Raadsvoorstel - Dataplatform

Raadsvoorstel afdeling Maatschappelijk beleid

steller

gouda

J.J. Reinhoudt

18 januari 2022

dossiernummer

telefoon

5767

0648135501

onderwerp

Dataplatform Midden-Holland

Gevraagd besluit Het college van burgemeester en wethouders stelt de raad van de gemeente Gouda voor te besluiten tot: 1.

Het verklaren geen wensen en bedenkingen te hebben bij het voorgenomen besluit de dienstverleningsovereenkomst en de verwerkersovereenkomst tussen verschillende zorginstellingen / de gemeenten van Midden-Holland en de Stichting Dataplatform Midden-Holland te ondertekenen.

Toelichting De Vereniging Gezondheidsregio Midden-Holland (voorheen Gedeelde Zorg) en de gemeenten MiddenHolland willen voor de inwoners van de regio Midden-Holland een duurzame inrichting van zorg en welzijn bereiken, gericht op herstel en participatie (gezondheid in de breedste zin van het woord). De regio kent een onevenwichtige demografie: sterke vergrijzing en ondervertegenwoordiging van jong volwassenen. Dat betekent een sterk groeiende zorgvraag bij minder arbeidspotentieel. Om de zorg en ondersteuning op peil en ook betaalbaar te houden, zoeken de zorgaanbieders en gemeenten gezamenlijk naar innovatieve mogelijkheden met als doel om mensen zo lang mogelijk zelfstandig te laten wonen en het bieden van integrale zorg- en herstelmogelijkheden, zo dicht mogelijk bij de leefsituatie van de inwoners. Daarbij zijn de persoonlijke mogelijkheden, behoeften én wensen van cliënten leidend. Binnen het programma Gedeelde Zorg is ‘positieve gezondheid’ het vertrekpunt. Samenwerkende partijen binnen de Vereniging Gezondheidsregio Midden-Holland en de gemeenten Midden-Holland hebben de wens om te sturen op maximale doelmatigheid en goede kwaliteit van zorg om de groeiende zorgvraag te reguleren en de kosten te beheersen. De juiste zorg op de juiste plek.

Om de hierboven genoemde doelen te kunnen bereiken willen de samenwerkende zorgaanbieders en gemeenten laten onderzoeken of het delen en analyseren van data over de afgelopen vijf jaar kan leiden tot betere en efficiëntere zorg. Dat onderzoek zal plaatsvinden in de vorm van statistisch onderzoek. Stichting Dataplatform Midden-Holland De Stichting Dataplatform Midden-Holland is in februari 2021 opgericht. De oprichting van deze Stichting was noodzakelijk om de anonimiteit van de verwerkte data te waarborgen. De gemeenten en de zorgorganisaties sluiten gezamenlijk een overeenkomst met de Stichting. De partijen die zo’n dienstverlenings- en verwerkersovereenkomst sluiten met de Stichting treden toe tot de Raad van Deelnemers van de Stichting. Deze raad benoemt de bestuurders en adviseert het bestuur. De Stichting doet statistisch onderzoek in opdracht van de Raad van Deelnemers. Wensen en bedenkingen Het college is bevoegd om het besluit te nemen de overeenkomsten met Stichting Dataplatform MiddenHolland te tekenen. Artikel 169 lid 4 van de Gemeentewet bepaalt echter dat het college slechts kan

besluiten tot het aangaan van een overeenkomst die ingrijpende gevolgen kan hebben voor de gemeente nadat de gemeenteraad hierover zijn wensen en bedenkingen kenbaar heeft gemaakt. Met het aangaan van de overeenkomsten zullen op een voor de gemeente nieuwe wijze persoonsgegevens worden uitgewisseld. Gelet hierop wordt de gemeenteraad door middel van dit raadsvoorstel in de gelegenheid gesteld wensen en bedenkingen in te dienen op het voorgenomen besluit. Verder betekent het aangaan van de overeenkomsten dat de gemeente toetreedt tot de Raad van Deelnemers van de Stichting. En hoewel dit geen ‘oprichting van en deelneming in een stichting’ is als genoemd in artikel 160, lid 2, Gemeentewet, wil het college zorgvuldigheidshalve de raad in gelegenheid stellen over deze deelneming wensen en bedenkingen kenbaar te maken. De ondertekening van de dienstverleningsovereenkomst en verwerkingsovereenkomst met Stichting Dataplatform Midden-Holland zal plaatsvinden na de inventarisatie van wensen en bedenkingen van de raad. Wanneer er wensen en bedenkingen worden ingediend via een amendement, zal het college te besluiten of en in hoeverre deze aanleiding geven tot andere besluitvorming.

