Presentatie VHP en HVV Raad 9 sept 2026
Tekst van het document
Volkshuisvestingprogramma Gouda 2027 t/m 2031 & actualisering Huisvestingsverordening 2027 Commissie Fysieke leefomgeving – Beeldvormend 9 september 2026 Inhoud Deel I. Volkshuisvestingprogramma: Beleidskader Deel II. Huisvestingsverordening: Regels voor toewijzing Planning Fase 1 Fase 2 Fase 3 Januari – Juni Juli – September Oktober – Januari Inhoud deel I Volkshuisvestingprogramma A. Context en proces Volkshuisvestingprogramma Gouda B. De opgave volgens stakeholders en woonbehoefteonderzoeken C. Richtinggevende voorstellen voor wonen in Gouda 2027 t/m 2031 D. Vervolg A. Volkshuisvestingprogramma: context en proces
Waarom een volkshuisvestingprogramma? 1. Opvolging geven aan Woon(zorg)visie Gouda (2021 – 2026) - Het is het beleidskader op wonen (met zorg) in Gouda 2027-2031 2. Invulling geven aan wetgeving en bovenlokaal beleid - Rijksprogramma’s en -akkoorden ruimtelijk & sociaal domein - Wet versterking regie op de volkshuisvesting (inwerking per 1 juli 2026) 3. Concretiseren van bestuurlijke ambities wonen en zorg - Samenlevingsakkoord Samenwerken in Gouda, 2026
Participatieproces • De gemeenteraad geeft richting aan de doelen/ambities in het VHP (nu). En zij geeft vóór afronding van het ontwerp-VHP hier aandachtspunten voor mee (eind 2026). • Met de kaders en aandachtspunten van de gemeenteraad in gedachten stelt het college het volkshuisvestingprogramma vast (januari 2027). • Bestuurlijke opdrachtgevers zijn wethouders Anna van Popering-Kalkman (wonen) en Sjane-Marie Koppers (sociaal domein) • We stemmen de manier van participeren af op betrokkenen. • Iedereen krijgt de kans mee te denken. Daarom wordt het ontwerp-VHP 6 weken ter inzage gelegd zodat een ieder zienswijzen kan indienen. Planning Fase 1 Fase 2 Fase 3 Januari – Juni Juli – September Oktober – Januari B. De opgave volgens stakeholders en onderzoek
Uitkomsten participatiesessies (maart) Avond van het Wonen • Bouw niet alleen woningen, maar gemeenschappen • Stuur integraal op gebiedsniveau op kwalitatieve leefgebieden • Faciliteer initiatieven beter benutten bestaande voorraad • Ouderen: creëer meer divers en passend aanbod en ondersteun ouderen met een verhuiswens • Kies, niet alles kan • Veel woononzekerheid en -stress • Jongere willen zelfstandige woningen, klein is oke • En woonzekerheid: vaste huurcontracten • Investeer in betaalbare sociale huurwoningen en middenhuurwoningen • Verbeter de slaagkans van lokale woningzoekenden • Vergeet de oudere jongeren 30-40 jarigen en jonge gezinnen niet Jongerencafé Woonbehoefte onderzoeken De opgave in cijfers 1. Regionale woonzorganalyse Midden- Holland tot 2040 (2025) – STEC groep 2. Woonbehoefteonderzoek voor Gouda tot 2040 (2025) – Springco 3. Onderzoek naar de woonwensen van jongeren (2025) – Gemeente Gouda 4. Woonbehoefteonderzoek woonwagenbewoners (2026) – Rigo 5. Staat van de particuliere woningvoorraad (2026) – Realstats 1.
