Document · PDF

TVW Gouda 2021 Bijlagen

Raadsvergadering 8 december 2021, gemeente GoudaBij agendapunt: Transitie Visie Warmte Gouda 20218.107 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen

Transitievisie Warmte Gouda 2021 Bijlagen

DWTM20035 – concept TVW gemeente Gouda 1

Transitievisie Warmte Gouda oktober 2021 Bijlagen 2

Inhoud Bijlage A Overlegstructuur en participatietraject ....................................................................................4

Bijlage B Afwegingskader Warmteopties ...............................................................................................11 Bijlage C Toelichting methode analyse & kentallen ..............................................................................13 Bijlage D Vergelijking modellen...............................................................................................................16

Bijlage E Multicriteria-analyse..................................................................................................................21

Bijlage F Buurtoverzicht en handelingsperspectief ...............................................................................25 Bijlage G Overzicht financiële regelingen ...............................................................................................37 Bijlage H Warmtetool analyse verkenningsbuurten ..............................................................................40

Transitievisie Warmte Gouda oktober 2021 Bijlagen 3

Bijlage A Overlegstructuur en participatietraject ‘Gouda maken we samen. Het gemeentebestuur staat met twee benen in de stad en werkt daarom samen met bewoners aan waarde-creatie. Bewonersinitiatieven krijgen de ruimte; daarbij is het van belang dat het gemeentebestuur aansluit bij wat de stad vraagt.’ Uit: coalitieakkoord ‘Nieuwe Energie’ 2018-2022, p 24 Hoofdstuk 7.4 Participatie.

Structuur van het project

Figuur 1. Organisatiestructuur energietransitie Gouda

Rol van de verschillende partijen Algemene rol van de gemeente : De gemeente voert de regie in het proces naar een Transitievisie Warmte (TVW). Ook daarna in de realisatie van de warmtetransitie voert de gemeente de regie. De gemeente organiseert het proces en zorgt voor de projectcoördinatie. Ze betrekt alle partijen, stelt projectbegeleiders aan en draagt inhoudelijk bij vanuit haar doelen en de rol die de gemeente speelt in gebieds- en wijkontwikkelingen. De gemeente levert input en data aan over de buurtkarakteristieken en ontwikkelplannen, zoals vervanging van riolering en andere wijkontwikkelingen. Ook speelt de gemeente een belangrijke rol in de communicatie richting bedrijven, instellingen en bewoners. Na vaststelling van de Transitievisie Warmte houdt de gemeente zich samen met de stakeholders in de wijk bezig met het ontwikkelen van (wijk)uitvoeringsplannen. De reeds aangekondigde nieuwe Warmtewet beschrijft ook een rol voor de gemeente om aan te (kunnen) sturen op de ontwikkeling van warmtenetten. Welke positie de gemeente hierin inneemt hangt af van verschillende factoren. De visie hierop zal in de komende jaren ontwikkeld worden. Stuurgroep en regiegroep De energietransitie is een raadsbreed programma. Dat betekent dat drie wethouders “gezamenlijk portefeuillehouder” zijn voor de energietransitie. Zij vormen de stuurgroep.

Samen met de kerngroep van stakeholders vormen zij de regiegroep. In deze regiegroep nemen de gemeente, netbeheerder Stedin, beide woningcorporaties en een vertegenwoordiging van bedrijven plaats. Vanaf november 2020 is het

Transitievisie Warmte Gouda oktober 2021 Bijlagen 4

bewonerscollectief ENiGH1 ook vertegenwoordigd in de regiegroep. Dit bewonerscollectief is momenteel opgegaan in Energiecoöperatie Gouda. Rol van de regiegroep is onder andere ambtelijke adviezen voor het college tbv de keuzes in de energietransitie voor te bereiden. Transitietafel De gemeente bracht sinds juni 2019 stakeholders bij elkaar aan een Transitietafel2. Deze bijeenkomsten zijn vijf keer georganiseerd. Tijdens deze bijeenkomsten gaf een brede groep van betrokken stakeholders advies en input voor de Transitievisie Warmte. De Transitietafel heeft ten doel om de achterban te informeren en te betrekken bij het proces van de energietransitie. Voorafgaand aan de Transitietafels is met alle beoogde stakeholders een kennismakingsgesprek gevoerd. Daarin is gevraagd hoe de stakeholder in kwestie tegenover het thema “energietransitie” staat en wat haar/zijn ideeën daarover waren vanuit het perspectief van de branche. Ook werd de belangstelling en bereidheid om actief aan de Transitietafels deel te nemen gepolst.

Deelnemers aan deze Transitietafels zijn onder meer de volgende partijen geweest: Raadswerkgroep Energietransitie, energiebedrijven, waterschap(pen), Gouda Onderneemt, SOG, DPG, (grote) vastgoedeigenaren, Duurzaam Bouwloket, Croda, installateurs, makelaars, Oasen, Bouwsoos, Rekam, scholen, kerken, aannemers, Zorgpartners MH, Groene Hart Ziekenhuis, actieve pandeigenaren, bewoners, vertegenwoordigers van VvE’s, vertegenwoordigers van huurdersverenigingen en energiecoöperaties. Raadswerkgroep In het proces speelde de raadsbrede werkgroep energie een continue rol. De werkgroep is betrokken door middel van presentaties en workshops. Ook organiseerde de werkgroep zelf discussiebijeenkomsten en wijkbijeenkomsten. Vanaf januari 2021 is naast de raadsbrede werkgroep ook de raadcommissie Stad meer betrokken geraakt. Communicatie- en participatiewerkgroep In het najaar van 2020 is de werkgroep communicatie en participatie opgericht met vertegenwoordigers van stakeholders uit de regiegroep. Het doel is om te zorgen voor een gedragen communicatie- en participatieproces . De deelnemers delen daarnaast kennis en ervaringen over lopende campagnes, enquêtes en bijeenkomsten. De communicatie- en participatiewerkgroep adviseert de programmamanager energietransitie en de regiegroep.

Samenhang andere projecten/plannen/ beleidsvelden Samenwerkingsovereenkomst energiecoöperatie Gouda Begin 2021 verenigde een groep inwoners zich in de stadsbrede Energiecoöperatie Gouda (EcG). Op 23 april 2021 tekenden de gemeente en EcG een samenwerkingsovereenkomst. Deze overeenkomst onderschrijft de ambitie om intensiever samen te werken en om samen de energietransitie te versnellen. De afspraken en intenties hangen uiteraard nauw samen met deze Transitievisie Warmte. Subsidie Samen Aardgasvrij De gemeente stimuleert collectieven om samen aan de slag te gaan. Hiervoor is subsidie beschikbaar voor onderzoeks- en proceskosten. In oktober 2020 vond de eerste ronde plaats. Daarin zijn negen buurtinitiatieven3 gehonoreerd. In het najaar van 2021 volgt een tweede ronde. De buurtinitiatieven hebben een directe relatie met het proces van de Transitievisie Warmte. Zij zorgen ervoor dat bewoners betrokken raken op het onderwerp “naar een aardgasvrije toekomst”. Ook stimuleren de buurtinitiatieven 1

In 2020 werd ENiGH opgericht. ENiGH wil inwoners mede-eigenaar maken van de oplossingen voor de

duurzaamheidsopgaven waar zij voor staan en streeft na dat inwoners elkaar door bundeling van kennis, kracht en kapitaal in staat stellen om een eigen koers te kiezen en eigen verantwoordelijkheid te nemen in duurzaamheidsvraagstukken. Vanaf april 2021 doet Energiecoöperatie Gouda (EcG) deze vertegenwoordiging. 2De eerste Transitietafel vond plaats op 21 juni 2019, de laatste bijeenkomst op 23 april 2021. 3De initiatieven liggen in de buurten: Kort Haarlem, Slagenbuurt, Oud Achterwillens, Middenwillens, Watergrassenbuurt, Steinenbuurt, Hoevenbuurt, Burgenbuurt en Plaswijck. Transitievisie Warmte Gouda oktober 2021 Bijlagen 5

bewoners om no-regret maatregelen te nemen die ervoor zorgen dat buurten toewerken naar aardgasvrijready. Erfgoed en Duurzaamheid De kansen en (on)mogelijkheden die de monumentale binnenstad van Gouda biedt, zijn meegenomen in het tot stand komen van deze visie. Daarnaast wordt er ingezet op het stimuleren van de eigenaren van erfgoed om de stappen te zetten die wél mogelijk zijn. Prestatieafspraken Woningcorporaties Elk jaar maken de gemeente en de woningcorporaties prestatieafspraken. De intenties en ambities in deze Transitievisie Warmte worden meegenomen in dit proces. Duurzame Mobiliteit Voor de warmtetransitie en de transitie naar schone vormen van mobiliteit worden aparte beleidstrajecten gevolgd. Daarom maakt duurzame mobiliteit geen onderdeel uit van de Transitievisie Warmte. Beide beleidstrajecten worden goed op elkaar afgestemd.

