Ruimte voor sport in Gouda - opgemaakte versie.pdf

Ruimte voor sport in Gouda: een goede match!

kleinen we de CO2-voetafdruk van de sportsector. Circulair gebruik van materialen wordt steeds breder omarmd. Het gaat daarbij ook niet alleen om bouwmaterialen, maar alle materialen kunnen circulair zijn: oude bomen kunnen dienstdoen als versnipperd pad en het rubber van kunstgrasvelden kan worden gebruikt om nieuwe binnensportvloeren aan te brengen. Bij inkooptrajecten bij renovaties nemen we op dat er circulair gewerkt moet worden. De ambitie is dan ook bij nieuwbouw of grote verbouwingen (zoals bijvoorbeeld sporthal De Zebra), vanaf het begin al zoveel mogelijk circulair te gaan (ver)bouwen. 5. Uitvoering zorgplicht kunstgrasvelden We zijn wettelijk verplicht om al het mogelijke te doen om de verspreiding van de (rubber- en/of plastic ) infill van kunstgrasvelden naar de omliggende natuur te voorkomen. In Gouda zijn tien kunstgrasvoetbalvelden met een infill van rubbergranulaat (SBR) of microplastics (TPE). Bij de velden waar spelers niet over een verharding het veld op komen, zijn vanaf de aanleg inloopmatten aanwezig. Die werden destijds echter aangebracht om geen vervuiling op het veld te krijgen. Nu speelt feitelijk het omgekeerde: spelers dienen geen infill van het veld mee te nemen.

Maatregelen die we nemen zijn het aanbrengen van kantplanken rondom de velden, in- en uitloopvoorzieningen, instructieborden, filterputten voor straatkolken en filterputten voor drainagewater en aanpassing van drainageleidingen. De eerste drie zijn zichtbare maatregelen en zijn met name bedoeld om de verspreiding van infill tegen te gaan. De laatste twee zijn nauwelijks zichtbaar en zijn vooral bedoeld om uitloging van rubber naar het milieu (onderliggende grondlagen, watergangen en waterbodems) tegen te gaan.

Ambitie 5: Een gelijker speelveld: duidelijke eigendomsverhoudingen en eerlijke tarieven Zo zitten we in de wedstrijd Als het gaat om eigendomsverhoudingen en tarieven streven we de komende jaren vooral naar meer duidelijkheid en transparantie. De laatste jaren is er regelmatig commotie geweest over onderwerpen als opstalrecht en onroerendezaakbelastingen. We 20

willen hier rust creëren, zodat verenigingen, maar ook SPORT•GOUDA en gemeente zelf weten waar ze aan toe zijn en wat ze kunnen verwachten. Het opvullen van de bestaande juridische hiaten heeft prioriteit, daarna leggen we vast hoe we structureel om willen gaan met het gebruik van gemeentelijke gronden en het plaatsen van opstallen daarop.

Opgaven 1. Een transparant tarievenstelsel Zoals gebruikelijk is in de sport, is de huur van accommodaties over het algemeen niet kostendekkend. Dat houden we graag zo, omdat we op deze manier een middel in handen hebben om te stimuleren dat mensen gaan sporten en bewegen bij een sportvereniging. De tarieven in Gouda liggen op een gemiddeld niveau als we kijken naar omliggende gemeenten en naar steden van gelijke omvang. De tarieven zijn grotendeels historisch bepaald en soms over een tijdsbestek van tientallen jaren meegegroeid. Er ontstaat daardoor behoefte aan meer transparantie over de hoogte van de tarieven en over wat verenigingen nu eigenlijk mogen verwachten voor dat geld. Wat is bijvoorbeeld de dekkingsgraad en betaalt de ene sport relatief gezien ongeveer hetzelfde als de andere? In de komende jaren gaan we daar meer inzicht in creëren, wetende dat de financiële mogelijkheden om grote wijzigingen door te voeren beperkt zijn. In 2020 is uit onderzoek gebleken dat de behoefte aan meer zelfbeheer in ruil voor lagere tarieven niet bij veel verenigingen speelt. Desondanks is het bespreekbaar wanneer verenigingen daarnaar streven, waarbij uiteraard ook het financiële belang van gemeente en SPORT•GOUDA een essentiële rol speelt.

