CConstaterende datGouda
Koppel je AI →
Document · PDF

Programmabegroting 2027-2030

Raadsvergadering 11 november 2026, gemeente GoudaBij agendapunt: Besluit Programmabegroting 2027 - 203054.945 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 7

Programmabegroting 2027-2030

Inhoudsopgave 1 Introductie | 5 1.1 Inleiding | 5 1.2 Leeswijzer | 5 2 Aanbiedingsnota | 6 2.1 Begroting in beeld | 6 2.2 Bestuurlijke samenvatting | 8 2.3 Financiële samenvatting | 10 3 Beleidsbegroting: programma's | 14 3.1 Economie, werk en onderwijs | 15 3.2 Energie en klimaat | 18 3.3 Wonen en leefomgeving | 21 3.4 Sociaal domein | 25 3.5 Cultuur, sport en recreatie | 29 3.6 Leefbaarheid en veiligheid | 32 3.7 Bestuur en organisatie | 35 3.8 Financiering en algemene dekkingsmiddelen | 41 4 Beleidsbegroting: paragrafen | 46 4.1 Lokale heffingen | 47 4.2 Weerstandsvermogen en risicobeheersing | 56 4.3 Onderhoud kapitaalgoederen | 63 4.4 Financiering | 67 4.5 Investeringen | 74 4.6 Bedrijfsvoering | 75 4.7 Verbonden partijen | 78 4.8 Grondbeleid | 89 4.9 Openbaarheid | 91 5 Financiële begroting 2027 - 2030 | 92 5.1 Inleiding | 92 5.2 Financieel beleid en indicatoren | 92 5.3 Toelichting ontwikkeling meerjarenperspectief 2027 - 2030 | 92 5.4 Grondslagen | 97 5.5 Overzicht van baten en lasten | 98 5.6 Incidentele & structurele baten en lasten 2027 - 2030 | 99 5.7 Financiering | 100 5.8 Overzicht inzet reserves 2027 - 2030 | 101 5.9 Ontwikkeling en toelichting reserves 2027 - 2030 | 103 5.10 Ontwikkeling en toelichting voorzieningen 2027 - 2030 | 112 5.11 Arbeidskosten gerelateerde verplichtingen | 117 6 Bijlagen | 118 6.1 Overzicht taakvelden | 119 6.2 Wettelijk voorgeschreven

indicatoren | 123 6.3 Afkortingen | 127 6.4 Bijlage risico's | 129 Programmabegroting 2027-2030 | 3 4 Programmabegroting 2027-2030 1 Introductie 1.1 Inleiding Hierbij presenteert het college de begroting 2027 en de meerjarenraming 2028-2030 (hierna: programmabegroting) van de gemeente Gouda. De programmabegroting maakt deel uit van de Planning & Controlcyclus. Gemeenten zijn volgens de Gemeentewet verplicht om ieder jaar een begroting, meerjarenraming, jaarverslag en jaarrekening binnen deze Planning & Controlcyclus vast te stellen. In de begroting wordt het gemeentelijk beleid op hoofdlijnen toegelicht. Met deze begroting legt het college van burgemeester en wethouders de voor 2027 geplande lasten en baten ter vaststelling aan de gemeenteraad voor. De begroting dient ter ondersteuning van de rol van de raad. In deze rol ligt de nadruk op kaderstelling, controle, sturing op hoofdlijnen, autorisatie en allocatie van middelen. De budgetten voor 2027 worden door het vaststellen van deze begroting door de raad op programmaniveau geautoriseerd. Daarnaast geeft de meerjarenraming de raad een beeld van de verwachtingen ten aanzien van de financiële ontwikkelingen in de drie daaropvolgende jaren. 1.2 Leeswijzer De brede samenstelling van het gemeentelijk takenpakket maakt het lezen van een gemeentebegroting niet eenvoudig. Deze leeswijzer is bedoeld om de raad daarbij op weg te helpen.

De programmabegroting is opgebouwd uit de volgende onderdelen: Aanbiedingsnota Dit onderdeel bevat een samenvatting van de belangrijkste aspecten uit de begroting en de financiële positie. Programma's Een (beleids-)programma richt zich op het bereiken van vooraf bepaalde maatschappelijke effecten. In de verschillende programma's ligt de nadruk op de koers en de opgaven zoals die in het Samenlevingsakkoord zijn vastgelegd. Nieuw in deze begroting is het overzicht per programma van de relevante, door de raad vastgestelde beleidsdocumenten waarop het beleid van het betreffende programma is gebaseerd. Verplichte overzichten De overzichten overhead, algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien zijn verplichte onderdelen van de programmabegroting. Het overzicht overhead is verwerkt in programma 7 Bestuur en organisatie. Op algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien wordt ingegaan in hoofdstuk 3.8 Financiering en algemene dekkingsmiddelen. Paragrafen In de paragrafen worden financiële en bedrijfsmatige onderwerpen (van belang voor het inzicht in de financiële positie) gebundeld en per thema gepresenteerd. De volgende paragrafen maken onderdeel uit van de begroting: Lokale heffingen, Risicobeheersing en Weerstandsvermogen, Onderhoud kapitaalgoederen, Financiering, Bedrijfsvoering, Investeringen, Verbonden partijen, Grondbeleid en Openbaarheidsparagraaf Wet open overheid.

Het onderwerp Investeringen is toegevoegd om extra inzicht in de verwachte uitgaande geldstroom te creëren; de andere onderwerpen zijn wettelijk verplicht. Financiële begroting Dit onderdeel bevat een uiteenzetting van de financiële positie van de gemeente Gouda. Met onder andere de geprognosticeerde balans in meerjarenperspectief, de meerjarige ontwikkeling van het saldo Economische Monetaire Unie (EMU-saldo) en een meerjarig overzicht van baten en lasten. Ook een overzicht van de reserves en voorzieningen en de grondslagen waarop de ramingen zijn gebaseerd, wordt gepresenteerd. De meeste overzichten in dit onderdeel zijn wettelijk voorgeschreven. In de begroting zijn veel optellingen opgenomen. Voor deze tabellen geldt dat als gevolg van afronding de som der delen kan afwijken van het totaal. Besluit en bijlagen De begroting wordt gecompleteerd met enkele bijlagen, waaronder een vertaaltabel met baten en lasten per programma / taakveld en een afkortingenlijst. Programmabegroting 2027-2030 5 2 Aanbiedingsnota 2.1 Begroting in beeld 6 Programmabegroting 2027-2030 Programmabegroting 2027-2030 7 2.2 Bestuurlijke samenvatting Gouda is al ruim 750 jaar een prachtige stad met een rijke historie. Gouda groeit, verandert en staat voor grote opgaven. Op 18 maart 2026 heeft de Goudse kiezer een nieuwe gemeenteraad gekozen, bestaande uit 13 partijen, waarvan geen enkele een meerderheid heeft.

De opkomst was hoger dan bij de vorige gemeenteraadsverkiezingen. Tegelijk blijft het vertrouwen van inwoners in de politiek een belangrijk aandachtspunt. Daarom was de uitslag ook een politieke uitnodiging om de politiek opener en minder dichtgetimmerd te organiseren, en dichter bij de stad te staan. Dat heeft geleid tot een nieuwe manier van samenwerken: een gedragen Samenlevingsakkoord, waarin een brede meerderheid van de gemeenteraad samenwerkt op basis van gedeelde richting in plaats van een dichtgetimmerd coalitieprogramma. Meerderheden kunnen per onderwerp wisselen. De stad staat voorop. Deze begroting 2027-2030 is de eerste begroting van deze nieuwe raadsperiode en verschijnt op een moment dat het Samenlevingsakkoord de richting van deze raadsperiode op hoofdlijnen vastlegt: waar de stad naartoe wil, welke opgaven prioriteit vragen en welke waarden en spelregels gelden voor de samenwerking. Deze begroting geeft daarom vooral duiding aan die ambities op hoofdlijnen. De concrete uitwerking van beleid moet nog grotendeels plaatsvinden. In deze begroting zijn met name de financieel noodzakelijke ontwikkelingen verwerkt, evenals de financiële afspraken uit de samenwerkingsafspraken. De ambities uit het Samenlevingsakkoord vragen eerst om uitwerking en prioritering, waarbij ook wordt beschreven hoe de raad en de stad worden betrokken.

Het college werkt deze ambities uit in een uitvoeringsagenda, waarin wordt vastgelegd wat wanneer wordt opgepakt, in welke volgorde en met welke inzet. Deze programmabegroting is daarom dit jaar op onderdelen minder specifiek dan gebruikelijk. Waar in andere jaren al concrete maatregelen en uitvoeringskeuzes zijn uitgewerkt, ligt de nadruk nu op de koers en de opgaven zoals die in het Samenlevingsakkoord zijn vastgelegd. Naarmate de uitvoeringsagenda vordert, zal deze koers verder worden uitgewerkt in concrete doelen en besparingen. Hierbij is het uitgangspunt om nu financiële ruimte te maken, zodat we ook de komende jaren kunnen blijven investeren in de stad. Dat is geen overbodige luxe, maar noodzakelijk om Gouda een goed onderhouden, prettige en toekomstgerichte stad te laten blijven. Economie, werk en onderwijs De gemeente Gouda wil een sterke lokale economie en een bereikbare gemeente die werkt vanuit 'ja, mits', met één herkenbaar loket met duidelijke regels en procedures voor ondernemers. Ook wil de gemeente werken aan een toekomstbestendige binnenstad en toerisme van kwaliteit, gastvrij voor bezoekers maar altijd in balans met de leefbaarheid van de stad, gericht op bezoekers die langer blijven en bijdragen aan de stad. De Economische Agenda tot 2030 blijft het vertrekpunt voor het economisch beleid.