Betaalbaar en beschikbaar Opgave • 6.250 extra woningen tot 2040 • Kader: minimaal 67% betaalbaar, financiering onder druk: • Eigen onderzoek: 35% SH; 8% MH; 17% betaalbare koop; 40% Dure huur en koop • Voldoende locaties in de nieuwbouwprogrammering • Onvoldoende passend programma: meer verschillende woonvormen nodig, gerichter bouwen voor doelgroepen 46% 13% 12% 2% 27% Sociale huur Middenhuur Betaalbare koop Dure huur Overig 2. Thuis voor iedereen: ouderen Opgaven 6.250 extra woningen in Gouda tot 2040, waarvan: ➢ 3.600 woningen voor ouderen = 58% van de opgave • 525 zorggeschikt • 1.230 geclusterd • 1.840 Nultreden 71% betaalbaar Meer verschillende woonzorgvormen nodig
2. Thuis voor iedereen: aandachtsgroepen Opgaven 6.250 extra woningen in Gouda tot 2040, waarvan: ➢ 3.600 seniorenwoningen ➢ Max. 400 woonplekken voor arbeidsmigranten ➢ Max. 50 woonplekken voor woonwagenbewoners ➢ Ca. 500 overige aandachtsgroepen ➢ Ca. 1.250 (20%) woningen voor jongeren en starters 2. Thuis voor iedereen Aandachtsgroep Urgentiegroep? Uitstromers detentie Ja Uitstromers zorg (MO, BW, VO, GGZ, Jeugdzorg) Ja Dak- en thuisloze mensen Gezinnen Statushouders Wettelijke taakstelling Medische gronden Ja Mantelzorgers en - ontvangers Ja Stoppende sekswerkers Ja Ouderen Nee Woonwagenbewoners Nee Arbeidsmigranten Nee Studenten Nee 3. Bouwen aan gemeenschappen Opgaven • Vergrijzing: + 3.600 seniorenwoningen • Meer diversificatie woonzorgvormen • Preventie van en efficiëntere zorg • Meer inzet op passend wonen en doorstroming • Voorzieningen, zorg & ondersteuning dichtbij organiseren • Zorgzame buurten / gemeenschappen met plek voor ontmoeting 4. Een duurzaam thuis in een fijne leefomgeving Opgaven • De bestaande woningvoorraad moet duurzamer, gezonder, comfortabeler • Nieuwe woningen duurzaam en klimaatneutraal • Woonwijken moeten groener en klimaatbestendiger • Geluiden voor stedelijke verdichting, minder auto’s 5. Waarmaken en samenwerken • Er is meer regie nodig van ons als gemeente (o.a.
woningbouwregisseur, heldere kaders, gebiedsgerichte ambities) • Het instrumentarium moet helpen (proactief grondbeleid, goede doorstroomaanpak) • Vruchtbare samenwerking met onze woon- en bouwpartners • Winstwaarschuwing: als we blijven doen wat we deden, dan gaat het niet lukken C. Voorstellen voor wonen in Gouda 2027 t/m 2031 Ter bespreking
Voorstel 1 Programmeringsopgave 6.250 woningen erbij tot 2040 Verdeling betaalbaar programma 2/3 ➢ Minimaal 30% sociale huur, 10% middenhuur en 27% betaalbare koop ➢ Vereiste voor elk ruimtelijk project vanaf 12 woningen. Invulling mag gebieds- en portefeuille breed plaatsvinden. ➢ Vereenvoudigde vereveningssystematiek: verevenen bij projecten vanaf 12 woningen. Vaste bedragen afdracht per categorie en type woning. Vraagt meer regie en investeerders voor het betaalbare segment. Voorstel 2 Huisvestingsopgave doelgroepen Inzetten op aandachtsgroepen én lokale jongeren ➢ Aandacht voor Goudse jongeren en starters: • Betaalbaar programma; maximaal lokaal toewijzen; voldoende gelabelde woningen voor jongeren ➢ Passend huisvesten van de wettelijke aandachtsgroepen • Doorstroming van ouderen met verhuiswens krijgt prioriteit. Zo ontstaat meer aanbod voor gezinnen • Woningbouwplannen vanaf 30 woningen huisvesten zo mogelijk aandachtsgroepen (maatwerk), exclusief ouderen. ➢ Invoeren integrale aanpak arbeidsmigranten • Meer pandencontroles; aanpak ondernemers en uitzendbureaus; proactieve aanpak Wet goed verhuurderschap; aanpak overlast.