Het onderhoud van sportvelden, houden van toezicht bij activiteiten en de exploitatie van kantines van gemeentelijke sportgebouwen zijn hier voorbeelden van. 2. Duidelijke beleidslijn over eigendomsverhoudingen De afgelopen jaren is helder geworden dat het eigendom van verenigingsaccommodaties niet altijd even goed of consistent geregeld is. Met name ten aanzien van de onroerendezaakbelastingen heeft dat veel beroering gegeven. Afspraken over panden op sportparken zijn vaak al tientallen jaren oud en leidden niet tot problemen zolang er niks bijzonders gebeurde met die panden. De algemene lijn is dat de ondergrond van de gemeente is, dat

die tegen een minimaal bedrag verhuurd wordt, dat verenigingen de velden of banen die er op aangelegd zijn huren van de gemeente (inclusief veldafrastering en verlichting) of er zelf eigenaar van zijn. Streven hierin is consistent te zijn met de kadernota vastgoed. Panden zoals kleedkamers, kantines, tribunes zijn eigendom van de vereniging. In de laatste sportnota is expliciet vastgelegd dat de gemeente daarin niet (meer) meefinanciert. Voor verenigingen zijn er landelijke subsidieregelingen (BOSA) waar ze gebruik van kunnen maken. Garantstelling door de gemeente bij leningen is bespreekbaar, in samenspraak met de landelijke Stichting Waarborgfonds Sport. De eigendomssituatie zal echter wel juridisch vastgelegd moeten worden met een recht van opstal of een erfpachtconstructie. We kennen momenteel veel verschillende situaties in Gouda en willen daar de komende jaren meer uniformiteit in aanbrengen. Dat geldt ook voor het eenduidig omgaan met onroerendezaakbelastingen.

Ambitie 6: Inclusief, veilig en gezond Zo zitten we in de wedstrijd Sportaccommodaties zijn er in de eerste plaats om te kunnen sporten. Maar gezien de belangrijke functie die ze hebben in een wijk zullen we, samen met de gebruikers en exploitant, moeten zorgen dat het ook fijne plekken zijn om te verblijven. Om de sportclub een centrale ontmoetingsplek te kunnen laten zijn voor Gouwenaars van allerlei pluimage, zullen we soms moeten zoeken naar wat wel en niet kan binnen de bestaande bestemmingsplannen. En mogelijk moeten we zelfs kijken of aanpassing in de bestemming nodig is. Daarnaast willen we dat sportaccommodaties veilig, gezond en inclusief zijn: voor iedereen goed toegankelijk, zowel fysiek als sociaal. Ten slotte is ook de bereikbaarheid van sportvoorzieningen een punt dat aandacht verdient.

Opgaven 1. Inclusief en toegankelijk Toegankelijkheid van sportaccommodaties is een belangrijke voorwaarde om ervoor te zorgen dat iedereen, dus ook mensen met een beperking, deel kan nemen aan sport en bewegen. We zijn hier scherp op als het gaat om gemeentelijk vastgoed maar wijzen andere eigenaren ook op hun verant21

Ruimte voor sport in Gouda: een goede match!

Ruimte voor sport in Gouda: een goede match!

