CConstaterende datGouda
Koppel je AI →
Document · PDF

Programmabegroting 2027-2030

Raadsvergadering 11 november 2026, gemeente GoudaBij agendapunt: Besluit Programmabegroting 2027 - 203054.945 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 3 van 7

onder | 127 | 49 | 38,60% Europese dienstenrichtlijn Recapitulatie Hoofdstuk (bedragen x € 1.000) | Lasten taakvelden | Totale baten | Kostendekking 1. Algemene dienstverlening | 2.530 | 2.282 | 90,23% 2. Dienstverlening vallend onder omgevingswet | 4.031 | 3.357 | 83,29% 3. Diensten vallend onder Europese dienstenrichtlijn | 127 | 49 | 38,60% Totale tarieventabel | 6.688 | 5.689 | 85,06% Voor de berekening van de kostendekkendheid is gebruik gemaakt van de 'Handreiking kostentoerekening leges en tarieven' (opgesteld in opdracht van het ministerie van Binnenlandse zaken) en van het kostenmodel van de VNG. Er mogen alleen kosten worden toegerekend die direct met de dienstverlening samenhangen. Alle directe lasten die op de betreffende taakvelden staan worden betrokken in de berekening. Het gaat hierbij om de taakvelden Burgerzaken, Openbare orde en veiligheid, Parkeren, Openbaar groen en (openlucht) recreatie, Milieubeheer en Wonen en bouwen. Directe kosten zijn bijvoorbeeld; kosten voor afdrachten van rijksleges voor rijbewijzen en reisdocumenten, inzet van de medewerkers van de Omgevingsdienst, perceptiekosten (kosten heffen en invorderen) maar ook automatiseringskosten en uren van medewerkers die direct kunnen worden toegerekend aan de betreffende producten. In de kolom totale baten staan de legesinkomsten van de betreffende dienstverlening.

Wanneer de opbrengsten worden afgezet tegen de kosten resulteert de kostendekkendheid. Een kostendekkendheid van minder dan 100% betekent dat de geraamde lasten hoger zijn dan de geraamde baten. In de tabel is per heffing de mate van kostendekkendheid voor het begrotingsjaar aangegeven. Het is van belang dat de totale legesverordening de 100% kostendekkingsnorm niet overschrijdt. De maximale kostendekkendheid van 100% geldt dus niet per tarief. Door kruissubsidiëring binnen titels van de legesverordening is het mogelijk om de 'winst' van bepaalde legesproducten te gebruiken om het 'verlies' op andere producten te dekken. Uit de tabel blijkt dat de geraamde baten van de verordening niet uitgaan boven de totale geraamde lasten van de verordening. Dit geldt ook wanneer de drie titels in de legesverordening individueel worden bekeken. Hoofdstuk 1 is voor 90% kostendekkend. Er is weinig ruimte om de tarieven te verhogen omdat de opbrengsten voornamelijk worden veroorzaakt door de paspoorten en rijbewijzen. Deze tarieven zijn momenteel gelijk aan de maximaal toegestane hoogte. Hoofdstuk 2 is voor 83% kostendekkend. Hoofdstuk 3 is voor slechts 39% kostendekkend. Het betreft echter een klein onderdeel van de legesverordening en bestaat hoofdzakelijk uit evenementen en horeca. De kostendekking van hoofdstuk 3 is laag.

Vanwege de maatschappelijke betekenis ervan is dit bij veel gemeenten niet kostendekkend. Programmabegroting 2027-2030 | 53 Kostenonderbouwing afvalstoffenheffing 2027 Omschrijving (bedragen x € 1.000) | 2027 Kosten taakveld afval | 12.934 Inkomsten excl. heffingen | 1.761 Netto kosten | 11.174 Toe te rekenen kosten: Overhead | 209 Reinigingsinspectie | 0 Compensabele BTW | 2.831 Totaal kosten | 14.214 Opbrengst afvalstoffenheffing | 14.175 Dekking | 99,73% Uitgangspunt bij de bepaling van de hoogte van de afvalstoffenheffing 2027 is 100% kostendekking. Alle kosten die op het taakveld Afval staan, worden betrokken bij de berekening van de heffing. Het betreft hier zowel de kosten van afvalinzameling als van afvalverwerking. Daarnaast worden de kapitaallasten van reeds uitgevoerde investeringen (bijvoorbeeld ondergrondse containers) meegenomen evenals de overheadkosten. De kosten voor kwijtschelding zijn niet meegenomen als gevolg van het aangenomen amendement "verlaging woonlasten" in de Begrotingsraad van 9 november 2022. Kostenonderbouwing rioolheffing 2027 Omschrijving (bedragen x € 1.000) | 2027 Kosten taakveld riolering | 20.166 Inkomsten excl.

heffingen | 138 Netto kosten | 20.029 Toe te rekenen kosten: Overhead | 463 Compensabele BTW | 2.874 Totaal kosten | 23.366 Opbrengst rioolheffing | 22.669 Dekking | 97,02% Voor de berekening van de hoogte van de rioolheffing worden alle lasten verzameld die op het taakveld Riolering staan. Bij Riolering realiseert de gemeente 97% kostendekking. Grote kostencomponent binnen Riolering zijn de kapitaallasten van de historische investeringen (rioolvervanging). Daarnaast vormen de kosten van dagelijks en groot onderhoud ook een belangrijke kostencomponent evenals de overheadkosten. De kosten voor kwijtschelding zijn niet meegenomen als gevolg van het aangenomen amendement "verlaging woonlasten" in de Begrotingsraad van 9 november 2022.

Kostenonderbouwing reinigingsrecht 2027 omschrijving (bedragen x € 1.000) | 2027 Kosten taakveld reinigingsrecht | 30 Netto kosten | 30 Totaal kosten | 30 Opbrengst reinigingsrecht | 30 Dekking | 100,00% 54 | Programmabegroting 2027-2030 Kostenonderbouwing havengelden 2027 Omschrijving (bedragen x € 1.000) | 2027 Kosten taakveld recreatieve havens | 697 Netto kosten | 697 Toe te rekenen kosten: Overhead | 387 Totaal kosten | 1.084 Opbrengst havengelden | 140 Dekking | 12,90% Kostenonderbouwing staangelden 2027 Omschrijving (bedragen x € 1.000) | 2027 Kosten taakveld exploitatie woonwagenterreinen | 115 Netto kosten | 115 Toe te rekenen kosten: Overhead | 7 Totaal kosten | 122 Opbrengst staangelden | 57 Dekking | 46,82% Kostenonderbouwing marktgelden 2027 Omschrijving (bedragen x € 1.000) | 2027 Kosten taakveld markten | 363 Netto kosten | 363 Toe te rekenen kosten: Overhead | 123 Totaal kosten | 486 Opbrengst marktgelden | 153 Dekking | 31,56% Programmabegroting 2027-2030 | 55 4.2 Weerstandsvermogen en risicobeheersing 4.2.1 Inleiding De paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing geeft inzicht in de ontwikkeling van risico’s en daarmee ook in de financiële weerbaarheid van de gemeente. In de kern gaat het om de vraag in welke mate de gemeente in staat is om financiële gevolgen van risico’s op te vangen.

Deze paragraaf geeft aanvullend de stand van zaken van een zestal financiële kengetallen: netto schuldquote, netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen, solvabiliteitsratio, structurele exploitatieruimte, grondexploitatie en belastingcapaciteit. De paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing is opgesteld volgens het BBV, de nota risicomanagement en weerstandsvermogen en de nota reserves en voorzieningen. Daarnaast is gebruik gemaakt van de inzichten die vanuit het ministerie van BZK worden aangereikt (Financiële Regelgeving en Toezicht Decentrale Overheden). De nota risicomanagement en weerstandsvermogen zal begin 2027 worden geactualiseerd. 4.2.2 Belangrijkste conclusies Gemeente Gouda hanteert de volgende financiële uitgangspunten: • een gezonde weerstandsratio van ≥ 1,4 • een schuldquote van maximaal 110% • een sluitende meerjarige programmabegroting De weerstandsratio is 2,9 in 2027 oplopend naar 3,1 in 2030 en kwalificeert als "uitstekend". In de jaren erna blijft de weerstandsratio gelijk. De gemeente beschikt dus over voldoende middelen om onverwachte tegenvallers op te vangen. De netto schuldquote van de gemeente Gouda zal eind 2027 ongeveer 89% zijn en de jaren daarna oplopen naar ongeveer 102% eind 2030. De waarden liggen ruim onder de signaalwaarde van de VNG van 130%.

