Samenvatting Regiobeeld Midden-Holland 28 juni

Regiobeeld Midden-Holland Samenvatting 2023 28 juni versie 1.01

1

Bij het opstellen van dit regiobeeld zijn de volgende partijen betrokken:

Betrokken partijen

•

De Zorgverzekeraar VGZ

•

Regio Midden-Holland: •

Bodegraven-Reeuwijk

•

Gouda

•

Krimpenerwaard

•

Waddinxveen

•

Zuidplas

•

Gedeelde zorg

•

Hecht | GGD Hollands Midden

•

REOS

Vertegenwoordigers in Kernteam

In afstemming met: •

Vertegenwoordigers van verschillende gemeenten, zorg en welzijn organisaties en samenwerkingsverbanden in de regio (bijeenkomst 22 mei)

•

Vertegenwoordigers burgerbelangen, cliëntenraden en sociale adviesraden (bijeenkomst 5 juni)

•

Bestuurders gemeenten, zorg en welzijn (bijeenkomst 15 juni)

2

Doel van het regiobeeld

Dit regiobeeld geeft inzicht in: 1. Prognoses van en ontwikkelingen in de zorgbehoefte en andere relevante informatie over de bevolking van de regio; en 2. De capaciteit en prestaties van zorg, sociaal domein en ondersteuning in de regio. Het regiobeeld vormt de basis voor het regioplan. In het regioplan stellen de regionale zorgpartijen vast wat de belangrijkste prioritaire opgaven zijn en staan de afspraken hoe deze gezamenlijk worden aangepakt.

Zie voor meer informatie, verdiepende data en vergelijking met andere regio’s: www.regiobeeld.nl

28-6-2023

3

Vooraf

Deze samenvatting van het regiobeeld is een selectie uit de beschikbare informatie : • • •

•

Basisbeeld ZN Aangevuld door de kerngroep Aangevuld door de bovenregionale werkgroep (REOS, Robuust, Samergo, ZONH, CZ, VGZ en Transvorm) Aangevuld met kwalitatieve uitspraken van deelnemers uit de verschillende bijeenkomsten

•

Het regiobeeld is niet compleet, het is een een ontwikkeldocument en we zullen het in de loop van dit jaar verder aanvullen.

•

Het gaat over de hoofdlijnen van de ontwikkelingen en knelpunten in de regio Midden Holland

28-6-2023

4

Wat typeert Regio Midden Holland

(volgens vertegenwoordigers van organisaties en samenwerkingsverbanden op bijeenkomst 22 mei)

5

Regio Midden-Holland in vogelvlucht • De zorgkantoorregio Midden-Holland is gelegen in het noordwesten van Nederland en bestaat uit 5 gemeenten. • De zorgkantoorregio overlapt grotendeels met de Provincie Zuid-Holland, de GGDregio Hollands-Midden en de ROAZ- Regio West • De regio heeft 244.040 inwoners. • Bevolkingsgroei 2040 van circa 25% (landelijk circa 8%) • Relatief gezonde regio. • De regio Midden-Holland is een relatief welvarende regio. • De Sociaal Economische Status (SES-WOA score) van de gemeenten in de regio Midden-Holland zijn gelijk of hoger dan het landelijk gemiddelde.

6

Belangrijkste inzichten uit het regiobeeld • Bevolkingsgroei

met circa 25% hoger dan gemiddeld NL (8%) dit zorgt in alle branches van zorg en welzijn voor een veel hogere groei van de vraag dan gemiddeld in NL.

X

• Gezondheid & Leefstijl X • Samenwerking =

• Capaciteit

bevolking relatief gezond, heeft meer stress en beweegt minder dan in Nederland cliënten waar veel zorg/hulpverleners betrokken zijn, ervaren gefragmenteerde zorg&welzijn en weinig samenhang personeelstekort veel hoger dan gem. NL mantelzorg halveert

In de volgende dia’s zoomen we verder in 7

Bevolkingsgroei

28-6-2023

8

Sterke bevolkingsgroei van circa 25%

De bevolkingsgroei in de regio Midden-Holland (circa 25%) is sterker dan de gemiddelde bevolkingsgroei in Nederland. De mate waarin de bevolking groeit verschilt per bron. Dit zal verder worden onderzocht.

9

De demografische druk neemt toe • De demografische druk in de regio MiddenHolland neemt in de periode 2023 – 2040 toe van 77% naar 92%. • De demografische druk is in de regio Midden-Holland hoger dan gemiddeld in Nederland, maar de prognosetrend vertoont wel een vergelijkbare stijging als in Nederland.

