Programmabegroting 2027-2030 - integraal na besluitvorming
Tekst van het document
Een dergelijke overgang naar een nieuw pensioenstelsel die per 1 januari 2028 geregeld moet zijn, betekent dat alle opgebouwde pensioenaanspraken van politieke ambtsdragers worden overgezet in een nieuwe pensioenregeling. Daarbij zullen de decentrale overheden gevraagd worden om de gevormde voorzieningen over te dragen ter financiering. Het risico is dat de gevraagde inleg hoger zal zijn dan de opgebouwde voorziening. Het bedrag dat hiermee gemoeid is kan in de orde van € 1,5 miljoen zijn. Zowel de kans als het bedrag dat deze hogere kosten zich bij overdracht voordoen is erg lastig in te schatten. We rekenen vooralsnog op een kans van 25% en op de genoemde € 1,5 miljoen. Gouda doet mee aan een onderzoek van BZK. BZK adviseert over de financiële gevolgen van de Appa naar de Wtp. Tot dat advies is uitgebracht kan alleen een grove inschatting gemaakt worden van de financiële impact. Verzakkingen | Risico is dat de gemeente extra kosten moet maken om | Vastgoed | 70% | € 400 woonwagenlocaties | verzakkingen van de woonwagenlocaties tegen te gaan. Een aantal van de woonwagenlocaties in eigendom van de gemeente heeft te maken met verzakkingen. Als verhuurder zijn wij verantwoordelijk voor een goede woonplek en dus ook een goede ondergrond. Om verzakkingen tegen te gaan worden de standplaatsen voorzien van een fundering. Kosten hiervan zijn circa €190.000 per plek.
De gemeente heeft zes woonwagenlocaties in bezit. Met name de locaties aan de Tiendweg en de Goudkade zijn het meest urgent. De onderhoudsmiddelen zijn mogelijk niet toereikend. Stijgende rente | Wanneer de rente stijgt, nemen de kosten van bestaande en | Treasury | 50% | € 500 toekomstige leningen toe. Dit kan leiden tot hogere lasten in de begroting, waardoor er minder ruimte is voor andere uitgaven of investeringen. Invoering | Per 1 januari 2024 is de Omgevingswet van kracht. Het | Ruimtelijk beleid | 50% | € 500 Omgevingswet | implementeren van de wet, waaronder het ontwikkelen van nieuwe werkprocessen en het opstellen van het omgevingsplan, kosten mogelijk meer dan eerder aan de reguliere ruimtelijke ordening en vergunningverlening werd besteed. In de reserve Omgevingswet zijn middelen beschikbaar, onder andere voor het inhuren van deskundige ondersteuning. Monitoring van de budgetten voor RO en Omgevingswet over de loop van een aantal jaar zal inzicht geven in de structurele kosten voor dit domein. De legesinkomsten worden bewaakt en waar nodig bijgesteld. Extra inhuur | Het risico bestaat dat door omstandigheden extra kosten voor niet- | Inhuur | 50% | € 500 begrote inhuur zullen worden gemaakt.
Afhankelijkheid van | Door toenemende afhankelijkheid van cloudleveranciers, SaaS- | ICT / | 10% | € 2.500 leveranciers, cloud | oplossingen, landelijke voorzieningen en digitale ketenpartners kan | Leveranciersmanagement en digitale ketens | een storing, beveiligingsincident, contractwijziging, prijsstijging of geopolitieke ontwikkeling leiden tot discontinuïteit, extra kosten of noodzaak tot versnelde migratie. De gemeente heeft niet altijd volledige invloed op beschikbaarheid, beveiliging, datalocatie, voorwaarden en continuïteit van deze externe voorzieningen. Subsidies | Voor projecten op het gebied van verkeer, economie en bodem | Ruimtelijk beleid | 50% | € 500 wordt gebruik gemaakt van (provinciale) subsidies. Het risico bestaat dat door de krappe arbeidsmarkt, ziekte en tegenvallers in de uitvoering projecten niet tijdig gerealiseerd kunnen worden. Daardoor kunnen subsidies niet binnen de gestelde termijn besteed worden. Ook kan een verantwoording die onvolledig is of fouten bevat, ertoe leiden dat het recht op de subsidie vervalt. 132 | Programmabegroting 2027-2030 - integraal na besluitvorming Going concern | Toelichting | Risicogebied | Kans | Maximale (bedragen x 1.000) | impact (x 1.000) Goudse ondergrond | De bodemgesteldheid van Gouda brengt onzekerheid met zich | Openbare ruimte | 10% | € 2.000 mee en kan leiden tot onvoorziene tegenvallers.