De structurele exploitatieruimte laat zien dat de structurele lasten (waaronder die samenhangend zijn met de schuldenlast van de gemeente (rente en aflossing)), in de periode 2027-2030 volledig worden gedekt door structurele baten. 4.2.3 Weerstandsvermogen Weerstandsvermogen is het vermogen van de gemeente om financiële tegenvallers op te kunnen vangen zonder dat dit invloed heeft op het uitvoeren van de programma’s. Ratio weerstandsvermogen = Beschikbare weerstandscapaciteit : Benodigde weerstandscapaciteit 4.2.3.1 Beschikbaar weerstandsvermogen Het beschikbaar weerstandsvermogen bestaat uit de middelen waarover de gemeente beschikt of kan beschikken om financiële risico’s (niet begrote kosten of tegenvallende opbrengsten) op te vangen. Dit is de som van de algemene reserve en het saldo van het begrotingsresultaat, voor zover dit saldo wordt toegevoegd aan de algemene reserve. In onderstaande tabel is de ontwikkeling meerjarig weergegeven. Aangezien het niet zeker is dat de begrote resultaten ook daadwerkelijk gerealiseerd gaan worden en aangezien de bestemming van het rekeningresultaat voorbehouden is aan de gemeenteraad, kan het beschikbare weerstandsvermogen wijzigen als gevolg van het daadwerkelijk gerealiseerde resultaat en van besluitvorming in de gemeenteraad.

Omschrijving | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 (bedragen x € 1.000) Algemene reserve per (31/12) | 62.488 | 67.296 | 69.597 | 70.597 Begrotingsresultaten (31/12) | 1.473 | 837 | 4 | 1.984 Resultaat 2026 conform 2e berap 2026 (afgerond) | 3.800 Beschikbaar weerstandsvermogen per (31/12) | 67.761 | 68.134 | 69.602 | 72.582 Dit leidt tot een beschikbaar weerstandsvermogen van € 67.761.000 in 2027. In de oorspronkelijke meerjarenraming waren al mutaties in de algemene reserve opgenomen. Deze zijn eveneens in de bovenstaande tabel opgenomen per jaar, opdat een zuiverder beeld van de ontwikkeling van het beschikbaar vermogen wordt weergegeven. Daarnaast zijn de mutaties die worden voorgesteld in deze programmabegroting meegenomen. Uiteindelijk leidt dit tot een beschikbaar weerstandsvermogen van € 72.582.000 in 2030. Eventueel zouden ook de bestemmingsreserves kunnen worden aangesproken waarvan de bestemming (eenvoudig) kan worden gewijzigd. Dat deel is hier niet meegerekend in het beschikbaar weerstandsvermogen. 56 | Programmabegroting 2027-2030 4.2.3.2 Benodigd weerstandsvermogen Het benodigd weerstandsvermogen is een optelsom van alle risico’s waarvoor geen beheersmaatregelen zijn getroffen. Voor het berekenen van het benodigd weerstandsvermogen maakt de gemeente Gouda een onderscheid tussen risico’s verbonden aan grondexploitaties en overige risico’s.

De toekomstige kasstromen bij grondexploitaties leveren per definitie risico’s op. Opbrengsten kunnen tegenvallen, terwijl ook de kosten hoger kunnen uitvallen. De risico’s verbonden aan grondexploitaties worden gekwantificeerd met behulp van de IFLO methode. Daarbij wordt een risico-opslag van 10% gehanteerd met betrekking tot de boekwaarden, de toekomstige opbrengsten en de toekomstige kosten. Westergouwe is momenteel de enige grondexploitatie. Het benodigd weerstandsvermogen voor deze grondexploitatie komt uit op € 7.714.000. De overige risico’s (going concern) worden gekwantificeerd met behulp van een Monte Carlo simulatie. Met een Monte Carlo simulatie berekent de gemeente hoeveel geld nodig is om risico’s op te vangen. De berekening kijkt naar duizenden mogelijke situaties en geeft een inschatting van het bedrag dat als reserve nodig is. Op basis van de simulatie is een weerstandsvermogen op van € 15.751.000 benodigd. Daarbij is het gebruikelijke zekerheidspercentage van 90% gehanteerd. Het totaal benodigd weerstandsvermogen voor 2027 en verder bedraagt bij het opmaken van deze begroting € 23.465.000. In onderstaande tabel zijn de belangrijkste risico’s toegelicht, samengevat in een top 10-overzicht. De overige risico's zijn opgenomen in de bijlage.

De risico's zijn gekwantificeerd, waarbij een inschatting is gemaakt van de kans dat de gebeurtenis zou kunnen optreden en de maximaal financiële impact. Belangrijke kanttekening is dat hier sprake is van inschattingen en de uitkomsten van een kansberekening. Naam | Omschrijving | Risico-gebied | Kans- | Maximaal percentage | (bedragen x 1.000) Ontsluiting | Zuidplas en Gouda ontvangen in 2026 subsidie van het rijk | Gebiedsontwikkeling | 50% | € 6.500 Westkant Gouda | voor infrastructurele maatregelen ter ontsluiting van Westergouwe en Cortelande. Rijk, Zuidplas, provincie en Gouda hebben een bestuursovereenkomst gesloten waarin onder andere afspraken zijn vastgelegd over de risicoverdeling. Hierbij is vastgelegd dat partijen direct met elkaar in overleg treden wanneer zich onvoorziene financiële omstandigheden voordoen, zodat eventueel afwijkende afspraken kunnen worden gemaakt. In de kostenraming van de maatregelen (schetsontwerp) is zo realistisch mogelijk rekening gehouden met tegenvallers. Het risico is dat de toegekende middelen inclusief cofinanciering uiteindelijk niet kostendekkend zijn als gevolg van prijsstijging en/of aanbestedingsrisico. Open einde | De Jeugdwet is een open-einde regeling en kent daardoor geen | Jeugdzorg | 70% | € 4.000 regeling Jeugd | bestedingsplafond.

Hierdoor moet de gemeente ondersteuning blijven leveren aan haar inwoners, ook als het budget voor het lopende jaar niet toereikend is. Als mitigerende maatregel voor het beheersbaar houden van de kosten voor ondersteuning vanuit de Jeugdwet en de WMO is het maatregelenpakket van Berenschot in gang gezet. Voorzichtigheidshalve moet desalniettemin rekening worden gehouden met het risico dat de realisatie van de reeds ingeboekte besparingen die uit het maatregelenpakket voortvloeien een ander tempo kent, dan wel mogelijk tegen valt. Stijgende | Risico dat prijzen omhoog gaan voor aanbestedingen of op basis | Beheer | 50% | € 5.000 materiaalkosten | van Uniforme Administratieve Voorwaarden §47 (UAV) afspraken na | Openbare en krapte op de | aanbesteding. Veel materialen worden schaarser (en duurder) en veel | Ruimte markt | aanbieders zitten vaak vol. Dit zorgt voor druk op de dienstverlening. Hier speelt ook de onzekerheid van de oorlog in Oekraïne en in het Midden Oosten. Prijzen gaan dan omhoog voor lopende en nieuwe beheer- en projectaanbestedingen. Het beheerplan Groot Onderhoud en Vervangingsonderhoud (GOVO) is aangenomen met daarin een inflatiecorrectie. Dit zorgt ervoor dat een eventuele prijsstijging geheel of gedeeltelijk regulier kan worden opgevangen.

Open einde | De gemeente ontvangt een BUIG uitkering voor het | Werk en | 70% | € 3.000 regeling | betalen van bijstandsuitkeringen/uitkeringen Levensonderhoud en | inkomen Participatiewet | Loonkostensubsidies. Het BUIG-budget betreft twee deelbudgetten (BUIG-budget) | met een verschillende financieringssystematiek; beide zijn open einde regelingen. Financieel risico deelbudget bijstandsuitkeringen Het macrobudget voor de bijstandsuitkeringen wordt onder gemeenten verdeeld op basis van het zgn. objectieve verdeelmodel. Jaarlijks wordt het verdeelmodel aangepast (beperkte aanpassing van de variabelen Programmabegroting 2027-2030 | 57 Naam | Omschrijving | Risico-gebied | Kans- | Maximaal percentage | (bedragen x 1.000) en actualisatie van de data) en wordt het budgetaandeel per gemeente opnieuw bepaald. De omvang van het macrobudget verandert gedurende het jaar, afhankelijk van de ontwikkeling van het landelijk aantal bijstandsuitkeringen, de werkloosheid, de conjunctuur, beleidseffecten van het Rijk en loon- en prijsbijstellingen. Er zijn drie momenten waarop het deelbudget voor gemeenten wordt vastgesteld door het Rijk: voorlopig (in september jaar t-1, tevens vaststelling budgetaandeel voor dat jaar), nader voorlopig (in mei in lopende jaar) en definitief (eind september in lopende jaar).