Daarnaast wil de gemeente investeren in goede, toekomstbestendige schoolgebouwen via het Integraal Huisvestingsplan, en in kansengelijkheid door vroegschoolse educatie, het terugdringen van laaggeletterdheid en samenwerking tussen scholen en bedrijfsleven. Energie en klimaat De gemeente Gouda wil dat Gouda minder uitstoot en grondstoffen opnieuw gebruikt, op een manier die haalbaar, betaalbaar en eerlijk is. Met een realistische route naar klimaatneutraliteit, met de landelijke doelstellingen en het tijdpad richting 2050 als uitgangspunt, wil de gemeente inzetten op energiebesparing en isolatie. De meest duurzame energie is immers de energie die niet nodig is. De energietransitie wil de gemeente wijkgerichte aanpaken, in samenwerking met inwoners en ondernemers. Ook wil de gemeente dat de stad toegankelijk blijft door onderhoud aan bodemdaling, funderingen en riolering te koppelen aan kansen voor meer groen en wateropvang, en aan afvalbeleid dat werkt voor inwoners. Wonen en leefomgeving Gouda groeit mogelijk richting 88.000 inwoners in 2040. De gemeente wil inzetten op woningbouw, met een streven naar 500 woningen per jaar. Naast sociale huur wordt vooral ingezet op betaalbare koopwoningen, en op meer woningen voor senioren om doorstroming te stimuleren.

De gemeente wil de stad bereikbaar houden, met aandacht voor ontsluitingen, verkeersveiligheid en andere vervoerswijzen zoals deelauto's, fietspaden en openbaar vervoer. Parkeerbeleid wordt bekeken in samenhang met woningbouw, groen, bereikbaarheid en leefbaarheid, en de gemeente wil groen, bomen en biodiversiteit versterken via een Groenfonds. Vanuit een integrale visie wil de gemeente richting geven aan bodemdaling, funderingen en behoud van erfgoed. Sociaal domein De gemeente Gouda staat voor een stad waarin mensen naar vermogen meedoen en bijdragen, met een stevige sociale basis vanuit sterke buurten, betrokken vrijwilligers, verenigingen, maatschappelijke organisaties en ontmoetingsplekken. De gemeente kiest voor normalisatie, preventie en vroegsignalering, stimuleert de samenwerking tussen onderwijs en jeugdzorg, en ondersteunt mensen die langer thuis wonen en hun mantelzorgers, waarbij samen met de stad wordt gewerkt aan een bestuurbaar en toekomstbestendig zorglandschap. Armoede, schulden en bestaansonzekerheid wil de gemeente aanpakken, voortbouwend op 'De cirkel doorbreken', met meer maatwerk voor wie dat het meest nodig heeft en besparen waar dat mogelijk is. Daarbij is er bijzondere aandacht voor kinderen die opgroeien in armoede, werkende armen, alleenstaanden en inwoners die door schaamte of ingewikkelde regels geen hulp vragen.

Nieuwkomers moeten vanaf dag één kunnen meedoen via taal, werk, onderwijs, vrijwilligerswerk en sport. 8 Programmabegroting 2027-2030 Cultuur, sport en recreatie De gemeente Gouda wil dat de stad levendig en aantrekkelijk blijft, met evenementen die bijdragen aan ontmoeting en levendigheid, in balans met rust, veiligheid en bereikbaarheid. Gouda investeert in haar erfgoed en werkt samen met de grote culturele instellingen aan een meerjarig perspectief. Maar cultuur en ontmoeting moeten ook dichtbij zijn: in buurten, scholen, verenigingen bibliotheken en ateliers. Daarom geeft Gouda ruimte aan kleinere culturele initiatieven in samenwerking met jongeren en lokale makers. Sportaccommodaties moeten kwalitatief goed, veilig en toegankelijk blijven; de gemeente investeert in toekomstbestendige sportaccommodaties voor onderwijs en verenigingen en werkt aan een eerlijk speelveld voor verenigingen. Ten slotte is de ambitie dat elk kind dat de basisschool verlaat een zwemdiploma heeft. Leefbaarheid en veiligheid De gemeente wil veiligheid en leefbaarheid in samenhang versterken: overlast door zwerfafval, bijplaatsingen, dumpingen en verwaarloosde plekken heeft daarbij aandacht, evenals straatintimidatie, bedreiging, geweld en discriminatie, die niet worden geaccepteerd. Toezicht en cameratoezicht wil de gemeente zorgvuldig, evenwichtig en met respect voor privacy inzetten.

Tegen ondermijning, drugscriminaliteit en mensenhandel wil de gemeente stevig optreden, onder meer via Bibob- toetsing en integrale controles. Ook wil de gemeente werken aan weerbaarheid tegen digitale dreigingen en zorg en veiligheid dichter bij elkaar brengen, zodat problemen zoals jeugdoverlast eerder worden gezien en jongeren perspectief én grenzen krijgen. Bestuur en organisatie De gemeente kiest voor een nieuwe bestuursstijl: nabij, dienstbaar en samenwerkend, waarin beleid mét de stad wordt gemaakt. Ook wil de gemeente zich toegankelijker en begrijpelijker maken, met heldere communicatie en een duidelijk aanspreekpunt, en digitale systemen en persoonsgegevens zorgvuldig beschermen. Als centrumgemeente wil Gouda een proactieve rol pakken in de regio, met scherpe lobbydoelen zoals de ontsluiting van Westergouwe en station Westergouwe. Binnen gemeenschappelijke regelingen wil de gemeente de samenwerking actief opzoeken, met oog voor de Goudse belangen. Tot slot wil de gemeente starten met het ontwikkelen van een langetermijnvisie voor Gouda tot 2050, in samenwerking met de stad. Programmabegroting 2027-2030 9 2.3 Financiële samenvatting Conclusie van de financiële positie • Het college levert een begroting 2027 met een sluitend meerjarenperspectief op. • In de voorliggende begroting zijn de mutaties zoals overeengekomen in het samenlevingsakkoord verwerkt.

• De geactualiseerde verhouding tussen risico's en de mogelijkheid om deze te kunnen opvangen vanuit het weerstandsvermogen is "uitstekend" voor 2027 - 2030. • De omvang van het weerstandsvermogen neemt toe van € 68 miljoen in 2027 naar € 73 miljoen in 2030. • De solvabiliteit biedt binnen de huidige kaders - door het inzetten van de spaaroptie t.b.v. de algemene reserve - beperkt ruimte voor nieuwe investeringen en/of reserve-onttrekkingen. Financiële resultaten 2027 -2030 In onderstaande tabel zijn de financiële resultaten opgenomen voor de jaren 2027 tot en met 2030. (bedragen x € 1.000) | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Totaal lasten | 444.584 | 420.757 | 419.942 | 422.858 Totaal baten | -447.587 | -423.436 | -420.211 | -424.548 Saldo excl. reserves | -3.003 | -2.679 | -269 | -1.690 Toevoegingen | 29.452 | 5.712 | 3.045 | 1.545 Onttrekkingen | -27.922 | -3.871 | -2.781 | -1.840 Saldo inzet reserves | 1.530 | 1.842 | 265 | -294 Gerealiseerd resultaat | -1.473 | -837 | -4 | -1.984 (+ = nadeel/ last | - = voordeel / baat) Ontwikkelingen begroting 2027 - 2030 In de onderstaande tabel zijn de ontwikkelingen opgenomen vanaf de meest actuele uitgangspositie van het begrotingsresultaat (raadsbesluiten t/m 9 juli 2026). Hierbij zijn de mutaties per onderdeel toegelicht. (bedragen x € 1.000) | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 A. Startbegroting | -2.678 | -1.551 | -2.750 | -3.611 B.