Sport en voeding is binnen een gezonde leefstijl onlosmakelijk met elkaar verbonden

woordelijkheid hierin en helpen waar zover mogelijk. Voor sportaccommodaties betekent dit dat ze in de eerste plaats bereikbaar moeten zijn, voor sporters en voor publiek en andere bezoekers. Dat kan betekenen dat het openbaar vervoer dichtbij is, dat de bewegwijzering goed zichtbaar en duidelijk is en dat er een goede route is. Goede gehandicaptenvoorzieningen zoals een hellingbaan, gehandicaptenparkeerplaatsen dicht bij de ingang en mindervalidentoiletten zijn daarbij essentieel. Daarnaast moeten ze toegankelijk zijn: gemakkelijk te openen, een bel op bereikbare hoogte, een deuropening die breed genoeg is en een (letterlijk) lage drempel hebben. Ten slotte moeten ze bruikbaar zijn: kan alles wat wordt aangeboden ook gebruikt worden? We brengen inzichtelijk hoe het met de toegankelijkheid per sportaccommodatie gesteld is. 2. De sportclub als ontmoetingsplek Sport voor iedereen, dichtbij huis en in de eigen leefomgeving draagt bij aan het verhogen van sportparticipatie, het versterken van de maatschappelijke betekenis van de sportverenigingen en het verbeteren van de sociale cohesie in de wijk. Sportaanbieders worden steeds meer gezien als een ankerpunt in de maatschappij, een veilige plek waar mensen samenkomen. Ofwel: de sportclub als ‘Buurthuis van de Toekomst’.

Het ideaalplaatje van een Buurthuis van de Toekomst is een accommodatie waar ook door andere organisaties dan de sportvereniging gebruik van wordt gemaakt. Daarbij is te denken aan huiswerkbegeleiding, gaming, kinderopvang, ouderenactiviteiten, buurtwerk en werkplekken voor freelancers. Een ontmoetings22

plek, maar bijvoorbeeld ook een vertrekpunt voor ongebonden sporters zoals wandelaars, fietsers en bootcampers. En een plek om ouders van jeugdleden op een andere manier te betrekken dan alleen als brenger/haler. Er zijn sportaccommodaties in Gouda waar dit op beperkte schaal al gebeurt. Er zijn ook verenigingen die daar actiever in willen zijn, maar die aanlopen tegen belemmerende regelgeving, bijvoorbeeld op het gebied van wat wel en niet mag als het gaat om het bestemmingsplan. Deze verenigingen worden ondersteund bij het realiseren van hun ambities, waarbij gekeken wordt hoe de lokale regelgeving hier ruimte voor kan bieden. 3. Veilige sportplekken Om het bewegen in de openbare ruimte te bevorderen moet er ook aandacht zijn voor de veiligheid daarvan. Veiligheid – zowel fysiek als sociaal – heeft effect op het sport- en beweeggedrag van mensen. Elke eigenaar van een sportaccommodatie is verantwoordelijk voor de veiligheid ervan. Die verantwoordelijkheid wordt gedeeld met sporters, trainers, coaches en verzorgers. Samen moeten zij zorgen voor een fysiek veilige sportomgeving die bijdraagt aan het voorkomen van blessures. Regelmatige inspecties, zuinig omgaan met de sportaccommodatie en die ook netjes houden, blijft daarom ook de komende jaren van groot belang.

Een veilige sportomgeving is ook een omgeving waarin elke sporter op een fijne manier kan genieten van de sport in een veilige omgeving, waar respect voor elkaar en sportiviteit van groot belang zijn en geen plaats is voor discriminatie. Bij de inrichting van sportaccommodaties kan daar prima