Vraagt om: meer regie op woningtoewijzing en een doorstroomaanpak Voorstel 3 Meer passend, divers woningaanbod Een kwalitatieve woningbouwprogrammering die inspeelt op de vraag ➢ Woonvormen die meer gericht zijn op woonwensen van doelgroepen ➢ Werk maken van doorstroming: meer verschillende soorten woonvormen voor ouderen met een verhuiswens en pilot in de sociale huur ➢ Snelheid woningbouwopgave blijft belangrijk: kwalitatieve sturing mag snelheid niet te veel in de weg zitten. Vraagt om: bouwen vanuit de diverse opgave, alliantie met ontwikkelende partijen en meer mét toekomstige bewoners en stakeholders optrekken Voorstel 4 Integraal en gebiedsgericht werken aan wonen Wonen gaat niet alleen over woningen ➢ Niet alle beleidsdoelen passen in één afzonderlijk wooninitiatief ➢ Per gebied integrale afweging van wonen, zorg, voorzieningen, groen, klimaat, mobiliteit.
➢ De maatschappelijke meerwaarde van een wooninitiatief centraalstellen ➢ Sturing op gebiedsniveau leidt tot beter totaalresultaat ➢ Omgevingsvisie, gebiedsprogramma’s en omgevingsplan geven vooraf duidelijke kaders ➢ Meer duidelijkheid voor initiatiefnemers Vraagt om: snelle doorontwikkeling integrale gebiedsprogramma’s en duidelijke vertaling naar omgevingsplan Voorstel 5 Waarmaken en samenwerken Gemeente pakt meer regie aan de voorkant ➢ Vooraf transparante beleidsdoelen, integraal en op gebiedsniveau ➢ Bewuste keuzes bij schaarste: middelen en capaciteit gericht inzetten. • Focus op interventies met veel maatschappelijke impact • Focus op grote woningbouwprojecten, versimpeling regelgeving kleine projecten ➢ Nodig: een woningbouwregisseur voor Gouda met mandaat en expert financieringsopgave inclusief subsidies binnenhalen ➢ Wat hebben ontwikkelpartners nodig om meer betaalbaar en doelgroepgericht te bouwen? ➢ Sterke woonlobby in de regio m.b.t. realiseren gezamenlijke maatschappelijke opgaven en afspraken Waar vraagt het college richting op? 1. Kan de raad zich in hoofdlijnen vinden in de vijf voorgestelde voorstellen voor het Volkshuisvestingprogramma? 2. Welke opgaven verdienen volgens de raad de hoogste prioriteit? 3. Welke dilemma’s of risico’s ziet de raad bij de voorgestelde koers? 4. Welke kaders of randvoorwaarden wil de raad meegeven voor de verdere uitwerking? D.