Samenlevingsakkoord | 5.700 | 2.225 | -75 | 875 C. Autonome en administratieve ontwikkeling | 223 | 228 | 697 | -233 D. Nieuwe ontwikkelingen / effect bestuursrapportage | -4.718 | -1.740 | 2.123 | 985 E. Begrotingsresultaten 2027 - 2030 | -1.473 | -837 | -4 | -1.984 (+ = nadeel/ last | - = voordeel / baat) A. Startbegroting Dit betreft de startpositie na het vaststellen van raadsbesluiten t/m 9 juli 2026. B. Samenlevingsakkoord Op 9 juli 2026 is het samenlevingsakkoord Gouda vastgesteld. Van een aantal concrete onderwerpen zijn de budgettaire aspecten (intensiveringen/ besparingen) in de voorliggende begroting 2027 - 2030 verwerkt. De verdere financiële uitwerking van het samenlevingsakkoord en de nog nader uit te werken besparingsvoorstellen vindt plaats bij de kadernota 2028. B. Samenlevingsakkoord (bedragen x € 1.000) | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Intensiveringen: 1. Spaaroptie - t.b.v. algemene reserve | 5.500 | 2.250 | 0 | 1.000 2. Intensivering veiligheidsbeleid | 317 | 317 | 317 | 317 3. Onderzoek armoedebeleid | 75 | 0 | 0 | 0 Besparingen 4. Verhoging toeristenbelasting | -192 | -192 | -192 | -192 5. Generieke besparing subsidiestaat | 0 | -150 | -200 | -250 Totaal effect Samenlevingsakkoord | 5.700 | 2.225 | -75 | 875 (+ = nadeel/ last | - = voordeel / baat) 1. Spaaroptie - t.b.v. de algemene reserve Dit betreft de verwerking van een spaaroptie t.b.v.

de algemene reserve. De spaaroptie is ingesteld ter verbetering van de financiële kengetallen en als voorbereiding op investeringen, o.a. GOVO 2, die in de toekomst nodig zullen zijn. 2. Intensivering veiligheidsbeleid Dit betreft een structurele intensivering t.b.v. de veiligheid en leefbaarheid binnen gemeente Gouda. 10 | Programmabegroting 2027-2030 3. Onderzoek armoedebeleid Dit betreft een eenmalige intensivering voor een nader onderzoek naar besparingsopties rondom het gemeentelijk armoedebeleid. 4. Verhoging toeristenbelasting Vanaf 2027 wordt het tarief van de toeristenbelasting verhoogd van € 2,55 naar € 4,60 per persoon per nacht. Dit zorgt voor een verhoging van de inkomsten vanuit de toeristenbelasting. 5. Generieke besparing subsidiestaat Dit betreft een generieke besparing van 1% op subsidies die verstrekt worden vanuit gemeente Gouda. C. Autonome en administratieve ontwikkeling Bij het samenstellen van de programmabegroting 2027 - 2030 zijn er diverse autonome ontwikkelingen. Dit betreft onder andere loon- en prijsontwikkeling, aanpassing van hoeveelheden en administratieve aanpassingen. Voor een nadere specificatie wordt verwezen naar hoofdstuk 5.3. D. Nieuwe ontwikkelingen / effect 2e bestuursrapportage 2026 Met deze begroting wordt uitvoering gegeven aan eerder vastgesteld beleid.

Er zijn ook enkele nieuwe ontwikkelingen voortkomend uit de uitvoering van onze wettelijke taken. Daarnaast zijn de mutaties uit de 2e bestuursrapportage 2026 - met een doorwerking in de begroting 2027 - verwerkt. In de onderstaande tabel is een specificatie met toelichting van deze aanpassingen opgenomen. D. Nieuwe ontwikkelingen/ effect bestuursrapportage | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 (bedragen x € 1.000) 1. Uitkomst meicirculaire gemeentefonds 2026 | -6.529 | -3.279 | 1.153 | 15 2. Cyberbeveiligingswet (Cbw) | 313 | 313 | 313 | 313 3. Data protection impact assessment (DPIA) | 136 | 136 | 136 | 136 4. Wet open overheid (Woo) | 136 | 136 | 136 | 136 5. Omgevingswet | 350 | 350 | 250 | 250 6. Programma Buurt aan Zet (BAZ) | 167 | 167 7. Parkeerbeleid | 100 | 200 8. Subsidie Cultuur in Ontwikkeling | 138 9. Diverse kleine mutaties < 100.000 | 77 | 77 | 27 | 27 10. 2e Berap 2026: diverse mutaties | 394 | 160 | 107 | 107 Totaal nieuwe ontwikkelingen/ effect bestuursrsapportage | -4.718 | -1.740 | 2.123 | 985 (+ = nadeel/ last | - = voordeel / baat) 1. Uitkomst meicirculaire gemeentefonds 2026 Dit betreft de uitkomsten van de meicirculaire gemeentefonds 2026. 2. Cyberbeveiligingswet (Cbw) In 2026 is de Cyberbeveiligingswet (Cbw) in werking getreden.

Dit budget is structureel nodig om de informatiebeveiliging binnen gemeente Gouda zo in te richten dat deze voldoet aan de zorgplicht, meldplicht en aantoonbaarheidsvereisten vanuit de Cbw. 3. Data protection impact assessment (DPIA) Gemeenten hebben een wettelijke verplichting tot uitvoering van Data Protection Impact Assessments (DPIA's). Om deze wettelijke taak uit te voeren is de afgelopen jaren externe inhuur ingezet, die incidenteel via bestuursrapportages zijn verwerkt. Met dit structureel budget kan de uitvoering van deze wettelijke taak intern georganiseerd worden, waarbij de kennis binnen de organisatie blijft. 4. Wet open overheid (Woo) In 2022 is de Wet open overheid (Woo) in werking getreden, waarna de Woo-verzoeken jaarlijks zowel in aantal als in omvang en complexiteit toenemen. Met deze bijstelling kan de gemeente een efficiënte en kwalitatieve behandeling van ingediende Woo-verzoeken aan inwoners en organisaties blijven waarborgen. 5. Omgevingswet In 2024 is de Omgevingswet in werking is getreden, waarin is opgenomen dat gemeenten verplicht zijn om voor 2032 een voor hun grondgebied dekkend omgevingsplan op te stellen. Met dit structurele budget is de gemeente in staat aan de wettelijke verplichtingen die volgen uit de Omgevingswet te voldoen. Het saldo van de bestemmingsreserve Omgevingswet valt vrij t.b.v de algemene reserve.

Zie hiervoor het overzicht 5.8 Overzicht inzet reserves. 6. Programma Buurt aan Zet (BAZ) Het Programma ‘Buurt aan Zet’ (BAZ) is gestart in 2023 en beoogt, samen met de bewoners, de leefbaarheid, kansengelijkheid en sociale cohesie in kwetsbare buurten te vergroten. Met dit budget kan dit programma de komende twee jaar verdere voortgang vinden. 7. Parkeerbeleid De woningbouw aan de Heuvellaan vraagt om een efficientere toepassing van het parkeerterrein Groenheuvel. Met dit budget zorgt de gemeente ervoor dat bestaande parkeergelegenheid in Gouda door inwoners, bedrijven en bezoekers beter en efficiënter benut kunnen worden. Programmabegroting 2027-2030 | 11 8. Subsidie Cultuur in Ontwikkeling De subsidieregeling Cultuur in Ontwikkeling opent jaarlijks en stimuleert een breed en divers cultureel aanbod in de stad. Dit betreft de incidentele kosten voor 2027 van deze subsidieregeling, zoals opgetekend in de cultuurnota ‘Gouda Sterker Met Cultuur! 2023-2027’. 9. Diverse kleine mutaties <100.000 Dit betreft diverse kleine mutaties. 10. 2e berap 2026: diverse mutaties Dit betreft diverse mutaties, waaronder de actualisatie van de kosten voor de uitvoering participatiewet en de exploitatie Kindcentrum Westergouwe, die doorwerken uit de 2e bestuursrapportage 2026.

Zie voor de budgetoverhevelingen uit de 2e bestuursrapportage 2026 die als (incidentele) mutaties verwerkt zijn ten laste van de algemene reserve in 2027 het overzicht 5.8 Overzicht inzet reserves. E. Begrotingsresultaten 2027 - 2030 Dit betreft de nieuwe begrotingsresultaten 2027 - 2030 na verwerking van de diverse ontwikkelingen. Duiding financieel perspectief en nader uit te werken onderwerpen Het financieel perspectief voor de jaren 2027–2030 laat op basis van de huidige inzichten een positief beeld zien. Er is sprake van structurele overschotten in alle jaren van de meerjarenraming en daarmee een solide begrotingsresultaat en een gezonde financiële huishouding. Ondanks deze solide uitgangspositie, blijft het van belang om bij de ontwikkeling van het perspectief rekening te houden met zowel diverse nader uit te werken onderwerpen als verwachte financiële ontwikkelingen. Zo vraagt de prognose voor het beheerplan GOVO-2 om een actualisatie op basis van het huidige prijspeil. Daarnaast hebben de ingezette interventies in het sociaal domein om de ingeboekte besparingen te realiseren minder (snel) financieel effect dan vooraf was berekend. De periode tot aan de 1e bestuursrapportage 2027 wordt gebruikt om te zien hoe dit financieel effect zich ontwikkelt.