Transitievisie Warmte Gouda oktober 2021 Bijlagen 6

Overzicht participatiemomenten 2018

2019

2020

2021

febr-mrt

Campagne “Dit doen wij, wat doe jij?” in abri’s

17 feb

Stadbrede bijeenkomst in de Goudse Schouwburg

16 dec

Advertentie in de Goudse Post

Eerste informele werksessie met de twee woningcorporaties, Stedin en DPG

jul

Stakeholders

sept-

1-op-1 gesprekken met stakeholders. Voorbereiding, beeldvorming,

jan-mei

kennismaking Eerste Goudse Transitietafel Energie Algemeen oriënterend, 40 deelnemers

21 jun

Tweede Goudse Transitietafel Energie

1 nov 16 okt

Derde Goudse Transitietafel Energie

11 dec

Vierde Goudse Transitietafel energie

23 april

Verkenningsbuurten

dec-

mei

Vijfde Goudse Transitietafel Energie

Intensief overleg met de contactpersonen in verkennings(woon)buurten

feb

Enquête in verkenningsbuurten (respons 13,10%)

feb/ mrt

Buurtbijeenkomsten door buurten zelf. Gemeente en DWTM als gast aanwezig

Bewonersbijeenkomsten in alle 4 verkennings(woon)buurten vanuit gemeente met overzicht van analyse met warmtetool apr/ mei

Bestuurlijk

WAT Gesprekken over warmtetransitie met ambtenaren andere disciplines

1x/ week

Algemeen

WIE

Contactpersonen van verkenningsbuurten schuiven aan bij regiegroep en delen observaties en advies per buurt

1x/ 6 weken

Stuurgroep energietransitie

1x/ 6 weken

Raadsbrede werkgroep energietransitie Regiegroep energietransitie (bestuurders, DPG, woningcorporaties, Stedin);

1x/ maand

vanaf april stuurgroep en regiegroep samengevoegd

20 jan

Presentatie en beantwoorden van vragen Raadscommissie Stad

25 jan

Raadswerkgroep: presentatie en gesprek

jun

Werksessie TVW in raadsbrede werkgroep

21 jun

Werksessie raadscommissie Stad

Transitievisie Warmte Gouda oktober 2021 Bijlagen 7

Figuur 2. Infographic enquête gemeente in de verkenningsbuurten

Transitievisie Warmte Gouda oktober 2021 Bijlagen 8

Transitievisie Warmte Gouda oktober 2021 Bijlagen 9

Transitievisie Warmte Gouda oktober 2021 Bijlagen 10

Bijlage B Afwegingskader Warmteopties Criteria aardgasvrije technieken Bij de keuze voor een aardgasvrije warmtevoorziening wegen allerlei aspecten mee, zoals kosten, duurzaamheid en betrouwbaarheid. De keuze wordt gemaakt op grond van de onderstaande criteria, die onder de afbeelding verder worden toegelicht.

Figuur 3. Criteria waaraan een techniek wordt getoetst om te kijken of deze geschikt is om toe te passen in een bepaalde buurt.

Duurzaamheid, milieu Benodigde primaire energie – Primaire energie is de energie die aan de bron nodig is om de uiteindelijke warmtevraag te dekken. Hierin wordt dus rekening gehouden met de energie die verloren gaat tijdens transport, opslag en conversiestappen in de keten en de positieve bijdrage vanuit omgevingswarmte. Een warmteoplossing met een lage primaire energievraag en goede efficiëntie legt minder beslag op de (veelal schaarse) energie-/warmtebronnen. Voor de berekening wordt aangesloten bij de definities uit de BENGnorm. CO -uitstoot – De totale uitstoot van CO -equivalenten in het uiteindelijke warmteconcept. Alleen de CO uitstoot van verwarming, koeling, warm tapwater en ventilatie is bekeken. Voor de berekening wordt aangesloten bij de aannames en definities uit Startanalyse Leidraad TVW Warmte van het PBL. 2

Omgevingsimpact, ruimtegebruik – De hoeveelheid ruimte neemt die de oplossing in beslag neemt. Hierbij wordt gekeken naar de negatieve impact op het landschap of de ruimtelijke kwaliteit in de buurt. Kwaliteit lucht, water en bodem – Heeft de gekozen oplossing een positieve of negatieve impact op de luchtkwaliteit, bodem- of waterkwaliteit? Hieronder vallen: • Luchtkwaliteit: de uitstoot van onder andere fijnstof, roet en stikstofoxiden; • Bodemkwaliteit: risico op verspreiding van bodemverontreiniging bij toepassing van bodemenergie, of juist versnelde afbraak van verontreinigde stoffen bij toepassing hiervan; • Waterkwaliteit: invloed (positief of negatief) op de waterkwaliteit en de biodiversiteit in het water. Levenscyclus analyseren – Leidt de oplossing tot negatieve milieu-impact elders, door bijvoorbeeld ontbossing, of uitputting van schaarse grondstoffen? De duurzaamheid van de oplossing wordt geanalyseerd door de hele keten te analyseren. Overlast bewoners – Tijdens de uitvoering van de warmteoplossing en gedurende de exploitatie hiervan wordt rekening gehouden met eventuele overlast voor de bewoner of gebruiker. Geluidshinder kan bijvoorbeeld plaatsvinden tijdens de werkzaamheden “achter de deur” en bij ingrepen in de openbare Transitievisie Warmte Gouda oktober 2021 Bijlagen 11

ruimte en aan de woning/het gebouw. Ook geuroverlast kan eventueel plaatsvinden. Deze criteria bepalen naast bovenstaande criteria mede de aantrekkelijkheid en wenselijkheid van de warmteoplossing.

Sociaal Draagvlak – Is er draagvlak en acceptatie voor de gekozen oplossing onder de bewoners en lokale ondernemers in de buurt? Dezelfde vraag geldt voor de andere belanghebbenden. Hieronder vallen ook interne medewerkers in de gemeenteorganisatie. Inpasbaarheid & wenselijkheid in de woning – Hoe goed is de oplossing inpasbaar in de woning? Neemt de oplossing veel ruimte in de woning in beslag? Is een ingrijpende verbouwing nodig? Welzijn, comfort, leefbaarheid – Heeft de gekozen oplossing een positieve of negatieve impact op de directe leefomgeving? Wat is het effect op gezondheid of leefbaarheid? Hieronder vallen: • Geluidshinder: geeft de gekozen techniek geluidshinder binnen de woning of op de omgeving? • Binnenklimaat: leidt de oplossing tot (on)gezondere lucht binnenshuis? • Comfort: verandert het comfort van de woning? (negatief of positief) Mate van ontzorgen –In kunnen inwoners en ondernemers worden geholpen bij het overstappen op de gekozen optie? Economisch Nationale kosten - De totale kosten van alle maatregelen die nodig zijn om een warmteoplossing uit te voeren, ongeacht wie die kosten betaalt. Deze kosten zijn inclusief de baten van energiebesparing, maar zijn exclusief belastingen, heffingen en subsidies. Voor de berekening wordt aangesloten bij de Startanalyse Leidraad TVW Warmte van het PBL.

