Document · PDF

Programmabegroting 2024-2027

Raadsvergadering 8 november 2023, gemeente GoudaBij agendapunt: Besluit: Programmabegroting 2024 - 202740.391 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 3 van 5

3.8.2 Toelichting op financiering Treasury Op het taakveld treasury worden het renteresultaat en het resultaat op deelnemingen verantwoord. Het renteresultaat wordt ook wel aangeduid als het saldo van de financieringsfunctie. Dit geeft het saldo weer tussen enerzĳds: • de betaalde rente (last) over de aangegane langlopende leningen en over de aangetrokken kortlopende middelen zoals kasgeld en middelen in rekening-courant en • de ontvangen rente (baten) over de uitzettingen, zoals deposito’s, verstrekte langlopende leningen en beleggingen en anderzĳds de rente die wordt doorberekend aan de producten, de investeringen en de grondexploitaties. Het resultaat op deelnemingen bestaat uit ontvangen dividend van aandelen BNG. Cyclus en Oasen keren geen dividend uit. Naast dividend worden op deze post ook de ontvangen garantiepremies op verstrekte borgstellingen verantwoord. Tot slot worden de kapitaallasten (rentelasten) voor deelnemingen in het aandelenkapitaal van de Bank Nederlandse Gemeenten, Cyclus N.V. en Oasen hier verantwoord. Per saldo resteert een voordelig resultaat op het taakveld treasury van ongeveer € 1,6 miljoen in 2024.

In de daaropvolgende jaren loopt dit voordelig resultaat wat op met de aantekening dat het rentepercentage waartegen mag worden doorberekend aan producten, investeringen en grondexploitaties op grond van regelgeving wellicht op enig moment moet worden verlaagd. Hierdoor zal het resultaat op taakveld treasury lager worden. Indien dit zich voordoet heeft dit weinig tot geen begrotingsconsequenties omdat dan de producten, de investeringen en de grondexploitaties minder rente doorbelast krĳgen.

3.8.3 Toelichting op algemene dekkingsmiddelen Mutaties reserves De bĳ dit onderdeel geraamde onttrekkingen zĳn grotendeels een gevolg van de besluitvorming over de aanwending van de reserve sociaal domein en de algemene reserve. Resultaat van de rekening (baten/lasten) Dit taakveld toont in feite het begrotingssaldo, na alle toevoegingen en onttrekkingen aan reserves. Het begrotingssaldo kent het volgende meerjarige verloop. (bedragen x € 1.000)

2024

2025

2026

2027

Begrotingssaldo

-2.264

-7.711

-1.552

-3.907

(+ = nadeel/ last | - = voordeel / baat)

Het saldo wordt administratief technisch in de jaren 2024 - 2027 toegevoegd aan de algemene reserve. Onroerende zaakbelasting (woningen en niet-woningen) De ozb is een belasting die gemeenten mogen heffen over woningen en niet-woningen. De ozb maakt onderdeel uit van de groep lokale heffingen (rioolheffing, ozb, afvalstoffenheffing, leges, parkeeropbrengsten, precariobelasting, hondenbelasting, havengelden, staangelden, marktgelden en toeristenbelasting) en genereert voor de gemeente Gouda binnen de lokale heffingen de op een na hoogste belastingopbrengst. De ozb kan worden gesplitst in een eigenarenbelasting en een gebruikersbelasting. De aanslagen ozb worden berekend op basis van de waarde van de onroerende zaken. Deze waardering dient de gemeente uit te voeren op grond van de Wet waardering onroerende zaken. Het tarief voor de heffing van de ozb wordt jaarlĳks gewĳzigd. De aanslag ozb wordt berekend naar een percentage van de waarde van de onroerende zaken, zoals die op de voet van de Wet WOZ wordt vastgesteld. Voor het jaar 2024 worden de onroerende zaken gewaardeerd naar waardepeildatum 1 januari 2023. Aan de lastenkant worden kosten geraamd voor het innen van de opgelegde belastingen, de zogenaamde perceptiekosten.

Feitelĳk zĳn dit alle personele en materiële kosten die verband houden met de oplegging, inning, afhandeling van bezwaarschriften en de kosten van de uitvoering van de Wet WOZ. Parkeerbelastingen Tot dit taakveld behoren de heffing en invordering van parkeerbelasting, de opbrengsten van parkeerfaciliteiten en de opbrengsten uit boetes. In Gouda zorgen met name het betaalde straatparkeren rondom de binnenstad en de stationsparkeergarage voor jaarlĳkse inkomsten. Overige belastingen Tot dit taakveld behoren overige gemeentelĳke belastingen, zoals de precariobelasting en de hondenbelasting.

Programmabegroting 2024-2027

Algemene uitkering en overige uitkeringen gemeentefonds De (algemene) uitkering uit het gemeentefonds is de grootste inkomstenbron van de gemeente. De hoogte van de algemene uitkering wordt bepaald op basis van objectieve maatstaven zoals bĳvoorbeeld het aantal inwoners, het aantal woonruimten en andere sociale en fysieke kenmerken van de gemeente. Naast de algemene uitkering komen uit het gemeentefonds ook decentralisatie-uitkeringen, integratie-uitkeringen en suppletie-uitkeringen, die allemaal hun eigen specifieke basis hebben. De hoogte van de uitkering uit het gemeentefonds voor de periode 2024-2027 is gebaseerd op informatie uit de meicirculaire gemeentefonds 2023. De raad heeft de verwerking van deze circulaire vastgesteld via een apart raadsbesluit op 3 juli 2023. De uitkomsten van de septembercirculaire 2023 worden verwerkt in het raadsvoorstel van de programmabegroting 2024 - 2027. Overige baten en lasten Binnen dit taakveld presenteert de gemeente de algemene lasten en baten, de post onvoorziene uitgaven algemeen en de stelposten voor nog toe te wĳzen middelen. Binnen dit taakveld staan ook de loonkosten voor bovenformatief personeel dat niet meer aan het werk is en de lasten en baten van gedetacheerd personeel. Onvoorziene uitgaven Wettelĳk is voorgeschreven dat in de programmabegroting een post voor onvoorziene uitgaven is opgenomen.

Er zĳn geen voorschriften, of normen, over de omvang hiervan. Het is aan de raad om aan te geven welke omvang hĳ nodig acht. De raming voor 2024 bedraagt € 151.000. Dit is het totaalbedrag dat beschikbaar is voor alle programma’s tezamen, dat onder voorwaarden (onvoorzien, onvermĳdbaar, onuitstelbaar) kan worden aangewend. De hoogte van de onvoorziene uitgaven is niet bedoeld om omvangrĳke afwĳkingen binnen de begroting op te vangen. Daarvoor dient de beschikbare weerstandscapaciteit. Stelposten Stelposten zĳn posten die wel in de begroting zĳn meegenomen voor het algemeen beeld, maar nog niet zĳn uitgewerkt of ingevuld. Dit omdat nog niet bekend is hoe de verdeling precies plaatsvindt. Het is wenselĳk zo min mogelĳk met stelposten te werken. Binnen de begroting van Gouda zĳn de volgende stelposten verwerkt: • Stelposten loon- en prĳscompensatie: de inkomsten uit het gemeentefonds worden weergegeven in zogenaamde lopende prĳzen. Dat betekent dat rekening is gehouden met de verwachte toekomstige cumulatieve loon- en prĳsstĳgingen. Voor de loongevoelige budgetten is in de begroting in 2024 conform de meicirculaire 2023 totaal 4,7% gereserveerd op de stelpost in afwachting van een nieuwe CAO 2024. De prĳsgevoelige budgetten zĳn aangepast met 3,9% conform de meicirculaire 2023.

Voor de jaren 2025 - 2027 is er ieder jaar cumulatief een loonindex van 2,6% en een prĳsindex van 1,6% gereserveerd. De indexen worden ieder jaar bĳ verwerking van de meicirculaire geactualiseerd. • Stelpost uitbreiding Westergouwe: op basis van eerdere ramingen van de gevolgen van de bouwactiviteiten in Westergouwe voor de opbrengsten ozb en de uitkering uit het gemeentefonds is ook een (stel)post opgenomen ter dekking van hogere lasten voor de gemeente. • Stelpost taakmutaties uitkering gemeentefonds: de taakmutaties die genoemd worden in circulaires van het gemeentefonds worden in afwachting van nadere inhoudelĳke en financiële onderbouwing geraamd op een afzonderlĳke post in de begroting. • Stelpost winterplan: dit betreft een stelpost voor onder andere aanvullende steun aan huishoudens en maatschappelĳke organisaties, zoals sportverenigingen, cultuurinstellingen, welzĳnsorganisaties en buurthuizen, die door de stĳgende energiekosten financieel ernstig in de problemen komen. • Stelpost ontwikkeling kapitaallasten: dit betreft een stelpost voor de ontwikkeling van kapitaallasten in verband met verwachte stĳging van investeringskosten. • Stelpost motie realisatiekracht: voor de uitvoering van de motie realisatiekracht (aangenomen op 3 juli 2023) is een stelpost opgenomen voor de hieruit mogelĳk voortvloeiende kosten.

