaan van hittestress is het daarom ook van belang dat tuinen groen worden in-

voldaan (kan) worden zullen de natuurvriendelijke oevers zo nodig uitgegeven worden waarmee de verant-

gericht. Dit gaat niet vanzelf, meer dan eens worden tuinen grotendeels betegeld. De partijen onderkennen

woordelijkheid voor het beheer bij de bewoners komt te liggen.

het grote belang voor groene tuinen en gaan zich actief inzetten om verharding in tuinen terug te dringen. Door de afdeling beheer zijn inmiddels uitgangspunten en randvoorwaarden aangeleverd voor watergangen

3.3.2 Kwaliteit oppervlaktewater Als gevolg van zeespiegelstijging en hogere waterpeilen in onze rivieren krijgen we steeds meer te maken

[ 20 ]

en oevers. Deze uitgangspunten zullen als kader dienen bij de uitwerking van stedenbouwkundige plannen en zullen bij besluitvorming in de Stuurgroep Westergouwe als kader voor de verdere uitwerking worden vastgesteld.

[ 21 ]

3.3.3 Een Klimaatrobuuste openbare ruimte

Vanaf de tweede fase van Westergouwe implementeren we de volgende basismaatregelen in het openbare

Westergouwe heeft een zeer robuust watersysteem. Om dit systeem nog robuuster te maken hebben we

gebied:

besloten om vanaf WG-II een aantal maatregelen door te voeren in de uitwerking van de openbare ruimte,

•

als onderdeel van het ’Nieuwe Normaal’ van Westergouwe. Zo worden parkeerplaatsen uitgevoerd met wa-

levert een aantrekkelijk seizoenbeeld op en is bovendien goed voor het insectenleven in de wijk.

terdoorlatende verharding, hemelwaterafvoeren uitgevoerd in een groter dan gebruikelijke diameter en bij

•

straten is het uitgangspunt dat water waar mogelijk wordt afgevoerd via bermen in plaats van via straatrio-

vergroten van de biodiversiteit en maakt de kans op boomziektes kleiner doordat gelijke bomen nooit direct

lering. Het grote voordeel van deze maatregelen is dat water in de bodem zijgt en niet direct in de watergan-

naast elkaar staan.

gen terecht komt. Dit verbetert de waterkwaliteit en vergroot de bergingscapaciteit van het watersysteem

•

als geheel, waardoor (nog) meer ruimte overblijft om extreme regenval op te vangen.

de hoofdontsluitingswegen worden soorten geplant die aantrekkelijk zijn voor bijen.

3.3.4 Een wijk met een rijk dieren- en plantenleven - Natuurinclusief bouwen

•

-

In de straten kiezen we voor een gevarieerd assortiment aan bomen. Dit zorgt voor het

De groenvakken worden extensief beheerd en ingezaaid met kruidenmengsels. In de bermen van De BAL-zone richten we in met insectrijke vegetatie die het gebied aantrekkelijk maakt voor

dwergvleermuizen en scholeksters. De vegetatie bestaat uit bloemrijke grasmengsels en opgaande, inheemse, struiken en bomen.

Door jarenlange intensieve landbouw in de Zuidplaspolder is een monocultuur ontstaan met een zeer arme

•

biodiversiteit. Het water zit te vol met nutriënten en de flora is zeer eenzijdig met als gevolg dat er maar in

muizen.

beperkte mate dieren en insecten leven. Biodiversiteit is de basis van al het leven. De achteruitgang van de

We kiezen voor streekeigen bomen, heesters en kruiden die in verschillende seizoenen bloeien. Dit

In de BAL-zone realiseren we foerageerplekken, paarplaatsen en winterverblijven voor dwergvleer-

natuur heeft grote gevolgen voor ons allemaal. Wij zien het als onze verantwoordelijkheid om de biodiver-

3.3.5 Convenant Klimaatadaptief bouwen en NL-Greenlabel

siteit in Westergouwe en in de GroenBlauwe zone maximaal te bevorderen. Dit doen we in het openbare