Demografische druk geeft de verhouding aan tussen de som van het aantal personen van 0-19 jaar en 65 jaar of ouder en de personen in de zogenaamde 'productieve leeftijdsgroep' van 20-64 jaar. Hoe hoger het percentage, hoe meer jongeren en ouderen ten opzichte van het aantal 20 tot 64 jarigen. Het cijfer van de demografische druk geeft inzicht in de verhouding tussen het niet-werkende deel van de bevolking en het werkende deel van de bevolking. De demografische druk is ook onder te verdelen in een groene druk (het aandeel 0-20 jarigen ten opzichte van de 20-64 jarigen) en een grijze druk (het aandeel 65-plussers ten opzichte van de 20-64 jarigen).

• Het percentage groene druk in de regio stijgt in de periode 2023 – 2040 van 41% naar 48%, de grijze druk stijgt van 36% naar 47%.

• Deze cijfers betekenen dat de werkende groep nu al relatief klein is en nog kleiner wordt, terwijl er meer behoefte komt aan werkers bij de kinderopvang en scholen en in de ouderenzorg.

10

Bevolking deel conclusies • Sterke bevolkingsgroei van circa 25% • De demografische druk neemt toe

11

Gezondheid en Leefstijl

28-6-2023

12

Ervaren gezondheid neemt toe!

•

Ervaren gezondheid is een maat voor zowel de lichamelijke, geestelijke als sociale gezondheid van een persoon.

•

Het percentage inwoners van 18 jaar en ouder met een als goed ervaren gezondheid ligt in de regio Midden-Holland hoger dan gemiddeld in Nederland.

•

Vooral bij inwoners van 75 jaar en ouder daalt het percentage dat de gezondheid als goed ervaart. Doordat deze groep tot 2040 stijgt, is de verwachting dat de ervaren gezondheid tot 2040 daalt.

•

De levensverwachting bij geboorte ligt in de regio MiddenHolland hoger dan gemiddeld in Nederland, maar laat wel een vergelijkbare stijgende trend zien in de periode 2000 – 2023.

•

Inwoners in Gouda hebben een relatief lage levensverwachting (81,3 jaar), in Waddinxveen een relatief hoge (85,2 jaar).

•

In het algemeen hebben inwoners in grote steden een lagere levensverwachting dan inwoners in minder stedelijke gebieden.

13

Bevolking relatief gezond, heeft veel stress en beweegt minder De scores in de Gezondheidsmonitor VO (GGD’en, RIVM en CBS, 2020) zijn uitgedrukt in percentages, zowel op regionaal als op landelijk niveau. De kleuren in de figuren geven aan in hoeverre de percentages van de regio afwijken van de landelijke gemiddeldes. regio < 0,95 0,95 =< regio < 0,98 0,98 =< regio < 1,02 1,02 =< regio < 1,05 1,05 < regio

• Gezondheidsindicatoren beter of gelijk dan gemiddeld in Nederland. Veel stress en bewegen (18-65) scoren slechter dan gemiddeld in Nederland.

Data voor deze grafiek zijn uit vermelde bron opgehaald door de bovenregionale werkgroep regiobeelden (REOS, Robuust, Samergo, ZONH, CZ, VGZ en Transvorm)

14

Stress verschillend per gemeente

Data voor deze grafiek zijn uit vermelde bron opgehaald door de bovenregionale werkgroep regiobeelden (REOS, Robuust, Samergo, ZONH, CZ, VGZ en Transvorm)

15

Het aantal GGZ cliënten hoger dan NL

• In Midden-Holland heeft 5,3% van de inwoners van 18 jaar en ouder een hoog risico op een angststoornis en/of depressie. Het percentage bij 18-64 jarigen is 6,1% en bij 65-plussers 3,0%. In Nederland heeft 6,4% van de 18-plussers een hoog risico op een angststoornis en/of depressie • In Midden-Holland heeft 50% van de inwoners van 18 jaar en ouder een matig of hoog risico op een angststoornis en/of depressie. In Nederland is dit 46%.

16

Het aantal jongeren met Psychische klachten jongeren stijgt (ook relatief!)