2.

Doel van statistisch onderzoek

Inwoners kunnen van diverse voorzieningen gebruikmaken wanneer ze hulp of ondersteuning nodig hebben. In de lichtste vorm komen deze voorzieningen uit de Wet maatschappelijke ondersteuning. Zwaardere vormen komen vanuit de Zorgverzekeringswet en de Wet langdurige zorg. Inzicht in de kenmerken van personen die de overgang maken van lichtere naar zwaardere voorzieningen leidt tot mogelijkheden om interventietrajecten op te zetten om dit te voorkomen of uit te stellen. Denk hierbij aan de (toekomstige) behoefte van inwoners. Eenvoudiger gezegd: wat (welke indicatoren) zorgt er voor dat mensen meer zorg en ondersteuning nodig hebben? En hoe kunnen we die toenemende zorgvraag uitstellen of voorkomen? De keuze voor mogelijke interventies worden besproken binnen de samenwerking tussen de Vereniging Zorgaanbieders Midden-Holland en de gemeenten Midden-Holland waarbij gekeken wordt naar het gezamenlijke belang zonder uit het oog te verliezen dat elke partner zijn eigen afwegingen maakt en besluitvormingsproces heeft. Welke data wordt gedeeld? Voor het onderzoek worden gegevens over inwoners van de regio Midden-Holland gebruikt. Meer specifiek gaat het om gegevens afkomstig van zorgaanbieders en gemeenten in de regio Midden-Holland met betrekking tot het zorggebruik van de inwoners. Het gaat dan om gegevens over welke groepen (naar o.a.

leeftijd, geslacht, postcodegebied, soort huishouden), wanneer, welke zorg, (voorziening of hulpmiddel in categorieën Begeleiding, Beschermd wonen, Dagbesteding, Hulp bij het huishouden, Kortdurend verblijf, Opvang, Persoonlijke verzorging, Rolstoelen, Spoedopvang, Vervoerdiensten, Vervoervoorzieningen, Woondiensten, Woonvoorzieningen) van wie krijgt en welke kosten daar mee gemoeid zijn. Een deel van deze algemene data is openbaar en beschikbaar via www.waarstaatjegemeente.nl en www.gezondheidinsociaaldomein.nl. Het data-onderzoek dat de Stichting uitvoert gaat nog een spade dieper en kijkt op casusniveau naar de indicatoren die van invloed zijn op het (toenemend) gebruik van zorg. Om dit goed in kaart te brengen, is het noodzakelijk dat alle zorg en ondersteuning die de inwoner ontvangt van de verschillende samenwerkingspartijen gevolgd kan worden. Het is echter niet nodig om te weten om wie het gaat. Om anonimiteit te garanderen is ervoor gekozen om gebruik te maken van een onafhankelijke tussenpartij (‘trusted third party’). Deze tussenpartij stelt een techniek ter beschikking waardoor alle samenwerkingspartners data gepseudonimiseerd aan kunnen leveren aan de tussenpartij. Dit betekent dat een persoon, op basis van een aantal kenmerken, wordt gedefinieerd als bijvoorbeeld ID35321. Voor geen enkele partij is dit nummer te herleiden tot die persoon.