Aanhoudende | Door de aanhoudende droge perioden ontstaat een financieel | Beheer | 70% | € 220 extreme droogte | risico binnen het beheer van de openbare ruimte. Droogte vergroot | Openbare Ruimte de kans op uitval van bomen, heesters en andere beplanting, waardoor de kosten voor water geven, inboet en herplant toenemen. Daarnaast kan de kwaliteit van het openbaar groen afnemen, wat leidt tot extra beheer- en onderhoudsmaatregelen. Voor Gouda is dit risico extra relevant vanwege de aanwezige zettingsgevoelige bodem. Door langdurige droogte kan er sprake zijn van extra zetting van de bodem door compactie en er kan sprake zijn van krimpende bodemlagen. Dit kan leiden tot ongelijkmatige bodemdaling, verzakkingen van wegen, trottoirs, fietspaden en groenvoorzieningen. Het financiële risico bestaat daarmee uit zowel hogere structurele beheerkosten als incidentele herstelkosten. Wanneer droge perioden vaker voorkomen of langer aanhouden, kunnen deze kosten verder oplopen en toenemende druk veroorzaken op de beschikbare budgetten voor beheer en onderhoud van de openbare ruimte. De grootste financiële risico's liggen daarbij in extra uitgaven voor beregening, vervanging van uitgevallen beplanting en herstel van schade als gevolg van bodemdaling en verzakkingen. Uit de inspectierapporten zal blijven wat de daadwerkelijke gevolgen zijn van de aanhoudende extreme droogte.
- Gevolgen voor groen: Inspectie, (extra) watergeven, (extra) inboet en spoed maatregelen vanuit de inspectie. - Verhardingen: Inspecties, extra meldingen, mogelijke onderspoelingen en spoedmaatregelen die voortkomen uit inspectieresultaten Frauderisico | Fraude is het bevoordelen van jezelf of een ander middels | Risk & | 10% | € 1.500 opzettelijk wederrechtelijk handelen. Bepalend voor fraude zijn dus | Compliance / de elementen bevoordeling en opzettelijke strijdigheid met wet- | Control en regelgeving. Iedere organisatie loopt het risico om slachtoffer te worden van fraude. Om tegen dit risico te wapenen worden beheersmaatregelen getroffen. In 2023 is een frauderisicoanalyse uitgevoerd met de conclusie dat frauderisico's in voldoende mate beheerst worden. Desondanks is het risico op fraude niet uitgesloten. Het frauderisico bestaat uit drie elementen: • incentive/druk: er is een druk ontstaan voor een individu of een organisatie om te gaan frauderen • gelegenheid: onvoldoende beheersmaatregelen in de organisatie kunnen zorgen dat het voor een persoon of een organisatie(onderdeel) mogelijk is om te frauderen; • houding/rechtvaardiging: de frauderende persoon of organisatie moet het voor zichzelf kunnen rechtvaardigen dat het plaatsvindt. Het risico op fraude is niet verzekerd en is daarom opgenomen in de weerstandsparagraaf.
Herstel dek Ecopark | De verzekeraar keert mogelijk niet alle kosten uit voor het herstel, | Juridisch | 40% | € 300 alleen de materiële kosten. Mogelijk niet de kosten voor een tijdelijke verplaatsing, et cetera. Verder is de uitkering mogelijk een lump-sum bedrag, waar de werkelijke kosten van kunnen afwijken. Invoering Wet | Private kwaliteitsborgers zijn na invoering Wkb belast met het | Ruimtelijk beleid | 75% | € 150 kwaliteitsborging | toezichthouden op bouwwerken uit gevolgklasse 1. Deze taak voor het | is vanaf de invoering Wkb niet meer bij de ODMH belegd bouwen (Wkb) | (zowel toezicht als vergunningverlening). De ODMH/gemeente heeft echter wel de wettelijke taak om de kwaliteitsborger te beoordelen op onder andere de certificering en het borgingsplan (dit naast administratieve handelingen). Deze kosten mogen niet gedekt worden uit legesinkomsten. Niet voldoen aan | Gemeenten verwerken voor de uitvoering van hun taken | AVG-Privacy | 10% | € 1.000 privacywetgeving | persoonsgegevens. Op grond van de Algemene verordening (AVG) | gegevensbescherming zijn gemeenten ertoe gehouden om zorgvuldige verwerking van deze gegevens aantoonbaar te waarborgen. De wetgeving is stevig, onder andere door het stellen van hoge boetes.