De inhoudelijke uitkomsten van deze analyse worden toegelicht in de volgende Monitor Toekomstbestendig sociaal domein die de raad gelijktijdig met de jaarrekening 2026 en de 1e bestuursrapportage 2027 ontvangt, en (meerjarig) financieel vertaald in de 1e bestuursrapportage 2027/kadernota 2028. In het onderstaande overzicht zijn diverse onderwerpen opgenomen die nog nadere uitwerking vragen. Omdat de financiële consequenties hiervan op dit moment nog niet bekend zijn en/of nog separate besluitvorming vragen in de raad, zijn deze niet opgenomen in de begroting 2027 - 2030. De uitwerking van het samenlevingsakkoord en de nader uit te werken besparingsvoorstellen worden betrokken bij het opstellen van de uitvoeringsagenda van het samenlevingsakkoord. In deze uitvoeringsagenda worden per opgave, waar mogelijk, verschillende scenario's uitgewerkt, inclusief de daarbij behorende financiële consequenties. De raad ontvangt voor het einde van 2026 een eerste conceptversie van de uitvoeringsagenda. De financiële verwerking van de uiteindelijk gemaakte keuzes vindt plaats in de kadernota 2028. De posten met de aanduiding ‘PM’ geven aan dat de financiële impact nog niet is gekwantificeerd. De uiteindelijke uitwerking hiervan kan van invloed zijn op het meerjarenperspectief. (bedragen x € 1.000) | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 E.

Begrotingsresultaten 2027 - 2030 | -1.473 | -837 | -4 | -1.984 Plannen aangekondigd / onderweg: Prognose heheerplan GOVO-2 | 972 | 1.788 Grip op Goudse projecten (raadsvoorstel september 2026) | 392 | 392 | 392 | 392 Exploitatie stadhuis | 700 | 700 | 700 | 700 Verduurzaming Groenhovenbad | + PM | + PM | + PM | + PM Meerjarenonderhoudsplan (MJOP) Huis van de Stad | + PM | + PM | + PM | + PM Samenlevingsakkoord: Reservering budget samenlevingsakkoord | 600 | 600 | 500 | 500 Reservering budget samenlevingsakkoord - sport | 100 | 100 Nader uit te werken besparingsvoorstellen Armoedebeleid | -500 | -500 | -500 Armoedebeleid - Maatwerk | + PM | + PM | + PM Sociale teams | - PM | - PM | - PM Duurzaamheid - regelingen | -100 | -150 | -420 | -420 Campus Gouda | -50 | -300 | -300 Evenementen - generiek | -122 | -122 | -122 Generiek doelmatigheid | -300 | -300 Cultureel ondernemerschap | -75 | -225 | -225 Exploitatie stadhuis | -350 | -350 | -350 | -350 Doorkijk perspectief 2027-2030* | -231 | -392 | 443 | -721 (+ = nadeel/ last | - = voordeel / baat) * Het raadsvoorstel van de begroting, dat halverwege oktober verschijnt, bevat de verwerking van de septembercirculaire 2026. 12 | Programmabegroting 2027-2030 Structureel en incidenteel resultaat Het onderscheid tussen structureel en incidenteel resultaat is van belang voor het inzicht in de financiële positie van de gemeente.

In het algemeen geldt dat de gemeente structurele taken uitvoert en daarvoor structurele lasten raamt in de begroting. Structurele lasten en baten zijn de regel, incidentele lasten en baten zijn de uitzondering. Voor een nadere specificatie wordt verwezen naar hoofdstuk 5.6. (bedragen * € 1.000) | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Resultaat begroting (A) | -1.473 | -837 | -4 | -1.984 Incidenteel saldo begroting Totaal incidentele baten | -37.124 | -20.738 | -17.887 | -12.059 Totaal incidentele lasten | 40.699 | 21.426 | 18.077 | 12.059 Saldo | 3.575 | 688 | 190 | 0 Saldo van incidentele toevoegingen en onttrekkingen aan reserves | 2.299 | 3.213 | 1.621 | 881 Incidenteel saldo (B) | 5.874 | 3.901 | 1.811 | 881 Structureel saldo begroting Totaal structurele baten | -410.463 | -402.698 | -402.324 | -412.489 Totaal structurele lasten | 403.885 | 399.331 | 401.865 | 410.799 Saldo | -6.578 | -3.367 | -459 | -1.690 Saldo van structurele toevoegingen en onttrekkingen aan reserves | -769 | -1.371 | -1.356 | -1.175 Structureel saldo (A-B) | -7.347 | -4.738 | -1.815 | -2.866 (+ = nadeel/ last | - = voordeel / baat) Ontwikkeling reservepositie De algemene reserve is een buffer voor de instandhouding van de weerstandscapaciteit en voor het opvangen van incidentele kosten. In de onderstaande tabel is de ontwikkeling van de algemene reserve weergegeven per stand 31 december.

De algemene reserve is - in vergelijking met de vorige begroting - substantieel gestegen door onder andere het inzetten van de spaaroptie vanuit het Samenlevingsakkoord en een overboeking vanuit de reserve duurzaamheidsfonds en reserve programma vluchtelingenopvang. Voor een nadere specificatie wordt verwezen naar hoofdstuk 5.8. Omschrijving | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 (bedragen x € 1.000) Algemene reserve per (31/12) | 62.488 | 67.296 | 69.597 | 70.597 Begrotingsresultaten (31/12) | 1.473 | 837 | 4 | 1.984 Resultaat 2026 conform 2e berap 2026 (afgerond) | 3.800 Beschikbaar weerstandsvermogen per (31/12) | 67.761 | 68.134 | 69.602 | 72.582 Ontwikkeling woonlasten In de onderstaande tabel is de ontwikkeling van de woonlasten weergegeven op basis van een gemiddelde WOZ-waarde van woningen in Gouda in 2027 van € 427.000. Ter vergelijking zijn de woonlasten van 2026 weergegeven.

Opbrengstsoort (bedragen x € 1) | 2027 | 2027 | 2026 | 2026 | verschil in % | verschil in % eigenaar/ | huurder | eigenaar/ | huurder | eigenaar/ | huurder gebruiker | gebruiker | gebruiker ozb eigenaar | 335,62 | 332,73 | 0,87% Afvalstoffenheffing | 406,44 | 406,44 | 399,00 | 399,00 | 1,86% | 1,86% Rioolheffing eigenaar | 317,81 | 311,27 | 2,10% Rioolheffing gebruiker | 267,72 | 267,72 | 262,20 | 262,20 | 2,11% | 2,11% Totaal | 1.327,59 | 674,16 | 1.305,20 | 661,20 | 1,72% | 1,96% In 2027 stijgen de woonlasten voor de eigenaar-gebruiker van een woning met een WOZ-waarde van € 427.000 met 1,72% (gemiddelde stijging van ozb, afval en riool). De woonlasten voor de huurder stijgen in 2027 met 1,96% (gemiddelde stijging van afval en riool). Voor een nadere specificatie wordt verwezen naar hoofdstuk 4.1. Programmabegroting 2027-2030 | 13 3 Beleidsbegroting: programma's Bij het formuleren van de ambities is voor deze begroting bewust gekozen om op hoofdlijnen te blijven. Zoals ook in de bestuurlijke samenvatting is toegelicht, moet de concrete uitwerking van doelen en activiteiten nog grotendeels plaatsvinden, onder meer via de uitvoeringsagenda. Daarnaast is de gemeente verantwoordelijk voor reguliere taken, zoals toetsing, toezicht en handhaving van relevante wet- en regelgeving en beheer en onderhoud op diverse terreinen.

Deze doorlopende taken zijn niet in de programmateksten uitgeschreven, maar blijven onverminderd onderdeel van de gemeentelijke inzet. 14 Programmabegroting 2027-2030 Ambitie Gouda is een stad waar mensen niet alleen wonen, maar ook werken, leren, ondernemen, ontmoeten en ontspannen. De gemeente Gouda wil dat de binnenstad en de wijken leven, dat ondernemers ruimte krijgen en dat jong en oud zich thuis voelt. Gouda is meer dan een woonstad. Het is een stad met karakter door haar ondernemers, makers, verenigingen, cultuur, historie, horeca, ambacht en ontmoeting. De gemeente Gouda kiest voor een sterke lokale economie, een levendige stad en een bereikbare gemeente die werkt vanuit 'ja, mits'. Ondernemers zorgen voor werkgelegenheid, voorzieningen en levendigheid in de stad. Zij verdienen een gemeente die bereikbaar is, duidelijke regels stelt, procedures begrijpelijk maakt en actief meedenkt. Dat betekent dat de gemeente meedenkt over wat wél kan en duidelijk uitlegt waarom iets soms niet kan. De gemeente Gouda kiest voor een toekomstbestendige binnenstad en voor toerisme met kwaliteit en menselijke maat. Gouda is gastvrij voor bezoekers, maar altijd in balans met de leefbaarheid van de stad. Cultuur, historie, water, ambacht, erfgoed en het Groene Hart zijn daarbij belangrijke kwaliteiten.