rekening mee gehouden worden, door bijvoorbeeld een regenboogvlag op te hangen of ruimte voor LHBTI-informatie te creëren. Dat geldt uiteraard ook voor andere doelgroepen zoals G-sporters. De veiligheid rondom de sportparken is in Gouda een punt van aandacht, zeker gezien het feit dat sportparken ook geheel of gedeeltelijk openbaar toegankelijk zijn. Hier spelen aspecten als verlichting, zichtlijnen, parkeergelegenheid voor auto’s en fietsen, oversteekplaatsen, bewegwijzering en ongewenste hangplekken een rol. In overleg met verenigingen blijven we hier zeer alert op. Ook het groenbeheer kan een belangrijke bijdrage leveren aan veiligheid voor sporters en bezoekers. 4. Gezonde sportkantines Gezondheid is een steeds groter wordend thema binnen de maatschappij, zeker ook sinds de uitbraak van corona. Er wordt al snel van een gezonde leefstijl gesproken als een persoon voldoende beweegt en gezond eet. Sport en voeding is binnen een gezonde leefstijl onlosmakelijk met elkaar verbonden. Je zou dus kunnen zeggen dat daar waar gesport en bewogen wordt altijd een keuze van gezonde voeding aanwezig moet zijn. Binnen de gemeente Gouda willen we dat alle Gouwenaars altijd kunnen kiezen voor een gezonde keuze in de kantines en clubhuizen van sportverenigingen en gemeentelijke sportaccommodaties.

Uit de Sportdeelname Index van de NOC*NSF blijkt dat een op de drie sporters/bezoekers van een club niet verleid wil worden tot ongezond snacken in de sportkantine. De Goudse doelstelling is om in iedere Goudse sportkantine een gezond aanbod te creëren binnen de richtlijnen van het Nederlands Voedingscentrum. Hierbij kan SPORT•GOUDA ondersteuning bieden voor de vereniging waarbij de landelijke organisatie Team:Fit ook een adviserende en ondersteunende rol kan spelen. 5. Rookvrije sportparken In heel Nederland vindt een imagoverandering plaats op het gebied van gezonde leefstijl. Gezonde voeding, veel bewegen en rookvrij opgroeien zijn hierbij belangrijke pijlers. Rookvrij opgroeien wordt steeds vanzelfsprekender; steeds meer publieke ruimtes en accommodaties, zoals sportverenigingen, onderwijsinstellingen en zwembaden worden rookvrij. Want zien roken, doet roken. In een rookvrije omgeving komen kinderen en volwassenen niet in de verleiding om te gaan roken en wordt meeroken voorkomen. Zo worden kinderen en volwassenen beschermd en daarbij zorgen we

ervoor dat kinderen in Gouda rookvrij kunnen opgroeien. De Goudse doelstelling is om alle Goudse sportaccommodaties rookvrij te maken zodat kinderen rookvrij kunnen opgroeien.

De Wedstrijdorganisatie: randvoorwaarden Speelbudget De budgetten zoals die in de meerjarenbegroting van de gemeente zijn opgenomen, zijn het uitgangspunt. De budgetten die van toepassing zijn, zijn de bedragen die in de dienstverleningsovereenkomst met SPORT•GOUDA zijn opgenomen voor het onderhoud van gemeentelijke binnensportvoorzieningen en de investeringsbedragen voor renovaties in de gemeentelijke buitensportvoorzieningen. Vanaf 2023 is er een structurele uitbreiding van middelen. Voor extra financiële middelen zoeken we indien nodig naar externe financieringsbronnen en proberen we aansluiting te zoeken bij andere gemeentelijke projecten. Door ‘werk met werk’ te maken kunnen we immers efficiencyvoordeel behalen. Vanaf 2023 roepen we bovendien een accommodatieondersteuningsfonds in het leven ter ondersteuning van de realisatie van niet-gemeentelijke sportaccommodaties en -voorzieningen. Daarnaast maken we optimaal gebruik van landelijke regelingen en maken we daar waar mogelijk gebruik van provinciale subsidies, wetende dat Zuid-Holland het thema beweegvriendelijke omgeving nadrukkelijk op haar agenda heeft gezet.

Medespelers Intern Om aan de genoemde ambities te kunnen werken is het van belang dat binnen de gemeentelijke organisatie verschillende afdelingen nauw met elkaar samenwerken. Sport, spelen, gezondheid, beheer openbare ruimte en ruimtelijk beleid dienen gezamenlijk op te trekken. De link met gezondheid komt goed tot uiting in de overeenkomsten tussen Sportakkoord en Preventieakkoord. Ten aanzien van de ruimtelijke sectoren gaat het om afstemming over de mogelijkheden en onmogelijkheden die er zijn met betrekking tot beheer van de openbare ruimte, bestemmingsplannen, groenambities en de 23

Ruimte voor sport in Gouda: een goede match!