Aangezien alle partijen dezelfde techniek gebruiken, krijgt die persoon bij elke partij waar hij of zij bekend is hetzelfde nummer. Hierdoor is het voor de tussenpartij mogelijk om een inwoner tussen de verschillende partijen te kunnen koppelen, zonder te weten wie hij of zij is. Na de koppeling worden de gegevens nóg een keer onomkeerbaar gepseudonimiseerd door de tussenpartij zelf. Daarna worden gegevens doorgestuurd naar het dataplatform. Door deze dubbele pseudonimisering is het voor geen enkele partij mogelijk om het pseudoniem te herleiden naar een individu.

pagina 2

3 Data Protection Impact Assessment (DPIA) In de afgelopen twee jaar is goed en zorgvuldig gekeken hoe deze uitwisseling en analyse van gegevens veilig en met waarborging van de privacy kan plaatsvinden. Voor het mogelijk maken van het uitwisselen van privacygevoelige gegevens is een Data Protection Impact Assessment (DPIA) voor deze Stichting uitgevoerd door Scamander Solutions BV. Een DPIA wordt gedaan op werkprocessen waaraan substantiële privacyrisico’s kleven. In een DPIA wordt een analyse gemaakt van de belangen en risico’s van gegevensverwerking voor zowel de betrokkenen als de organisatie, om vervolgens aan te geven welke maatregelen nodig zijn om de geconstateerde risico’s te beheersen en tegelijkertijd een adequaat procesverloop te borgen. DPIA’s zijn hét instrument om te kunnen voldoen aan de privacywetgeving, met name aan de AVG. De Functionaris Gegevensbescherming (FG) van Gouda heeft de DPIA positief beoordeeld. De onderzoeksaanpak acht hij privacyvriendelijk omdat gebruik wordt gemaakt van: • robuuste pseudonimisering (anonieme gegevensverwerking); • statistische onderzoeksmethodiek en • doordachte informatiebeveiliging.

De FG is van oordeel dat het dataonderzoek zoals voorgesteld in het verlengde ligt van de gemeentelijke taakuitoefening (onderzoek naar verbetering van de informatievoorzieningen in het sociaal domein) en daarmee uiteindelijk ten dienste staat van onze inwoners (onderzoek of meer ‘mens centraal’ ingespeeld kan worden op hulpbehoeften). In de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) worden nut en noodzaak van een dergelijke aanpak onderkend (‘verenigbaar gebruik’) en hoeft de gemeente niet eerst om toestemming te vragen van alle inwoners.

4 Argumenten Een belangrijk uitgangspunt in het coalitieakkoord is de verbetering van samenwerking in de keten. Hierover staat het volgende: “De gemeente en de zorgaanbieders zijn niet de enige actoren in en rond het zorgdomein. We willen ook investeren in de relatie met andere ‘schakels in de keten’, onder meer vanwege de raakvlakken tussen de Wet langdurige zorg (Wlz), de Zorgverzekeringswet (ZvW), de Wmo 2015 en Jeugdwet. Dit met het oog op het verkorten van wachttijden en om nieuwe concepten te ontwikkelen die goed aansluiten op de behoefte aan zorg en ondersteuning, ook in het kader van langer thuis wonen” (p. 16 Coalitieakkoord 20182022). Door middel van het delen en analyseren van data zorgen we voor betere en efficiëntere zorg. Anders gezegd: de juiste zorg op de juiste plek. Meedoen in het Dataplatform Midden-Holland helpt om de ambitie zoals verwoord in de Nota Sociaal Domein ‘Iedereen kan meedoen’ vorm te geven. Hierin staat: “Gemeente Gouda zich inzet voor afstemming tussen de zorgwetten (Wlz, Zvw, Wmo en Jeugdwet), opdat alle Goudse inwoners ook in de toekomst toegang hebben tot kwalitatief goede zorg en ondersteuning, tegen zo laag mogelijke zorgkosten” (p. 39 Nota Sociaal Domein ‘Iedereen kan meedoen’.) Zorgvuldig Er is een zorgvuldig traject doorlopen om te toetsen of aan alle voorwaarden wordt voldaan om gegevens met elkaar uit te wisselen.

De functionaris gegevensbescherming is van oordeel dat de manier waarop gegevens worden aangeleverd, het dubbel pseudonimiseren en de wijze waarop data wordt geanalyseerd in een statistisch onderzoek, voldoet aan alle voorwaarden van de AVG.