Daarnaast zijn de inhoudelijke eisen streng, zoals het aanstellen van een data protection officer, het uitvoeren van risico-analyses, zogenoemde data privacy impact assessments (DPIA’s) en het hebben van een actueel verwerkingenregister. Het risico blijft altijd aanwezig dat persoonsgegevens onzorgvuldig worden verwerkt, waaruit datalekken kunnen ontstaan. Dit kan leiden tot financiële schade, zoals opgelegde boetes door de Autoriteit Persoonsgegevens. Ook Programmabegroting 2027-2030 - integraal na besluitvorming | 133 Going concern | Toelichting | Risicogebied | Kans | Maximale (bedragen x 1.000) | impact (x 1.000) kunnen datalekken of incidenten betrokkenen ernstig schaden en kan imagoschade ontstaan voor de organisatie als een lek of incident bijvoorbeeld in de media veel aandacht krijgt. Nieuwe verordening | De nieuwe verordening WMO en Jeugdhulp vraagt logischerwijs | Sociaal Domein | 50% | € 200 WMO en Jeugdhulp | van de consulenten gedeeltelijk een andere insteek in het contact met inwoners. Er is een risico op toename klachten en bezwaren op afwijzing beschikkingen. Risico wordt geschat op € 200K van mogelijke beschikkingen die na bezwaar toch moeten worden beschikt. Tussentijdse | Bij een eventuele val van het kabinet vinden er eerder landelijke | Dienstverlening | 25% | € 400 verkiezingen | verkiezingen plaats. Daar is niet voor begroot in het budget voor verkiezingen.
Waterschade | Waterschade aan de openbare ruimte als gevolg van | Openbare ruimte | 10% | € 1.000 extreme buien. Nieuwe | Wettelijk mogen initiatienemers bij de rijksoverheid een aanvraag | Wettelijk/juridisch | 50% | € 200 schoolaanvragen | indienen voor het stichten van een nieuwe school. Gemeente dient hiervoor vervolgens (binnen een jaar) ruimte te organiseren. De kosten komen ten laste van de gemeente. Er zijn signalen dat er een of meerdere schoolinitiatieven lopen bij de rijksoverheid. Renovatie/ | Een aantal sportaccomodaties is aan vervanging toe. Hiervoor is | (Sport)Vastgoed | 20% | € 500 vervanging | een huisvestingsplan opgesteld. Hierover dient nog besluitvorming Sportaccomodaties | plaats te vinden. Vorderingen op | Het toepassen van bestuursdwang (artikel 5.3.1 Awb) is één | Financiën | 30% | € 300 personen/ bedrijven | van de handhavingsinstrumenten die gemeenten hebben tegen zijn niet te innen | overtredingen van de wet en illegale situaties. Het risico bestaat dat de dwangsom vervolgens niet geïnd kan worden. Dit geldt ook voor andere vorderingen die de gemeente heeft op personen of bedrijven. Open einde | De Wet Maatschappelijke ondersteuning (WMO) is een open-einde | WMO | 30% | € 250 regeling WMO | regeling en kent daardoor geen bestedingsplafond.
Hierdoor moet de gemeente ondersteuning blijven leveren aan haar inwoners, ook als het budget voor het betreffende jaar niet toereikend is. Aankomende jaren wordt als gevolg van de demografische ontwikkelingen en de in gang gezette beweging naar langer thuis wonen extra druk verwacht op de WMO- middelen. Uitvoering van de WMO doet de gemeente zelf. Als mitigerende maatregel voor het beheersbaar houden van de kosten voor ondersteuning vanuit de Jeugdwet en de WMO is het maatregelenpakket van Berenschot in gang gezet. Voorzichtigheidshalve moet desalniettemin rekening worden gehouden met het risico dat de realisatie van de reeds ingeboekte besparingen die uit het maatregelenpakket voortvloeien een ander tempo kent, dan wel mogelijk tegen valt. Gladheidsbestrijding | Het risico op een extreme winter. Extra kosten voor de gemeente | Beheer | 40% | € 150 doordat er meer gladheidsbestrijding moet worden uitgevoerd. | Openbare Ruimte Onderhoud | Onderhoud van de sportaccommodaties is opgenomen in het | Vastgoed | 60% | € 100 sportaccommodaties | meerjarig onderhoudsplan. Het risico is dat het budget niet toereikend is. Terwijl het onderhoud wel uitgevoerd moet worden. Stormschade | Het risico van zeer zware stormen wat extra kosten voor de | Beheer | 70% | € 75 gemeente betekent. Zoals het ruimen van bomen en vorstschade.