Kosten voor de eindgebruiker – Deze kosten betreffen alle kosten die een eindgebruiker betaalt voor de omschakeling op aardgasvrij verwarmen. Dit zijn zowel de maandelijkse energielasten als kosten voor installaties en isolatie. Alle subsidies en belastingen zijn hierin verwerkt. Eindgebruikers zijn huurders en eigenaar-gebruikers van gebouwen (bewoners en ondernemers). Kwaliteit businesscase – Een gezonde en robuuste businesscase voor alle partijen zorgt dat investeringen beschikbaar komen. Dit vermindert het risico dat projecten niet van de grond komen of stil komen te liggen. Onzekerheid in prijsstelling – Grote financiële risico’s worden zoveel mogelijk vermeden. Voor bewoners moet duidelijk zijn wat hun lasten worden. Kan gegarandeerd worden dat zij niet voor verrassingen komen te staan, doordat het elektriciteitsverbruik bijvoorbeeld veel hoger blijkt dan voorspeld?

Technologisch Beschikbaarheid bronnen – Is de bron in voldoende mate aanwezig? Is de bron nu en in de toekomst rendabel te exploiteren? Het optimaal benutten van de lokaal beschikbare (warmte)bronnen heeft de voorkeur boven het importeren van energie van buiten Gouda. Onzekerheid in prestatie – Is het een bewezen techniek? Als het een nieuwe techniek is, wat kan er gezegd worden over de prestatie van deze techniek? Robuustheid, continuïteit – Leveringszekerheid van de warmtevoorziening is cruciaal. Brengt de gekozen techniek een groter risico op uitval of storingen met zich mee dan we van het huidige energiesysteem gewend zijn? Als er iets uitvalt, is er dan een vervanging (back-up)? Meekoppelkansen - Hoe goed sluit de oplossing aan bij andere ontwikkelingen in de buurt? Zijn er qua timing combinaties mogelijk? Dit kan bijvoorbeeld bij groot onderhoud, vervanging van riolering of asfalt of bij de aanleg van glasvezel. Hierbij speelt ook de mate waarin de oplossing binnen de gebiedsontwikkeling valt in te passen een rol.

Transitievisie Warmte Gouda oktober 2021 Bijlagen 12

Bijlage C Toelichting methode analyse & kentallen In hoofdstuk 4 is een voorspelling gegeven van de energiebesparing. In deze bijlage lichten we de analyse achter de besparingen toe.

Inventarisatie energielabels warmtevraag

Figuur 4. Bouwjaren panden in Gouda en gemarkeerde locaties van bedrijventerreinen

huidige en

De huidige energielabels komen van verschillende (landelijke) bronnen. In eerste instantie zijn afgemelde (geregistreerde) of voorlopige energielabels van het RVO gebruikt. Wanneer geen energielabel beschikbaar was, is een inschatting gemaakt van het label op basis van het bouwjaar van de woning (zie Figuur X). Dit geldt voor ongeveer 1% van de woningen. Voor utiliteit is maar een klein deel van de energielabels bekend. Dat betekent dat een groot deel van de energielabels zelf ingeschat is op basis van het bouwjaar. Vervolgens is met behulp van de energielabels bepaald wat de warmtevraag van de woningen is. Bij elk energielabel hoort een inschatting voor de warmtevraag per m2. De gebruikte waarden zijn te vinden in Tabel . De waarden zijn gebaseerd op literatuur en een analyse (startanalyse PBL) van de warmtevraag in Nederland.

Door de warmtevraag per m2 te vermenigvuldigen met de oppervlakte van de woningen (gegeven in de BAG) kan de huidige warmtevraag per woning worden ingeschat. De inschatting van de huidige warmtevraag is daarnaast gecheckt met het gemeten aardgasverbruik (Klimaatmonitor) in de gemeente.

Voorspelling toekomstige energielabel Aan de hand van de huidige energielabels is een toekomstig energielabel voorspeld. Voor elk huidig energielabel is uitgegaan van een labelstap die als economisch rendabel wordt beschouwd. Deze labelstappen zijn gebaseerd op interne expertise van De WarmteTransitieMakers en literatuur. Een voorbeeld: slecht geïsoleerde woningen, met energielabel G of F, of met een bouwjaar voor 1940, hebben een beperkt aantal betaalbare isolatiemogelijkheden. Dit komt doordat een spouwmuur vaak niet aanwezig is en een deel van de woningen een beschermd aangezicht of monumentenstatus heeft. Als Transitievisie Warmte Gouda oktober 2021 Bijlagen 13

alleen economisch rendabele isolatiemaatregelen worden uitgevoerd, blijft bij deze woningen het energielabel steken op label D of C. De voorspelde energielabels op basis van de huidige energielabels zijn weergegeven in tabel 1. De labelsprongen in tabel 1 zijn enigszins conservatief ten opzichte van de labelsprongen die RVO in het rapport over voorbeeldwoningen hanteert.4 Dit is met name voor labels F en G het geval. Hier zijn de beperkte mogelijkheden in de praktijk meegenomen in de methodiek. Tot slot is de besparing in warmtevraag berekend door de huidige en toekomstige warmtevraag met elkaar te vergelijken.

Toekenning temperatuurniveau Het bepalen van het temperatuurniveau van de alternatieve warmtevoorziening is het laatste onderdeel van de analyse. Dit is nodig om de warmteafgifte in te schatten. In Tabel is deze koppeling terug te zien voor de woningen.

Tabel 1 Voorspelde energiebesparing en verbetering van het energielabel door isolatie. We gaan uit van de isolatie die economisch rendabel is. De mogelijke besparing is berekend door de warmtevraag van het huidige en het toekomstige energielabel te vergelijken. Bedrijfspanden Door de diversiteit in functies en soorten gebouwen bestaat bij bedrijfspanden grotere onzekerheid over de warmtevraag. Daarnaast gelden voor utiliteitsbouw andere energie-eisen dan voor woningbouw. In de warmteanalyse wordt voor alle bedrijfspanden een besparing van 30% geschat (landelijk gemiddelde). Voor kantoorpanden gelden vanaf 2023 strengere energie-eisen. Label C is vanaf dan minimaal vereist voor grotere kantoren (>100 m2). Voor kleinere bedrijfsgebouwen gelden deze regels niet.5 De verwachting is dat de eisen voor utiliteitsbouw en kantoren binnen de EU en binnen Nederland verder aangescherpt zullen worden. De verwachting is daarmee dat het merendeel van de kantoren in 2050 geschikt zal zijn voor lagere of middelhoge temperatuur warmte (zie Tabel ). Bij andere bedrijfspanden hangt de warmtevraag sterk af van de functie van een gebouw. Zo is het vaak niet nodig om een opslagloods tot 20°C te verwarmen. Voor bedrijfspanden moet meer op individueel niveau gekeken worden naar een goede warmtevoorziening. Industriepanden gebruiken afhankelijk van de precieze functie ook warmte in processen.

Hiervoor is vaak zeer hoge temperatuur warmte nodig.

https://www.rvo.nl/sites/default/files/bijlagen/4.%20Brochure%20Voorbeeldwoningen%202011%20bestaande%20bou w.pdf 5https://www.rvo.nl/onderwerpen/duurzaam-ondernemen/gebouwen/wetten-en-regels/bestaandebouw/energielabel-c-kantoren Transitievisie Warmte Gouda oktober 2021 Bijlagen 14

Tabel 2 Voorspelde warmteprofielen bedrijven (exclusief industrie). Omdat voor kantoorpanden strengere regelgeving geldt, is de verwachting dat veel oudere kantoren grondig gerenoveerd (of nieuw gebouwd) gaan worden. Daardoor is een groot deel van de kantoorpanden in de toekomst geschikt voor lagetemperatuurverwarming.