In Westergouwe streven de partijen er naar om de wijk maximaal klimaatadaptief en natuur inclusief in te

gebied maar we beseffen ook dat maatregelen op uitgeefbaar gebied een grote bijdragen kunnen leveren.

richten. In paragraaf 3.3.3 en 3.3.4 wordt ingegaan op enkele van de maatregelen die sinds de tweede fase

Daarom spannen de partijen zich in om in de nog volgende fases meer maatregelen van de grond te krijgen

van Westergouwe worden doorgevoerd in de inrichting van de openbare ruimte. Daarnaast wordt in para-

in privétuinen en op gebouwen op het vlak van natuurinclusief bouwen. Denk hierbij bijvoorbeeld aan

graaf 3.3.4. ingegaan op maatregelen in privétuinen en op gebouwen waar de partijen zich voor inspannen.

voorschrijven van de volgende maatregelen: •

Het minimaal voor de helft groen uitvoeren van achtertuinen.

Het streven naar een maximaal klimaat adaptieve en natuur inclusieve wijk is een continu proces waarin we

•

Het enkel nog uitgaan van groene erfafscheidingen.

ons steeds afvragen hoe we Westergouwe nog duurzamer, meer ecologisch en natuurvriendelijker kunnen

•

Het uitvoeren van bijgebouwen met groene daken, zoals garages en bergingen.

maken.Ter onderstreping van de ambities onderschrijven de partijen het Convenant Klimaatadaptief bou-

•

Het structureel meenemen van nestgelegenheden voor vogels in gebouwen.

wen in Zuid Holland. In het Convenant trekken overheden en marktpartijen samen op om lopende en nieuwe gebiedsontwikkelingen meetbaar klimaatadaptief te maken. Het overkoepelende doel is het verminderen

Door de Koninklijke Nederlandse Natuurhistorische Vereniging KNNV is een checklist opgesteld met veertig

van wateroverlast, hittestress, droogte en bodemdaling en het vergroten van de biodiversiteit.

punten voor een duurzame natuurinclusieve leefomgeving. De gemeente Gouda heeft zich ten doel gesteld om bij de scholencluster ten minste de helft van deze punten te realiseren.

De geformuleerde ambities ten aanzien van duurzaamheid in de buitenruimte, of het nu gaat om het openbare gebied of de privétuinen, zijn omvangrijk en divers en in de praktijk doen we al heel erg veel goed. Om

[ 22 ]

[ 23 ]

het overzicht te houden op de ambities en te zorgen voor concrete implementatie en borging op de langere

zal eveneens verder onderzoek moeten worden verricht.

termijn melden de partijen Westergouwe aan bij NL-Greenlabel. Het doel hierbij is om het hoogste NL-gebiedslabel te behalen.

Gouda-Westergouwe beschikt hiermee over een zeer goed geconserveerd prehistorisch landschap uit de Midden- en Vroege Steentijd. Daar willen we uiteraard zorgvuldig mee omgaan. De vindplaatsen binnen de

Uit een eerste screening van WG-III door NL-Greenlabel blijkt dat WG-III een NL-Gebiedslabel B haalt. Dit is

scope van dit Masterplan zullen de komende tijd nader onderzocht worden, waarna besluitvorming over de

een hoge score waar we trost op mogen zijn. Voor een label A moet met name meer aandacht uitgaan naar

omgang en inpassing zal plaatsvinden.

het borgen van het beheer van de openbare ruimte.

3.3.6 Het beleefbare archeologische/cultureel erfgoed van Westergouwe (geef de historie van Westergouwe door)

Bovengronds cultureel erfgoed In WG-IV ligt een rijksmonument, een voor Goudse begrippen hoog-monumentale boerderij met bijgebouwen die ca. 1850 langs de ringdijk werd gebouwd in de meest noordelijke hoek van de Zuidplaspolder, nadat deze in 1834 werd drooggelegd. Deze ringdijk vormt een belangrijk historisch lint, waarlangs ook aan de

Archeologisch erfgoed

noordoostzijde nog enkele boerderijen behouden zijn gebleven. Op het terrein van deze boerderij ligt ook

In Westergouwe is waardevol archeologisch erfgoed van nationaal niveau aanwezig dat we willen delen