• Aan leerlingen is gevraagd hoe ze zich de afgelopen vier weken hebben gevoeld. In Midden-Holland geeft 27% aan psychische klachten te hebben. In de meeste gemeenten hebben meisjes vaker psyschische klachten dan jongens. In Midden-Holland heeft 35% van de meisjes en 17% van de jongens psychische klachten. • In Nederland heeft 27% van de leerlingen aangegeven psychische klachten te ervaren. • In Midden-Holland is het percentage gestegen van 21% in 2019 naar 27% in 2021

17

Het aantal jeugdhulptrajecten stijgt • Het aantal jeugdhulptrajecten in de regio Midden-Holland stijgt in de periode 20212040 met 23%. • De trend in de regio Midden-Holland is sterker dan de gemiddelde trend in Nederland. • De stijging kan voor een groot deel verklaard worden door de toename van het aantal jongeren tot 20 jaar in de regio Midden-Holland. In Nederland blijft het percentage jongeren tot ongeveer 2040 gelijk.

De grafiek toont het aantal jongeren met jeugdhulp in natura. Met ingang van 2021 is er een forse toename van jeugdhulpaanbieders, die jeugdhulptrajecten rapporteren. Hierdoor zijn de cijfers voor het jaar 2021 niet goed te vergelijken met de cijfers van 2020. Ook over de eerdere jaren (2015 t/m 2020) is de trend niet volledig veroorzaakt door groei in het aantal jeugdhulptrajecten maar ook door bijvoorbeeld betere aanlevering van data vanuit gemeenten en een verandering in de berekenwijze.

18

Huiselijk geweld stijgt en hoger dan Nederland

•

Van de 18 t/m 64 jarigen in Midden-Holland geeft 9% aan ooit slachtoffer geweest te zijn van huiselijk geweld. In Nederland is dit 8%.

•

Het percentage ooit slachtoffer geweest van huiselijk geweld onder de 18 tot 64 jarigen is gestegen van 7% in 2009 naar 9% in 2020.

•

16% van de jongvolwassenen in MiddenHolland is ooit thuis (lichamelijk, geestelijk of seksueel) mishandeld. Vrouwen hebben bijna twee keer zo vaak te maken gehad met huiselijk geweld dan mannen: 21% van de vrouwen en 10% van de mannen. In Nederland is 18% slachtoffer geweest van huiselijk geweld.

19

Overgewicht hoger dan NL, wekelijks sporten lager

20

Het aantal inwoners met een chronische aandoening stijgt • In 2018 zijn schattingen gemaakt voor de trend van chronische aandoeningen en prevalentie van een aantal aandoeningen. • In 2023 heeft 53% van de inwoners in de regio MiddenHolland minimaal één chronische aandoening, in Nederland 52%. • Het aantal inwoners met één chronische aandoening stijgt van 127.650 in 2023 naar 138.570 in 2030; een toename van 10.920 personen in 7 jaar. • De relatieve stijging van het aantal inwoners met een chronische aandoening is in de regio MiddenHolland groter dan het gemiddelde in Nederland. Dit kan niet verklaard worden door de toename van het percentage 65-plussers.

21

Dementie en perifere artrose stijgen het hardst

• De prevalentie van de in de grafiek getoonde zes veelvoorkomende aandoeningen, neemt in de periode tot 2030 sterk toe in de regio Midden-Holland. • Met name de prevalentie van ouderdom gerelateerde aandoeningen neemt sterk toe, De prevalentie van dementie en perifere artrose stijgen het hardst. • Angst- of stemmingsstoornissen stijgen van de hier getoonde aandoeningen het minst hard.

22

De vraag naar MSZ neemt toe • Het aantal DBC’s in de regio Midden-Holland stijgt met 28,6% in de periode 2023-2040. • De stijging van het aantal DBC’s in de regio Midden-Holland is sterker dan de gemiddelde stijging in Nederland.

23

Thuiswonende ouderen even kwetsbaar dan gemiddeld in Nederland

Gemiddeld is 17% van de thuiswonende oudere (65+) in Nederland kwetsbaar

•

Het betreft kwetsbare ouderen van 65 jaar en ouder (Ivectis , 2020)

24

Gezondheid en leefstijl deel conclusies • Ervaren gezondheid neemt toe! • Bevolking is relatief gezond, heeft veel stress en beweegt minder • Aantal GGZ Cliënten hoger dan gemiddeld in Nederland • Het aantal jongeren met psychische klachten stijgt (ook relatief!) • Het aantal jeugdhulptrajecten stijgt (ook relatief!) • Huiselijk geweld stijgt en hoger dan in Nederland • Overgewicht hoger dan gemiddeld in Nederland, bewegen lager

• Het aantal inwoners met een chronische aandoening stijgt • Thuiswonende ouderen even kwetsbaar dan gemiddeld in Nederland

25

Samenwerking Kwalitatief op basis bijeenkomsten

28-6-2023

26

Knelpunten in samenwerking die cliënten ervaren (volgens vertegenwoordigers cliënten op bijeenkomst 5 juni)

Teveel verschillende hulpverleners bij de client

Iedere hulpverlener vanuit eigen hokje

Regie sociale Teams is beperkt

Multiproblematiek? Aparte loketten…

Controle en bureaucratie!