Niet alleen meer bezoekers zijn het doel, maar vooral bezoekers die langer blijven en bijdragen aan de stad. De groei van Gouda zet de balans tussen wonen, werken en voorzieningen onder druk. Daarom maakt de gemeente Gouda bewuste keuzes over welke economie bij Gouda past, welk voorzieningenniveau hoort bij een groeiende stad en hoe levendigheid en leefbaarheid in balans blijven. Niet alles kan overal. Maar ondernemers, makers, jongeren en organisatoren moeten kunnen rekenen op een gemeente die meedenkt en meedoet. De gemeente Gouda werkt aan de Economische Agenda die loopt tot 2030. Die vormt het vertrekpunt voor het economisch beleid in deze raadsperiode. De agenda wordt periodiek geëvalueerd, wat ruimte biedt om bij te stellen waar de praktijk daarom vraagt. Onderwijs is belangrijk voor de toekomst van Gouda. De gemeente Gouda investeert in goede, veilige, gezonde en toekomstbestendige schoolgebouwen via het Integraal Huisvestingsplan. Ook nieuwe scholen proberen we zo goed mogelijk te faciliteren in hun huisvesting. Waar dat past, worden kansen benut voor multifunctioneel gebruik, zodat schoolgebouwen ook kunnen bijdragen aan ontmoeting, sport, cultuur, welzijn en de sociale basis in de wijk. Ook moet onderwijs bijdragen aan kansengelijkheid.

Daarom is er aandacht voor vroegschoolse educatie, het terugdringen van laaggeletterdheid (lage basisvaardigheden) en samenwerking tussen scholen en bedrijfsleven. Zo krijgen kinderen, jongeren en volwassenen meer kansen om hun talenten te ontwikkelen en mee te doen in Gouda. De gemeente Gouda zet zich daarbij ook in voor het voorkomen van voortijdig schoolverlaten en een goede overgang van onderwijs naar werk. 3.1 Economie, werk en onderwijs Programmabegroting 2027-2030 15 3.1.1 Verbonden partijen Verbonden partijen dragen bij aan de te realiseren beleidsdoelstellingen van de gemeente. Verbonden partijen Doel Natuur en recreatieschap Groenalliantie Midden-Holland Een prettige woon- en leefomgeving voor medewerkers is een aspect dat voor bedrijven een belangrijke rol speelt bij de keuze voor een vestigingsplaats. Met haar historische binnenstad en aantrekkelijke omgeving met gevarieerde recreatieve mogelijkheden biedt Gouda deze prettige woon- en leefomgeving. De recreatiegebieden van Groenalliantie Midden-Holland dragen bij aan het vestigingsklimaat en versterken het economisch profiel van de regio. In 2027 wordt o.a. ingezet op: samenwerking met ondernemers en terreinbeheerders, ondersteuning van natuureducatie en participatieprojecten en op professionalisering van vrijwilligerswerk, wat bijdraagt aan werkervaring en sociale cohesie.

Daarnaast wordt in 2027 blijvend ingezet op het versterken van de samenwerking met onderwijsinstellingen, bewonersplatforms en maatschappelijke organisaties. Via excursies, informatieavonden en participatiegroepen wordt kennisdeling gestimuleerd en bewustwording over natuur en duurzaamheid vergroot. Grondbank RZG Zuidplas De grondbank heeft tot doel het ontwikkelen, vaststellen, initiëren en uitvoeren van een strategisch beheer- en uitnamebeleid voor de verworven gronden ten behoeve van een effectieve realisatie van de in de Herijkingsstudie en de Visie Ruimte en Mobiliteit voor het rechtsgebied geformuleerde ruimtelijke en sectorale doelstellingen. Belastingsamenwerking Gouwe- Rijnland (BSGR) De BSGR verzorgt de heffing en de invordering van de marktgelden en toeristenbelasting als algemeen dekkingsmiddel.

16 Programmabegroting 2027-2030 3.1.2 Wat gaat het kosten? 3.1.2.1 Overzicht lasten en baten Exploitatie (bedragen * € 1.000) | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Lasten | 30.371 | 30.415 | 30.669 | 32.012 Baten | -9.807 | -9.640 | -9.640 | -9.640 Saldo van baten en lasten | 20.564 | 20.775 | 21.029 | 22.372 Toevoegingen aan reserves (lasten) | 0 | 0 | 0 | 0 Onttrekkingen aan reserves (baten) | -401 | -401 | -271 | -271 Gerealiseerd resultaat | 20.164 | 20.374 | 20.758 | 22.100 (+ = nadeel/ last | - = voordeel / baat) 3.1.2.2 Overzicht mutaties In de onderstaande tabel zijn de financiële mutaties binnen dit programma weergegeven. (bedragen x € 1.000) | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Startbegroting | 18.915 | 19.247 | 19.569 | 20.257 Autonome en administratieve ontwikkeling | 1.355 | 1.225 | 1.288 | 1.943 Samenlevingsakkoord | -192 | -192 | -192 | -192 Nieuwe ontwikkelingen/ bestuursrapportage | 86 | 94 | 92 | 92 Totaal | 20.164 | 20.374 | 20.758 | 22.100 (+ = nadeel/ last | - = voordeel / baat) 3.1.2.3 Taakvelden De volgende taakvelden maken deel uit van dit programma. Per taakveld is het saldo van lasten en baten weergegeven.

Taakvelden (bedragen * € 1.000) | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 2.4 Economische havens en waterwegen | 1.789 | 1.893 | 1.887 | 1.882 3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur | 354 | 353 | 337 | 336 3.3 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen | 168 | 168 | 168 | 168 3.4 Economische promotie | 1.292 | 1.292 | 1.324 | 1.324 4.2 Onderwijshuisvesting | 11.950 | 11.910 | 12.323 | 13.672 4.3 Onderwijsbeleid en leerlingzaken | 5.012 | 5.160 | 4.991 | 4.991 Totaal | 20.564 | 20.775 | 21.029 | 22.372 (+ = nadeel/ last | - = voordeel / baat) 3.1.3 Beleidsdocumenten Het beleid in dit programma is gebaseerd op onderstaande documenten die door de raad zijn vastgesteld: Beleidsdocument Beleidsregels buitenreclame Gouda 2019 Verordening participatie gemeente Gouda 2026 Denkwijzer participatiebeleid ‘Gouda werkt samen, met én voor de stad’ Horecavisie (Binnenstad) 2022-2028 Beleidsregels Terrassen Gouda 2016 Uitvoeringsplan onderwijshuisvesting 2020 - 2024 1ste tranche IHP Uitvoeringsplan Onderwijshuisvesting 2026 - 2030 2e tranche IHP Verordening materiële financiële gelijkstelling onderwijs gemeente Gouda 2008 Verordening voorzieningen huisvesting onderwijs gemeente Gouda Verordening rondvaartboten en botenverhuurbedrijven Gouda 2026 Winkeltijdenverordening Gouda 2022 Winkelvisie Programmabegroting 2027-2030 | 17 Ambitie Gouda is een groene, gezonde en toekomstbestendige stad.

De gemeente Gouda wil minder uitstoten, geen afval op straat en grondstoffen opnieuw gebruiken. Dat gebeurt op een manier die haalbaar, betaalbaar en eerlijk is voor alle inwoners. Gouda merkt de gevolgen van klimaatverandering al in de eigen straten en wijken: hete zomers, stevige regenbuien, droogte en bodemdaling. Tegelijk raken netcongestie en stijgende energiekosten het dagelijks leven van inwoners en ondernemers. De gemeente Gouda wil de stad doorgeven aan volgende generaties. Daarom wordt gewerkt aan een stad die CO2-neutraal en circulair wordt, via een realistische route naar klimaatneutraliteit waarbij de landelijke klimaatdoelstellingen en het bijbehorende tijdpad richting 2050 als uitgangspunt gelden. Een routekaart geeft richting aan deze transitie en wordt uitgewerkt in samenwerking met inwoners, ondernemers en regionale partners. De urgentie is hoog, maar het tempo moet realistisch zijn en duidelijkheid bieden aan inwoners en ondernemers. Maatregelen moeten begrijpelijk, betaalbaar en uitvoerbaar zijn. Daarbij geven we prioriteit aan maatregelen die het meest effectief zijn. De gemeente Gouda zet in op verduurzaming die werkt in de praktijk. Dat betekent aandacht voor energiebesparing, isolatie en een wijkgerichte aanpak van de energietransitie. De meest duurzame energie is energie die niet nodig is. Dit verlaagt de energierekening, vermindert uitstoot en helpt inwoners direct.

Per wijk wordt bekeken wat nodig en haalbaar is, in samenwerking met inwoners en ondernemers naar passende stappen. Gouda heeft te maken met een verzakkende bodem en funderingen, oude riolering en straten die onderhoud nodig hebben. Ook wil de gemeente dat de stad toegankelijk blijft. Dat kost veel geld. Daarom koppelt de gemeente onderhoud aan kansen: bij de aanpak van een straat of riool zorgt de gemeente meteen voor meer groen, betere wateropvang en een prettigere buurt. Ook wordt gewerkt aan een schonere en circulaire stad. Afval op straat, bijplaatsingen en dumpingen worden actief aangepakt waarbij kosten, milieuwinst en gebruiksgemak centraal staan. 3.2 Energie en klimaat 18 Programmabegroting 2027-2030 3.2.1 Verbonden partijen Verbonden partijen dragen bij aan de te realiseren beleidsdoelstellingen van de gemeente. Verbonden partijen Doel Omgevingsdienst Midden- Holland (milieudeel) Het doel van de Omgevingsdienst Midden-Holland (milieudeel) is het waarborgen van een veilige, duurzame en gezonde samenleving door middel van milieutaken zoals vergunningverlening, toezicht en handhaving en advisering op ruimtelijke ontwikkelingen. Natuur en recreatieschap Groenalliantie Midden-Holland Klimaatadaptatie is belangrijk om Gouda toekomstbestendig te maken en de stad leefbaar en aantrekkelijk te houden voor mens en dier.