• Stelpost onderuitputting meerjarenbegroting: dit betreft een structurele stelpost onderuitputting op de meerjarenbegroting. De verwachting is dat bĳ een nadere analyse van de begroting op detailniveau er invulling wordt gevonden voor deze stelpost. In de Kadernota 2025 wordt er gerapporteerd over de voortgang en invulling van deze stelpost. Indien de bedragen in onderstaande tabel positief zĳn (+), dan betekent dit dat de middelen beschikbaar zĳn voor besteding.

Programmabegroting 2024-2027

Stelposten Omschrĳving (bedragen * € 1.000)

2024

2025

2026

2027

Stelposten loon- en prĳscompensatie

2.334

5.675

9.245

12.857

Stelpost uitbreiding Westergouwe

Stelpost taakmutaties uitkering gemeentefonds

160

-172

-208

-157

Stelpost winterplan Stelpost ontwikkeling kapitaallasten Stelpost motie realisatiekracht

1.500

250

500

Stelpost onderuitputting meerjarenbegroting

-1.000

Totaal

3.842

5.349

8.382

12.046

In de onderstaande tabel is een nadere specificatie en verloopoverzicht opgenomen van de stelpost loonen prĳscompensatie. Verloop stelpost loon- en prĳscompensatie

2024

2025

2026

2027

Beschikbaar op stelpost (bruto)

9.830

11.827

13.859

15.926

Af: indexatie inhaalslag Kadernota 2024

-4.567

Af: indexatie begroting 2024

-4.077

-3.989

-3.595

-3.687

Af: indexatie begroting GR-en 2024

-1.186

-1.587

-1.939

-1.835

1.684

3.758

5.837

Beschikbaar op stelpost looncompensatie (netto)

2.334

3.991

5.487

7.020

Totaal beschikbaar loon- en prĳscompensatie

2.334

5.675

9.245

12.857

Prĳscompensatie

Beschikbaar op stelpost prĳscompensatie (netto) Looncompensatie

Vennootschapsbelasting Overheden vallen onder de vennootschapsbelastingplicht. Over de winst die zĳ met ondernemingsactiviteiten hebben behaald, moeten zĳ vennootschapsbelasting betalen. De gemeente Gouda verwacht op basis van de huidige cĳfers en inzichten dat de activiteiten straatparkeren, parkeergarage en reclame door de ondernemerspoort gaan: • voor het Straatparkeren kan een vrĳstelling worden toegepast, waardoor geen VPB-druk ontstaat; • voor de parkeergarage en reclame gelden geen vrĳstellingen en is de geraamde vennootschapsbelasting € 228.500 voor 2024 en € 690.000 voor de periode 2025-2027.

3.8.4 Verbonden partĳen Verbonden partĳen dragen bĳ aan de te realiseren beleidsdoelstellingen van de gemeente.

Belastingsamenwerking Gouwe-Rĳnland (BSGR) De BSGR verzorgt de heffing en de invordering van de onroerendezaakbelastingen, de hondenbelasting, en de precariobelasting als algemeen dekkingsmiddel.

Bank Nederlandse Gemeenten (BNG) BNG stuurt actief op het vergroten van haar maatschappelĳke impact. BNG benoemt hiertoe vĳf belangrĳke doelstellingen waaraan zĳ wil bĳdragen: duurzame steden en gemeenschappen, goede gezondheid en welzĳn, kwaliteitsonderwĳs, betaalbare en duurzame energie, klimaatactie.

Oasen Oasen is het drinkwaterbedrĳf van Midden-Holland; de inwoners van de gemeente Gouda en de bedrĳven in Gouda zĳn de afnemers. Kernactiviteiten van Oasen zĳn het winnen, zuiveren, distribueren en verkopen van drinkwater. De uitvoering van de taken van Oasen heeft geen directe link met programmadoelstellingen van de gemeente. Er is uiteraard wel sprake van een algemeen belang van goed en betrouwbaar drinkwater.

Programmabegroting 2024-2027

3.8.5 Wat gaat het opleveren? 3.8.5.1 Overzicht lasten en baten Exploitatie (bedragen * € 1.000)

2024

2025

2026

2027

Lasten

3.785

3.991

6.838

10.355

Baten

-236.860

-246.642

-239.249

-244.984

Saldo van baten en lasten

-233.074

-242.650

-232.411

-234.628

Toevoegingen aan reserves (lasten)

200

Onttrekkingen aan reserves (baten)

-233.074

-242.450

-232.211

-234.628

Gerealiseerd resultaat (+ = nadeel/ last | - = voordeel / baat)

3.8.5.2 Overzicht mutaties In de onderstaande tabel zĳn de financiële mutaties binnen dit programma weergegeven. (bedragen x € 1.000) Startbegroting

2024

2025

2026

2027

-216.991

-223.925

-216.190

-213.748

Autonome en administratieve ontwikkeling

-5.418

-6.440

-6.176

-6.038

Kadernota

-9.124

-10.604

-7.864

-12.861

Nieuwe ontwikkelingen/ beleid Totaal

-1.541

-1.481

-1.981

-233.074

-242.450

-232.211

-234.628

(+ = nadeel/ last | - = voordeel / baat)

3.8.5.3 Taakvelden De volgende taakvelden maken deel uit van dit onderdeel van de begroting. Per taakveld is het saldo van lasten en baten weergegeven. Taakvelden (bedragen * € 1.000)

2024

2025

2026

2027

0.5 Treasury

-1.619

-2.919

-3.033

-3.172

0.61 Ozb woningen

-9.674

-9.834

-9.994

-10.160

0.62 Ozb niet-woningen

-9.438

-9.594

-9.750

-9.912

0.63 Parkeerbelasting

-4.059

-4.058

0.64 Belastingen overig

-520

-534

-545

-557

-212.020

-221.555

-213.834

-219.235

4.023

5.609

8.643

12.306

233

234

160

-233.074

-242.650

-232.411

-234.628

0.7 Algemene uitkering en overige uitkeringen gemeentefonds 0.8 Overige baten en lasten 0.9 Vennootschapsbelasting (VpB) Totaal (+ = nadeel/ last | - = voordeel / baat)

Programmabegroting 2024-2027

4 Beleidsbegroting: paragrafen

Programmabegroting 2024-2027

4.1 Lokale heffingen 4.1.1 Inleiding Lokale heffingen zĳn een belangrĳk onderdeel van de gemeentelĳke inkomsten. Heffingssoorten Er is onderscheid tussen belastingen, rechten en bestemmingsheffingen. • Belastingen zĳn verplichte bĳdragen aan de gemeente waar geen directe tegenprestatie tegenover staat. De opbrengst van de gemeentelĳke belastingen gaat naar de algemene middelen. • Rechten zĳn vergoedingen voor kosten die verband houden met een individuele dienst. Een voorbeeld is het verstrekken van een vergunning. De opbrengst mag niet meer dan 100 procent kostendekkend zĳn. • Bestemmingsheffingen zĳn vergoedingen die een gemeente vraagt voor het beschikbaar stellen/onderhouden van een collectieve voorziening. De opbrengst mag niet meer dan 100 procent kostendekkend zĳn. Lokale heffingen Gouda Gouda kent de volgende lokale heffingen. • Belastingen: ozb, hondenbelasting, toeristenbelasting, parkeerbelasting en precariobelasting. • Rechten: leges, marktgelden, havengelden, staangelden. • (Bestemmings)heffingen: rioolheffing, afvalstoffenheffing, reinigingsrechten. Deze paragraaf geeft informatie over het beleid en de ontwikkeling van de tarieven van de diverse lokale heffingen en de consequenties daarvan voor de inwoners en bedrĳven. Ook wordt in deze paragraaf ingegaan op de kostendekking van de leges en diverse gemeentelĳke heffingen; de afvalstoffenheffing en de rioolheffing.