Ondanks de hogere mate van onzekerheid bij het inschatten van de warmtevraag in bedrijfspanden, zijn wel kengetallen beschikbaar die een indicatie geven van de warmtevraag op basis van landelijke gemiddeldes.6 Wel betekent dit dat op lokaal niveau grote foutmarges kunnen optreden. Zo vallen loodsen onder ‘industriefunctie’, maar een kas of een bakker ook. Daarnaast hebben veel bedrijfspanden meerdere functies. Daardoor zitten ook onzekerheden zitten in de toekenning van de juiste kengetallen. In de tabel hiernaast staan deze kengetallen weergegeven.

Gebruiksfunctie

Warmtevraag [kWh/m2/jaar]

Bijeenkomstfunctie

147

Celfunctie

181

Gezondheidszorgfunctie 153 Industriefunctie

Kantoorfunctie

111

Logiesfunctie

156

Onderwijsfunctie

108

Overige gebruiksfunctie 47

Sportfunctie

131

Winkelfunctie

Bron: Greenvis, Innax en CBS Transitievisie Warmte Gouda oktober 2021 Bijlagen 15

Bijlage D Vergelijking modellen Warmte-analyse DWTM / Visie warmtevoorziening (2021) In een aanzienlijk deel van Gouda is ook in de toekomst hogere of midden-temperatuur warmte nodig (o.a. Centrum, Plaswijck, Goverwelle, Korte Akkeren, Kort Haarlem – zie figuur 7 – hoofdstuk 4). Dit is een uitdaging, omdat hiervoor weinig geschikte warmtebronnen zijn. Afhankelijk van het exacte type woningen en de isolatiemogelijkheden zijn in bepaalde buurten ook lage temperatuur warmtevoorzieningen mogelijk. Vanuit de warmte-analyse lijkt een groot deel van de stad geschikt voor een warmtenet. In het centrum is ook een hoge warmtevraag per oppervlakte. Tegelijk is hier in de bodem geen ruimte voor een collectieve infrastructuur. Omdat hier veelal oude, monumentale panden staan, is verregaande isolatie daarnaast lastig. Ook wordt in de komende jaren het gasnet in de binnenstad vervangen. De oplossing zal hier waarschijnlijk gezocht moeten worden in groen gas of een innovatieve, individuele hoge temperatuur warmteoplossing. Ook voor andere delen van Gouda is groen gas een realistische optie. Dit geldt voor de gebieden met een hoge temperatuur warmtevraag, en een lage warmtedichtheid. Voor delen van de Korte Akkeren, Kort Haarlem Nieuw en het oudste deel van Ouwe Gouwe is ook hoge temperatuur warmte nodig. Door de hoge warmtedichtheid zijn deze gebieden kansrijk voor een warmtenet.

Hier is óf extra isolatie nodig om een middentemperatuur warmtevoorziening mogelijk te maken, óf een (schaarse) hoge Figuur 5. Toekomstige warmtevoorziening (mogelijk eindbeeld voor 2040). temperatuur warmtebron. De inzet van groen gas is ook hier een mogelijkheid. Voor het noordelijk deel van de Korte Akkeren is theoretisch gezien restwarmte beschikbaar vanuit het bedrijf Gouda Refractories. Voor de buitengebieden van de stad en de nieuwbouwgebieden (o.a. OudAchterwillens en Westergouwe) liggen individuele oplossingen voor de hand. Belangrijk om op te merken is dat in deze warmtedichtheidsanalyse alleen is gekeken naar de warmtevraag van woningen. Wanneer utiliteit en industrie hierbij meegenomen worden, zal het aandeel van warmtenetten waarschijnlijk groter worden.

Transitievisie Warmte Gouda oktober 2021 Bijlagen 16

Leidraad Startanalyse (2020) In de Leidraad Startanalyse7 is per buurt het warmtealternatief doorgerekend met de laagste nationale kosten (zie figuur 6). Hiervoor is gekeken wat voor elke buurt gemiddeld het beste isolatieniveau is. Voor beschikbaarheid van warmtebronnen zijn (landelijke) aannames gedaan. In grote lijnen komen de uitkomsten van de Leidraad goed overeen met de lokale analyse van De WarmteTransitieMakers. Zo lijkt een warmtenet met een middentemperatuur bron een goede optie voor de Hoef- en Veldbuurt (Plaswijck), Molen- en Polderbuurt (Goverwelle) en de Korte Akkeren-Oud. Voor het centrum komen warmtenetten ook als goedkoopste alternatief naar voren. Hierin is echter niet meegenomen dat hiervoor geen ruimte is in de bodem. Ook bestaan in Gouda buurten (bijvoorbeeld de Hoevenbuurt) waar groen gas het goedkoopste alternatief is, maar het verschil met een warmtenetstrategie minimaal is. Opvallende verschillen zijn te zien voor buurten in Bloemendaal (Gaardenbuurt, Groenhovenkwartier, Windrooskwartier en Heesterbuurt). Zowel tussen de verschillende versies van de Leidraad, als ook tussen de Leidraad en de eigen warmteanalyse zitten grote verschillen. Dit wijst op heterogene buurten waar veel verschillende opties mogelijk zijn, met vergelijkbare kosten. Voor deze buurten is het belangrijk om ook binnen de CBS-buurten te kijken.

Mogelijk past niet één oplossing voor de gehele buurt. Voor Middenwillens wordt in de Startanalyse een warmtenet met lage temperatuur bron als goedkoopste strategie aangewezen. Hierbij wordt voor 7% van de woningen daadwerkelijk een warmtenet aangelegd. De overige 93% krijgt een individuele oplossing. De afbeelding geeft daarmee een vertekend beeld, door de complete buurt lichtblauw te kleuren. Een vergelijkbaar beeld komt naar voren uit de andere buurten die uitkomen op een warmtenet met een lage temperatuur bron. Dit komt in de praktijk neer op kleincollectieve oplossingen. De buitengebieden van Gouda komen in de Leidraad op individuele oplossingen te staan: elektrische warmtepompen of groen gas. Aangezien in de Leidraad een redelijk ruime aanname is gedaan voor de beschikbaarheid van groen gas voor de gebouwde omgeving, moet zeer voorzichtig met deze optie worden omgegaan. Het is maar zeer de vraag of er daadwerkelijk groen gas beschikbaar is voor deze buurten. De 5 buurten met de laagste nationale kosten8 voor het warmtealternatief zijn: Industrieterrein Hollandsche IJssel, Grassen-Waterbuurt, Bodegraafsestraatweg, Ringvaartbocht en Westergouwe. De 5 buurten met de hoogste nationale kosten voor het warmtealternatief zijn: De Goudse Poort, Statensingel, Vreewijk, Muziekbuurt en Stolwijkersluis Oost.