Afhankelijk van de ontwikkeling van het budgetaandeel, het macrobudget en van de bijstandsvraag in de gemeente bestaat een financieel risico. Gemeenten moeten een tekort tot 7,5% op hun budget voor de Participatiewet zelf opvangen (eigen risico) uit eigen middelen. Voor grote(re) tekorten op het budget is er een vangnetuitkering Pw die gemeenten (beperkte) financiële compensatie biedt, met een getrapte vergoeding. Financieel risico deelbudget loonkostensubsidies (LKS) Het deelbudget voor loonkostensubsidies wordt (sinds 2022) toegekend op basis van de gemeentelijke uitgaven aan loonkostensubsidie in het voorgaande jaar. Ook dit is een open einde regeling, waarbij het macrobudget LKS vooraf wordt vastgesteld/gemaximeerd. Voorlopig zorgt het ministerie ervoor dat het macrobudget LKS voldoende is om de uitgaven aan LKS te dekken. Financiële risico’s voor de gemeente zijn er bij sterke schommelingen in de inzet van loonkostensubsidies (bijvoorbeeld bij sterke toename van de inzet in een kalenderjaar) en bij lagere inzet van LKS dan gemiddeld in de andere gemeenten. Inflatie | Door inflatie kunnen de prijzen voor afgenomen diensten en producten | Financiën | 50% | € 2.500 hoger uitpakken dan verwacht, mogelijk meer dan de uitkering uit het Gemeentefonds meestijgt door de loon-prijsindexatie.

Fiscaliteit | Het onderdeel fiscaliteit binnen gemeenten wordt steeds complexer en het | Financiën | 30% | € 3.000 is een uitdaging om de bewustwording en de kennis in alle lagen van de organisatie te brengen. Het risico bestaat dat als er niet genoeg stappen in dit proces worden gezet het bestaande convenant Horizontaal Toezicht met de Belastingdienst wordt opgezegd en we onder verticaal toezicht gaan vallen. De financiële gevolgen kunnen fors hoger zijn in dat geval. Digitale | Door een cyberincident, ransomware-aanval, technische storing, | ICT / | 15% | € 5.000 continuïteit en | dataverlies of verstoring van een kritieke digitale voorziening kunnen | Informatie- cyberweerbaar- | gemeentelijke processen tijdelijk niet of beperkt worden uitgevoerd. | veiligheid heid | Dit kan leiden tot herstelkosten, inzet van externe expertise, tijdelijke noodvoorzieningen, productiviteitsverlies, juridische kosten, meldplichten, communicatiekosten en aantasting van vertrouwen in de gemeentelijke dienstverlening. Onbeheerste | Door de snelle ontwikkeling en toepassing van AI, algoritmen en | ICT | 25% | € 3.000 inzet van AI, data | datagedreven werken bestaat het risico dat de gemeente onvoldoende grip en digitalisering | heeft op de kwaliteit, herkomst, juistheid, volledigheid en governance van gegevens.

Onvoldoende datakwaliteit, gebrekkige informatiehuishouding, onvoldoende archivering, legacy-systemen en ongecontroleerd gebruik van AI-toepassingen kunnen leiden tot onjuiste analyses of besluiten, privacy- en beveiligingsrisico’s, en verminderd vertrouwen in de gemeentelijke dienstverlening. Borg- en | Gemeenten staan borg voor de rente- en aflossingsverplichtingen van | Treasury | 10% | € 6.000 garantstellingen | organisaties zoals culturele instellingen, voetbalclubs en bibliotheken. Als een partij niet kan voldoen aan haar verplichtingen jegens de bank, kan de bank de gemeente aanspreken om de betalingsverplichtingen over te nemen of de schuld over te nemen bij een faillissement (afhankelijk van de gevestigde zekerheden). Het risicoprofiel van alle borgstellingen wordt als laag beoordeeld. Niet voldoen aan | De Cyberbeveiligingswet is de implementatie van de NIS2-richtlijn die de | Informatie- | 5% | € 10.000 Cyberbeveiligings-Europese Unie heeft vastgesteld. Deze wetgeving heeft tot doel om een | veiligheid / wet, BIO2 en | hoog gemeenschappelijk niveau van cyberbeveiliging in de EU te bereiken. organisatie- digitale | Gemeenten worden als essentiële entiteit aangemerkt en moeten op | continuiteit compliance-eisen | grond van deze wetgeving voldoen aan de registratieplicht, zorgplicht en meldplicht.

Het niet of onvoldoende voldoen aan deze verplichtingen kan leiden tot toezichtmaatregelen, herstelprogramma’s, extra audits, externe ondersteuning, juridische kosten, bestuurlijke aansprakelijkheid en boetes. De wetgeving stelt hoge boetes tot een maximum van € 10 mln. 58 | Programmabegroting 2027-2030 4.2.3.3 Beoordeling ratio weerstandsvermogensontwikkeling weerstandscapaciteit Door het beschikbaar weerstandsvermogen te delen door het benodigd weerstandsvermogen wordt de ratio weerstandsvermogen van de gemeente verkregen. In onderstaand tabel is de ontwikkeling meerjarig weergegeven. Omschrijving | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Benodigd weerstandsvermogen grondexploitaties | 7.714 | 7.714 | 7.714 | 7.714 Benodigd weerstandsvermogen going concern | 15.751 | 15.751 | 15.751 | 15.751 Benodigd weerstandsvermogen totaal | 23.465 | 23.465 | 23.465 | 23.465 Omschrijving (bedragen * € 1.000) | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Beschikbaar weerstandsvermogen | 67.761 | 68.134 | 69.602 | 72.582 Benodigd weerstandsvermogen | 23.465 | 23.465 | 23.465 | 23.465 Weerstandsratio | 2,9 | 2,9 | 3,0 | 3,1 Aangezien de inschatting van het benodigd weerstandsvermogen een momentopname betreft, terwijl het beschikbare weerstandsvermogen meerjarig wordt berekend, rijst de vraag in hoeverre het juist is, om de ratio meerjarig weer te geven.

Overwogen kan worden om in komende begrotingen de ratio enkel voor het begrotingsjaar te presenteren, een werkwijze die in steeds meer gemeenten gevolgd wordt. Door de beschikbare weerstandscapaciteit te delen met de benodigde weerstandscapaciteit kan een kwalificatie worden gegeven over de toereikendheid van de weerstandscapaciteit. Hiervoor wordt onderstaande tabel gehanteerd. Waardering | Ratio | Betekenis A | >2,0 | Uitstekend B | 1,4-2,0 | Ruim voldoende C | 1,0-1,4 | Voldoende D | 0,8-1,0 | Matig E | 0,6-0,8 | Onvoldoende F | < 0,6 | Ruim onvoldoende De weerstandsratio is een kengetal dat aangeeft in welke mate de gemeente in staat is om risico’s op te vangen. Dit kengetal wordt berekend door de beschikbare weerstandscapaciteit te delen door de benodigde weerstandscapaciteit. Het beschikbaar weerstandsvermogen moet minimaal gelijk zijn aan het benodigd weerstandsvermogen om voldoende weerstand te kunnen bieden als de risico’s zich daadwerkelijk voordoen. De weerstandsratio voor Gouda is 2,9. Dit betekent dat de gemeente Gouda uitstekend in staat is om risico's op te vangen. Kanttekening is dat in deze begroting de gevolgen van nieuwe beleidskeuzes nog niet zijn verwerkt. Programmabegroting 2027-2030 | 59 4.2.4 Kengetallen Het opnemen van financiële kengetallen in de begroting past in het streven naar meer transparantie.

Ook geven de kengetallen meer inzicht in de ontwikkeling van de financiële positie en de baten en lasten van de gemeente. Het biedt ook de mogelijkheid om normen te stellen, net als bij de beoordeling van het weerstandsvermogen gebeurt. We relateren de normering zoveel mogelijk aan normen die door de VNG zijn voorgesteld. In het BBV is bepaald dat gemeenten een basisset van zes financiële kengetallen moeten opnemen in de jaarrekening en begroting. Daarnaast is de netto investeringsquote opgenomen, om inzicht te geven in welke mate er geïnvesteerd wordt in de stad. Rekening | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting | GTK-richtlijn 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Netto schuldquote | 77,5% | 82,4% | 89,5% | 96,7% | 101,8% | 102,4% | < 90% = minst risicovol Netto schuldquote gecorrigeerd | 78,6% | 82,1% | 88,5% | 95,6% | 100,7% | 101,4% | < 90% = voor alle leningen | minst risicovol Solvabiliteitsratio | 24,4% | 21,4% | 20,7% | 21,0% | 20,4% | 20,4% | < 20% = meest risicovol Netto investeringsquote* | 3,5% | 6,8% | 8,8% | 7,5% | 5,9% | 4,2% | < 0% en > 5% meest risicovol Structurele exploitatieruimte | 1,2% | 0,7% | 1,6% | 1,1% | 0,4% | 0,7% | > 0,0% = minst risicovol Grondexploitatie | 5,0% | 4,4% | 6,7% | 6,7% | 6,4% | 6,0% | < 10% = minst risicovol Belastingcapaciteit | 124,9% | 124,1% | 121,2% | 121,2% | 121,2% | 121,2% | > 105% = meest risicovol * 2026