De consequenties van het beleid voor de belastingverordeningen worden nader uitgewerkt in het belastingvoorstel dat in de raadsvergadering van december wordt behandeld. De Belastingsamenwerking Gouwe-Rĳnland verzorgt voor Gouda de heffing en de invordering van de lokale belastingen en heffingen. Ook bepaalt de BSGR de hoogte van de WOZ-waarde voor alle onroerende zaken in onze gemeente. Meer informatie over de BSGR is te vinden in de paragraaf Verbonden partĳen en op de website van de BSGR. (https://www.bsgr.nl/) Met ingang van 1 januari 2023 verzorgt de Coöperatie ParkeerService U.A. de naheffingsaanslagen van de parkeerbelastingen. Dit was tot en met 2022 ondergebracht bĳ de BSGR. Meer informatie over de Coöperatie ParkeerService U.A. vindt u op de website van Parkeerservice (https://www.parkeerservice.nl/)

4.1.2 Beleid en belangrĳkste wĳzigingen in 2024 Algemeen De uitgangspunten voor de tarieven zĳn gebaseerd op het Coalitieakkoord 2022-2026. Het streven is om de OZB met niet meer te laten stĳgen dan het inflatiepercentage. Daarnaast is het streven om alle huishoudens ervan te laten profiteren als de lokale lasten worden verlaagd. Tariefontwikkeling In de kaderbrief 2024 is aangegeven dat de lokale woonlasten en de belastingen/heffingen voor het jaar 2024 worden geïndexeerd op basis van verwachte prĳsontwikkeling. De prĳsontwikkeling is conform de meicirculaire 2023. Bĳ het bepalen van de opbrengsten 2024 is daarom rekening gehouden met een inflatiepercentage van 3,9%. (In 2023 betrof dit percentage 2,3%). Daarbovenop is gekozen voor het verwerken van een inflatie inhaalslag (over 2022 en 2023) van 7,3% op de prĳsgevoelige budgetten, belastingen en heffingen (met uitzondering van de afvalstoffenheffing en rioolheffing). Dat betekent dat de tarieven worden opgehoogd met 11,2 % (3,9% + 7,3%). De inflatie inhaalslag is uitgesloten voor de tarieven afvalstoffenheffing en rioolheffing. Als gevolg van de gestegen kosten voor het inzamelen van afval, beheer en onderhoud gemeentelĳk rioolstelsel en het inflatiepercentage van 3,9% dienen de tarieven voor de afvalstoffen en rioolheffing wel te worden verhoogd.

Woonlasten (lokale lastendruk) De woonlasten bestaan uit de onroerende zaakbelastingen, rioolheffing en afvalstoffenheffing. De woonlasten worden berekend voor een eigenaar of huurder van een woning die de woning bewoont met meerdere personen. In 2024 stĳgen de woonlasten voor de eigenaar-gebruiker van een woning met een WOZ-waarde van € 319.000 (gemiddelde WOZ-waarde van woningen in Gouda in 2023) met 12,47%. De woonlasten voor de huurder stĳgen in 2024 met 11,20%. Deze stĳgingen worden veroorzaakt door het toepassen van de inflatiecorrectie, de extra inflatie inhaalslag die is toegepast en de gestegen kosten voor afvalverzameling en onderhoud en beheer gemeentelĳk rioolstelsel.

Programmabegroting 2024-2027

In het woonlastenoverzicht is uitgegaan van de tarieven 2023 zoals die zĳn vastgesteld na aanname van het amendement "verlaging woonlasten" tĳdens de Begrotingsraad op 9 november 2022. Het tarief rioolheffing voor de gebruiker kon hierdoor worden verlaagd en de stĳging van het tarief afvalstoffenheffing kon worden beperkt.

4.1.3 Beleidsuitgangspunten gemeentelĳke heffingen in 2024 Onroerendezaakbelastingen Onroerendezaakbelastingen worden betaald door eigenaren en/of gebruikers van onroerende zaken zoals woningen, bedrĳfspanden en grond. De opbrengsten van de ozb gaan naar de algemene middelen. De opbrengst van de ozb wordt opgehoogd met 11,2%. Dit is de indexatie 'prĳsoverheidsconsumptie’ zoals aangegeven in de meicirculaire 2023 van 3,9% en de inflatie inhaalslag van 7,3%. Wat de verhoging van de ozb-opbrengst betekent voor de hoogte van de belastingtarieven is onder andere afhankelĳk van de waardeontwikkeling van woningen en niet-woningen. De heffingsmaatstaf van de onroerendezaakbelastingen is de WOZ-waarde van de woning/niet-woning. Er wordt belasting geheven naar een percentage van deze vastgestelde WOZ-waarde. De WOZ-waarde wordt jaarlĳks opnieuw bepaald. Zodra de nieuwe WOZ-waarden voor 2024 (waardepeildatum 1 januari 2023) bekend zĳn, wordt bĳ het tarievenvoorstel Belastingverordening (na vaststelling van de begroting) het definitieve belastingtarief hierop aangepast. Voor de objecten die de gemiddelde waardeontwikkeling volgen, stĳgt de aanslag ozb 2024 met ongeveer 11,2%. Reinigingsheffingen Afvalstoffenheffing is een heffing voor huishoudens waar de gemeente de plicht heeft om huisvuil op te halen.

Met de opbrengst wordt de inzameling en verwerking van het huishoudelĳk afval bekostigd. Het tarief voor afvalstoffenheffing bestaat per huishouden uit een vast tarief (voor 2024 bepaald op € 346,16) en een variabel tarief. Het variabele deel van de afvalstoffenheffing 2024 is afhankelĳk van het aantal maal door huishoudens aangeboden restafval in 2023. Het tarief is € 1,50 per 60 liter restafval. Het aanvragen van kwĳtschelding is mogelĳk. Tevens is er, net als in voorgaande jaren, een mogelĳkheid tot vrĳstelling indien als gevolg van een medische aandoening sprake is van extra veel afval. Bĳ de vaststelling van de Verordening Reinigingsheffingen 2024 (raadsbehandeling in december 2023) worden de definitieve tarieven 2024 vastgesteld. Reinigingsrecht is een heffing voor bedrĳven die hun afval bĳ het huishoudelĳk afval mogen aanbieden. Bedrĳven mogen afval aanbieden dat qua samenstelling en hoeveelheid vergelĳkbaar is met huishoudelĳk afval. Het tarief betreft een tarief per aanbieding. Kwĳtschelding is niet mogelĳk. De reinigingsheffingen (afvalstoffenheffing en reinigingsrecht) worden bepaald op basis van actuele berekeningen van kosten en opbrengsten met als uitgangspunt kostendekkende tarieven. De kosten voor afvalinzameling zĳn hoog en zullen ook de komende jaren stĳgen.

Dit wordt onder andere veroorzaakt door prĳsstĳgingen bĳ Cyclus (een onderneming die het afval inzamelt voor Gouda), een verlaging van de vergoeding voor ingezameld afval, omgekeerd inzamelen (restafval wordt niet aan huis ingezameld, maar wordt door de bewoner zelf weggebracht naar een ondergrondse vuilcontainer) en overdragen van ondergrondse containers van eigen beheer naar Cyclus. In 2023 kon een stĳging van het tarief voor afvalstoffenheffing worden beperkt tot € 46,05 als gevolg van het aangenomen amendement "verlaging woonlasten" in de Begrotingsraad van 9 november 2022. In verband met de gestegen kosten is voor 2024 een tariefsverhoging noodzakelĳk. Het tarief voor 2024 is € 392,16 (vast tarief € 346,16 + 30 x € 1,50 variabel tarief). Rioolheffingen Rioolheffing is een heffing voor huishoudens en bedrĳven die water direct of indirect op de gemeentelĳke riolering afvoeren. Rioolheffing is een bestemmingsheffing. De opbrengsten worden dan ook alleen gebruikt om de kosten te dekken die samenhangen met de wettelĳke zorgplicht die de gemeente heeft voor de afvoer van afvalwater, de afvoer van regenwater en het beheer van het grondwaterpeil. De heffing bestaat uit 2 soorten; een eigenaren- en een gebruikersdeel. Eigenaren betalen een vast bedrag per perceel. Gebruikers betalen een bedrag op basis van het aantal kubieke meters water dat vanuit een perceel wordt afgevoerd.

Het gebruikersdeel wordt vermeerderd indien meer dan 400m3 water vanuit een perceel wordt afgevoerd. In 2023 is het tarief voor het gebruikersdeel verlaagd naar € 218,25 als gevolg van het aangenomen amendement "verlaging woonlasten" in de Begrotingsraad van 9 november 2022. De tarieven voor de rioolheffing zĳn gebaseerd op het verbreed Gemeentelĳk Rioleringsplan (vGRP) 2019-2023 zoals in maart 2019 door de gemeenteraad vastgesteld. In mei 2023 is in de commissie fysieke leefomgeving gesproken over de evaluatie van het GRP 2019-2023. Inmiddels wordt gewerkt aan een nieuw Water- en Rioleringsplan (WRP). Dit wordt naar verwachting eind 2023 aan de raad aangeboden. Op basis van het GRP 2019-2023 en rekening houdend met de gestegen kosten worden de tarieven voor 2024 verhoogd met 16,5%.