Figuur 6. Uitkomsten van de Leidraad

PBL/ECW, 2020. https://themasites.pbl.nl/leidraad-warmte/2020/index.php

In euro per ton vermeden CO2-uitstoot (een indicatie voor de impact van de verduurzaming) Transitievisie Warmte Gouda oktober 2021 Bijlagen 17

Stedin Openingsbod (2020) In het Openingsbod9 worden diverse modellen en scenario’s met elkaar vergeleken. Voor Gouda leidt dit tot verschillende buurten met een redelijk robuuste uitkomst wat betreft het warmte-alternatief met de laagste nationale kosten. Voor Middelwillens en de Oostpolder in Schieland leidt dit tot all-electric (geel in de kaart), voor Stolwijkersluis en de Bloemendaalseweg is een hybride oplossing of groen gas de beste uitkomst. Deze uitkomsten komen goed overeen met de Figuur 7. Resultaten Stedin Openingsbod (2020) voor gemeente Gouda. Hoe eigen analyse. Een donkerder een buurt ingekleurd is, hoe robuuster de uitkomst is. opvallend verschil is te zien voor de Grassen- en Waterbuurt in Plaswijck. Deze komen in het Openingsbod op duurzaam gas uit. Dit kan verklaard worden door de heterogene bebouwing in de buurt, waardoor uit de eigen analyse meerdere oplossingen in deze buurt worden gecombineerd. Daaruit blijkt namelijk dat deze deels kansrijk voor een warmtenet zijn en deels voor individuele oplossingen. Voor de overige buurten liggen de uitkomsten in verschillende scenario’s dicht bij elkaar en kan op basis van deze modellen niet met zekerheid gezegd worden wat de beste oplossing is. Eén van de scenario’s gaat uit van redelijke beschikbaarheid van geothermie en beperkt groen gas.

Dit scenario lijkt in het geval van Gouda de werkelijkheid goed weer te geven. In dit scenario komt alsnog een aantal buurten op duurzaam gas uit (paars in de kaart). Voor de roodgekleurde buurten is een warmtenet de goedkoopste oplossing. Geel geeft wederom all-electric oplossingen aan. In grote lijnen komt dit overeen met de warmteanalyse van De WarmteTransitieMakers. Met name in het noorden zijn buurten geschikt voor een warmtenet, en met name oude woningen in het centrum zullen waarschijnlijk afhankelijk zijn van duurzaam gas. Doordat in het Openingsbod per CBS-buurt gekeken wordt wat de goedkoopste oplossing is, is de uitkomst wat minder specifiek. Zo wordt in de analyse van de Warmtetransitiemakers geconcludeerd dat voor delen van buurten in Ouwe Gouwe, Korte Akkeren en Bloemendaal een warmtenet wel een kansrijke optie is.

Figuur 8. Resultaten Openingsbod Stedin (2020) voor gemeente Gouda, scenario ‘Ruim warmte en beperkt gas’.

Stedin, 2020. https://www.stedin.net/zakelijk/branches/overheden/het-openingsbod Transitievisie Warmte Gouda oktober 2021 Bijlagen 18

CE Delft Warmteanalyse (2018)

Figuur 9. Analyse CE Delft 2018 CE Delft maakte een doorrekening op basis van het CEGOIA-model10. In het basisscenario is uitgegaan van geen beschikbaarheid van groen gas en restwarmte uit de Rotterdamse haven. In andere scenario’s zijn deze warmtebronnen wel meegenomen. Het basisscenario lijkt vooralsnog het meest realistisch. Wat opvalt is dat voor de meerderheid van de buurten een individuele warmtepomp de laagste nationale kosten met zich meebrengt. Dit is een bijzondere uitkomst, aangezien vrijwel alle woningen naar NoM (Nul-op-de-Meter) worden gerenoveerd. Dit zorgt over het algemeen juist voor hoge nationale kosten. Een aantal buurten krijgt een warmtenet op basis van geothermie toegewezen. Twee bedrijventerreinen worden verwarmd met (eigen) restwarmte. De absolute kosten van de verschillende opties liggen overigens voor veel buurten dicht bij elkaar. Dit wijst op een onzekere uitkomst. Daarnaast is de aanname van een grote aanwezigheid van geothermie sinds 2018 komen te vervallen (Potentiestudie geothermie Midden-Holland in het kader van de Regionale Energiestrategie - IF Technology 2020).

CE Delft, Warmteanalyse Midden-Holland, Analyse van de gemeente Gouda, 2018. Transitievisie Warmte Gouda oktober 2021 Bijlagen 19

In het scenario met restwarmte uit de Rotterdamse haven (zie afbeelding onder) komt een groter deel van de buurten op een warmtenet uit. Opvallend is dat dit wederom de buurten zijn die ook uit de andere analyses en modellen als kansrijk voor een warmtenet naar voren komen (Slagenbuurt, Hoef- en Veldbuurt, Vreewijk, Oosterwei, Sportbuurt). Ook het bedrijventerrein in het westen van de gemeente komt uit op een warmtenet.

Figuur 10. Analyse CE Delft 2018

Transitievisie Warmte Gouda oktober 2021 Bijlagen 20

Bijlage E Multicriteria-analyse Voor de multicriteria-analyse is Gouda opgedeeld in logische clusters woningen en bedrijven. Deze opdeling valt meestal samen met de officiële buurtgrenzen, maar in een aantal gevallen zijn buurten samengenomen of juist verder opgeknipt. Dit is gedaan om een zoveel mogelijk logische clustering te maken, waarbij panden met dezelfde eigenschappen in hetzelfde cluster vallen. Deze indeling is hieronder te zien.

Figuur 11. Clustering van buurten in Gouda ten behoeve van multicriteria analyse. De resultaten per cluster staan beschreven in onderstaande tabel X.

Transitievisie Warmte Gouda oktober 2021 Bijlagen 21

Per cluster is in kaart gebracht wat de kansen en belemmeringen zijn om op korte termijn te starten met de transitie naar een aardgasvrije warmtevoorziening. Deze criteria zijn onderverdeeld in contracteerbaarheid, buurtinitiatieven en draagkracht, de robuustheid van de oplossingsrichting en de natuurlijke momenten. Elk cluster is op de verschillende criteria gescoord: positief (+), negatief (-) of neutraal (0). Zo kon op basis van feiten een eerste selectie gemaakt worden van de buurten waar het beste gestart kan worden met de warmtetransitie. Deze selectie is daarna voorgelegd aan de regiegroep, de Transitietafel en de bewoners van de verschillende buurten. Op deze manier zijn deze verkenningsbuurten verder aangescherpt tot verkenningsblokken (zie verder hoofdstuk 6 TVW). Deze multicriteria analyse was daarbij een ondersteunend (maar niet leidend) hulpstuk, om de keuze zo leesbaar en uitlegbaar mogelijk te maken. In de verdere analyse zijn de clusters nog aangepast tot de definitieve opsplitsing. Dit is te zien in de buurtanalyse in bijlage H. De criteria zijn als volgt gedefinieerd: Contracteerbaarheid Corporatiebezit

Aandeel woningbouwbezit Gemeentelijk bezit

Aantal panden in gemeentelijk bezit Grote afnemers

Hoeveelheid panden met grote warmtevraag (‘hotspots’) Gelijkvormigheid

Op basis van typologie gebouwen en visuele informatie

Score Meer dan 40%: + Tussen 20 en 40%: 0 Minder dan 20%: Veel panden: + Weinig panden: 0 Geen panden: Veel panden: + Weinig panden: 0 Geen panden: Grotendeels gelijkvormig: + Enigszins gelijkvormig: 0 Niet/weinig gelijkvormig: -

Buurtinitiatieven en draagkracht Draagvlak

Score Hoog: + Midden: 0 Laag: -

Buurtinitiatieven

Veel: + Enkele: 0 Geen: -

WOZ-waarde

Hoog: + Midden: 0 Laag: -

Robuustheid van de oplossingsrichting Kansrijke warmteoplossing

Score Duidelijke oplossing: + Oplossing met onzekerheden: 0 Geen duidelijke oplossing: -

Laagste nationale kosten per hoeveelheid CO2besparing

Laag: + Midden: 0 Laag: -

Robuustheid vergelijking diverse analyses

Meeste analyses zelfde conclusie: + Enkele analyses zelfde conclusie: 0

Geschatte verwachte adoptiegraad in buurt, o.b.v. Slimme Wijken Tool van Enpuls. Let op: ‘draagvlak’ is moeilijk meetbaar en per definitie dynamisch. Aanwezigheid van bij gemeente bekende duurzaamheidsinitiatieven van bewoners, bedrijven of belanghebbenden Hoogte van de gemiddelde woningwaarde.