betreft verwachte realisatie 4.2.4.1 Toelichting Netto schuldquote en netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen Dit cijfer geeft inzicht in het niveau van de gemeentelijke schuldenlast ten opzichte van de eigen middelen. Het geeft een indicatie van de mate waarin de rentelasten en de aflossingen op de exploitatie drukken. Een laag percentage is gunstig. Met een hoge schuldpositie is een gemeente kwetsbaarder voor rentestijgingen dan bij een lagere schuldpositie. De VNG adviseert om 130% als maximum norm te hanteren en daarboven de schuld af te bouwen. In het samenlevingsakkoord is de schuldquote gemaximeerd op een bovengrens van 110%. Omdat bij leningen onzekerheid kan bestaan of ze allemaal worden terugbetaald, wordt dit kengetal zowel inclusief als exclusief de doorgeleende gelden berekend. Zo wordt duidelijk wat het aandeel van de verstrekte leningen in de exploitatie is en wat dit betekent voor de schuldenlast. Hoe lager deze percentages, hoe beter. De netto schuldquote van de gemeente Gouda zal eind 2027 ongeveer 89% zijn en de jaren daarna oplopen naar ongeveer 102% eind 2030. De waarden liggen ruim onder de signaalwaarde van de VNG. 60 | Programmabegroting 2027-2030 Solvabiliteitsratio Dit cijfer geeft inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is aan haar financiële verplichtingen te voldoen.

Hoe hoger dit percentage, hoe gunstiger dit is voor de financiële weerbaarheid van de gemeente. Dit cijfer geeft dus een soort toekomstvisie weer. In de periode 2027 tot en met 2030 neemt de solvabiliteit af van 20,7% tot 20,4%. De VNG hanteert een signaalwaarde van 20% als minimum. Netto investeringsquote De investeringsquote is een maatstaf die de ontwikkeling van de jaarlijkse investeringen weergeeft. Door deze indicator te gebruiken, kan beter worden gemonitord of de gemeente voldoende investeert in belangrijke projecten en voorzieningen. Hiermee wordt beoogd de transparantie en verantwoording te verbeteren. De VNG hanteert geen specifieke norm voor de investeringsquote van gemeenten. Wel zijn er signaalwaarden vastgesteld voor zowel te lage als te hoge investeringen. Bij een netto investeringsquote van minder dan 1% is sprake van een lage investeringsquote; bij een negatieve waarde (< 0%) wordt dit als zeer laag beschouwd. Aan de andere kant geldt dat bij een netto investeringsquote van meer dan 5% sprake is van een hoog investeringsniveau. Te lage investeringen kunnen een signaal zijn dat een gemeente moeite heeft met het beheersen van de lopende consumptieve uitgaven. Op termijn kunnen hierdoor inhaalinvesteringen nodig zijn. Te hoge investeringen zorgen daarentegen voor een stijging van de netto schuldquote en dus ook van de schuldverplichtingen.

Daarnaast leggen hogere afschrijvingslasten een groter beslag op de exploitatierekening, waardoor de ruimte voor ombuigingen op de lopende uitgaven kleiner wordt. In 2024 heeft de raad besloten om de investeringsquote als instrument op te nemen, zodat gevolgd kan worden of er voldoende wordt geïnvesteerd. In het financieel kader van het samenlevingsakkoord (2026) is opgenomen dat de investeringsquote verder wordt gemonitord. De concrete onder- en bovengrens waarbinnnen we langjarig investeren in de stad zal in samenhang met de uitvoeringsagenda bij het samenlevingsakkoord worden vastgesteld. Programmabegroting 2027-2030 61 In onderstaande grafiek wordt inzicht gegeven in de verwachte ontwikkeling van de investeringsquote, gebaseerd op de gerealiseerde investeringsuitgaven in 2024, 2025 en 2026 en de investeringsvolumes uit de begroting 2027-2030. De investeringsuitgaven in 2024 en 2025 zijn ruim verdubbeld ten opzichte van 2023 en blijven ook in 2026 op een hoog niveau. Dit resulteert in een relatief hoge investeringsquote, waarin de ingezette inhaalslag duidelijk zichtbaar is. Vanaf 2027 neemt de investeringsquote geleidelijk af tot 4%. In de jaren daarna zet deze dalende trend zich voort. Daarmee beweegt de investeringsquote zich weer richting een niveau dat beter aansluit bij een regulier investeringspatroon.

Structurele exploitatieruimte Het kengetal ‘structurele exploitatieruimte’ geeft inzicht in welke mate de structurele lasten van de gemeente gedekt zijn door structurele baten. Dit is van belang om te beoordelen in welke mate de gemeente in staat is om de eigen lasten te dragen, of welke structurele stijging van de baten of structurele daling van de lasten daarvoor nodig is. Een positief percentage betekent dat incidentele lasten deels uit structurele middelen worden gedekt. Een negatief percentage betekent dat structurele lasten deels uit incidentele baten worden gedekt. De begroting 2027-2030 van de gemeente Gouda laat zien dat de structurele lasten volledig worden gedekt door structurele baten. Grondexploitatie De boekwaarde van de voorraden grond moet worden terugverdiend bij de verkoop. Kenmerkend voor grondexploitaties is dat de looptijd meerdere jaren betreft. Naarmate de inkomsten verder in de toekomst liggen, brengt dit meer rentekosten en risico’s met zich mee. Een grondexploitatie van 10% of hoger wordt beschouwd als kwetsbaar. In de periode 2027 tot en met 2030 ligt dit kengetal van de gemeente Gouda “veilig” onder de GTK-norm van 10%. Belastingcapaciteit Het kengetal ‘belastingcapaciteit’ geeft weer hoe de belastingdruk zich verhoudt ten opzichte van het landelijk gemiddelde van alle gemeenten.

De ruimte die een gemeente heeft om belastingen te verhogen wordt vaak gerelateerd aan de totale woonlasten voor de burger. Een belastingcapaciteit van 100% betekent dat de woonlasten op het landelijk gemiddelde liggen. Onder de woonlasten worden verstaan de ozb, rioolheffing en reinigingsheffing voor een woning met een gemiddelde WOZ-waarde in die gemeente. Een percentage boven de 100% betekent dat de woonlasten per huishouden hoger zijn dan het landelijk gemiddelde. Binnen de gemeente Gouda worden de hoge woonlasten veroorzaakt door het relatief hoge aanslagbedrag voor de rioolheffing. Deze is nodig om de financiering van de riolering toekomstbestendig te maken. 62 Programmabegroting 2027-2030 4.3 Onderhoud kapitaalgoederen 4.3.1 Inleiding De gemeente heeft op haar grondgebied een groot aantal kapitaalgoederen zoals gebouwen, wegen, constructies, riolering, water en groen. Investeren in en onderhouden van kapitaalgoederen zijn belangrijk, omdat deze kapitaalgoederen een belangrijke bijdrage leveren aan de uitvoering van de programma’s van de begroting, zoals milieu, onderwijs en verkeer. Een aantal van de taken, waarop kapitaalgoederen betrekking hebben, is verplicht. Zo heeft de gemeente een wettelijke plicht rondom riolering en onderhoud van wegen. Ook leggen de kapitaalgoederen een aanzienlijk beslag op de gemeentelijke middelen.

Dit geldt niet alleen voor de aanschaf als investering, maar ook voor de jaarlijkse exploitatiekosten die hieruit voortvloeien. Het gaat dan vooral om kosten van rente en afschrijving, kosten van groot en klein onderhoud en beheerskosten. Dit vergt duurzaam onderhoudsbeheer op basis van door de raad vast te stellen beleidskaders waaruit de voortvloeiende financiële consequenties en de vertaling daarvan in de begroting dienen te worden aangegeven. In deze paragraaf geven we een dwarsdoorsnede van de meerjarige uitgaven voor het onderhoud. We maken onderscheid in kapitaalgoederen in de openbare ruimte (bijvoorbeeld wegen, openbare verlichting, bruggen, openbaar groen en riolering) en gemeentelijke gebouwen (bijvoorbeeld Huis van de Stad, Schouwburg, Cultuurhuis De Garenspinnerij).