Programmabegroting 2024-2027

Marktgelden Marktgelden worden geheven voor alle week- en dagmarkten in de gemeente. Er zĳn tarieven voor een vaste standplaats en een dagplaats. Deze tarieven zĳn gedifferentieerd naar een tarief voor de zaterdagmarkt en een tarief voor de dinsdag-, woensdag- of donderdagmarkt. Belastingplichtigen betalen een bedrag op basis van de plaats (m2) die wordt ingenomen. De opbrengsten van deze belasting worden onder andere ingezet voor het onderhoud van de markt. Daarbĳ valt te denken aan het reinigen van het marktterrein, dagelĳks toezicht op de markt door de marktmeester en energieen watervoorzieningen. De tarieven van de marktgelden worden opgehoogd met 11,2%. Toeristenbelasting Toeristenbelasting is een belasting voor uitbaters van overnachtingsmogelĳkheden zoals hotels en bed & breakfast. Er wordt een bedrag per persoon, per overnachting betaald. De opbrengsten van deze belasting worden ingezet voor stadsmarketing en toerisme. Ondernemers ontvangen aan het begin van het jaar een voorlopige aanslag. Deze mag in maandelĳkse termĳnen worden betaald. De definitieve aanslag volgt na afloop van het belastingjaar. De tarieven worden opgehoogd met 11,2%. Precariobelasting Precariobelasting is een belasting voor personen of bedrĳven die voorwerpen hebben onder, op of boven voor de openbare dienst bestemde gemeentegrond.

Voorwerpen waarvoor de gemeente Gouda precariobelasting heft zĳn onder andere bouwmaterialen, terrassen, en winkeluitstallingen. De opbrengsten van deze belasting gaan naar de algemene middelen. De tarieven worden verhoogd met 11,2%. Hondenbelasting De hondenbelasting is een belasting voor houders van honden. Het te betalen bedrag is afhankelĳk van het aantal honden. De opbrengsten gaan in de algemene middelen. Een deel van de opbrengst wordt gebruikt als vergoeding voor het beschikbaar stellen van collectieve voorzieningen voor honden (zoals onderhoud van uitrenplekken en het beschikbaar stellen van hondenpoepzakjes). Voor belastingjaar 2024 wordt het tarief verhoogd met 11,2%. Havengelden Havengelden worden betaald voor vaartuigen die in gemeentewater aanleggen of verblĳven. Het te betalen bedrag is afhankelĳk van de duur van het verblĳf en de lengte (in strekkende meters) van het vaartuig. De opbrengsten van havengelden worden onder andere gebruikt voor het onderhoud van aanlegsteigers en voorzieningen ten behoeve van de recreatievaart. De tarieven van de havengelden worden verhoogd met het inflatiepercentage van 11,2%. Staangelden Staangeld wordt opgelegd aan de hoofdbewoner van een woonwagen voor het hebben van een standplaats voor een woonwagen. Het te betalen bedrag is afhankelĳk van de oppervlakte van de staanplaats.

De staangelden worden verhoogd met het percentage van de maximale jaarlĳkse huurverhoging voor woonwagenstandplaatsen van 3,1% (bron:https://www.rĳksoverheid.nl/onderwerpen/woning-huren/vraag-enantwoord/maximale-huurverhoging-2023). Leges Leges zĳn vergoedingen voor een product die bĳ de gemeente wordt aangevraagd of voor een dienst die door de gemeente op verzoek wordt uitgevoerd. In algemene zin worden de legestarieven verhoogd met het inflatiepercentage van 11,2%. Waarschĳnlĳk worden enkele nieuwe belastbare feiten opgenomen c.q. bestaande belastbare feiten worden gewĳzigd in relatie tot onder meer gewĳzigde regelgeving. Enkele tarieven worden aangepast om een betere aansluiting te krĳgen tussen tĳdsbesteding van de behandeling van de aanvraag en de hoogte van het tarief. Verder zĳn gemeentes gebonden aan de door de rĳksoverheid vastgestelde maximumtarieven. De Omgevingswet en de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen treden op 1 januari 2024 in werking. Met de inwerkingtreding van de Omgevingswet worden gemeenten bevoegd gezag over de bodem. Verschillende taken worden van de provincie overgedragen naar gemeente. Dat heeft juridische en financiële gevolgen. Het heeft dus ook gevolgen voor de legesverordening; bepaalde leges mogen niet meer worden geheven, en er mogen nieuwe tarieven worden geheven. De raad kan er bĳvoorbeeld voor kiezen om milieuleges te gaan heffen.

Tĳdens de raad van 15 juni 2022 is besloten om deze milieuleges te gaan heffen. De inwerkingtreding van de Omgevingswet is uitgesteld tot 1 januari 2024. De milieuleges worden daarom verwerkt in de legesverordening van 2024. De belastingverordening 2024 wordt in de raadsvergadering van december 2023 aangeboden.

Programmabegroting 2024-2027

Bĳ het opmaken van de nieuwe legesverordening 2024 wordt rekening gehouden met de vernieuwde modelverordening leges die de VNG speciaal heeft opgesteld in verband met de inwerkingtreding van de Omgevingswet. De legesinkomsten voor bouwvergunningen lopen als gevolg van de inwerkingtreding van de Wkb per 1 januari 2024 terug. Ondanks dat de milieuleges met ingang van 2024 onderdeel zĳn van de legesverordening is de verwachting dat dit niet leidt tot meer opbrengsten. Daarom zĳn de opbrengsten leges ten opzichte van de gewĳzigde begroting 2023 naar beneden bĳgesteld. Parkeerbelastingen Parkeerbelasting wordt betaald voor het parkeren van een voertuig op plaatsen die door het college zĳn aangewezen als betaald parkeerplaatsen. Tevens wordt parkeerbelasting geheven voor het verlenen van een parkeervergunning. De opbrengsten gaan in de algemene middelen. Het kostenelement dat gemeenten in rekening mogen brengen bĳ de naheffingsaanslag parkeerbelasting is voor 2024 met € 3,80 verhoogd tot € 76,60. Voor dit bedrag geldt dat de opbrengst niet hoger mag zĳn dan de kosten die hiervoor worden gemaakt. Sinds 1 april 2022 maakt Gouda gebruik van de scanauto van Parkeerservice. Het handhaven op foutparkeren wordt hiermee eenvoudiger. Het aantal naheffingsaanslagen is door de komst van de scanauto toegenomen en hiermee ook de opbrengst naheffingsaanslagen.

Dit leidt er toe dat het bedrag naheffingsaanslag met ingang van 2024 wordt aangepast naar € 56,50.

Programmabegroting 2024-2027

4.1.4 Overzichten In deze paragraaf staan de volgende overzichten: 1. overzicht lokale heffingen; 2. overzicht lokale lastendruk eigenaar/gebruiker en huurder. 1. Overzicht lokale heffingen In het onderstaande overzicht staan de geraamde opbrengsten voor 2024. Opbrengstsoort (bedragen x € 1.000)

Geraamde opbrengst 2024

Geraamde kwĳtschelding 2024

Geraamde opbrengst 2023

Tarieven 2024

Belastingen en heffingen ozb-eigenaren woningen

9.974

8.946

0,0935%

ozb-eigenaren niet-woningen

5.734

5.143

0,3837%

ozb-gebruikers niet-woningen

3.988

3.577

0,3060%

Afvalstoffenheffing

13.152

13.001

392,76

Rioolheffing eigenaren

10.641

9.416

301,15

Rioolheffing gebruikers

8.946

9.498

254,26

Totaal Belastingen en heffingen

52.435

49.581

Overige belastingen Hondenbelasting

314

276

Parkeerbelasting

4.078

3.801

div

Toeristenbelasting

169

149

Precariobelasting

256

225

div

Totaal overige belastingen

4.817

4.451

Rechten Leges burgerzaken

1.560

1.010

div

Leges bouwvergunningen

2.752

1.903

div

Leges milieuvergunningen

div

Leges overig

182

163

div

Marktgelden

144

130

div

Havengelden

131

111

div

Staangelden

div

Reinigingsrechten

div

Totaal rechten

4.931

3.463

Totaal Lokale heffingen

62.183

57.495

De geraamde opbrengsten zĳn bruto-opbrengsten zonder aftrek van geraamde kwĳtscheldingen. De ozb-tarieven zĳn nog gebaseerd op de WOZ-waarde met peildatum 1 januari 2022 en moeten dus nog worden gecorrigeerd op basis van de hertaxatie met peildatum 1 januari 2023. De ozb-tarieven van een niet-woning zĳn inclusief een opslag van 7% ten behoeve van het Ondernemersfonds Gouda. Het OFG ontvangt jaarlĳks een subsidie van 7% van de ozb-inkomsten van niet-woningen van twee jaar daarvoor. In de begroting 2024 is voor deze subsidie een bedrag van € 535.661 opgenomen. De afvalstoffenheffing is de som van het vaste tarief (€ 347,76) en het variabele tarief op basis van gemiddeld 30 aanbiedingen van 60 liter restafval á € 1,50 (€ 45,00). De geraamde opbrengst afvalstoffenheffing is exclusief de reinigingsrechten bedrĳven. 2. Overzicht lokale lastendruk eigenaar/gebruiker en huurder In onderstaande tabel is de lastendruk in Gouda in het jaar 2024 voor zowel een eigenaar-gebruiker als een huurder aangegeven. Ter vergelĳking zĳn de cĳfers van 2023 toegevoegd. Zoals gebruikelĳk in het woonlastenoverzicht worden hierbĳ de ozb, de afvalstoffenheffing en de rioolheffingen betrokken. Verder is als uitgangspunt genomen een meerpersoonshuishouden. Voor de berekening van de ozb 2024 is uitgegaan van een woning met een WOZ-waarde van € 319.000 (gemiddelde WOZ-waarde van woningen in Gouda in 2023).