Naast het aanwezige groen in de stad, zijn de omliggende natuur- en recreatiegebieden van de Groenalliantie Midden-Holland hiervoor van groot belang. Deze gebieden dragen bij aan de vermindering van hittestress, geven inwoners van Gouda ruimte om verkoeling op te zoeken en fungeren mee in het totale wateropvangsysteem van de stad. Inwoners van Gouda recreëren onder andere in het Reeuwijkse Hout, Goudse Hout, ’t Weegje, Twaalfmorgen, Oostpolder en Elfhoeven en in iets mindere mate het Gouwebos, het Krimpenerhout en het Loetbos. Belastingsamenwerking Gouwe- Rijnland (BSGR) De BSGR verzorgt de heffing en de invordering van de reinigingsheffingen en de rioolheffingen ter dekking van de kosten van het ophalen en verwerken van afvalstoffen en voor de werking van een adequaat rioolstelsel. Sinds de inwerkingtreding van de omgevingswet verzorgt de BSGR de heffing en invordering van milieuleges ter dekking van de kosten voor het in behandeling nemen van de aanvraag voor een dergelijke milieuvergunning. Cyclus N.V. De beleidsvoornemens voor 2027 richten zich op verdere stappen richting een circulaire economie en het behalen van de nationale recycledoelstellingen. Een ander belangrijk doel is om samen met de gemeente en andere partners het aantal dumpingen en bijplaatsingen van afval te verminderen en op die manier het straatbeeld en de leefbaarheid te verbeteren.

In 2026 zijn een viertal nieuwe gemeenten tot de samenwerking toegetreden en aandeelhouder geworden. De deelname vond plaats na besluitvorming in de aandeelhoudersvergadering. Programmabegroting 2027-2030 19 3.2.2 Wat gaat het kosten? 3.2.2.1 Overzicht lasten en baten Exploitatie (bedragen * € 1.000) | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Lasten | 39.170 | 39.702 | 40.164 | 40.430 Baten | -38.775 | -40.670 | -41.150 | -41.646 Saldo van baten en lasten | 395 | -969 | -986 | -1.216 Toevoegingen aan reserves (lasten) | 0 | 0 | 0 | 0 Onttrekkingen aan reserves (baten) | -6.219 | 0 | 0 | 0 Gerealiseerd resultaat | -5.825 | -969 | -986 | -1.216 (+ = nadeel/ last | - = voordeel / baat) 3.2.2.2 Overzicht mutaties In de onderstaande tabel zijn de financiële mutaties binnen dit programma weergegeven. (bedragen x € 1.000) | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Startbegroting | -2.208 | -1.053 | -1.056 | -1.272 Autonome en administratieve ontwikkeling | 93 | 84 | 70 | 56 Samenlevingsakkoord | 0 | 0 | 0 | 0 Nieuwe ontwikkelingen/ bestuursrapportage | -3.710 | 0 | 0 | 0 Totaal | -5.825 | -969 | -986 | -1.216 (+ = nadeel/ last | - = voordeel / baat) 3.2.2.3 Taakvelden De volgende taakvelden maken deel uit van dit programma. Per taakveld is het saldo van lasten en baten weergegeven.

Taakvelden (bedragen * € 1.000) | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 7.2 Riolering | -2.640 | -1.407 | -1.419 | -1.639 7.3 Afval | -2.753 | -2.840 | -2.846 | -2.855 7.4 Milieubeheer | 5.788 | 3.279 | 3.279 | 3.279 Totaal | 395 | -969 | -986 | -1.216 (+ = nadeel/ last | - = voordeel / baat) 3.2.3 Beleidsdocumenten Het beleid in dit programma is gebaseerd op onderstaande documenten die door de raad zijn vastgesteld: Beleidsdocument Afvalstoffenverordening Gouda 2011 Aansluitverordening riolering Gouda 2015 Startnotitie uitgangspunten afval en grondstoffenbeleid 2024 - 2030 Programma Geluid Nota bodembeheer Midden-Holland 2023 en bodemkwaliteitskaart Kaderplan Bodemdaling Binnenstad Verordening duurzaamheidsfonds Gouda Gouds Isolatieprogramma 2022-2030 Transitievisie Warmte Regionale Energiestrategie 1.0 Omgevingsprogramma zonne-energie Gouda Water- en rioleringsprogramma 2024-2028 20 | Programmabegroting 2027-2030 Ambitie Gouda is een stad waar mensen goed kunnen wonen én leven. Wonen, gezondheid, vervoer en groen moeten met elkaar in balans zijn, met oog voor verschillen tussen wijken en voor de leefomgeving van mens en dier. Gouda groeit mogelijk richting 88.000 inwoners in 2040. Die groei biedt kansen, maar legt ook druk op de ruimte. Daarom kiest de gemeente Gouda voor groei die past bij wat de stad aankan.

De gemeente Gouda blijft actief inzetten op woningbouw en streeft naar 500 nieuwe woningen per jaar. Naast 30% sociale huur zet de gemeente met name in op betaalbare koopwoningen. Door meer voor senioren geschikte woningen in alle wijken te realiseren, wordt de doorstroming op de woningmarkt gestimuleerd. In een stad waar ruimte schaars is vraagt de bouw en de toewijzing van betaalbare woningen om stevige regie van de gemeente. In dat kader wordt ook gewerkt aan het versnellen van ruimtelijke procedures. Daarnaast wil de gemeente (woon)ruimte beter benutten. Nieuwe woningen kunnen alleen worden gerealiseerd als voorzieningen, bereikbaarheid en de kwaliteit van de openbare ruimte meegroeien. De openbare ruimte bepaalt mede het aanzien van de stad en biedt ruimte om te verblijven, te ontmoeten en te bewegen. Gouda blijft bereikbaar, met aandacht voor goede ontsluitingen, parkeervoorzieningen en andere vervoerswijzen zoals deelauto's, fietspaden en openbaar vervoer. Ook verkeersveiligheid wordt meegenomen in mobiliteitsbeleid en de inrichting van de openbare ruimte. Bij de overgang naar emissieloze stadslogistiek zoeken we samen met ondernemers naar een passende route en een passend tempo. De ruimte in Gouda is schaars. Daarom maakt de gemeente Gouda keuzes per wijk en samen met bewoners, ondernemers en andere betrokkenen.

Parkeerbeleid wordt bekeken in samenhang met woningbouw, groen, bereikbaarheid en leefbaarheid. Tegelijk worden groen, bomen, biodiversiteit en wateropvang versterkt, met aandacht voor de kwaliteit en samenhang van groen en een natuurinclusieve inrichting van de stad, zodat Gouda beter bestand is tegen hitte, droogte en wateroverlast. Daarbij wordt ingezet op structurele investeringen en een stevig Groenfonds. De gemeente kijkt daarbij verder dan de huidige bestuursperiode. Vanuit een integrale visie wordt richting gegeven aan de ontwikkeling van de stad, met aandacht voor bodemdaling, funderingen, onderhoud, toegankelijkheid, betaalbaarheid en het behoud van erfgoed. 3.3 Wonen en leefomgeving Programmabegroting 2027-2030 21 3.3.1 Verbonden partijen Verbonden partijen dragen bij aan de te realiseren beleidsdoelstellingen van de gemeente. Verbonden partijen Doel Omgevingsdienst Midden-Holland (BWT deel) Het doel van de Omgevingsdienst Midden-Holland (BWT-deel, oftewel Bouw- en Woningtoezicht) is het waarborgen van de veiligheid, kwaliteit en naleving van bouwvoorschriften in de regio. Dit omvat taken zoals het verlenen van bouwvergunningen, het controleren van bouwprojecten, en het handhaven van bouw- en woningregelgeving.

Grondbank RZG Zuidplas De grondbank heeft tot doel het ontwikkelen, vaststellen, initiëren en uitvoeren van een strategisch beheer- en uitnamebeleid voor de verworven gronden ten behoeve van een effectieve realisatie van de in de Herijkingsstudie en de Visie Ruimte en Mobiliteit voor het rechtsgebied geformuleerde ruimtelijke en sectorale doelstellingen. Belastingsamenwerking Gouwe Rijnland (BSGR) De BSGR verzorgt de heffing en de invordering van de standplaatsgelden ter dekking van de kosten voor de exploitatie van woonwagenterreinen. De BSGR verzorgt ook de heffing en de invordering van de leges omgevingsvergunning/ fysieke leefomgeving ter dekking van de kosten voor het in behandeling nemen van de aanvraag en het verstrekken van een dergelijke vergunning. Coöperatie Parkeerservice U.A. Het doel van Coöperatie Parkeerservice U.A. is het ondersteunen van gemeenten bij het efficiënt beheren en handhaven van parkeerbeleid. Dit omvat het aanbieden van diensten zoals parkeerhandhaving, het beheren van parkeerfaciliteiten, en het ontwikkelen van innovatieve parkeeroplossingen om mobiliteit en bereikbaarheid in stedelijke gebieden te verbeteren.