Het onderhoudsbeleid is gebaseerd op de onderstaande beleidsdocumenten die door de raad zijn vastgesteld: Beleidsdocument | Datum vaststelling | Eindjaar beleidsdocument Uitvoeringsplan Onderwijshuisvesting 2020 - 2024 1ste | Vastgesteld op 19-02-2020 | Bijgestelde eindjaar 2027 tranche IHP Uitvoeringsplan Onderwijshuisvesting 2026 - 2029 2e | Vastgesteld op 18-06-2025 | 2029 tranche IHP Verordening Voorzieningen Huisvesting onderwijs | Vastgesteld op 19-02-2020 | Geen einddatum gemeente Gouda 2020 Kadernota Vastgoed 2023 | Vastgesteld op 13-12-2023 | 2028 MeerJaren Onderhoudsplan gemeentelijk vastgoed | Vastgesteld op 11-12-2024 | 2029 2025- 2030 Nota kwaliteitsplan openbare ruimte (KOR) | Vastgesteld op 03-10-2005. Actualisatie | Geplande actualisatie medio 2027. in 2018 (ter kennisname) aan de raad aangeboden. Beheerplan Groot onderhoud en vervanging Openbare | Jaarlijkse actualisatie en één keer | Actualisatie conform looptijd Ruimte 2023 - 2029 (GoVo) | per twee jaar aan de raad | beheerplan in 2029. aangeboden. Laatste versie is vastgesteld op 27-09-2023 Water- en Rioleringsprogramma Gouda 2024 t/m 2028 | Vastgesteld op 13-03-2024 | Actualisatie conform looptijd WRP in 2028. Sportacccommodatienota 'Ruimte voor Sport' | Vastgesteld op 23-10-2024 | Geen einddatum Nota maatschappelijke voorzieningen Westergouwe | Vastgesteld op 26-05-2021 | Nog geen einddatum.

Afhankelijk van ontwikkelingen Omdat de onderhoudsbehoefte per jaar kan verschillen, kunnen de uitgaven ook jaarlijks verschillen. Daarom worden kostenegalisatievoorzieningen gebruikt waaraan jaarlijks een bedrag wordt gedoteerd. In een jaar dat er minder wordt uitgegeven dan begroot, groeit de voorziening en de middelen uit de voorziening zijn beschikbaar in een jaar waarin er meer wordt uitgegeven dan wordt toegevoegd aan de voorziening. 4.3.2 Onderwijsgebouwen 4.3.2.1 Beleid De gemeente is verantwoordelijk voor onderwijshuisvesting van het primair en voortgezet onderwijs. Die verantwoordelijkheid vertaalt zich in een zorgplicht voor de huisvesting. De uitvoering van deze zorgplicht is vastgelegd in het Uitvoeringsplan onderwijshuisvesting 2020-2024 1e tranche IHP en in het Uitvoeringsplan onderwijshuisvesting 2026-2030 2e tranche IHP (Hierna Uitvoeringsplan 1 IHP en Uitvoeringsplan 2 IHP). De schoolbesturen zijn zelf verantwoordelijk voor al het onderhoud aan hun schoolgebouwen. Schoolbesturen ontvangen deze middelen vanaf 2015 rechtstreeks van het Rijk. De gemeente blijft nog wel verantwoordelijk voor nieuwbouw, uitbreiding, medegebruik, eerste inrichting, vandalismeschades, constructiefouten en onderhoud van de scholen in eigen beheer (de bruikleenscholen).

De gemeentelijke gymnastiekzalen zijn in de dienstverleningsovereenkomst met SPORT●GOUDA ondergebracht die het beheer en onderhoud uitvoert. De gemeente stelt jaarlijks een programma voorzieningen Onderwijshuisvesting vast waarin de huisvestings- (en daaraan gerelateerde) aanvragen van de schoolbesturen zijn opgenomen. 4.3.2.2 Financiële middelen (Dagelijks) onderhoud De gemeente is verantwoordelijk voor het dagelijks onderhoud van de zeven zogenoemde “bruikleenscholen”. Gebruik vindt plaats op basis van medegebruiksovereenkomsten.Eind 2026 wordt onderzocht of een aanvraag voor een extra onderhoudsvoorziening voor alle bruikleenscholen noodzakelijk is. Dit hangt af van de werkelijke kosten van noodzakelijke Programmabegroting 2027-2030 | 63 ingrepen in 2026 aan de huidige gebouwen, op te stellen MJOP's van de nieuwe bruikleenscholen en de bezetting van de tijdelijke huisvesting als gevolg van het Uitvoeringsplan 1 en 2 IHP. (bedragen x € 1.000) | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Stand per 1 januari | 0 | 0 | 0 | 0 Vermeerderingen | 86 | 86 | 86 | 86 Verminderingen | 86 | 86 | 86 | 86 Stand per 31 december | 0 | 0 | 0 | 0 In het uitvoeringsprogramma onderwijshuisvesting, tranche 1 en 2, zijn verschillende nieuwbouw- en renovatieprojecten gedefinieerd. De projecten uit IHP 1 zijn inmiddels afgerond of bevinden zich in de realisatiefase.

De projectontwikkeling van de projecten uit IHP 2 is in volle gang. Besluitvorming op projectniveau moet voor de meeste projecten nog plaatsvinden. De definitieve investeringsbedragen en het bijbehorende kasritme worden momenteel nader uitgewerkt en dienen te passen binnen de vastgestelde maximale jaarbedragen. Naast de reeds gestarte projecten uit IHP 2 zijn recent vier onderwijsinitiatieven door de minister goedgekeurd. Dit brengt voor de gemeente de opgave met zich mee om in de daaruit voortvloeiende huisvestingsbehoefte te voorzien. Op welke wijze hieraan invulling wordt gegeven, wordt nader onderzocht en uitgewerkt. Hierover zal zo spoedig mogelijk bestuurlijk worden gerapporteerd. Voor dagelijks onderhoud (contract- en klachtenonderhoud) van de bruileenscholen zijn de volgende middelen beschikbaar in de exploitatie. Bedragen x € 1.000 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Onderhoud bruikleenscholen | 121 | 121 | 121 | 121 4.3.3 Gemeentelijke gebouwen en objecten 4.3.3.1 Beleid In december 2024 is het Meerjaren Onderhoudsplan (MJOP) 2025-2030 vastgesteld. Het MJOP is opgesteld op basis van de onderhoudsbehoefte per object. Het Meerjaren Onderhoudsplan (MJOP) 2025-2030 bevindt zich inmiddels halverwege de vastgestelde uitvoeringsperiode. De uitvoering van het plan bevestigt de waarde van het MJOP als sturingsinstrument voor het planmatig onderhoud van het gemeentelijk vastgoed.

Het MJOP biedt een solide basis voor de onderhoudsprogrammering en budgettering, waarbij het uitgangspunt is dat gedurende de looptijd periodiek wordt beoordeeld of bijstelling noodzakelijk is op basis van nieuwe inzichten en actuele ontwikkelingen. Tijdens de uitvoering zijn diverse aandachtspunten naar voren gekomen. Zo blijkt de onderhoudsopgave voor de kitvoegen van het Huis van de Stad, zoals vastgesteld op basis van de destijds uitgevoerde inspectie, niet volledig aan te sluiten bij de feitelijke onderhoudsbehoefte. Daarnaast hebben zich binnen de vastgoedportefeuille en de uitvoering van projecten verschillende ontwikkelingen en verschuivingen voorgedaan die van invloed zijn op de prioritering, planning en fasering van onderhoudswerkzaamheden. Door onderhoudsgegevens, inspectieresultaten en ontwikkelingen binnen de vastgoedportefeuille periodiek te beoordelen, blijft het MJOP een actueel en betrouwbaar instrument voor de sturing van het vastgoedonderhoud. Waar nodig worden werkzaamheden, planning en budgetten hierop aangepast. In 2027 worden de onderhoudswerkzaamheden uitgevoerd conform de geactualiseerde meerjarige planning. Hiermee blijft het gemeentelijk vastgoed veilig, functioneel en toekomstbestendig. Tevens wordt achterstallig onderhoud voorkomen en worden hogere herstel- en vervangingskosten op de langere termijn beperkt.

4.3.3.2 Financiële middelen Planmatig / groot onderhoud In 2027 worden uitgaven voor planmatig/groot onderhoud gedekt uit de voorzieningen groot onderhoud voor dit doel. De verwachte uitgaven en onttrekkingen voor deze voorzieningen zijn als volgt. Bedragen x € 1.000 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Stand 1 januari | 386 | 526 | 212 | 0 Dotatie | 2.650 | 2.282 | 2.282 | 1.910 Uitputting | 2.509 | 2.596 | 2.493 | 1.910 Stand 31 december | 526 | 212 | 0 | 0 64 | Programmabegroting 2027-2030 Dagelijks onderhoud Voor dagelijks onderhoud (contract- en klachtenonderhoud) zijn de volgende middelen beschikbaar in de exploitatie. Bedragen x € 1.000 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Dagelijks onderhoud gebouwen | 327 | 327 | 327 | 327 4.3.4 Openbare ruimte (wegen, kunstwerken, water en groen) 4.3.4.1 Beleid Voor het dagelijks beheer van de stad wordt gewerkt met de door de raad vastgestelde kwaliteitsniveaus gebaseerd op de landelijke beeldsystematiek van het CROW. Gouda stuurt zelf het dagelijks onderhoud van de openbare ruimte aan. Het onderhoud is aanbesteed en gegund aan een aantal marktpartijen. De gemeente controleert de kwaliteit van het uitgevoerde onderhoud door maandelijks op 100 willekeurige punten kwaliteitsmetingen uit te voeren en via dagelijks toezicht op de uitgevoerde werkzaamheden.