Mist Integrale aanpak

27

Knelpunten samenwerking

Volgens vertegenwoordigers van gemeente, zorg en welzijn organisaties

(op bijeenkomst 22 mei)

Samenhang GGZ, Huisartsen en Sociaal Domein kan beter

Betere samenwerking tussen partijen rondom kwetsbare ouderen nodig

Netwerken kennen overlap

Meer samenhang sociaal domein en zorg nodig!

28

Samenwerking deel conclusies • Cliënten waar meerdere zorg/hulpverleners bij betrokken zijn, ervaren gefragmenteerde zorg & welzijn en weinig samenhang • Vertegenwoordigers van gemeenten, organisaties in zorg en welzijn vinden dat de netwerken in zorg & welzijn overlap kennen

29

Capaciteit

28-6-2023

30

Personeelstekort veel hoger dan gemiddeld in NL

• Het toekomstige personeelstekort in de regio ligt met 9,9% boven het Nederlandse gemiddelde.(7,6%)

Deze grafiek toont het personeelstekort binnen de sector zorg en welzijn. (Bron: prognosemodel zorg en welzijn.)

31

In alle branches grote tekorten •

Deze grafiek toont het personeelstekort binnen de sector zorg en welzijn. (Bron: prognosemodel zorg en welzijn, 2023.)

•

Bij de prognose van de tekorten is rekening gehouden met nieuw beleid (voor de inhoud hiervan verwijzen we naar het prognosemodel)

•

Relatief zijn de tekorten bij de huisartsen en gezondheidscentra het hoogste. Absoluut in de verpleging en verzorging en kinderopvang. Informatie is op basis woonplaats werknemer (vandaar universitair medisch centra)

Data voor deze grafiek zijn uit vermelde bron opgehaald door de bovenregionale werkgroep regiobeelden (REOS, Robuust, Samergo, ZONH, CZ, VGZ en Transvorm)

32

Mantelzorgpotentieel halveert

Bovenstaande grafiek laat de ontwikkeling van het aantal 50- tot 65-jarige mantelzorgers zien per 85-jarig en ouder persoon. Dit wordt het zogenaamde mantelzorgpotentieel genoemd.

33

GGZ Wachttijden in de meeste gevallen langer dan landelijk Wachttijden in de GGZ per aandoening in weken (Vektis, 2022) 35 30 25 20 15 10

5 0

Midden-Holland

Landelijk

Bron: Vektis (2022), regiomonitor ZN (2022), toegangstijden GHZ (datawarehouse, 2023) 34

Relatief gezien bijna dubbel zoveel wachtenden op verpleegzorg dan landelijk Sept 2021

Juni 2022

Urgent plaatsen

6

12

Actief plaatsen

116

151

Wacht op voorkeur

207

260

Totaal

329

423

Relatief regio

17,4%

21,6%

Relatief landelijk

10,6%

11,8%

Bron: Vektis (2022), regiomonitor ZN (2022), toegangstijden GHZ (datawarehouse, 2023) 35

Capaciteit plannen geclusterde WLZ zorg fors lager opgave De capaciteitsplannen voor intramuraal en geclusterd VPT tov de uitbreidingsopgave zijn in Midden Holland lager dan gemiddeld in Nederland.

Partijen in de regio geven aan dat de uitbreidingsopgave opgevraagd is tijdens de corona periode en dat deze geschat is.

Bron: https://open.overheid.nl/documenten/ronlb0752d3f71b42db1977b691a7a37bd92e7587e95/pdf

36

Wachttijden voor MSZ liggen boven treeknorm en boven landelijke gemiddeldes Gemiddelde wachttijd in dagen op de polikliniek (geaggregeerd) 70,0 60,0 50,0 40,0 30,0 20,0 10,0 0,0 23 jul 2021

8 feb 2022

27 aug 2022

15 mrt 2023

• De treeknorm is 28 dagen. In het Groene Hart Ziekenhuis schommelen gemiddelde wachttijden tussen 40 en 57 dagen. • De wachttijden voor medisch specialistische zorg op de poliklinieken in het Groene Hart Ziekenhuis liggen boven het ongewogen landelijke gemiddelde

Ongewogen gemiddelde landelijk exclusief GHZ Groene Hart Ziekenhuis Bron: Vektis (2022), regiomonitor ZN (2022), toegangstijden GHZ (datawarehouse, 2023)

37

Acute zorg soms al niet toegankelijk RAV HM Totaal aantal spoedeisende inzetten waarbij er sprak is van contact met een patiënt, vervoer van een patiënt of mogelijk vervoer van een patiënt.