De gemiddelde WOZ-waarde voor 2022 is € 276.000. Deze gemiddelde

Programmabegroting 2024-2027

WOZ-waarde is gebruikt voor de berekening van de ozb 2023. Voor het bepalen van het tarief voor afvalstoffenheffing is uitgegaan van het vaste tarief vermeerderd met 30 aanbiedingen van 60 liter zakken. De tarieven voor afvalstoffen- en rioolheffing voor belastingjaar 2023 zĳn na de begrotingsraad van 2022 éénmalig verlaagd. In het woonlastenoverzicht is uitgegaan van de tarieven zoals vastgesteld ná de begrotingsraad van 9 november 2022. Opbrengstsoort (bedragen x € 1)

2024

2023 na amendement

verschil in %

eigenaar/ gebruiker

huurder

eigenaar/ gebruiker

huurder

eigenaar/ gebruiker

ozb eigenaar

269,82

Afvalstoffenheffing

392,16

Rioolheffing eigenaar

301,15

Rioolheffing gebruiker Totaal

242,65 392,16

363,05

verschil in % huurder

11,20% 363,05

8,02%

258,50

8,02%

16,50%

254,26

218,25

16,50%

1.217,39

646,42

1.082,45

581,30

12,47%

11,20%

Kwĳtschelding Personen met een inkomen op bĳstandsniveau en zonder vermogen kunnen in aanmerking komen voor kwĳtschelding van gemeentelĳke belastingen. In Gouda is kwĳtschelding mogelĳk voor afvalstoffenheffing, rioolheffing en onroerendezaakbelastingen. Voor het variabele tarief afvalstoffenheffing is een maximale kwĳtschelding van € 75,00 mogelĳk. In de praktĳk komt kwĳtschelding vooral voor bĳ de afvalstoffenheffing en rioolheffing. De kwĳtscheldingsnorm is 100%.

4.1.5 Kostenonderbouwing tarieven De gemeente Gouda hanteert bĳ de vaststelling van de tarieven voor 2024 een kostendekkende tarifering als uitgangspunt. Onderstaand zĳn de kostprĳsonderbouwingen van de tarieven voor leges, afvalstoffenheffing en rioolheffing voor 2024 weergegeven. Kostenonderbouwing legestarieven uit legesverordening In verband met de invoering van de Omgevingswet per 1 januari 2024 en de gevolgen voor de legesverordening 2024 wordt de kostendekkendheid onderzocht en geactualiseerd. Hiervoor wordt gebruik gemaakt van kostendekkendheid.nl. Dit is een webapplicatie die door een groot aantal gemeenten (meer dan 100) wordt gebruikt. In samenwerking met kostendekkendheid.nl en de diverse deelnemende gemeenten wordt de komende jaren meer onderzoek verricht naar de kostendekkendheid van de leges. Het doel is een hogere kwaliteit van de legesproducten (snellere dienstverlening), meer transparantie en lagere kosten. * In verband met de komst van de Omgevingswet per 1 januari 2024 en de gevolgen voor de tarieventabel leges zĳn onderstaande tabellen nog niet geactualiseerd. Bĳ het vaststellen van de legesverordening 2024 en bĳbehorende tarieventabel (december 2023) wordt een geactualiseerde kostendekkendheid bĳgevoegd.

Titel 1 Algemene dienstverlening Legesverordening (bedragen x € 1.000)

Totale lasten

1.1 Burgerlĳke stand

104

81,61%

1.2 Reisdocumenten en NL ID-kaart

288

281

97,25%

1.3 Rĳbewĳzen

171

165

96,18%

1.4 Verstrekking Basisreg Personen

68,25%

1.5 Overige Publiekszaken

72,06%

1.7 Gemeentearchief

0,00%

1.9 Geluidshinder

0,00%

1.11 Huisvestingswet

0,00%

1.13 Verkeer en Vervoer

39,78%

1.14 Leegstandswet

61,64%

1.16 Kansspelen

83,29%

1.17 vervallen

0,00%

1.18 Diversen

45,99%

Totaal titel 1

762

628

82,44%

Programmabegroting 2024-2027

Totale baten

Kosten-dekking

Titel2 Dienstverlening vallend onder fysieke leefomgeving/omgevingsvergunnig Legesverordening (bedragen x € 1.000)

Totale lasten

Totale baten

Kosten-dekking

2.1 Begripsomschrĳving

0,00%

2.2 Vooroverleg / beoordeling conceptaanvraag

108,16%

2.3 Omgevingsvergunning

2.630

1.908

72,53%

2.4 Vermindering

-3

0,00%

2.5 Teruggaaf

-0,3

0,00%

2.6 Intrekking Omgevingsvergunning

0,00%

2.7 Wĳziging omgverg agv wĳz project

64,90%

2.8 Bestemmingswĳzigingen zonder activiteiten

0,00%

2.9 Omgevingsvergunningen uit de verordening fysieke leefomgeving

78,53%

140,72%

2.726

1.993

73,13%

2.10 In deze titel niet benoemde beschikking Totaal titel 2

Titel 3 Dienstverlening vallend onder Europese dienstenrichtlĳn Legesverordening (bedragen x € 1.000)

Totale lasten

Totale baten

Kosten-dekking

3.1 Horeca

3.2 Organiseren evenementen of markten

37,11%

3.3 Prostitutiebedrĳven

81,59%

3.4 Winkeltĳdenwet

0,00%

3.5 vergunning ter bescherming van het ondernemersklimaat

0,00%

3.6. in deze titel niet benoemde vergunning, ontheffing of andere beschikking

0,00%

Totaal titel 3

104

56,95%

Lasten taakvelden

Totale lasten

108,36%

Recapitulatie Titel (bedragen x € 1.000)

Kosten-dekking

Titel 1

762

628

82,44%

Titel 2

2.726

1.993

73,13%

Titel 3

104

56,95%

Totale tarieventabel

3.592

2.681

74,63%

Voor de berekening van de kostendekkendheid is gebruik gemaakt van de 'Handreiking kostentoerekening leges en tarieven' (opgesteld in opdracht van het ministerie van Binnenlandse zaken) en van het kostenmodel van de VNG. Er mogen alleen kosten worden toegerekend die direct met de dienstverlening samenhangen. Alle directe lasten die op de betreffende taakvelden staan worden betrokken in de berekening. Het gaat hierbĳ om de taakvelden Burgerzaken, Openbare orde en veiligheid, Parkeren, Openbaar groen en (openlucht) recreatie, Milieubeheer en Wonen en bouwen. Directe kosten zĳn bĳvoorbeeld; kosten voor afdrachten van rĳksleges voor rĳbewĳzen en reisdocumenten, inzet van de medewerkers van de Omgevingsdienst, perceptiekosten (kosten heffen en invorderen) maar ook automatiseringskosten en uren van medewerkers die direct kunnen worden toegerekend aan de betreffende producten. In de kolom opbrengsten staan de legesinkomsten van de betreffende dienstverlening. Wanneer de opbrengsten worden afgezet tegen de kosten resulteert de kostendekkendheid. Een kostendekkendheid van minder dan 100% betekent dat de geraamde lasten hoger zĳn dan de geraamde baten. In de tabel is per heffing de mate van kostendekkendheid voor het begrotingsjaar aangegeven. Het is van belang dat de totale legesverordening de 100% kostendekkingsnorm niet overschrĳdt.

De maximale kostendekkendheid van 100% geldt dus niet per tarief. Door kruissubsidiëring binnen titels van de legesverordening is het mogelĳk om de 'winst' van bepaalde legesproducten te gebruiken om het 'verlies' op andere producten te dekken. Uit de tabel blĳkt dat de geraamde baten van de verordening niet uitgaan boven de totale geraamde lasten van de verordening. Dit geldt ook wanneer de drie titels in de legesverordening individueel worden bekeken. Titel I is voor 82% kostendekkend. Er is weinig ruimte om de tarieven te verhogen omdat de opbrengsten voornamelĳk worden veroorzaakt door de paspoorten en rĳbewĳzen. Deze tarieven zĳn momenteel gelĳk aan de maximaal toegestane hoogte. Titel II is voor 73% kostendekkend.