Duidelijke oplossingsrichting en/of goede kans voor inzet duurzame warmte passend bij warmtevraag

Berekende euro’s per ton CO2, op basis van Leidraad Startanalyse 2020 (PBL/ECW) Diverse analyses Delft/Stedin/DWTM/Startanalyse) vergelijkbare uitkomsten

komen

(CE op

Transitievisie Warmte Gouda oktober 2021 Bijlagen 22

Analyses uiteenlopende conclusies: Natuurlijke momenten Renovatieplannen woningbouw

Geplande renovaties in de komende 5 jaren Rioleringsonderhoud

Gepland onderhoud in komende 5 jaar o.b.v. onderhoudsplanning gemeente Transformatieprojecten en nieuwbouw

Start transformatie of nieuwbouwproject in komende 5 jaar, o.b.v. data gemeente Onderhoud gemeentelijk bezit

Gepland onderhoud/verduurzaming van panden in gemeentelijk bezit Werkzaamheden netten

Geplande werkzaamheden aan gaselektranetten vanaf 2022, o.b.v. data Stedin

Score Grootschalig: + Kleinschalig: 0 Geen/n.v.t.: Grootschalig: + Kleinschalig: 0 Geen: Meerdere/grootschalig project(en): + Enkel/kleinschalig project: 0 Geen: Meerdere/grootschalig project(en): + Enkel/kleinschalig project: 0 Geen: Projecten gepland: + Geen projecten gepland: 0

Transitievisie Warmte Gouda oktober 2021 Bijlagen 23

DWTM20035 – concept TVW gemeente Gouda 24

Bijlage F Buurtoverzicht en handelingsperspectief Gebied11

Bloemendaal

Aantal woningen

3674

Oplossings richting

Warmtenet of individuele oplossing

Kenmerken buurt en toelichting oplossingsrichting Voor de laagbouw in Bloemendaal liggen individuele oplossingen of klein-collectieve oplossingen voor de hand (voornamelijk voor het buurtdeel dat na 1990 is gebouwd). Een warmtenet is een optie voor een deel van de buurt, afhankelijk van de ontwikkelingen in Bloemendaal West en Plaswijck. In het westelijk deel van Bloemendaal en in de Spoorzone zijn verspreid grote utiliteitspanden en hoogbouw aanwezig. Dit gebied is goed geschikt voor een warmtenet op basis van thermische energie uit de Gouwe of condenswarmte uit utiliteitspanden.

Indicatief tijdspad

Middellange termijn

Handelingsperspectief

Foto’s

Deze clustering wijkt af van officiële CBS-buurten, maar is zoals opgebouwd in Hoofdstuk 6.

Schilniveau betekent het energielabel, maar zonder een labelbonus voor het aanleggen van zonnepanelen of ander opwekapparatuur. Dus het label door alleen te kijken naar het isolatieniveau.

Transitievisie Warmte Gouda oktober 2021 Bijlagen 25

Bloemendaalseweg

Centrum & vooroorlogse ring

3139

Individuele oplossingen, hybride of groen gas

Langs de Bloemendaalseweg staan veel vrijstaande, oude woningen en boerderijen. Voor deze woningen ligt een individuele oplossing voor de hand. Omdat veel van de oude woningen lastig te isoleren zijn, is de inzet van groen gas of een hybride oplossing hier een goede mogelijkheid.

Individuele oplossingen, hybride of groen gas

Het centrum van Gouda heeft een hoge bebouwingsdichtheid, en bestaat bovendien grotendeels uit historische panden. Een warmtenet is hier vanwege de smalle straten en bodemdrukte niet wenselijk. Omdat de woningen lastig te isoleren zijn, blijft de benodigde warmtevraag hoge temperatuur. Het ligt daarom voor de hand om het centrum van Gouda op groen gas te verwarmen, omdat hiervoor het bestaande gasnet gebruikt kan worden. Daarnaast wordt vanaf 2021 tot en met 2023 een deel van gasnet vervangen. Het is kostenefficiënt om deze voorziening de komende 30 jaar nog te gebruiken.

Transitievisie Warmte Gouda oktober 2021 Bijlagen 26

Overweeg bij vervanging van de CVketel een hybride warmtepomp.

Lange termijn

Overweeg bij vervanging van de CVketel een hybride warmtepomp.

Lange termijn

Goudse Poort

Gouwespoor

n.v.t.

Onbekend

Individuele oplossingen

Op bedrijventerrein de Goudse Poort zijn diverse bedrijven en kantoren gevestigd. De meest geschikte warmteoplossing lijkt hier een individuele oplossing in combinatie met inzet van WKO. Een warmtenet is hier ook een mogelijkheid, met de naastliggende Gouwe als mogelijke warmtebron. Een koppeling met het transformatiegebied op de Blokkerlocatie en andere woongebieden langs de Spoorzone is dan mogelijk. Er is relatief veel leegstand, wat aanleiding zou kunnen zijn voor ingrijpende transformatietrajecten . De warmtevraag en beste warmteoplossing zijn daarom onzeker. Dit gebied bestaat uit relatief recente kantoorpanden die goed geschikt zijn voor een warmtepomp en/of WKO systeem op pand- of blokniveau. De Gouwe biedt ook kansen voor de realisatie van een kleinschalig warmtenet op basis van energie uit oppervlaktewater, maar de vraag is of de beperkte potentie van deze bron hier moet worden ingezet of in andere gebieden (zoals Goudse Poort).

Transitievisie Warmte Gouda oktober 2021 Bijlagen 27

Natuurlijk tempo

Op natuurlijke momenten no-regret maatregelen nemen (zoals isoleren, ventilatie aanpassen, en hybride warmtepomp inzetten).

Natuurlijk tempo

Op natuurlijke momenten, direct (of stapsgewijs) overstappen naar aardgasvrije oplossingen (individuele of klein-collectieve all-electric bodem of lucht warmtepomp met WKO systeem).

Gouwestroom

n.v.t.

Individuele of kleine collectieve oplossingen

Gouwestroom is een relatief jong bedrijventerrein, gebouwd na 1992. De verwachting is dat de meeste panden hier het beste met een individuele elektrische oplossing (eventueel in combinatie met WKO) verwarmd kunnen worden.

Natuurlijk tempo

Op natuurlijke momenten, direct (of stapsgewijs) overstappen naar aardgasvrije oplossingen (individuele of klein-collectieve all-electric bodem of lucht warmtepomp met WKO systeem).

Overweeg bij vervanging van de CVketel een hybride warmtepomp.

Goverwelle

Kort Haarlem & Kadenbuurt

3509

Warmtenet Individuele of kleine collectieve oplossingen

Voor grote delen van Goverwelle is zowel een warmtenet als een individuele oplossing een optie. Nader onderzoek naar een warmtenet in de Sportbuurt en Molenbuurt zal ook voor de overige buurten in Goverwelle meer duidelijkheid geven.

2824

Warmtenet, eventueel inzet van groen gas. Voor delen van de buurt ook individuele oplossingen mogelijk.

Op basis van de hoge warmtevraag van dit gebied is een warmtenet een logische optie. Voor Kort Haarlem en de Kadenbuurt kan mogelijk warmte worden gewonnen uit de Hollandse IJssel om een warmtenet te voorzien. Voor deze wijk geldt dat een ingrijpend isolatietraject nodig is, aangezien een aanzienlijk deel van de woningen vooroorlogs is en deels voorzien is van een

Transitievisie Warmte Gouda oktober 2021 Bijlagen 28

Lange termijn

Middellange termijn

Zoveel mogelijk isoleren naar minimaal label A/B. Onderzoek mogelijkheden voor muur-, dak-, glas-, vloerisolatie en kierdichting, indien daarin nog niet voorzien is. Zorg voor goede ventilatie. Voor de meest recente bebouwing (> 2005) is direct overstappen naar aardgasvrije oplossingen (individuele of klein-collectieve all-electric bodem of lucht warmtepomp) een mogelijkheid. Denk bij vervanging van de CV-ketel aan een hybride warmtepomp. Raadpleeg na 2025 het energieloket om na te gaan of een Hr-ketel of hybride warmtepomp nog interessant is. Wellicht is een leasecontract of huurcontract beter, dan kunt u zonder kapitaalvernietiging overstappen op het warmtenet.

monumentale status. De inzet van groen gas is een optie wanneer een warmtenet niet haalbaar blijkt.