Hoe verder na vandaag
Planning • 10 juli: informeel college met nieuw college • 9 sept: kaderstelling gemeenteraad. Raad geeft prioriteiten mee voor het Vhp in Commissie Fysieke Leefomgeving (FLO) • 1-15 okt: ronde tafel met bestuurders corporaties en zorgpartijen • Eind okt: Woonarena met alle stakeholders (breed) • 18 nov: Toets eindconcept Vhp bij gemeenteraad Commissie FLO • 1e week dec: Eindconcept Vhp in College • Half dec: 6 weken ter inzagelegging • Eind jan 2027: Verwerking zienswijzen en College stelt Vhp vast Deel II. Actualisering Huisvestingsverordening 2027 A. Context en proces B. Voorstellen voor aanpassingen C. Planning vervolg
A. Context en proces Waarom actualiseren? • Huisvestingsverordening vervalt op 1 juli 2027 • Wet versterking regie volkshuisvesting vereist aanpassingen • Mogelijkheid om politieke ambities samenlevingsakkoord te vertalen naar regels over woonruimteverdeling Wat ging hieraan vooraf? • Regionale afstemming gemeenten Midden-Holland • Regionale klankbordsessie met corporaties, huurdersorganisaties, makelaars, adviesraden • Opbrengst verwerkt in voorstellen van vanavond Deze onderwerpen worden momenteel elders uitgewerkt 1. Fair share afspraken: Regionaal afsprakenkader Woonzorgvisie Midden-Holland. De raad heeft najaar 2025 hiervoor kaders meegegeven 2. Regionale woonruimteverdeelsystematiek 3. Regionale beoordeling van urgenties Wij stellen voor de raad hierover op een later moment te betrekken, wanneer de regionale uitwerkingen meer inzicht bieden in de gevolgen en mogelijke keuzes voor Gouda. B. Voorstellen voor actualisering Huisvestingsverordening Ter bespreking
Voorstel 1 Lokale urgenties behouden Keuze: alleen wettelijke urgenties of ruimte voor lokale urgentiegronden? Voorstel Behoud van de huidige bovenwettelijke urgentiecategorieën in de nieuwe Huisvestingsverordening: bijzondere (starters)problematiek; stadsvernieuwingurgenten; relatieverbreking waarbij kinderen betrokken zijn. Voordeel • Mogelijkheden om lokaal maatwerk te leveren • Ondersteuning voor huishoudens in kwetsbare situaties Risico • Minder woningen beschikbaar voor woningzoekenden zonder urgentie Voorstel 2 Continueer voorrang voor Gouwenaren en inwoners van Midden-Holland Voorstel Continueer maximale wettelijke ruimte voor maatschappelijk en economisch binding Voordeel • Meer kansen voor inwoners van Gouda • Meer kansen voor mensen die werken in Gouda of Midden-Holland • Meer ruimte om schaarse woningen in te zetten voor lokale woonopgaven Risico • Minder toegankelijkheid voor woningzoekenden van buiten Gouda en regio Voorstel 3 Continueren gelijke urgentiepositie voor statushouders en andere urgent woningzoekenden Voorstel Continueren dat statushouders dezelfde urgentiepositie hebben als andere urgent woningzoekenden Voordeel • Gelijke behandeling van urgent woningzoekenden • Invulling van het samenlevingsakkoord • Invulling geven aan de wettelijke taakstelling Risico • Risico op oplopende achterstand wettelijke taakstelling blijft • Provincie kan ingrijpen op
kosten gemeente: IBT/indeplaatsstelling Voorstel 4 Duidelijkheid over toewijzing van betaalbare koopwoningen Voorstel Regionale regels voor de toewijzing van betaalbare koopwoningen Voordeel • Regionale uniformiteit • Vooraf transparantie richting ontwikkelaars, makelaars en kopers • Invulling van het samenlevingsakkoord Risico • Niet minder regels Waar vraagt het college richting op? 1. Kan de raad zich in hoofdlijnen vinden in de voorstellen voor aanpassing van de Huisvestingverordening? 2. Welke dilemma’s of risico’s ziet de raad bij de voorstellen? 3. Welke kaders of randvoorwaarden wil de raad meegeven voor de verdere uitwerking?
c. Planning Huisvestingsverordening • Raad geeft aandachtspunten mee (nu) • Conceptversie rond december gereed • Aanbieding gemeenteraden juni 2027 • Parallel: regionaal afsprakenkader bij de regionale woonzorgvisie (raad heeft najaar 2025 kaders meegegeven); opzet regionale urgentieverdeling; aanpassing woonruimteverdeelsystematiek. ➢ Hierover later meer!