Programmabegroting 2024-2027

Titel III is voor slechts 56% kostendekkend. Het betreft echter een klein onderdeel van de legesverordening. De kostendekking voor evenementvergunningen is laag. Vanwege de maatschappelĳke betekenis ervan is dit bĳ veel gemeenten niet kostendekkend. Kostenonderbouwing afvalstoffenheffing 2024 Omschrĳving (bedragen x € 1.000)

2024

Kosten taakveld afval

11.987

Inkomsten excl. heffingen Netto kosten

937 11.050

Toe te rekenen kosten: Overhead

Kwĳtschelding

Compensabele BTW

2.102

Totaal kosten

13.152

Opbrengst afvalstoffenheffing

13.152

Dekking

100,0%

Uitgangspunt bĳ de bepaling van de hoogte van de afvalstoffenheffing 2024 is 100% kostendekking. Alle kosten die op het taakveld Afval staan, worden betrokken bĳ de berekening van de heffing. Het betreft hier zowel de kosten van afvalinzameling als van afvalverwerking. Daarnaast worden de kapitaallasten van reeds uitgevoerde investeringen (bĳvoorbeeld ondergrondse containers) meegenomen. De kosten voor kwĳtschelding zĳn niet meegenomen als gevolg van het aangenomen amendement "verlaging woonlasten" in de Begrotingsraad van 9 november 2022. Kostenonderbouwing rioolheffing 2024 Omschrĳving (bedragen x € 1.000)

2024

Kosten taakveld riolering

16.120

Inkomsten excl. heffingen Netto kosten

0 16.120

Toe te rekenen kosten: Overhead

Kwĳtschelding

Compensabele BTW

3.468

Totaal kosten

19.588

Opbrengst rioolheffing

19.588

Dekking

100,0%

Voor de berekening van de hoogte van de rioolheffing worden alle lasten verzameld die op het taakveld Riolering staan. Bĳ Riolering realiseert de gemeente 100% kostendekking. Grote kostencomponent binnen Riolering zĳn de kapitaallasten van de historische investeringen (rioolvervanging). Daarnaast vormen de kosten van dagelĳks en groot onderhoud ook een belangrĳke kostencomponent. De kosten voor kwĳtschelding zĳn niet meegenomen als gevolg van het aangenomen amendement "verlaging woonlasten" in de Begrotingsraad van 9 november 2022.

Programmabegroting 2024-2027

4.2 Weerstandsvermogen en risicobeheersing 4.2.1 Inleiding De paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing geeft inzicht in de ontwikkeling van risico’s en daarmee ook in de financiële weerbaarheid van de gemeente. In de kern gaat het om de vraag in welke mate de gemeente in staat is om financiële gevolgen van risico’s op te vangen. Deze paragraaf geeft aanvullend de stand van zaken van een zestal financiële kengetallen: netto schuldquote, netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen, solvabiliteitsratio, structurele exploitatieruimte, grondexploitatie en belastingcapaciteit. De paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing is opgesteld volgens het BBV, de nota risicomanagement en weerstandsvermogen en de nota reserves en voorzieningen. Daarnaast is gebruik gemaakt van de inzichten die vanuit het ministerie van BZK worden aangereikt (Financiële Regelgeving en Toezicht Decentrale Overheden).

4.2.2 Belangrĳkste conclusies Gemeente Gouda hanteert de volgende financiele uitgangspunten: • een gezonde weerstandsratio (voldoende reserves) • een stabiele schuldpositie • een sluitende meerjarige programmabegroting De weerstandsratio is 1,4 en kwalificeert als "ruim voldoende". De ratio moet minimaal in een bandbreedte van ≥ 1 en ≤ 1,4 bevinden. De gemeente beschikt dus over ruim voldoende middelen om onverwachte tegenvallers op te vangen. De hoge schuldpositie is de afgelopen jaren sterk afgebouwd. Met een hoge schuldpositie is de gemeente relatief kwetsbaarder voor rentestĳgingen dan gemeenten met een lagere schuldpositie.De netto schuldquote van de gemeente Gouda zal eind 2024 ongeveer 90% zĳn en de jaren daarna aflopen naar ongeveer 89% eind 2027. De waarden liggen ruim onder de signaalwaarde van de VNG van 130%. De structurele exploitatieruimte laat zien dat vanaf 2025 de structurele lasten (waaronder die samenhangend zĳn met de schuldenlast van de gemeente (rente en aflossing)), meerjarig volledig worden gedekt door structurele baten.

4.2.3 Weerstandsvermogen Weerstandsvermogen is het vermogen van de gemeente om financiële tegenvallers op te kunnen vangen zonder dat dit invloed heeft op het uitvoeren van de programma’s. Ratio weerstandsvermogen = Beschikbare weerstandscapaciteit : Benodigde weerstandscapaciteit

4.2.3.1 Beschikbaar weerstandsvermogen Het beschikbaar weerstandsvermogen bestaat uit de middelen waarover de gemeente beschikt of kan beschikken om financiële risico’s (niet begrote kosten of tegenvallende opbrengsten) op te vangen. Dit is de som van de algemene reserve en het saldo van het begrotingsresultaat, voor zover dit saldo wordt toegevoegd aan de algemene reserve. In onderstaande tabel is de ontwikkeling meerjarig weergegeven. Aangezien het niet zeker is dat de begrote resultaten ook daadwerkelĳk gerealiseerd gaan worden en aangezien de bestemming van het rekeningresultaat voorbehouden is aan de gemeenteraad, kan het beschikbare weerstandsvermogen wĳzigen als gevolg van het daadwerkelĳk gerealiseerde resultaat en van besluitvorming in de gemeenteraad. Omschrĳving (bedragen x € 1.000)

2024

2025

2026

2027

Algemene reserve per (31/12)

27.396

26.539

26.739

Begrotingsresultaten (31/12)

2.264

7.711

1.552

3.907

Resultaat 2023 conform 2e berap 2023 (afgerond)

-5.000

Beschikbaar weerstandsvermogen per (31/12)

24.660

34.250

28.291

30.646

Dit leidt tot een beschikbaar weerstandsvermogen van € 24.660.000 in 2024. In de oorspronkelĳke meerjarenraming waren al mutaties in de algemene reserve opgenomen. Deze zĳn eveneens in de bovenstaande tabel opgenomen per jaar, opdat een meer zuiver beeld van de ontwikkeling van het beschikbaar vermogen wordt weergegeven. Daarnaast zĳn de mutaties die worden voorgesteld in deze programmabegroting meegenomen. Uiteindelĳk leidt dit tot een beschikbaar weerstandsvermogen van € 30.646.000 in 2027.

Programmabegroting 2024-2027

4.2.3.2 Benodigd weerstandsvermogen Het benodigd weerstandsvermogen is een optelsom van alle risico’s waarvoor geen beheersmaatregelen zĳn getroffen. Voor het berekenen van het benodigd weerstandsvermogen maakt de gemeente Gouda een onderscheid tussen risico’s verbonden aan grondexploitaties en overige risico’s. De risico’s verbonden aan grondexploitaties worden gekwantificeerd met behulp van de IFLO methode. Daarbĳ wordt een risico-opslag van 10% gehanteerd met betrekking tot de boekwaarden, de toekomstige opbrengsten en de toekomstige kosten. De overige risico’s (going concern) worden gekwantificeerd met behulp van een Monte Carlo simulatie. In onderstaande tabel zĳn de belangrĳkste risico’s toegelicht, samengevat in een top 10-overzicht. De risico's zĳn gekwantificeerd, waarbĳ een inschatting is gemaakt van de kans dat de gebeurtenis zou kunnen optreden en de maximaal financiële impact. Belangrĳk is dat hier sprake is van inschattingen en de uitkomsten van een kansberekening. De werkelĳke uitkomsten zullen hier hoogstwaarschĳnlĳk in alle gevallen van afwĳken. Naam

Omschrĳving

Risicogebied

Haastrechtse brug

De Haastrechtsebrug is een beweegbare brug (type basculebrug) Beheer en vormt de verbinding tussen Gouda en de Krimpenerwaard. Openbare De brug is gebouwd omstreeks 1954 en kan door het treffen Ruimte van levensduur verlengend onderhoud nog tot minimaal 2054 goed functioneren. Omdat er diverse problemen zĳn moet de brug gerenoveerd worden.