5

Kanttekeningen Datadelen ligt gevoelig Het delen van data is gevoelige materie. De persoonsgegevens die door onderzoekers voor het onderzoek worden gebruikt, worden voordat ze overgedragen worden aan de onderzoekers in twee stappen gepseudonimiseerd en zijn om die reden voor de onderzoekers niet te herleiden tot natuurlijke personen. Door deze inrichting is de kans op een datalek verwaarloosbaar, en pagina 3

zelfs bij een datalek is het vanwege deze maatregelen zeer onwaarschijnlijk dat een betrokkene daar schade van ondervindt. Geen advies van Autoriteit Persoonsgegevens mogelijk Een voorafgaande raadpleging bij de Autoriteit Persoonsgegevens is slechts mogelijk (en zelfs verplicht) in specifieke gevallen, namelijk alleen als uit de uitgevoerde DPIA volgt dat er een hoog restrisico bij de voorgenomen verwerking van persoonsgegevens is. Daarvan is in dit geval geen sprake, aangezien uit de DPIA volgt dat er afdoende maatregelen genomen worden om de gesignaleerde risico’s af te dekken. Het is niet mogelijk om bij de Autoriteit Persoonsgegevens vragen voor te leggen als van bovenstaande geen sprake is.

6

Juridische- / financiële gevolgen De personele inzet van de data-analist is meegenomen in de begroting 2022 van Gedeelde Zorg/Vereniging Gezondheidsregio Midden-Holland en wordt betaald uit de bijdragen van de deelnemende zorgorganisaties. Na besluit tot deelname aan het dataplatform wordt voor de komende vijf jaar jaarlijks een bijdrage gevraagd. Dit betreft een afdracht aan de stichting voor het gebruik van softwarelicenties die nodig zijn om het onderzoek te kunnen uitvoeren en technische ondersteuning. Het is een vast bedrag per jaar en wordt voor de deelnemende gemeenten berekend naar rato van de grootte van de gemeente.

7

Personele- / organisatorische gevolgen / duurzaamheid / positie mensen met een beperking Niet van toepassing

8

Communicatie / interactiviteit De raad wordt geïnformeerd over de resultaten door middel van de kwartaal nieuwsbrief Sociaal Domein. In het jaarverslag van Vereniging Gezondheidsregio Midden-Holland worden de activiteiten van stichting Dataplatform Midden-Holland verantwoord. De gemeenteraad ontvangt het jaarverslag. Informatie voor inwoners Inwoners van Gouda worden na het besluit tot deelname aan het Dataplatform hierover geïnformeerd door middel van een bericht op de website van de gemeente. De tekst wordt in overleg met de privacyofficer van gemeente Gouda geschreven en gepubliceerd. In de Goudse privacyverklaring staat dat gemeente Gouda persoonsgegevens mag gebruiken voor statistisch onderzoek. Omdat voor de beoogde data-analyse gebruik gemaakt wordt van data van de afgelopen 5 jaar, heeft de FG aangegeven dat de inspanning om van elke inwoner die voorkomt in de dataset vooraf toestemming te vragen, niet in verhouding staat. Ook vanwege het zeer lage risico op nadelige gevolgen voor de individuele inwoner is vooraf toestemming vragen niet nodig. Goudse Adviesraad Sociaal Domein De GASD wordt uitgenodigd een reactie te geven op deelname aan het Dataplatform MiddenHolland. Hiervoor is op 13 januari 2022 een kennissessie gepland. Eerder heeft de GASD zich positief uitgelaten over het delen van data in relatie tot het Dataplatform Midden-Holland.

Klankbordgroep Vereniging Gezondheidsregio Midden-Holland Het samenwerkingsverband Gedeelde Zorg is met ingang van 1 januari 2022 een vereniging geworden: Vereniging Gezondheidsregio Midden-Holland. Deze vereniging organiseert een klankbordgroep waarin inwoners uit Midden-Holland met ervaring in de zorgketen plaatsnemen. Voorgesteld wordt om bij vervolgvragen vanuit het Dataplatform Midden-Holland deze klankbordgroep om advies te vragen.

pagina 4