Memo raad kaders uitvoeringsstrategie warmtetransitie

memo aan onderwerp

van afdeling

Commissie Fysieke Leefomgeving Werksessie: kaders herziene focus warmtetransitie E. ten Cate Ruimtelijk beleid en advies

telefoon datum

16 september 2024

memo Inleiding Op 8 december 2021 stelde de gemeenteraad de Transitievisie Warmte Gouda 2021 vast. Het volledige besluit, inclusief amendementen**, luidde: 1. De zienswijzen op de Transitievisie Warmte Gouda 2021 in behandeling te nemen en hierop te besluiten overeenkomstig bijgevoegde Nota van beantwoording zienswijzen en ambtshalve wijzigingen. 2. De Transitievisie Warmte Gouda 2021, inclusief de bijlagen en de publieksversie, gewijzigd vast te stellen, een en ander overeenkomstig de bijgevoegde stukken. 3. De in de Transitievisie Warmte Gouda 2021 gestelde kaders voor de warmtetransitie vast te stellen: a. De vier algemene uitgangspunten voor de warmtetransitie; b. Afwegingskader voor verantwoorde techniekkeuze; c. Kader voor participatie; d. Kader voor sturing; e. Financieel kader. 4. De participatie- en communicatiestrategie voor de warmtetransitie vast te stellen. 5. **Binnen het Goudse Energietransitie programma een Gouds Isolatie Programma (GIP) te realiseren, met als doel maximaal aan te sluiten op het Nationaal Isolatie Programma. Hiervoor zal een Plan van Aanpak GIP gemaakt worden maken waarin inzichtelijk wordt gemaakt wat er nodig is aan capaciteit en middelen om stadsbreed isolatieprojecten te versnellen en uit te rollen over een periode tot 2030. In het Plan van Aanpak worden de mogelijkheden van andere isolatie-ondersteunende fondsen meegenomen.

Het Plan van Aanpak GIP uit te werken zodat bij de eerste P&C cyclus 2022 tot nadere uitvoering kan worden overgaan. Voor het opstellen van het Plan van aanpak wordt incidenteel €50.000 beschikbaar gesteld voor de uitvoering in het jaar 2022. 6. **Het incidenteel beschikbaar stellen van €300.000 voor (het begin van) de uitvoering in het jaar 2022 waarvan € 100.000 bestemd voor initiatieven in de niet in de TransitieVisie warmte aangewezen buurten, financieel te verwerken bij de eerstvolgende begrotingswijziging. 7. De structurele financiering afhankelijk te laten zijn van de nog te ontvangen rijksbijdrage. Aldus besloten in de openbare vergadering van 8 december 2021.

Aanleiding Op 29 juni 2024 besloot het college om de focus in de uitvoering te verleggen naar een aanpak die gericht is op individuele oplossingen (all electric) en minder gericht op ontwikkelen van grootschalige warmtenetten. Dit betekent dat de uitvoering meer stadsbreed gericht kan gaan worden op isoleren, besparen en (individuele of klein-collectieve) maatregelen nemen. Hierdoor kan meer duidelijkheid gegeven worden aan de stad doordat er stadsbreed ingezet kan worden op dezelfde aardgasvrijstrategie. Het college heeft aangegeven hiervoor een uitvoeringsstrategie te willen opstellen, waarvoor de raad de kaders bepaalt.

Kaders uitvoeringsstrategie warmtetransitie Bij vaststelling van de TVW in 2021 zijn ook kaders vastgesteld. Het college wil bij de uitvoeringsstrategie voortbouwen op deze kaders. De raad wordt uitgenodigd om de kaders aan te vullen met nadere uitwerking of nieuwe thema’s.

Reeds vastgestelde kaders met hun toelichting: a. De vier algemene uitgangspunten voor de warmtetransitie • De warmtetransitie is een proces dat we samen doen: Buurten kunnen meeprofiteren van lokale initiatieven, bewoners kunnen samen eigenaar worden van een warmteoplossing, gezamenlijke aanpak kan efficiënter zijn en leiden tot minder kosten, enz enz. • In de warmtetransitie moet iedereen mee kunnen: Dit uitgangspunt duidt op het uitgangspunt “woonlastenneutraliteit”. • De warmtetransitie is een technisch én sociaal proces: De warmtetransitie biedt de gelegenheid om te combineren met andere opgaven. Daarmee kunnen waar mogelijk de sociale omstandigheden van inwoners worden verbeterd. • De warmtetransitie leidt tot significante vermindering van CO2-uitstoot: • Het warmtealternatief moet altijd een duurzame oplossing zijn die bijdraagt aan de doelstelling om de CO2-uitstoot te verlagen. b. Afwegingskader voor verantwoorde techniekkeuze: Een aardgasvrije techniek wordt getoetst aan duurzaamheids-, economische-, sociale en technologische criteria (Figuur 1). c. Kader voor participatie: Bij de uitvoering van de warmtetransitie is het de bedoeling dat betrokkenen partners worden. De keuze voor het warmtealternatief wordt gemaakt in samenspraak met pandeigenaren en eindgebruikers. Uitgangspunten: 1) Keuzes worden samen met bewoners gemaakt.