Groot onderhoud en vervanging worden uitgevoerd wanneer dit technisch noodzakelijk is op basis van door de raad vastgestelde normen. Er wordt daarbij ingezet op het kwaliteitsplan Openbare ruimte en de daarbij horende beheervisie. In het beheerplan voor de openbare ruimte is een lange termijn doorkijk gemaakt van de noodzakelijke onderhouds- en vervangingswerkzaamheden met een prognose van de benodigde financiële middelen. De nota Beheerplan Groot onderhoud en vervanging, waarin de staat van de openbare ruimte wordt beschreven met een meerjarige doorkijk, is geactualiseerd in september 2023. Dit proces volgt een tweejaarlijkse cyclus. Indien de financiële middelen op de middellange termijn niet toereikend zijn, worden keuzes voorgelegd aan de raad. 4.3.4.2 Financiële middelen Groot onderhoud en vervanging openbaar gebied De kosten van groot onderhoud komen ten laste van de voorziening Groot Onderhoud Openbare Ruimte. Vanuit de exploitatie vinden dotaties plaats aan deze voorziening. Naast onderhoud vinden investeringen plaats. Alle investeringen moeten geactiveerd worden (investeringsbudgetten in meerdere jaren afschrijven). Daartoe is er een reeks investeringsbudgetten opgenomen met, afhankelijk van de levensduur van de investering, verschillende afschrijvingstermijnen.

Voor de totaal beschikbare middelen voor Onderhoud en investeringen Openbare Ruimte (zowel de voorziening groot onderhoud als de investeringsbudgetten) geldt dat de beschikbare middelen zijn afgestemd op de onderhouds- en investeringsbehoefte. Vervangingsinvesteringen openbare ruimte worden op basis van het beheerplan openbare ruimte geprogrammeerd en komen ten laste van de investeringsbudgetten Vervangingsinvesteringen Openbare Ruimte. In de begroting wordt rekening gehouden met het volgende verloop van deze voorziening groot onderhoud (zie onderstaande tabel). Daarnaast is een reeks investeringsbudgetten Vervangingsinvesteringen Openbare Ruimte opgenomen zoals verwerkt in de paragraaf investeringen. Bedragen x € 1.000 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Stand 1 januari | 4.735 | 1.739 | 200 | 2.301 Dotatie | 4.291 | 4.291 | 4.291 | 4.291 Uitputting | 7.287 | 5.830 | 2.190 | 3.564 Stand 31 december | 1.739 | 200 | 2.301 | 3.028 Civieltechnische kunstwerken (bruggen, kademuren, sluizen, tunnels en viaducten) Naast de investeringsprojecten in het beheerplan openbare ruimte zijn er ook verbeterprojecten voor de openbare ruimte opgenomen in het Concern Investeringsplan (CIP). Dit zijn projecten die afwijken van de criteria van het beheerplan openbare ruimte.

Bijvoorbeeld: projecten op basis van het mobiliteitsplan, nieuwe aanleg van ondergrondse afvalcontainers of (her)inrichting van de openbare ruimte naar aanleiding van wijkontwikkelingsprojecten. Ook deze (vervangings)investeringen worden, conform de regeling Besluit begroting en verantwoording, geactiveerd. De benodigde investeringsbudgetten worden opgenomen in het CIP en de meerjaren kapitaallasten worden in de begroting verwerkt. Herstel zakkende bodem Door de bodemgesteldheid (veenbodem) behoort de zakkende bodem nog steeds tot de grootste aandachtspunten en kapitaalintensieve beheeronderdelen van Gouda. Bodemdaling zorgt ook dat woningen, bedrijven en instellingen steeds lastiger toegankelijk worden. In gebieden waar geen grootschalig onderhoud staat gepland zorgt dit voor uitdagingen bij het realiseren van de doelstelling om Gouda voor iedereen toegankelijk te houden. De ophoogprojecten worden ook vanuit de voorziening groot onderhoud openbare ruimte betaald. In de rioleringsprojecten worden ook meteen de noodzakelijke ophogingen meegenomen, zodat het gebied weer volledig is opgeknapt.

Programmabegroting 2027-2030 | 65 Dagelijks onderhoud Voor het uitvoeren van het dagelijks onderhoud zijn de volgende middelen beschikbaar in de exploitatie: Bedragen x € 1.000 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 2.1 Verkeer en vervoer | 11.221 | 10.552 | 10.589 | 10.589 2.4 Economische havens en waterwegen | 418 | 418 | 418 | 418 5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie | 6.420 | 6.435 | 6.467 | 6.467 Het dagelijks onderhoud wordt uitgevoerd door diverse gespecialiseerde marktpartijen waarbij de selectie van partijen via aanbestedingen plaatsvindt. 4.3.5 Watertaken 4.3.5.1 Beleid In maart 2024 is het Water- en Rioleringsprogramma Gouda 2024 t/m 2028 (WRP 2024-2028) door de gemeenteraad vastgesteld. In dit programma zijn de wettelijke watertaken voor afvalwater, regenwater en grondwater opgenomen. Binnen de WRP-projecten worden (in het projectgebied) ook de noodzakelijke ophogingen en de daarbij horende weginrichting meegenomen en gefinancierd vanuit het WRP. Dit geldt ook voor de watergerelateerde klimaatadaptatiemaatregelen om de stad weerbaarder te maken tegen de effecten van klimaatverandering. Daarnaast zijn de (gemeentelijke) maatregelen die nodig zijn voor de waterpeilverlaging in de binnenstad (Kaderplan Bodemdaling Binnenstad) opgenomen in het WRP.

In 2028 zal het WRP worden geactualiseerd op basis van de meest recente inzichten met betrekking tot de (meerjarige-)uitvoeringsplaning van het beheer en onderhoud (inclusief de financiele doorrekening) en actuele regelgeving (wet, jurisprudentie, beleid e.d.). 4.3.5.2 Financiële middelen Gebaseerd op het WRP 2024-2028 is de planning voor de jaaruitgaven en de inkomsten voor de komende jaren als volgt: Riolering - totaal voorzieningen | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Bedragen x € 1.000 Stand 1 januari | 15.233 | 6.445 | 2.950 | 4.313 Dotatie | 9.000 | 10.760 | 11.309 | 11.805 Uitputting | 17.788 | 14.256 | 9.946 | 8.728 Stand 31 december | 6.445 | 2.950 | 4.313 | 7.390 4.3.6 Sportgebouwen 4.3.6.1 Beleid De gemeente is verantwoordelijk voor het onderhoud van de sporthallen, gymnastieklokalen, het Groenhovenbad en de velden op een aantal sportparken in Gouda. De onderhoudsniveaus zijn vastgelegd in de dienstverleningsovereenkomst tussen gemeente en SPORT●GOUDA. SPORT●GOUDA verzorgt voor de gemeente de uitvoering van het groot en dagelijks onderhoud. Dit gebeurt in nauwe samenspraak met de sportclubs. De sportclubs onderhouden zelf hun eigen accommodaties zoals kleedkamers en kantines. De dienstverleningsovereenkomst met SPORT●GOUDA is in 2022 met een periode van vijf jaar verlengd. Na deze periode kan, op basis van de evaluatie, besloten worden om nogmaals met vijf jaar te verlengen.