KansMaximaal percentage 40%

12.000.000

Jeugdzorg

70%

3.500.000

Onderwĳs

40%

2.000.000

Omwille van de zorgvuldigheid worden de eerder uitgevoerde onderzoeken geverifieerd en gevalideerd door een gespecialiseerd ingenieursbureau. Onder andere door het uitvoeren van bureauonderzoek, aanvullend gericht materiaalonderzoek en verificatieberekeningen. Het risico is dat dit kan leiden tot heroverweging van de renovatie waarbĳ de maatregelen worden opgewaardeerd naar volledige vervanging van de brug. Open einde regeling Jeugd

De Wet Jeugdzorg is een open-einde regeling en kent daardoor geen bestedingsplafond. Hierdoor moet de gemeente ondersteuning blĳven leveren aan haar inwoners, ook als het budget voor het betreffende jaar niet toereikend is. De toegang tot jeugdhulp is belegd binnen de gemeente (afdeling OSA). Daarnaast hebben externe verwĳzers wettelĳke bevoegdheid. Er wordt met lokale en regionale partners samengewerkt, waarbĳ gemeente Gouda toegang tot maatwerkvoorzieningen levert en optreedt op als financier. De maatwerkvoorzieningen worden regionaal gecontracteerd in de regio Midden-Holland. Daar is ook het contractmanagement belegd. Extra groei , bovenop de geraamde groei, van de jeugdzorguitgaven blĳft een risico. Als de zorgvraag hoger ligt dan geraamd is de gemeente wettelĳk verplicht deze te leveren.

Integraal Huisvestingsplan (IHP)

DDe gemeente heeft de wettelĳke taak scholen van adequate huisvesting te voorzien. Een deel van de schoolgebouwen is aan het eind van hun levensduur en voldoet zowel functioneel als technisch niet meer aan de eisen van deze tĳd. In 2020 is door de Raad het Uitvoeringsplan Onderwĳshuisvesting 2020 - 2024 IHP 1e tranche vastgesteld. Deze is momenteel in uitvoering. Het organiseren en bouwen van veel schoolgebouwen levert een aantal risico’s op. Belangrĳkste zĳn: • Het risico dat de implementatie van het IHP-vertraging oploopt als gevolg van onvoorziene omstandigheden. • Het risico van stĳgende bouw-, materiaal-, arbeid- en advieskosten door onvoorziene omstandigheden, zoals de oorlog in Oekraïne en de Covid pandemie. Afgelopen jaar heeft de raad daarom een extra bedrag van ruim €8.300.000 toegezegd, waardoor de risico’s op verdere overschrĳding klein zĳn geworden. Wel blĳft het zaak om goed te monitoren en te blĳven sturen op sober en doelmatige schoolgebouwen. De daadwerkelĳke realisatie van het Uitvoeringsplan 1e tranche blĳft achter op de oorspronkelĳke planning, met name door de tĳd die in de voorbereiding is gaan zitten (inregelen van afspraken, processen en omgaan met prĳsstĳgingen).

De verwachting is dat met de tĳdige voorbereiding van Uitvoeringsplan 2e tranche (start najaar 2023) op basis van de ‘lessons learned’ van het Uitvoeringsplan 1e tranche, de uitvoering van de 2e tranche aansluitend plaatsvindt aan de 1e tranche waardoor het huidige realisatietempo doorgaat.

Programmabegroting 2024-2027

Naam

Omschrĳving

Risicogebied

KansMaximaal percentage

Inflatie

Door de onvoorspelbare inflatie kunnen de prĳzen voor afgenomen Financiën diensten en producten hoger uitpakken dan verwacht, en meer dan de uitkering uit het Gemeentefonds meestĳgt door de loonprĳsindexatie.

70%

2.500.000

Lagere uitkeringen vanuit Rĳk en VNG zĳn in 2022 overeengekomen om het volumedeel Financiën het Rĳk van het accres in het gemeentefonds voor 2022-2025 vast te zetten. Dit betekent dat de accresstanden voor de jaren 2022 tot en met 2025 voor gemeenten slechts nog zullen wĳzigen als gevolg van loon- en prĳsontwikkelingen. Hiermee wordt een eerste belangrĳke stap gezet richting een meer stabiele financiering voor gemeenten. Het biedt hen voor de komende jaren zekerheid over hun inkomsten en beschikbare vrĳe ruimte, ook wanneer de uitgaven van het Rĳk achterblĳven bĳ de ramingen.

50%

2.500.000

Het kabinet heeft besloten om vanaf 2026 de trap-op-trap-afsystematiek te beëindigen en het accres van het gemeentefonds vast te stellen op € 840 miljoen boven op de stand uit de Miljoenennota 2022. De inkomsten uit het gemeentefonds zullen vanaf dat jaar aanzienlĳk lager uitvallen, maar het risico op lagere rĳksuitkeringen neemt daardoor af. Hiermee samenhangend is het van belang om op te merken dat Rĳk, IPO en VNG in een gezamenlĳk proces werken aan een nieuwe financieringssystematiek van de medeoverheden vanaf 2026. Ten tĳde van het opstellen van de voorliggende jaarstukken ontbreekt een concreet beeld van de mogelĳke financiële effecten voor de gemeente. Stĳgende Materiaalkosten en krapte op de markt

Risico dat prĳzen omhoog gaan voor aanbestedingen of obv. Beheer UAV 47 afspraken na aanbesteding (ivm. onvoorspelbaar hoge Openbare prĳsstĳgingen). Veel materialen worden schaarser (en duurder) en Ruimte veel aanbieders zitten vaak vol. Hier speelt ook de onzekerheid van de situatie in Oekraine en de stĳgende energieprĳzen. Prĳzen gaan dan omhoog voor lopende en nieuwe beheeraanbestedingen en projectaanbestedingen. Na goedkeuring van het GOVO deze meerkosten daarin zĳn opgenomen en het risico daardoor afneemt.

60%

1.500.000

Open einde regeling Participatiewet (Pwbudget)

De gemeente ontvangt een BUIG uitkering voor het betalen Werk en van bĳstandsuitkeringen/uitkeringen Levensonderhoud en voor inkomen Loonkostensubsidies. Het betreft een open einde regeling. Het deelbudget voor de uitkeringen wordt toegekend op basis van het zgn. objectieve verdeelmodel (en op basis van de aantallen dak- en thuislozen en instellingsbewoners in voorgaand jaar). Drie momenten van vaststelling budget door het Rĳk: voorlopige budget (september jaar t-1), nader voorlopig budget (mei in lopende jaar) en definitief budget (september in lopende jaar). Afhankelĳk van de ontwikkeling van de bĳstandsvraag en het definitieve budget bestaat een financieel risico.

70%

1.500.000

25%

3.000.000

Er is een vangnetuitkering die gemeenten financiële compensatie biedt voor grote(re) tekorten op het budget. Het begrip “grote(re) tekorten” wordt bezien in meerjarig perspectief: er moet een tekort zĳn in het lopende jaar én een gecumuleerd tekort van meer dan 7,5% in het lopende jaar en de 2 voorgaande jaren. Gemeenten moeten een tekort tot 7,5% op hun budget voor de Participatiewet zelf opvangen (eigen risico) uit eigen middelen; van 7,5%-12,5% is het risico 50% en bĳ een hoger tekort dan 12,5% wordt 100% gecompenseerd door het Rĳk. Het deelbudget voor loonkostensubsidies wordt (sinds 2022) toegekend op basis van de realisaties in het voorgaande jaar. Financiele risico’s bĳ sterke schommelingen in de inzet van loonkostensubsidies. Ook dit is een open einde regeling, waarbĳ het macrobudget vooraf wordt vastgesteld/gemaximeerd Toename beroep op borgstellingen en garanties

Gemeenten staan borg voor de rente- en aflossingsverplichtingen van een aantal organisaties zoals culturele instellingen, voetbalclubs, bibliotheek, etc. Als een partĳ niet kan voldoen aan de verplichting jegens de bank dan zal de bank de gemeente aanspreken de betalingsverplichting over te nemen of de schuld over te nemen bĳ een faillissement (afhankelĳk van de gevestigde zekerheden). De afgegeven borgstellingen kennen alle een afzonderlĳk risicoprofiel. De risico's, zeker die van borgstellingen met een hoog risicoprofiel, worden jaarlĳks beoordeeld. Ingeval van onderkende risico's wordt overleg gevoerd met de partĳ waar borg voor wordt gestaan en met de betreffende bank, dit om te trachten om door middel van tĳdige bĳsturing het risico voor de gemeente te beperken. In 2023 kwalificeert met name de Cheese Experience als borgstelling met een hoog risicoprofiel.