één van de hierboven genoemde archeologische vindplaatsen.

met, en doorgeven aan toekomstige generaties. Niet alleen vanuit de zorgplicht voor dat erfgoed maar ook

De boerderij is van algemeen belang wegens cultuurhistorische waarde als voorbeeld van een kop-romp-

omdat dit een beleefbaar en verbindend verhaal (erfgoedparticipatie) vormt wat bijdraagt aan de identiteit

type, die evenals andere boerderijtypen in de tweede helft van de 19de eeuw in de Zuidplaspolder werden

en het inclusieve karakter van de wijk. Erfgoed brengt mensen samen en zorgt ervoor dat de omgeving, die

gebouwd.

snel verandert, vertrouwd blijft.

Planologisch is veiliggesteld dat een belangrijk stuk terrein bij de boerderij wordt vrij gehouden van bebouwing waarmee tegemoet wordt gekomen aan de voor deze monumentale boerderij gewenste boerderijbio-

Zo’n 8500 jaar geleden lag Westergouwe in een moerassig gebied met veel open water, een delta van kleine

toop.

riviertakken en kleine bosschages. Van deze periode, de Midden-Steentijd, zijn in Nederland nog maar zeer weinig vindplaatsen van menselijke bewoning bekend. Maar het natuurlijke gebied van Westergouwe, zo blijkt uit het uitgevoerde archeologische onderzoek van de afgelopen jaren, was voor de mens een zeer aantrekkelijk landschap om te jagen en te vissen. Aan de hand van archeologisch onderzoek is tijdens de voorbereiding van de eerste fase van Westergouwe een goed geconserveerde archeologische vindplaats ontdekt met mogelijk een menselijk graf van ca. 5500 voor Chr. Met inspanning van alle betrokkenen is deze vindplaats fysiek behouden onder de vijver aan de IJsseloogwal. Hiermee is deze plek duurzaam veiliggesteld voor de toekomst. Daarnaast zijn in het nog te ontwikkelen westelijk deel van Westergouwe (Westergouwe-IV) nog meer potentiele archeologische vindplaatsen ontdekt. Naar één daarvan is in 2021 nader onderzoek gedaan wat bevestigt dat het een grote en goed geconserveerde prehistorische vindplaats betreft. Naar de andere twee

[ 24 ]

Ingepaste archelogische vindplaats onder de vijver aan de IJsseloogwal op Eiland I en potentieel zoekgebied archeologische vindplaatsen in het westelijke deel van Westergouwe.

[ 25 ]

Inspriratiebeeld voor de recreatieve versterking van de GroenBlauwe zone

3.4 Mobiliteit

3.5 Recreatie

dorpen.

Zoals reeds aangestipt in hoofdstuk 2 is de plek waar je woont niet persé de plek waar je ook werkt, of waar

Aantrekkelijke recreatieve voorzieningen in en om het huis spelen een belangrijke rol in het afnemen van

je recreëert of winkelt, of waar vrienden en familie wonen. Wonen is dus altijd tevens verbonden met het

Met een (deel)fiets ben je bovendien snel op station Gouda. Hier vandaan kun je directe treinen nemen naar

de autoafhankelijkheid. Bewoners zullen immers minder geneigd zijn om de auto te pakken naarmate er

vraagstuk hoe en waar naartoe je je wilt kunnen verplaatsen en hoe de mogelijkheden daartoe er uitzien op

Den Haag, Rotterdam en Utrecht. En kun je gemakkelijk verder reizen door heel Nederland en daarbuiten.

meer mogelijkheden in- en om het huis zijn om te recreëren. In het kader van Westergouwe 2.0 wordt sterk

de plaats waar je kiest te wonen.