22 Programmabegroting 2027-2030 3.3.2 Wat gaat het kosten? 3.3.2.1 Overzicht lasten en baten Exploitatie (bedragen * € 1.000) | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Lasten | 94.413 | 72.781 | 69.493 | 64.659 Baten | -51.178 | -30.428 | -27.562 | -21.849 Saldo van baten en lasten | 43.235 | 42.353 | 41.931 | 42.810 Toevoegingen aan reserves (lasten) | 5.833 | 0 | 0 | 0 Onttrekkingen aan reserves (baten) | -8.717 | -2.215 | -1.350 | -904 Gerealiseerd resultaat | 40.351 | 40.137 | 40.581 | 41.906 (+ = nadeel/ last | - = voordeel / baat) 3.3.2.2 Overzicht mutaties In de onderstaande tabel zijn de financiële mutaties binnen dit programma weergegeven. (bedragen x € 1.000) | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Startbegroting | 34.139 | 36.414 | 37.152 | 37.738 Autonome en administratieve ontwikkeling | 2.381 | 3.556 | 3.246 | 3.985 Samenlevingsakkoord | 5.000 | 0 | 0 | 0 Nieuwe ontwikkelingen/ bestuursrapportage | -1.169 | 167 | 184 | 183 Totaal | 40.351 | 40.137 | 40.581 | 41.906 (+ = nadeel/ last | - = voordeel / baat) 3.3.2.3 Taakvelden De volgende taakvelden maken deel uit van dit programma. Per taakveld is het saldo van lasten en baten weergegeven.

Taakvelden (bedragen * € 1.000) | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 0.3 Beheer overige gebouwen en gronden | 961 | 1.584 | 1.741 | 1.805 2.1 Verkeer en vervoer | 22.647 | 23.979 | 24.264 | 25.337 2.2 Parkeren | 2.412 | 2.578 | 2.347 | 2.295 2.5 Openbaar vervoer | 103 | 101 | 100 | 99 5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie | 7.415 | 7.620 | 7.643 | 7.629 8.1 Ruimtelijke ordening | 4.840 | 3.681 | 3.581 | 3.581 8.2 Grondexploitatie (niet-bedrijventerreinen) | 0 | 0 | 0 | 0 8.3 Wonen en bouwen | 4.857 | 2.809 | 2.256 | 2.065 Totaal | 43.235 | 42.353 | 41.931 | 42.810 (+ = nadeel/ last | - = voordeel / baat) Programmabegroting 2027-2030 | 23 3.3.3 Beleidsdocumenten Het beleid in dit programma is gebaseerd op onderstaande documenten die door de raad zijn vastgesteld: Beleidsdocument Kwaliteitsplan openbare ruimte binnenstad Gouda Verordening Fysieke Leefomgeving Gouda Participatiestrategie Fysieke Leefomgeving Telecommunicatieverordening Gouda 2008 Verlegverordening Kabels en Leidingen Gouda 2008 Beheerplan Groot onderhoud en vervanging Openbare Ruimte 2026-2033 (GoVo) Gladheidbestrijding in Gouda Woonzorgvisie Doelgroepenverordening Gouda Huisvestingsverordening Gouda 2023 (regeling loopt t/m 29-06-2027) Leegstandverordening Verordening Startersleningen Gouda 2024 Verordening kwaliteit vergunningverlening, toezicht en handhaving omgevingsrecht Gouda Programma Groen gemeente Gouda

Programma Biodiversiteit gemeente Gouda Programma Bomen gemeente Gouda Welstandsbeleid 2020 Beleidskader deelvervoer 2023 Kader voor de plaatsing van openbare laadinfrastructuur voor elektrische voertuigen Ruimte voor Laden: Integrale Laadvisie Regio Midden Holland Parkeerplan Gouda 2020 Programma Parkeren Parkeerverordening 2024 Parapluherziening parkeren Fietsparkeerplan binnenstad Gouda 2022 Nota grote en zware voertuigen Gouda Nota verkeerslichten Gouda Mobiliteitsplan Gouda 2017-2026 Verkeerscirculatieplan (VCP) Regionaal Verkeer- en Vervoerplan Wijkmobiliteitsplan Binnenstad Wijkmobiliteitsplan Kort Akkeren Wijkmobiliteitsplan Kort Haarlem Omgevingsvisie Gouda Omgevingsprogramma Goverwelle Omgevingsplan gemeente Gouda Beeldkwaliteitskader Spoorzone Ontwikkel perspectief Spoorzone Gouda 2020 Masterplan Westergouwe 2.0 Routekaart verduurzaming gemeentelijk vastgoed Kadernota Vastgoed Nota Kostenverhaal 2023 24 Programmabegroting 2027-2030 Ambitie De gemeente Gouda staat voor een stad waarin mensen naar vermogen meedoen en bijdragen. Vanuit de kracht van de samenleving is er een stevige sociale basis. Sterke buurten, betrokken vrijwilligers, verenigingen, maatschappelijke organisaties en ontmoetingsplekken helpen inwoners om mee te doen en elkaar te steunen. Gouda is een stad waarin mensen omkijken naar elkaar.

De gemeente Gouda investeert in die stevige sociale basis én biedt goede zorg en ondersteuning voor inwoners die dat nodig hebben. Daarbij wordt gekozen voor normalisatie, preventie en vroegsignalering: niet alles wat lastig of verdrietig is, vraagt om professionele zorg. De gemeente zet in op het versterken van de sociale basis waar mensen terecht kunnen voor hulp als dat nodig is. Ook stimuleert de gemeente de samenwerking tussen het onderwijs en jeugdzorg, en ondersteunt waar nodig zodat mensen langer thuis kunnen wonen. Daarbij houden we oog voor mantelzorgers en bieden ondersteuning als dat nodig is. Samen met de stad wordt gewerkt aan een bestuurbaar en toekomstbestendig zorglandschap. Een krachtige samenleving wordt gemaakt door krachtige inwoners. Bestaanszekerheid is daarvoor noodzakelijk. De gemeente Gouda zet in op de bestrijding van armoede, schulden en bestaansonzekerheid, voortbouwend op het beleidskader ‘De cirkel doorbreken’. Er wordt bezien hoe we meer maatwerk kunnen leveren aan diegenen die ondersteuning het meest nodig hebben, zoals chronisch zieken en gehandicapten, en waar besparing mogelijk is. De gemeente Gouda heeft bijzondere aandacht voor kinderen die opgroeien in armoede, werkende armen, alleenstaanden en inwoners die door schaamte of ingewikkelde regels geen hulp vragen.

Bestaanszekerheid wordt verbonden aan onderwijs, zorg, werk, sport, cultuur en wijkgericht werken. Gouda is een veelkleurige stad en dat is een kracht. Nieuwkomers doen vanaf dag één mee in de Goudse samenleving, via taal, werk, onderwijs, vrijwilligerswerk, sport en ontmoeting. De gemeente Gouda staat voor een stad waar iedereen veilig zichzelf kan zijn, en mee kan doen ongeacht afkomst, geloof, beperking, gender of seksuele oriëntatie. 3.4 Sociaal domein Programmabegroting 2027-2030 25 3.4.1 Verbonden partijen Verbonden partijen dragen bij aan de te realiseren beleidsdoelstellingen van de gemeente. Verbonden partijen Doel Promen GR Promen geeft uitvoering aan de (voormalige) Wet sociale werkvoorziening. Daarnaast voert Promen re-integratieactiviteiten uit voor inwoners met een Participatiewetuitkering (via de BV ProWork). Hecht Hecht is een Gemeenschappelijke Regeling (GR) van 18 deelnemende gemeenten. Hecht zet zich in voor de gezondheid en veiligheid van de inwoners van de regio Hollands Midden. De taken van Hecht liggen in het verbinden van de publieke gezondheid, het sociaal domein en het veiligheidsdomein. De wisselwerking tussen beleid, onderzoek en praktijk verhoogt de effectiviteit van het werk en komt daarmee ten goede aan de inwoners.

Belastingsamenwerking Gouwe- Rijnland (BSGR) De BSGR verzorgt de afhandeling van kwijtscheldingsverzoeken van de gemeentelijke belastingen (afvalstoffenheffing, rioolheffing en ozb). Gemeenschappelijke regeling Jeugd en Wmo Midden-Holland (GR JW) GR JW organiseert een doelmatig regionaal zorg- en ondersteuningsaanbod jeugd en Wmo voor de inwoners van Midden-Holland. GR JW waarborgt hierbij de kwaliteit, continuïteit, doelmatigheid en rechtmatigheid vanhet zorg- en ondersteuningsaanbod. GR JW heeft mede tot doel de gemeentelijke colleges te ondersteunen bij het opstellen van kaderstellend beleid. 26 Programmabegroting 2027-2030 3.4.2 Wat gaat het kosten? 3.4.2.1 Overzicht lasten en baten Exploitatie (bedragen * € 1.000) | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Lasten | 191.384 | 184.055 | 182.305 | 181.901 Baten | -51.481 | -46.755 | -46.755 | -46.755 Saldo van baten en lasten | 139.903 | 137.300 | 135.550 | 135.146 Toevoegingen aan reserves (lasten) | 0 | 0 | 0 | 0 Onttrekkingen aan reserves (baten) | -6.443 | -250 | -199 | 0 Gerealiseerd resultaat | 133.460 | 137.050 | 135.351 | 135.146 (+ = nadeel/ last | - = voordeel / baat) 3.4.2.2 Overzicht mutaties In de onderstaande tabel zijn de financiële mutaties binnen dit programma weergegeven.