Zoveel mogelijk op natuurlijke momenten isoleren naar minimaal schillabel C/D. Onderzoek mogelijkheden voor muur-, dak-, glas-, vloerisolatie en kierdichting, indien daarin nog niet voorzien is. Zorg voor goede ventilatie. Voor meest recente bebouwing (>2005), op Cv-ketel vervangmoment, direct overstappen naar aardgasvrije oplossingen (individuele of kleincollectieve all-electric bodem of lucht warmtepomp).

Korte Akkeren Oud

1812

Warmtenet

Voor de Korte Akkeren Oud kan restwarmte van bedrijven worden ingezet voor een hoge temperatuur warmtenet. Een eerste analyse laat zien dat er genoeg midden/hoge temperatuur warmte beschikbaar is om 600-1.000 woning(equivalent)en te voorzien.13

13 Bron: Greenvis, Warmtetransitiepad Gouda, 2018

Transitievisie Warmte Gouda oktober 2021 Bijlagen 29

Middellange termijn

daarin nog niet voorzien is. Zorg voor goede ventilatie.

Korte Akkeren overig

Kromme Gouwe

2820

n.v.t.

Warmtenet of individueel / kleincollectief

In de Korte Akkeren staan veelal oudere rijtjeswoningen. Voor een individuele all-electric oplossing is grootschalige isolatie nodig. Een warmtenet is ook een optie, afhankelijk van de mogelijkheden om restwarmte in te zetten in Korte Akkeren Oud. Aquathermie uit de Hollandse IJssel is een andere kansrijke optie.

Middellange termijn

Onbekend

Dit gebied bestaat onder andere uit zware industrie met een hoog energie- en warmteverbruik. De grootste afnemers zijn Gouda Refractories, Carmeuse en Megamix. Omdat hier veel proceswarmte nodig is, is het complex dit bedrijventerrein aardgasvrij te maken. De oplossing voor dit gebied is daarom onzeker. Mogelijk biedt het Warmtetransportsysteem Zuid-Holland of waterstof op lange

Natuurlijke tempo

Transitievisie Warmte Gouda oktober 2021 Bijlagen 30

Op maat aanpak. Aansluiten op gebieds- en andere ontwikkelingen op het bedrijventerrein.

termijn kansen. Ook de koppeling met omliggende woonwijken biedt kansen op een langere termijn. Kromme Gouwe Oost kan op termijn transformeren naar een gemengd hoogstedelijk woon-werk milieu.

Middenwillens & Goudse Hout

Nieuwe Park

284

391

Individuele oplossing

In Middenwillens en de Goudse Hout staan slechts zeer verspreid woningen en/of heel recente gebouwen. Een individuele allelectric oplossing is hier logisch en relatief laagdrempelig.

Individuele oplossingen voor nieuwere bebouwing. Hybride of mogelijk groen gas voor de oudere bebouwing.

In Nieuwe Park Oost zijn zowel oudere, vrijstaande woningen en nieuwbouw-rijtjeswoningen te vinden. Grote panden van bijvoorbeeld verzorgingstehuizen in Nieuwe Park West bieden opties voor een collectieve oplossing maar gezien de diversiteit van de wijk lijkt een individuele of klein-collectieve aanpak meer realistisch.

Transitievisie Warmte Gouda oktober 2021 Bijlagen 31

Korte termijn voor Middenwille ns West Natuurlijk tempo voor de rest

Op Cv-ketel vervangmoment, direct overstappen naar aardgasvrije oplossingen (individuele of kleincollectieve all-electric bodem of lucht warmtepomp). Zoveel mogelijk isoleren naar label A/B. Onderzoek mogelijkheden voor muur-, dak-, glas-, vloerisolatie en kierdichting, als daarin nog niet voorzien is. Zorg voor goede ventilatie.

Denk bij vervanging van de CV-ketel aan een hybride warmtepomp. Natuurlijk tempo

Zoveel mogelijk op natuurlijke momenten no-regret maatregelen nemen (zoals isoleren of ventilatie).

Oosterwei & Vreewijk

Oud Achterwillens

1254

440

Afhankelijk van warmtenet in omliggende buurten mogelijkhei d om aan te sluiten. Anders individuele of kleincollectieve oplossingen mogelijk.

Ondanks de aanwezigheid van een aantal hoogbouwflats aan de rand van de wijk lijkt de buurt niet geschikt voor een zelfstandig warmtenet. Nader onderzoek naar een warmtenet in de Sportbuurt en Molenbuurt en in Kort Haarlem zal ook voor dit gebied meer duidelijkheid geven.

Middellange termijn

Warmtenet of Individuele oplossing (op pandniveau)

In Oud Achterwillens staan veel portiekflats, merendeels in bezit van de woningcorporaties. Afhankelijk van de keuze voor een warmtenet in de Slagenbuurt kunnen deze woningen daarop aangesloten worden. Ook een oplossing per flat (met bijvoorbeeld WKO) is goed denkbaar.

Middellange termijn

Transitievisie Warmte Gouda oktober 2021 Bijlagen 32

Denk bij vervanging van de CV-ketel aan een hybride warmtepomp. Raadpleeg na 2025 het energieloket om na te gaan of een Hr-ketel of hybride warmtepomp nog interessant is. Wellicht is een leasecontract of huurcontract beter, dan kunt u zonder kapitaalvernietiging overstappen op het warmtenet. Zoveel mogelijk op natuurlijke momenten isoleren naar minimaal schillabel C/D (A/B voor panden na 1990 gebouwd). Onderzoek mogelijkheden voor muur-, dak-, glas-, vloerisolatie en kierdichting, indien daarin nog niet voorzien is. Zorg voor goede ventilatie. Denk bij vervanging van de CV-ketel aan een hybride warmtepomp. Raadpleeg na 2025 het energieloket om na te gaan of een Hr-ketel of hybride warmtepomp nog interessant is. Wellicht is een leasecontract of huurcontract beter, dan kunt u zonder kapitaalvernietiging overstappen op het warmtenet. In de komende 5 jaar duidelijkheid over wel of geen kans voor een warmtenet (voorwaarden: kostprijs is gunstig voor inwoners en er is voldoende draagvlak).

Zoveel mogelijk isoleren naar minimaal label C/D. Onderzoek mogelijkheden voor muur-, dak-, glas-, vloerisolatie en kierdichting, indien daarin nog niet voorzien is. Zorg voor goede ventilatie.

Ouwe Gouwe & Stationsgebied

3498

Warmtenet kansrijk voor grote deel van de buurt.

Warmtenet kansrijk in een deel van de buurt. Plaswijck

5480 Individuele / kleincollectieve in Water- en

In het Stationsgebied staan veel grote utiliteitspanden, zoals het Groene Hart Ziekenhuis. Er is daarnaast in de buurt Ouwe Gouwe een hoge warmtevraag concentratie. Een warmtenet is daarvoor een logische oplossing. Er is echter (nog) geen toereikende warmtebron in de nabijheid.