4.3.6.2 Financiële middelen De kosten voor het onderhoud van de binnensportaccommodaties moet SPORT●GOUDA vinden in het lumpsumbedrag dat zij jaarlijks van de gemeente ontvangt voor uitvoering van de dienstverleningsovereenkomst. Investeringen in sportvelden staan op de gemeentelijke begroting. Groot onderhoud De meerjarenonderhoudsplanningen voor zowel de binnensport als de buitensport worden jaarlijks door SPORT●GOUDA bijgesteld. Voor 2027 zijn geen erg grote renovaties voorzien, behalve groot onderhoud aan een aantal natuurgrasvelden in het Groenhovenpark. Dagelijks onderhoud Het contractonderhoud (jaarlijkse onderhoudsbeurten van installaties, schilderwerk, servicecontracten) en het klachtenonderhoud maakt deel uit van de meerjarenonderhoudsplannen. 66 | Programmabegroting 2027-2030 4.4 Financiering 4.4.1 Waarin geeft de paragraaf financiering inzicht? De paragraaf geeft inzicht in de verwachte ontwikkeling van de financiering op korte, middellange en langere termijn. Deze verwachte ontwikkeling vindt haar grondslag in de volgende gegevens, verwachtingen, het treasurystatuut en (wettelijke) kaders: • De omvang van de verwachte meerjarige financieringsbehoefte • De renteverwachting • Gedeeltelijk afdekken van toekomstig renterisico • Kasgeldlimiet en renterisiconorm Onder 4.4.2 worden de belangrijkste conclusies uit deze paragraaf financiering samengevat.

De gevolgen voor de operationele financiering zijn hieronder in 4.4.3 uitgewerkt in beleidsvoornemens voor de korte termijn (2027), de middellange termijn (2028-2029) en lange termijn (2030 en verdere jaren). Tevens wordt inzichtelijk gemaakt op welke wijze de bancaire schuld zich naar verwachting meerjarig gaat ontwikkelen en inzicht gegeven in de verwachte ontwikkeling van de schuldquote. Het investeringsprogramma leidt er toe dat de komende jaren nieuwe financieringsmiddelen moeten worden aangetrokken. Daarover moet rente worden betaald. Hoe de gemeente beleidsmatig op deze rente heeft geanticipeerd en in de nabije toekomst mee om wil gaan is in deze paragraaf onder 4.4.3 uitgewerkt. Daarnaast dient in de paragraaf financiering een aantal door het BBV voorgeschreven rapportages te worden opgenomen. Deze zijn onder 4.4.5 opgenomen.

4.4.2 Belangrijkste conclusies uit de paragraaf financiering De belangrijkste conclusies zijn: • De verwachting is dat de renteniveaus voor langlopende financiering in 2027 rond 4% zullen liggen, wat een redelijke schatting is gezien de huidige economische vooruitzichten; • het verwacht renteresultaat over 2027 is € 2 miljoen positief; • meerjarige financiering vindt plaats binnen de wettelijke kaders; • de netto schuldquote stijgt in 2030 naar 102% en blijft ruim onder de acceptabele grens van 110%; • de investeringsquote laat duidelijk de inhaalslag zien; • uit hoofde van risicobeheersing worden maatregelen genomen ter beheersing van het renterisico op toekomstig aan te trekken financieringsmiddelen. 4.4.3 Beleidsvoornemens 4.4.3.1 Beleidsvoornemens operationele financiering op korte termijn (tot en met 2027) De benodigde omvang van de bancaire financiering hangt onder andere samen met de verwachte ontwikkeling van het investeringsprogramma en de grondexploitaties. Daarnaast spelen de exploitatieresultaten en mutaties in schulden en vorderingen op de balans een belangrijke rol bij het bepalen van de financieringsbehoefte. Door deze ontwikkelingen beter inzichtelijk te hebben, kan de toekomstige financieringsbehoefte nauwkeuriger worden ingeschat.

Op basis van de huidige trends wordt verwacht dat in de resterende maanden van 2026 en in 2027 circa € 67 miljoen aan langlopende financiering nodig zal zijn. Het renterisico op deze nog af te sluiten leningen wordt voor een groot deel reeds in 2026 afgedekt. Hierdoor wordt meer zekerheid verkregen over de toekomstige rentelasten en worden de financiële risico's als gevolg van renteontwikkelingen beperkt. Programmabegroting 2027-2030 67 Hieronder het verloop van de bancaire financiering: Omschrijving (bedragen x 1 miljoen €) | Bedrag Langlopende financiering | 353 Kortlopende financiering | 38 Totaal | 391 Omschrijving (bedragen x 1 miljoen €) | Bedrag Langlopende financiering Omvang op 1 januari 2027 | 335 Aflossingen 2027 | -22 In 2027 aan te trekken langlopende financiering | 40 Totaal op 31 december 2027 | 353 Kortlopende financiering Omvang op 1 januari 2027 | 35 In 2027 aan te trekken kortlopende financiering | 3 Totaal op 31 december 2027 | 38 4.4.3.2 Beleidsvoornemens op middellange termijn (2028-2029) De benodigde omvang van de bancaire financiering wordt steeds lastiger betrouwbaar in te schatten naarmate verder in de toekomst wordt gekeken. Verwachte ontwikkelingen binnen het investeringsprogramma worden continu bijgesteld en steeds beter gefaseerd, waardoor een realistischer beeld ontstaat.

Op basis van de trends in investeringsuitgaven in 2024, 2025 en 2026 en het investeringsvolume in de begroting, is de verwachting dat er op de middellange termijn (in 2028 - 2029) circa € 75 miljoen aan langlopende financiering nodig zal zijn. Eventueel extra benodigde financiering zal worden voorzien met behulp van kortlopende leningen. Het renterisico voor de nog af te sluiten leningen in 2028-2029 zijn niet afgedekt. De beheersing van het renterisico op het financieringsvolume in 2027 wordt in de loop van 2027 nader overwogen. 4.4.3.3 Beleidsvoornemens op langere termijn (≥ 2030) Gegeven het investeringsprogramma zullen vanaf 2030 structureel langlopende financieringsmiddelen moeten worden aangetrokken. De omvang van de benodigde nieuwe langlopende financiering na dat moment is echter slechts in beperkte mate met zekerheid te bepalen. Om die reden wordt het op dit moment niet zinvol geacht om actief beleid te voeren gericht op de beheersing van het renterisico voor de financieringsmiddelen die vanaf 2030 nodig zijn. 68 | Programmabegroting 2027-2030 4.4.3.4 Meerjarige ontwikkeling schuldquote De netto schuldquote geeft inzicht in het niveau van de gemeentelijke schuldenlast ten opzichte van de eigen middelen. De VNG adviseert om een norm van maximaal 130% te hanteren. In het samenlevingsakkoord is de schuldquote gemaximeerd op een bovengrens van 110%.

In onderstaande grafiek wordt inzicht gegeven in de verwachte ontwikkeling van de schuldquote. Vanwege de oplopende investeringsuitgaven in 2024, 2025 en 2026 en de investeringsvolumes uit de begroting 2027-2030 zien we in die jaren een stijgende trend in de schuldquote. In 2030 wordt naar verwachting het hoogste punt van circa 102% bereikt. Door investeringen te faseren en de investeringsvolumes binnen acceptabele grenzen te houden, verwachten we dat de schuldquote zich binnen de vastgestelde bandbreedte zal ontwikkelen. 4.4.3.5 Meerjarige ontwikkeling investeringsquote De netto investeringsquote is een maatstaf die de ontwikkeling van de jaarlijkse investeringen weergeeft. Door deze indicator te gebruiken, kan beter worden gemonitord of de gemeente voldoende investeert in belangrijke projecten en voorzieningen. Hiermee wordt beoogd de transparantie en verantwoording te verbeteren. De VNG hanteert geen specifieke norm voor de investeringsquote van gemeenten. Wel zijn er signaalwaarden vastgesteld voor zowel te lage als te hoge investeringen. Bij een netto investeringsquote van minder dan 1% is sprake van een lage investeringsquote; bij een negatieve waarde (< 0%) wordt dit als zeer laag beschouwd. Aan de andere kant geldt dat bij een netto investeringsquote van meer dan 5% sprake is van een hoog investeringsniveau.

Te lage investeringen kunnen een signaal zijn dat een gemeente moeite heeft met het beheersen van de lopende consumptieve uitgaven. Op termijn kunnen hierdoor inhaalinvesteringen nodig zijn. Te hoge investeringen zorgen daarentegen voor een stijging van de netto schuldquote en dus ook van de schuldverplichtingen. Daarnaast leggen hogere afschrijvingslasten een groter beslag op de exploitatierekening, waardoor de ruimte voor ombuigingen op de lopende uitgaven kleiner wordt. In 2024 heeft de raad besloten om de investeringsquote als instrument op te nemen, zodat gevolgd kan worden of er voldoende wordt geïnvesteerd. In het financieel kader van het samenlevingsakkoord (2026) is opgenomen dat de investeringsquote verder wordt gemonitord. De concrete onder- en bovengrens waarbinnen we langjarig investeren in de stad zal in samenhang met de uitvoeringsagenda bij het samenlevingsakkoord worden vastgesteld. Programmabegroting 2027-2030 69 In onderstaande grafiek wordt inzicht gegeven in de verwachte ontwikkeling van de investeringsquote, gebaseerd op de gerealiseerde investeringsuitgaven in 2024, 2025 en 2026 en de investeringsvolumes uit de begroting 2027-2030. De investeringsuitgaven in 2024 en 2025 zijn ruim verdubbeld ten opzichte van 2023 en blijven ook in 2026 op een hoog niveau. Dit resulteert in een relatief hoge investeringsquote, waarin de ingezette inhaalslag duidelijk zichtbaar is.