(bedragen x € 1.000) | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Startbegroting | 134.579 | 132.892 | 131.266 | 131.349 Autonome en administratieve ontwikkeling | 2.806 | 3.282 | 3.389 | 3.104 Samenlevingsakkoord | 75 | -150 | -200 | -250 Nieuwe ontwikkelingen/ bestuursrapportage | -4.000 | 1.026 | 895 | 943 Totaal | 133.460 | 137.050 | 135.351 | 135.146 (+ = nadeel/ last | - = voordeel / baat) 3.4.2.3 Taakvelden De volgende taakvelden maken deel uit van dit programma. Per taakveld is het saldo van lasten en baten weergegeven. Taakvelden (bedragen * € 1.000) | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie | 12.129 | 10.682 | 10.462 | 10.504 6.21 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Wmo | 123 | 123 | 123 | 123 6.22 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Jeugd | 2.918 | 2.918 | 2.918 | 2.918 6.23 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Integraal | 8.209 | 7.981 | 7.981 | 7.981 6.3 Inkomensregelingen | 11.068 | 10.967 | 10.916 | 10.717 6.4 WSW en beschut werk | 10.272 | 10.122 | 9.848 | 9.472 6.5 Arbeidsparticipatie | 9.025 | 7.943 | 6.688 | 6.766 6.60 Hulpmiddelen en diensten (Wmo) | 1.031 | 1.042 | 1.049 | 1.054 6.711 Hulp bij het huishouden (WMO) | 8.209 | 8.231 | 8.247 | 8.259 6.712 Begeleiding (WMO) | 7.335 | 7.362 | 7.378 | 7.390 6.713 Dagbesteding (WMO) | 2.275 | 2.275 | 2.275 | 2.275 6.714 Overige maatwerkarrangementen (WMO) | 3.121 | 3.122 | 3.122 | 3.122 6.751 Jeugdhulp ambulant

lokaal | 2.004 | 2.010 | 2.010 | 2.010 6.752 Jeugdhulp ambulant regionaal | 17.181 | 17.426 | 17.458 | 17.482 6.753 Jeugdhulp ambulant landelijk | 1.006 | 1.009 | 1.009 | 1.009 6.761 Jeugdhulp met verblijf lokaal | 1.878 | 1.884 | 1.884 | 1.884 6.762 Jeugdhulp met verblijf regionaal | 6.635 | 6.655 | 6.622 | 6.742 6.763 Jeugdhulp met verblijf landelijk | 0 | 0 | 0 | 0 6.791 PGB WMO | 1.244 | 1.244 | 1.244 | 1.244 6.792 PGB Jeugd | 833 | 836 | 836 | 836 6.811 Beschermd wonen (WMO) | 20.493 | 20.493 | 20.493 | 20.493 6.812 Maatschappelijke- en vrouwenopvang (WMO) | 5.351 | 5.351 | 5.351 | 5.351 6.821 Jeugdbescherming | 2.697 | 2.760 | 2.771 | 2.650 6.822 Jeugdreclassering | 532 | 533 | 533 | 533 6.91 Coördinatie en beleid Wmo | 301 | 301 | 301 | 301 6.92 Coördinatie en beleid Jeugd | 381 | 381 | 381 | 381 7.1 Volksgezondheid | 3.651 | 3.651 | 3.651 | 3.651 7.5 Begraafplaatsen en crematoria | 0 | 0 | 0 | 0 Totaal | 139.903 | 137.300 | 135.550 | 135.146 (+ = nadeel/ last | - = voordeel / baat) Programmabegroting 2027-2030 | 27 3.4.3 Beleidsdocumenten Het beleid in dit programma is gebaseerd op onderstaande documenten die door de raad zijn vastgesteld: Beleidsdocument Nota ‘Iedereen kan meedoen' 2020 - 2023 & Addendum nota 'Iedereen kan meedoen' (Begin 2027 wordt een actualisatie op de nota voorgelegd aan de raad) Beleidskader armoede en schulden Gouda 2025-2029 "De cirkel doorbreken"

Samen Scherper aan de Wind regiovisie jeugd en Wmo Lokale inclusie en diversiteitsagenda 2024 - 2025 Visie Sporten & Bewegen in Gouda 2024 - 2032 Verordening Maatschappelijke Ondersteuning en Jeugdhulp Gouda 2026 Verordening Leerlingenvervoer Gouda 2024 Verordening individuele inkomenstoeslag Gouda 2026 Verordening bevordering maatschappelijke participatie Gouda 2023 Verordening beslistermijn schuldhulpverlening Gouda Re-integratieverordening Gouda 2023 Afstemmingsverordening Participatiewet, IOAW en IOAZ Gouda 2024 Handhavingsverordening Participatiewet, IOAW en IOAZ Gouda 2024 Verordening tegenprestatie Participatiewet, IOAW en IOAZ Gouda 2015 Verordening burger- en cliëntenparticipatie sociaal domein Gouda 2015 Verordening Inrichting Antidiscriminatievoorziening gemeente Gouda Verordening tot regeling van de toekenning van een kinder- en jongerenlintje 28 Programmabegroting 2027-2030 Ambitie Gouda is een stad waar mensen niet alleen wonen, maar ook cultuur beleven, sporten, bewegen, ontmoeten en ontspannen. De stad heeft karakter door haar historie, erfgoed, cultuur, verenigingen, evenementen, horeca, ambacht en ontmoeting. De gemeente Gouda wil dat de stad levendig en aantrekkelijk blijft, voor inwoners, bezoekers en ondernemers, met voorzieningen die passen bij de schaal en eigenheid van de stad.

Ook evenementen dragen bij aan ontmoeting en levendigheid, zolang er een goede balans is met rust, veiligheid, bereikbaarheid en overlast voor bewoners. We kijken met een brede blik naar de toekomst van het evenementenbeleid. Cultuur en erfgoed zijn belangrijk voor de identiteit en aantrekkelijkheid van Gouda. Gouda investeert in haar erfgoed en het cultureel aanbod van kleinere culturele initiatieven en instellingen. Daarnaast werkt Gouda samen met de grote culturele instellingen aan een meerjarig perspectief. Gouda geeft ruimte aan de ontwikkeling van erfgoed, om het te behouden en te benutten voor een groeiende stad. Zo wordt het Stadhuis gerenoveerd en verduurzaamd. Tegelijkertijd staat het erfgoed in Gouda onder druk door bodemdaling en funderingsproblematiek, en hebben de vraag naar klimaatadaptieve maatregelen en woningbouw gevolgen voor de historische stad. De Goudse inwoner is nauw betrokken bij behoud, benutting en het beleefbaar maken van het erfgoed. De gemeente Gouda geeft ruimte aan deze erfgoedpraktijk en wil deze ten goede laten komen aan de stad. Cultuur en ontmoeting moeten dichtbij zijn: in buurten, scholen, verenigingen, bibliotheken, ateliers en tijdelijke plekken. De gemeente Gouda geeft ruimte aan cultuur, jongeren en makers, en neemt initiatieven serieus die Gouda aantrekkelijker maken voor jongeren.

De exploitatie van het Stadhuis wordt ingericht, daarbij wordt de doelstelling van deze organisatie opnieuw bezien. Bij de opgaven op het gebied van cultuur en erfgoed kijkt de gemeente naar de maatschappelijke rol van culturele instellingen en erfgoed en hoe zij elkaar en de stad kunnen versterken. Gouda is ook een sportieve stad, waar iedereen kan sporten en bewegen: als kind, tiener, volwassene of oudere, met en zonder beperking. Sport is waardevol in zichzelf en draagt tegelijk bij aan gezondheid, verbinding, preventie en kansengelijkheid. Verenigingen vormen de sociale ruggengraat van wijken. Daarom blijven sportaccommodaties kwalitatief goed, veilig en toegankelijk, investeert de gemeente in toekomstbestendige sportaccommodaties voor onderwijs en verenigingen, wordt gewerkt aan een eerlijk speelveld voor verenigingen, en is er aandacht voor sport en bewegen dichtbij huis, zoals speelplekken, beweegroutes en laagdrempelige activiteiten in de wijk. Ten slotte is de ambitie dat elk kind dat de basisschool verlaat een zwemdiploma heeft. 3.5 Cultuur, sport en recreatie Programmabegroting 2027-2030 29 3.5.1 Verbonden partijen Verbonden partijen dragen bij aan de te realiseren beleidsdoelstellingen van de gemeente.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://gouda.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/273556e0-3e72-445e-b27a-435c21f7ea29?agendaItemId=750434b3-26c5-444c-a8dc-dc9e294ad954