Door een hoge warmtevraag en de aanwezigheid van hoogbouw en grote afnemers (zoals het winkelcentrum Bloemendaal) komt een deel van Plaswijck in aanmerking voor een warmtenet (zie hoofdstuk 6 TVW). Voor Plaswijck kan aquathermie uit de Reeuwijkse Plassen in combinatie met WKO een interessante

Transitievisie Warmte Gouda oktober 2021 Bijlagen 33

Middellange termijn

Gefaseerde aanpak (zie TVW)

Plaswijck kern: Denk tot en met 2023 bij vervanging van de CV-ketel aan een hybride warmtepomp. Raadpleeg vanaf 2024 het energieloket om na te gaan of kopen of leasen / huren van een ketel interessant is. Met een huur of leasecontract kunt u makkelijk overstappen naar een warmtenet zonder kapitaal vernietiging.

Grassenbuur t

warmtebron zijn hoewel de benodigde ruimte voor de technische ruimte een uitdaging zal zijn.

Plaswijck overig: Zoveel mogelijk op natuurlijke momenten isoleren naar minimaal schillabel12 C/D. Onderzoek mogelijkheden voor muur-, dak-, glas-, vloerisolatie en kierdichting, indien daarin nog niet voorzien is. Zorg voor goede ventilatie. Pandeigenaren die een individuele oplossing kiezen, dienen op (zoveel mogelijk) natuurlijke momenten te isoleren naar schilniveau A-B.

Schielands Hoge Zeedijk

Slagenbuurt

n.v.t.

872

Individuele oplossingen

Warmtenet

Dit is een langgerekt gebied met twee grote spelers: Croda en Compaxo. Dit gebied vergt geen gezamenlijke aanpak, de bedrijven kunnen zelfstandig aan de slag met hun energieopgave. Croda heeft geen restwarmte die ingezet kan worden voor de omliggende wijken. Voor de Slagenbuurt kan aquathermie uit de Reeuwijkse Plassen in combinatie met WKO een interessante warmtebron zijn. Uit de eerste technischeconomische analyse, blijkt dat een luchtwarmtepomp op pandniveau ook een kansrijke optie voor deze buurt is.

Transitievisie Warmte Gouda oktober 2021 Bijlagen 34

Natuurlijk tempo

Middellange termijn

Op maat aanpak.

voor muur-, dak-, glas-, vloerisolatie en kierdichting, indien daarin nog niet voorzien is. Zorg voor goede ventilatie.

Sportbuurt & Molenbuurt

1087

Warmtenet

De Sportbuurt en de Molenbuurt kenmerken zich door veel hoogbouw van de jaren 60/ 70. Deze buurten zijn goed geschikt voor een warmtenet met warmte uit de Hollandse IJssel. Ook kan worden nagedacht aan zonnewarmte op grote schaal, hoewel de ruimtelijke haalbaarheid onzeker is.

Pandeigenaren die een individuele oplossing kiezen, dienen te isoleren naar niveau A-B. Denk tot en met 2023 bij vervanging van de CV-ketel aan een hybride. Raadpleeg vanaf 2024 het energieloket om na te gaan of kopen of leasen / huren van een ketel interessant is. Met een huur of leasecontract kunt u makkelijk overstappen naar een warmtenet zonder kapitaal vernietiging. Korte termijn

Zoveel mogelijk op natuurlijke momenten isoleren naar minimaal schillabel14 C/D. Onderzoek mogelijkheden voor muur-, dak-, glas-, vloerisolatie en kierdichting, indien daarin nog niet voorzien is. Zorg voor goede ventilatie. Pandeigenaren die een individuele oplossing kiezen, dienen op (zoveel mogelijk) natuurlijke momenten te isoleren naar schilniveau A-B.

Schilniveau betekent het energielabel, maar zonder een labelbonus voor het aanleggen van zonnepanelen of ander opwekapparatuur. Dus het label door alleen te kijken naar het isolatieniveau.

Transitievisie Warmte Gouda oktober 2021 Bijlagen 35

Stolwijkersluis

Voorwillenseweg & Wethouder Venteweg

Westergouwe & Oostpolder

106

459

638

Individuele oplossingen, mogelijk ook hybride of inzet van groen gas

De bebouwing bij Stolwijkersluis kenmerkt zich door historische boerderijen en woningen langs de dijk. Verregaande isolatie is voor veel van deze panden lastig. Daarom zou inzet van groen gas op de lange termijn hier goed passen. Voor de wat nieuwere bebouwing is een individuele all-electric oplossing logisch.

Individuele oplossingen, mogelijk ook hybride of inzet van groen gas

In deze buurten is zeer diverse, deels historische bebouwing te vinden. Mogelijk komt hier op lange termijn groen gas beschikbaar in de bestaande gasleidingen. Een warmtenet ligt hier niet voor de hand, omdat het veelal vrijstaande of 2-onder-1 kap woningen betreft.

Individuele oplossingen

Westergouwe/Oostpolder bestaat grotendeels uit nieuwbouw. Veel van de woningen zijn al aardgasvrij opgeleverd. Voor de woningen met aardgasaansluiting is een all-electric oplossing geschikt vanwege de hoge isolatiewaarde.

Overweeg bij vervanging van de CVketel een hybride warmtepomp.

Lange termijn

Zoveel mogelijk op natuurlijke momenten isoleren naar minimaal schillabel C/D15. Onderzoek mogelijkheden voor muur-, dak-, glas-, vloerisolatie en kierdichting, indien daarin nog niet voorzien is. Zorg voor goede ventilatie. Overweeg bij vervanging van de CVketel een hybride warmtepomp.

Lange termijn

Natuurlijk tempo

Zoveel mogelijk op natuurlijke momenten isoleren naar minimaal schillabel C/D16. Onderzoek mogelijkheden voor muur-, dak-, glas-, vloerisolatie en kierdichting, indien daarin nog niet voorzien is. Zorg voor goede ventilatie.

Op Cv-ketel vervangmoment, direct overstappen naar aardgasvrije oplossingen (individuele of kleincollectieve all-electric bodem of lucht warmtepomp).

Schilniveau betekent het energielabel, maar zonder een labelbonus voor het aanleggen van zonnepanelen of ander opwekapparatuur. Dus het label door alleen te kijken naar het isolatieniveau.

Transitievisie Warmte Gouda oktober 2021 Bijlagen 36

Bijlage G Overzicht financiële regelingen

Transitievisie Warmte Gouda oktober 2021 Bijlagen 37

Transitievisie Warmte Gouda oktober 2021 Bijlagen 38

Transitievisie Warmte Gouda oktober 2021 Bijlagen 39

Bijlage H Warmtetool analyse verkenningsbuurten Om inzicht te krijgen in de kosten voor verschillende oplossingen is gebruik gemaakt van de Startanalyse van het Planbureau voor de Leefomgeving (bijlage D) en de Warmtetool. De Warmtetool is een rekeninstrument dat ontwikkeld is door Greenvis. Met de tool kunnen verschillende cases worden doorgerekend. Met die cases kunnen vervolgens de consequenties van verschillende keuzes inzichtelijk worden gemaakt. De tool maakt inzichtelijk welke “totale kosten” (ook wel “nationale kosten”) een gekozen techniek met zich meebrengt Hiermee wordt een beeld verkregen van wat de ‘meest voordelige mogelijkheden’ voor een alternatief voor aardgas in de buurt zou kunnen zijn. Deze berekeningen zijn uitgevoerd om te laten zien wat mogelijk de meest voordelige warmteoplossing zou kunnen zijn. Kosten voor de eindgebruiker zijn in dit stadium nog niet berekend. Voor de vier verkenningsbuurten zijn verschillende scenario’s doorgerekend en inzichtelijk gemaakt met de Warmtetool. De uitkomsten zijn op bewoners-informatieavonden gepresenteerd. De uitkomsten zijn voor elke verkenningsbuurt in een rapport weergegeven. De rapporten zijn terug te vinden op de website Maak Gouda Duurzaam onder het tabblad Energie --> Transitievisie Warmte --> verkenningsbuurten, mogelijkheden en kosten. Of klik op de link..

Transitievisie Warmte Gouda oktober 2021 Bijlagen 40

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Gouda&id=f393f6dd-b2c8-4ada-965f-853194b94a29