Treasury

Programmabegroting 2024-2027

Naam

Omschrĳving

Risicogebied

Rampen en crises

Dit risico is de verzameling van alle veiligheidsrisico´s: Openbare overstromingen, ordeverstoringen, treinongevallen, terrorisme. Orde en Hieronder worden per categorie de belangrĳkste risicoś genoemd. Veiligheid

KansMaximaal percentage 15%

3.000.000

30%

2.000.000

Natuur& Milieu: - Overstromingen (omdat Gouda een laaggelegen gebied is en aan een grote rivier ligt) - Extreme weersomstandigheden (droogte, extreme neerslag, windhozen) Voorzieningen: - Verstoring gasvoorziening - Verstoring elektriciteitsvoorziening - Verstoring drinkwatervoorziening Gebouwde omgeving: - Grote branden - Instorting Vervoer - Spoorvervoerincidenten (vervoer gevaarlĳke stoffen) - Wegvervoerincidenten Gezondheid: - Pandemie Publieke veiligheid: - Extreem geweld - Verstoring openbare orde Informatieveiligheid

Een inbreuk op de informatieveiligheid van de gemeente kan ICT verstrekkende gevolgen hebben voor de bedrĳfsvoering en de continuïteit van de primaire gemeentelĳke processen. Belangrĳkste voorbeeld hiervan is een zogenaamde ransomware aanval (gĳzelingssoftware) waarbĳ criminelen alle gemeentelĳke data ontoegankelĳk maken (versleutelen). Dit kan leiden tot langere uitval van ICT systemen. Het betalen van losgeld biedt geen garantie op herstel en bovendien wordt hiermee ook een crimineel verdienmodel is stand gehouden. Informatieveiligheid staat en valt met het gedrag van de medewerkers van de gemeente. Een organisatie kan nog zoveel technische maatregelen hebben genomen, onbewust onveilig gedrag van de medewerkers kan veel schade opleveren, denk hierbĳ aan het niet herkennen van phishing mails, het niet melden van incidenten waar wel adequaat op gereageerd dient te worden om schade tegen te gaan of het kwĳtraken van dossiers door het meenemen van informatie buiten de beveiligde zone.

De toekomstige kasstromen bĳ grondexploitaties leveren per definitie risico’s op. Opbrengsten kunnen tegenvallen, terwĳl ook de kosten hoger kunnen uitvallen. Deze risico’s kunnen worden gekwantificeerd, waarbĳ ervan uit wordt gegaan dat er een kans bestaat dat opbrengsten en kosten met 10% tegenvallen. Het benodigd weerstandsvermogen voor grondexploitaties komt dan uit op € 6.402.000. De Monte Carlo simulatie die is uitgevoerd met betrekking tot de overige procesrisico’s (going concern) levert een benodigd weerstandsvermogen op van € 11.294.000. Daarbĳ wordt het gebruikelĳke zekerheidspercentage van 90% gehanteerd.

Programmabegroting 2024-2027

Het benodigd weerstandsvermogen voor 2024 en verder bedraagt dan bĳ het opmaken van deze begroting € 17.696.000.

4.2.3.3 Beoordeling ratio weerstandsvermogensontwikkeling weerstandscapaciteit Door het beschikbaar weerstandsvermogen te delen door het benodigd weerstandsvermogen wordt de ratio weerstandsvermogen van de gemeente verkregen. In onderstaand tabel is de ontwikkeling meerjarig weergegeven. Omschrĳving

2024

2025

2026

2027

Benodigd weerstandsvermogen grondexploitaties

6.402

Benodigd weerstandsvermogen going concern

11.294

Benodigd weerstandsvermogen totaal

17.696

Omschrĳving (bedragen * € 1.000)

2024

2025

2026

2027

Beschikbaar weerstandsvermogen

24.660

34.250

28.291

30.646

Benodigd weerstandsvermogen

17.696

1,4

1,9

1,6

1,7

Weerstandsratio

Aangezien de inschatting van het benodigd weerstandsvermogen een momentopname betreft, terwĳl het beschikbare weerstandsvermogen meerjarig wordt berekend, rĳst de vraag in hoeverre het juist is, om de ratio meerjarig weer te geven. Over een jaar zal het benodigd weerstandsvermogen immers lager zĳn, omdat met name de grondexploitaties dan verder zĳn gevorderd (met een navenante risicoreductie als gevolg). Overwogen kan worden om in komende begrotingen de ratio enkel voor het begrotingsjaar te presenteren, een werkwĳze die in steeds meer gemeenten gevolgd wordt.

Programmabegroting 2024-2027

Door de beschikbare weerstandscapaciteit te delen met de benodigde weerstandscapaciteit kan een kwalificatie worden gegeven over de toereikendheid van de weerstandscapaciteit. Hiervoor wordt onderstaande tabel gehanteerd. Waardering

Ratio

Betekenis

>2,0

Uitstekend

1,4-2,0

Ruim voldoende

1,0-1,4

Voldoende

0,8-1,0

Matig

0,6-0,8

Onvoldoende

< 0,6

Ruim onvoldoende

De weerstandsratio is een kengetal dat aangeeft in welke mate de gemeente in staat is om risico’s op te vangen. Dit kengetal wordt berekend door de beschikbare weerstandscapaciteit te delen door de benodigde weerstandscapaciteit Het beschikbaar weerstandsvermogen moet minimaal gelĳk zĳn aan het benodigd weerstandsvermogen om voldoende weerstand te kunnen bieden als de risico’s zich daadwerkelĳk voordoen. De weerstandsratio voor Gouda is 1,4. Dit betekent dat de gemeente Gouda ruim voldoende in staat is om risico's op te vangen.

4.2.4 Kengetallen Het opnemen van financiële kengetallen in de begroting past in het streven naar meer transparantie. Ook geven de kengetallen meer inzicht in de ontwikkeling van de financiële positie en de baten en lasten van de gemeente. Het biedt ook de mogelĳkheid om normen te stellen, net als bĳ de beoordeling van het weerstandsvermogen gebeurt. We relateren de normering zoveel mogelĳk aan normen die door de VNG zĳn voorgesteld. In het BBV is bepaald dat gemeenten een basisset van vĳf financiële kengetallen moeten opnemen in de jaarrekening en begroting. Rekening 2022

Begroting 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Netto schuldquote

71,4%

84,1%

90,4%

89,5%

94,8%

88,9% < 90% = minst risicovol

Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle leningen

71,1%

83,8%

90,0%

89,2%

94,5%

88,6% < 90% = minst risicovol

Solvabiliteitsratio

24,1%

21,6%

24,2%

25,3%

25,5%

27,2%

< 20% = meest risicovol

Structurele exploitatieruimte

7,0%

-0,2%

-1,6%

1,8%

0,4%

1,0%

> 0,0% = minst risicovol

Grondexploitatie

2,0%

5,0%

1,9%

2,1%

0,4%

0,0% < 10% = minst risicovol

Belastingcapaciteit

119,1%

126,8%

128,9%

GTK-richtlĳn

> 105% = meest risicovol

4.2.4.1 Toelichting Netto schuldquote en netto schuldquote gecorrigeerd voor alle leningen Dit cĳfer geeft inzicht in het niveau van de gemeentelĳke schuldenlast ten opzichte van de eigen middelen. Het geeft een indicatie van de mate waarin de rentelasten en de aflossingen op de exploitatie drukken. Een laag percentage is gunstig. De VNG adviseert om 130% als maximum norm te hanteren en daarboven de schuld af te bouwen. De nettoschuldquote van de gemeente Gouda zal eind 2024 ongeveer 90% zĳn en de jaren daarna aflopen naar ongeveer 89% eind 2027. De waarden liggen ruim onder de signaalwaarde van de VNG. Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen Omdat bĳ leningen onzekerheid kan bestaan of ze allemaal worden terugbetaald, wordt dit kengetal zowel berekend inclusief als exclusief de doorgeleende gelden. Zo wordt duidelĳk wat het aandeel van de verstrekte leningen in de exploitatie is en wat dit betekent voor de schuldenlast. Hoe lager deze percentages, hoe beter.

Programmabegroting 2024-2027

Solvabiliteitsrisico Dit cĳfer geeft inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is aan haar financiële verplichtingen te voldoen. Hoe hoger dit percentage, hoe gunstiger dit is voor de financiële weerbaarheid van de gemeente. Dit cĳfer geeft dus een soort toekomstvisie weer. In de periode 2024 tot en met 2027 neemt de solvabiliteit toe van 24,2% tot 27,2%.De VNG hanteert een signaalwaarde van 20% als minimum. Structurele exploitatieruimte Het kengetal ‘structurele exploitatieruimte’ geeft inzicht in welke mate de structurele lasten van de gemeente gedekt zĳn door structurele baten. Dit is van belang om te beoordelen in welke mate de gemeente in staat is om de eigen lasten te dragen, of welke structurele stĳging van de baten of structurele daling van de lasten daarvoor nodig is. Een positief percentage betekent dat incidentele lasten deels uit structurele middelen worden gedekt. Een negatief percentage betekent dat structurele lasten deels uit incidentele baten worden gedekt. De begroting 2024-2027 van de gemeente Gouda laat zien dat de structurele lasten met uitzondering van begrotingsjaar 2024 volledig worden gedekt door structurele baten. Grondexploitatie De boekwaarde van de voorraden grond moet worden terugverdiend bĳ de verkoop. Kenmerkend voor grondexploitaties is dat de looptĳd meerdere jaren betreft.

← Vorig deel Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Gouda&id=dfce8127-3932-4a6f-8ca4-4c31506773ca