Doordat korte afstanden makkelijker met bijvoorbeeld de fiets of lopend afgelegd kunnen worden, en een

ingezet op het verder activeren van de recreatieve waarde van de GroenBlauwe zone. Dit gebeurt door

goede fietsinfrastructuur naar station Gouda wordt gerealiseerd is de auto voor veel verplaatsingen niet

aansluitend op het centrum, het bestaande fietspad te verleggen. Hierdoor ontstaat een open ruimte waarin

nodig. Voor de incidentele keren dat een huishouden meer dan één auto nodig heeft zijn er deelauto’s.

de relatie tussen het centrum en de GroenBlauwe zone verregaand kan worden verbijzonderd. Dit sluit ook

Iedere locatie heeft zodoende zijn eigen mobiliteitsprofiel dat inzicht geeft in wijze waarop die specifieke locatie verschillende type verplaatsingen faciliteert en in welke mate. Het mobiliteitsprofiel is enerzijds een

goed aan op de doelstellingen van de provinciale RodS (Recreatie om de Stad) subsidie die in het verleden is

bruikbaar instrument om te kiezen welke vervoersmodaliteiten versterking verdienen, anderzijds kan het

Samenvattend is er dus voor elke afstand en bestemming een goede mix van vervoersmodaliteiten beschik-

mobiliteitsprofiel ook benut worden om prioriteiten te stellen en zich te onderscheiden van andere locaties

baar. Voor de korte afstand is de wijk gericht op wandelen en fietsen. Deelmobiliteit maakt het makkelijk om

door een specifiek mobiliteitsprofiel te kiezen en uit te dragen in de wetenschap dat geen enkele locatie alles

iets langere afstanden of incidentele verplaatsingen ook deels fietsend af te leggen. De nadruk ligt boven-

Een grote waterpartij vormt de schakel tussen het centrum en de GroenBlauwe zone. Aan de zijde van het

voor iedereen kan bieden.

dien op autogebruik, en niet op autobezit, waardoor de parkeernorm in de wijk laag kan blijven. Dit komt

centrum ontstaat ruimte voor een balkon met horecavoorzieningen waar bewoners kunnen genieten van het

ten goede aan een prettig woon- en leefklimaat.

mooie uitzicht en van de ondergaande zon.

We spreken van een gelaagd mobiliteitsprofiel omdat verschillende typen vervoersbewegingen worden

Voor langere afstanden, zoals naar familie, vrienden of werk is de auto of de trein een goede optie.

Aan de zijde van de GroenBlauwe zone ontstaat op een vanzelfsprekende manier ruimte voor het toevoegen

onderscheiden die vanwege hun toenemende vervoersafstanden als concentrische cirkels rond de locatie

Het gelaagd mobiliteitsprofiel wordt gekoppeld aan een ‘Masterplan deelmobiliteit’ met als doel om in

van een recreatieve voorziening (bijv. kanoverhuur), een horecavoorziening en bijvoorbeeld een natuur(e-

liggen.

de hele wijk deelauto’s te kunnen aanbieden. Goed denkbaar is dat ook andere deelvervoersmiddelen

ducatieve) voorziening. Wat dat laatste betreft kan bijv. gedacht worden aan een schaapskooi voor de ‘eigen’

beschikbaar komen zoals bijvoorbeeld speed pedelecs en elektrische scooters. Daarnaast is het van belang

schaapskudde die Westergouwe nu al heeft en die delen begraast van de BAL-zone en de GroenBlauwe zone

Het gelaagd mobiliteitsprofiel is weergegeven in het diagram op deze pagina. Afhankelijk van de afstand

om directe snelfietsverbindingen te realiseren richting het station van Gouda en van een, bij Westergouwe

die machinaal moeilijk te onderhouden zijn. Een schaapskooi zou een vanzelfsprekend onderdeel van een

of bestemming wordt bepaald welk vervoersmiddel de beste keuze is. Dit is vertaald in vier concentrische

halterende, HOV-lijn tussen Rotterdam en Gouda.

natuur(educatieve) voorziening kunnen zijn. Maar er kan bijvoorbeeld ook gedacht worden aan een Urban

cirkels; in en om het huis, in en om Westergouwe, bovenlokaal en werk, vrienden en familie.

verstrekt voor de aanleg van de GroenBlauwe zone.

Garden.

recreatieve voorziening natuurspeelplaats

De wijk wordt ingericht op dit gelaagd mobiliteitsprofiel. Dat betekent dat Westergouwe, daar waar mo-