Vanaf 2027 neemt de investeringsquote geleidelijk af tot 4%. In de jaren daarna zet deze dalende trend zich voort. Bij een structureel investeringsniveau van circa € 40 miljoen per jaar daalt de investeringsquote in de jaren na 2031 onder de 3%. Daarmee beweegt de investeringsquote zich weer richting een niveau dat beter aansluit bij een regulier investeringspatroon. 4.4.4 Beheersing renterisico Omdat de gemeente Gouda meer investeert dan voorheen, zullen er meer nieuwe financieringsmiddelen moeten worden aangetrokken. Hierdoor neemt het risico toe dat een stijgende rente zal leiden tot hogere exploitatielasten, wat een negatieve invloed heeft op het financieel perspectief. Daalt de rente, dan heeft dat juist een gunstig effect op de lasten en daarmee op het perspectief. (bedragen x € 1 miljoen) | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Langlopend Stand per 1 januari | 335 | 353 | 364 | 383 Aflossingen | -22 | -23 | -23 | -24 Nieuwe lening, % nog niet bekend > wel renterisico | 40 | 34 | 41 | 31 Stand per 31 december | 353 | 364 | 383 | 389 Bij de beleidsvoornemens is uiteengezet op welke wijze invulling wordt gegeven aan het beheersen van het renterisico. De verwachting is dat de rentepercentages voor langlopende financiering binnen de gehanteerde bandbreedte blijven.

Aangezien de rente beïnvloed wordt door macro-economische ontwikkelingen, wordt speculeren op renteontwikkelingen op dit moment niet zinvol geacht. Om die reden is er ten aanzien van het te beheersen renterisico geen actie ondernomen 70 | Programmabegroting 2027-2030 4.4.5 Voorgeschreven rapportages 4.4.5.1 Rente en renteverdeling Voor de begroting 2027 wordt rekening gehouden met € 10 miljoen aan te betalen rentekosten (voor 2026: € 8.5 miljoen). Via de methodiek van de renteomslag wordt totaal € 10 miljoen aan rentelasten omgeslagen over de activa (programma’s en voorzieningen) en daarmee doorbelast aan de taakvelden. Aan de grondexploitaties wordt € 0,7 miljoen vergoed.

Schema rentetoerekening 2027 (bedragen x € 1.000) | 2027 De externe rentelasten voor de korte en lange financiering | 10.215 De externe rentebaten | -125 Totaal door te berekenen externe rente | 10.090 De rente die aan de grondexploitaties wordt worden doorberekend | -732 De rente van projectfinanciering die aan het betreffende taakveld moet worden toegerekend | 0 Totaal rente grondexploitaties en projectfinanciering | -732 Saldo door te berekenen externe rente | 9.358 Rente over eigen vermogen | 0 Rente over voorzieningen die gewaardeerd zijn op contante waarde | 0 Totaal rente over eigen vermogen en voorzieningen | 0 De geraamde aan taakvelden toe te rekenen rente | 9.358 De werkelijk aan taakvelden (programma's inclusief overhead) toegerekende rente (renteomslag) | 11.436 Renteresultaat op het taakveld treasury (- betekent voordelig) | -2.078 Doordat er een verschil is tussen het gehanteerde omslagpercentage en het werkelijke rentepercentage (toegestaan binnen een bandbreedte van -0,5% tot +0,5%), ontstaat een renteresultaat. Het verwachte renteresultaat voor 2027 bedraagt € 2 miljoen (ter vergelijking: 2026 € 1,2 miljoen). Dit renteresultaat maakt onderdeel uit van het resultaat van het taakveld Treasury. De toename van het renteresultaat ten opzichte van 2026 wordt met name veroorzaakt door hogere toegerekende rente aan taakvelden.

Het gepresenteerde positieve renteresultaat betekent dat de gehanteerde omslagrente hoger is dan de werkelijke rente. Er wordt dus meer rente doorberekend dan dat er daadwerkelijk aan rente wordt betaald aan de geldverstrekkers. Het verschil bevindt zich binnen de gestelde bandbreedte. In de programmabegroting 2027-2030 zijn voor de verschillende rentes de volgende uitgangspunten gehanteerd: Omschrijving | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Omslagrente | 2,20% | 2,20% | 2,20% | 2,20% Rente over boekwaarden grondexploitaties | 2,20% | 2,20% | 2,20% | 2,20% Rekenrente in de grondexploitaties | 2,20% | 2,20% | 2,20% | 2,20% Rekenrente aan te trekken kort geld | 3,00% | 3,00% | 3,00% | 3,00% Rekenrente aan te trekken lang geld | 4,00% | 4,00% | 4,00% | 4,00% De hoogte van de omslagrente is vastgesteld op basis van de voorschriften die het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) hiervoor stelt. Als gevolg van de ontwikkeling van de renteniveaus waartegen de gemeente kan lenen, is de omslagrente voor het begrotingsjaar 2027 naar boven bijgesteld naar 2,2%. De verwachting is dat de omslagrente in de komende jaren verder naar boven zal worden bijgesteld. De rekenrentes voor aan te trekken kort en lang geld zijn afgeleid van de marktverwachtingen in het derde kwartaal van 2026.

De verwachting is dat zowel de korte als de lange rente in 2027, maar ook voor de wat langere termijn, op de huidige niveaus blijven en wellicht iets stijgen. Programmabegroting 2027-2030 | 71 4.4.5.2 Kasgeldlimiet Om grote fluctuaties in de rentelasten van de gemeente te vermijden is de omvang van de korte financiering door de wet Fido begrensd op maximaal 8,5% van het begrotingstotaal bij aanvang van het jaar, met een minimum van € 0,3 miljoen. Het is hierbij niet toegestaan meer dan twee kwartalen achtereen de kasgeldlimiet te overschrijden. Kasgeldlimiet Omschrijving (bedragen * € 1 miljoen) | Rekening | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting 2025 ultimo | 2026 | 2027 1e | 2027 2e | 2027 3e | 2027 4e gemiddeld | kwartaal | kwartaal | kwartaal | kwartaal Begrotingstotaal (primitief) | 390 | 380 | 445 | 445 | 445 | 445 In procenten van de grondslag | 8,5% | 8,5% | 8,5% | 8,5% | 8,5% | 8,5% Kasgeldlimiet | 33 | 32 | 38 | 38 | 38 | 38 Gemiddelde kortlopende schuld (-/- = schuld, + | -24 | -19 | -38 | -30 | -10 | -20 = tegoed) Vrije ruimte | 9 | 13 | 0 | 8 | 28 | 18 Bovenstaande tabel toont aan dat de gemeente Gouda de renterisico's op korte schuld beheerst binnen de daarvoor gestelde wettelijke kaders. Bij een eventuele transactie waarbij korte schuld wordt omgezet in lange schuld, beïnvloedt dit de ruimte onder de limiet positief.

4.4.5.3 Renterisiconorm Om grote fluctuaties in de rentelasten bij lange financiering te vermijden is door de wet FIDO bepaald dat een gemeente elk jaar maximaal 20% van het begrotingstotaal mag aflossen. Doel van de norm is dat gemeenten de renterisico’s over de jaren spreiden. Onderstaand de renterisico’s met betrekking tot de vaste schuld. Omschrijving (bedragen * € 1 miljoen) | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Grondslag: omvang begroting per 1 januari Begrotingstotaal | 445 | 421 | 420 | 423 Norm (%) | 20% | 20% | 20% | 20% Renterisiconorm | 89 | 84 | 84 | 85 Aflossingsverplichtingen op vaste schuld | -22 | -23 | -23 | -24 Ruimte (+) / Overschrijding (-) | 67 | 61 | 61 | 60 Bovenstaande tabel geeft aan dat het renterisico op de vaste schuld van de gemeente Gouda in de periode 2027 tot en met 2030 ruim binnen de wettelijk gestelde normen blijft. 4.4.5.4 Kredietrisico op verstrekte gelden en borgstellingen De gemeenteraad heeft als algemeen uitgangspunt vastgesteld dat alleen leningen of garanties uit hoofde van de publieke taak worden verstrekt. Andere uitzettingen zijn op grond van de Wet Fido niet toegestaan. Eventuele overtollige financiering mag uitsluitend nog worden belegd bij banken die voldoen aan de juiste kredietwaardigheid, de rijksoverheid of medeoverheden.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://gouda.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/273556e0-3e72-445e-b27a-435c21f7ea29?agendaItemId=750434b3-26c5-444c-a8dc-dc9e294ad954