| Openbare Ruimte Saldo | Volumerisico is het risico dat er een mismatch is tussen de | Treasury | 50% | € 100 financieringsfunctie | werkelijke en de begrote financieringsbehoefte. Als het werkelijk valt lager uit | investeringsniveau lager uitvalt dan ingeschat, leidt dit tot een dan begroot | intern rentenadeel, doordat er minder doorbelast kan worden aan het betreffende project. Voor het onttrekken van geld betaalt de gemeente een vergoeding in de vorm van rente. Die rente wordt vervolgens intern doorbelast aan het betreffende project of dienstonderdeel. Voor het doorbelasten wordt een omslagrente gehanteerd en gefixeerd in de begroting. Dit brengt financiële- en beheerstechnische risico's met zich mee. De omslagrente moet voldoen aan richtlijnen en kaders conform het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV). Voor de begroting 2027 bedraagt omslagrente 2,20%. Netcongestie / | Netcongestie kan effect hebben op de realisatie en oplevering | Vastgoed | 25% | € 200 aansluitcapaciteit op | van bouwprojecten die de gemeente in eigen beheer uitvoert. Dit het net | kan zich uiten in vertragingen door het niet kunnen aansluiten en daardoor niet kunnen opleveren. Deze kosten komen ten laste van de opdrachtgever. Kosten versnelde | In de jeugdhulp plus wordt al enkele jaren gewerkt aan de | Sociaal Domein | 40% | € 120 transformatie | afbouw van gesloten plaatsingen.
Deze ontwikkeling is echter jeugdhulp plus | versneld door zowel een landelijke maatschappelijke beweging als een motie in de Tweede Kamer voor de afbouw van jeugdhulp 134 | Programmabegroting 2027-2030 - integraal na besluitvorming Going concern (bedragen x 1.000) Toelichting Risicogebied Kans Maximale impact (x 1.000) plus. Hierdoor gaat de afbouw van deze locatiegebonden zorg sneller dan aanvankelijk was ingeschat. Dit heeft gevolgen voor de bedrijfsvoering van de aanbieders. Midden-Holland is als kleine regio hierin een kleine speler: accounthouders voor deze partijen zijn Den Haag of Rotterdam. Bruikleenscholen Onze gemeente is verantwoordelijk voor onderhoud van momenteel acht bruikleenscholen. Het risico is dat het budget niet toereikend is, terwijl wel antikraak maatregelen en/of het onderhoud uitgevoerd moet worden aan deze scholen. Onderwijs 20% € 100 Borgstelling via het Waarborgfonds Eigen Woningen (WEW) en WSW- borgstellingen voor woningcorporaties Dit risico betreft aan particulieren en aan woningcorporaties verstrekte geldleningen waarvoor waarborgfondsen optreden als borg; de gemeente fungeert als achtervang (als secundaire of tertiaire zekerheid).
De gemeente zal pas op deze borgstellingen worden aangesproken als het garantievermogen van de waarborgfondsen onvoldoende is om de betalingsverplichtingen voor rente en aflossing van de gewaarborgde geldleningen over te nemen van de in gebreke blijvende instelling. De kans dat de gemeente op deze achtervangpositie wordt aangesproken, wordt zeer klein geacht. Indien dat toch gebeurt, zal de aanspraak eerst op basis van 50/50 worden verdeeld tussen Rijk en gemeenten waarna het deel dat aan de gemeenten wordt toebedeeld op basis van een bepaalde verdeelsleutel wordt omgeslagen naar de deelnemende gemeenten. Het eventueel voor Gouda resterende deel zal nooit meer zijn dan globaal 5% van het garantiebedrag en bestaan uit het verstrekken van een renteloze lening aan het betreffende waarborgfonds. Het eventuele netto verlies voor de gemeente bestaat derhalve uit derving van rentevergoeding op de verstrekte renteloze geldlening. Treasury 5% € 50 Programmabegroting 2027-2030 - integraal na besluitvorming 135
Uitgave: gemeente Gouda Foto voorkant © Astrid den Haan ©gemeente Gouda, september 2026