Aantal 2020 44.361

Aantal 2021 Aantal 2022 50.277 54.067

Huisartsenpost Midden-Holland Het totaal aantal zorgcontacten

Aantal 2020 64.593

Aantal 2021 65.964

Aantal 2022 69.162

Indicatie druk op de acute zorgketen: Maandelijks zijn er 3-5 presentatiestops in de regio op de SEH. Gemiddeld duurt een stop 2 uur. (Dit toont aan dat de huidige acute zorgketen soms al niet toegankelijk is. De toegankelijkheid zal verder onder druk komen met de toenemende bevolkingsgroei.

(voor meer informatie acute zorg: er is een apart een regiobeeld acute zorg )

SEH Totaal aantal SEH-bezoeken

Aantal 2020 21.891

Aantal 2021 23.284

Aantal 2022 25.056

Bron Trendonderzoek ROAZ West

38

Totaal gedeclareerde zorgkosten in Midden-Holland

Capaciteit deel conclusies • Personeelstekort veel hoger dan gemiddeld in Nederland • In alle branches van zorg en welzijn grote tekorten • Aantal mantelzorgers halveert • Wachtlijsten in de GGZ langer dan gemiddeld in Nederland • Wachttijden voor MSZ liggen boven treeknorm en boven landelijke gemiddeldes • Relatief gezien bijna dubbel zoveel wachtenden op verpleegzorg dan landelijk • Acute zorg soms al niet toegankelijk

• Geplande capaciteit geclusterde WLZ zorg fors lager dan opgave • Kosten per verzekerde jaar lager dan verwacht en dan in Nederland

40

Samenvatting

28-6-2023

41

Samenvatting Knelpunten

Bevolkingsgroei 25%

Capaciteit

Samen werken

gezondheid & leefstijl

Gem NL (8%)

Jeugd ❑ Mentale gezondheid ❑ Bewegen ❑ Huiselijk geweld

Volwassenen (18-65)

Ouderen (65+)

❑ Stress ❑ Mentale gezondheid ❑ Bewegen ❑ Chronische ziekten ❑ Huiselijk geweld

❑ Stress ❑ Chronische ziekten ❑ Kwetsbaarheid

G A P

❑ Cliënten waar veel zorgverleners bij betrokken zijn, ervaren gefragmenteerde zorg en weinig samenhang ❑ Organisaties zien overlap in netwerken

Huidige situatie: • • • •

❑

Wachtlijsten GGZ Stops Acute Zorg Wachttijden MSZ Wachttijden verpleegzorg

Personeelstekorten in alle branches 28-6-2023

42

Belangrijkste knelpunten Sterk groeiende vraag naar zorg en welzijn

Kwetsbare ouderen

Door nieuwbouw groeit de bevolking sterk (25% tot en met 2040) hierdoor groeit de vraag naar zorg en welzijn in alle branches veel sterker dan gemiddeld in Nederland.

Ouderen ervaren meer stress dan gemiddeld in Nederland. De wachtlijsten voor verpleegzorg en MSZ zijn hoger dan Gemiddeld in Nederland.

Onvoldoende capaciteit Door de groeiende vraag naar zorg en welzijn groeit het personeelstekort verder naar (9,9%) in 2030. Bij het huidige personeelstekort (4,6% in 2021) zijn de wachtlijsten in de GGZ, MSZ en voor Verpleeghuizen hoger dan het landelijk gemiddelde.

Samenwerken rond de client

Cliënten ervaren vooral waar er sprake is van multi problematiek gefragmenteerde zorg & welzijn en missen een integrale aanpak.

Het aantal mantelzorgers halveert Lage mentale gezondheid & stress De jeugd heeft relatief veel psychische problemen en er is meer huiselijk geweld dan gemiddeld in Nederland. Het aantal inwoners tussen 0-20 jaar stijgt…... Stress scoort bij volwassenen en ouderen hoger dan gemiddeld in Nederland. Het aantal GGZ Cliënten is hoger dan gemiddeld in Nederland.

43