Ruimte voor sport in Gouda: een goede match!

beperkingen die de Goudse bodem kent. Nieuwe voorzieningen brengen kosten met zich mee, niet alleen bij de aanleg, maar ook in beheer. Inzicht in en dekking van kosten van aanleg, dagelijks onderhoud, groot onderhoud en vervangingsonderhoud zal steeds op de agenda moeten staan. Bovendien is continu aandacht nodig voor het goed vastleggen van wie verantwoordelijk is voor veiligheid, toezicht en onderhoud en wie eerste aanspreekpunt is voor sportieve initiatieven van bewoners. Ten slotte kennen we de groennorm bij grote projecten: als er groen opgeofferd moet worden, moet dat ergens anders gecompenseerd worden (hoewel sport ook vaak ‘groen’ is). Extern Verder geldt: accommodatiebeleid voeren we als gemeente niet alleen. Een belangrijke partner is in de eerste plaats SPORT•GOUDA als uitvoerder van het gemeentelijke sportbeleid. Daarnaast zijn de Vereniging van Goudse Sport Organisaties (VGSO), de nog op te richten lokale sportadviesraad, sportverenigingen, scholen, sporters zelf, particuliere en commerciële sportaanbieders en het nog op te richten Gouda SportSupport (netwerk van lokale bedrijven) nauw betrokkenen. Verder zoeken we uiteraard de afstemming met andere partijen wanneer daar aanleiding voor is. Dat kunnen bijvoorbeeld sportbonden, gemeenten in de regio, lokale fondsen, onderwijsinstellingen en zorg- en welzijnsorganisaties zijn.

De VAR: monitoring en evaluatie Jaarlijks wordt verslag gedaan van de voortgang van de uitvoering van deze nota in de gemeentelijke jaarstukken. Het document wordt geactualiseerd wanneer daar aanleiding toe is. College en raad worden dan vanzelfsprekend daarover geïnformeerd.

24

25

Ruimte voor sport in Gouda: een goede match!

Ruimte voor sport in Gouda: een goede match!

Bijlage 1: Sport- en beweeglocaties in Gouda

Sportaanbieders worden steeds meer gezien als een ankerpunt in de maatschappij, een veilige plek waar mensen samenkomen

Basketbal

Gymzaal

Skate

Sportzaal

Tafeltennis

Sporthal

Voetbal

Zwembad Sportveld

26

27

Ruimte voor sport in Gouda: een goede match!

Ruimte voor sport in Gouda: een goede match!

H

2O

Bijlage 2: Speelschema in beeld

28

29

Ruimte voor sport in Gouda: een goede match!

Ruimte voor sport in Gouda: een goede match!

Bijlage 3: Bronnen Sportakkoord Gouda 2019 Coalitieakkoord Nieuwe energie, 2018 Sportnota: Sport en Bewegen in Gouda 2022 Mulier Instituut: Ruimte voor Sport in Gouda, 2019 Tien organisatieadvies: Gebruikgave sportaccommodaties, 2021 Atlas voor gemeenten 2020 Nota Maatschappelijke Voorzieningen Westergouwe, 2021 Advies mbt prognose gymzalen, SPORT•GOUDA, 2021 Integraal Huisvestingsplan Onderwijs Gouda Preventieakkoord Gouda 2021 www.sportenbewegenincijfers.nl/kernindicatoren

30

31

colofon Auteur: Leon Janssen Lok (sportbeleid, afdeling CVO, gemeente Gouda) Opmaak: Grafische Vormgeving gemeente Gouda Foto’s: Astrid den Haan, Cojan van Toor Illustratie: Bas den Boer, Garenspinnerij © gemeente Gouda, oktober 2021