Er is een duidelijke rol voor actieve bewoners en ondernemers. 2) bewonersinitiatieven worden gestimuleerd en ondersteund. 3) hiervoor is een participatiestrategie ontwikkeld. (Figuur 2). d. Kader voor sturing: Als uitgangspunten voor het invullen van de regierol beschrijft de TVW: voor het maken van keuzes werkt de gemeente intensief samen met woningcorporaties, netbeheerder, bewoners en andere partijen uit de buurt. Verder is gesteld: voor randvoorwaarden die nu nog niet duidelijk genoeg zijn ingevuld gaat Gouda constructief het gesprek met het Rijk aan, en: de gemeente blijft het gesprek voeren met andere partijen die een belangrijke rol spelen in de warmtetransitie, om de belangen van inwoners te bewaken. e. Financieel kader: Structurele financiering is afhankelijk van de te ontvangen rijksbijdrage. Daarnaast heeft de gemeenteraad in deze bestuursperiode 5 miljoen euro beschikbaar gesteld voor een Duurzaamheidsfonds, en heeft de raad €50.000 beschikbaar gesteld voor opstellen van het GIP, en €300.000 voor de uitvoering in 2022 (waarvan €100.000 voor initiatieven buiten de verkenningsbuurten.

Randvoorwaarden Als randvoorwaarden zijn in de TVW (paragraaf 1.5 “Randvoorwaarden voor de uitvoering van de warmtetransitie” en hoofdstuk 3 en 7). opgenomen: - Financieel: proceskosten en uitvoeringskosten eigenaren (gemeente moet voldoende middelen van het Rijk ontvangen voor voeren van het proces en voor eigenaren komen voldoende middelen voor de daadwerkelijke uitvoering op pandniveau) - Juridisch: gemeente moet de juiste bevoegdheden hebben om wijken van het gas af te sluiten en om afspraken en regelgeving te kunnen handhaven (Wcw en Wgiw). - Sociaal-maatschappelijk: omdat we de warmtetransitie zien als (grotendeels) sociaal proces is en voorwaarde dat alle overheidslagen bijdragen aan vergroten van kennis en draagvlak.

pagina 2

Figuur 1

Figuur 2

pagina 3

Vragen aan de raad Tijdens de werksessie staan onderstaande vragen centraal: 1. Wil uw raad een uitbreiding op de kaders zoals vastgesteld in de TVW? 2. Welk thema is voor de gemeenteraad belangrijk als er een toevoeging wordt gedaan aan de kaders? In welke suggestie kunt u zich goed vinden? 3. Welke definitie wilt u aan de toe te voegen thema’s geven?

Mogelijke uitbreiding/aanvulling kaders Bij het aanvullen van de kaders aandacht voor het volgende: We hebben het over isoleren, besparen, individuele oplossingen en over klein-collectieve oplossingen. Hieronder volgt een aantal voorbeelden van aanvullende kaders voor de uitvoeringsstrategie. Thema Ruimtelijke inpasbaarheid Ruimtelijke kwaliteit Voorwaarden ondergrond Andere thema's

Voorbeeld Er moet altijd sprake zijn van “goede ruimtelijke ordening” Beeldkwaliteit van installaties Geluidbelasting van installaties Bodemverontreiniging / stabiliteit ondergrond

Planning uitvoering en besluitvorming De input uit de werksessie met de commissie Fysieke Leefomgeving wordt verwerkt in het plan van aanpak om te komen tot een uitvoeringsstrategie. Aanvullingen op de bestaande kaders landen in de uitvoeringsstrategie, die in 2025 gereed is en in uitvoering gaat. ➢ Wanneer de gemeente een nieuw Warmteprogramma moet ontwikkelen is het college aan zet; de gemeenteraad wordt nauw betrokken en om input gevraagd. ➢ Zodra in de uitvoering een wijkuitvoeringsplan (wanneer en op welke wijze gaat een wijk of buurt van het aardgas af) wordt ontwikkeld wordt de gemeenteraad betrokken omdat de gemeenteraad bevoegd is om het besluit te nemen over zo’n wijkuitvoeringsplan. ➢ Lopende projecten en processen (“werk in uitvoering”) gaat gewoon door; uitgangspunt is dat de uitvoeringsstrategie aansluit op dat wat goed loopt.

werksessie kaders

verwerken input in plan van aanpak

ontwikkelen uitvoeringsstrategie

uitvoering

Werk in uitvoering: RES | GIP | EKG | SEB | lopende initiatieven | nieuwe initiatieven | eigen vastgoed | enz*.

*toelichting op de gebruikte afkortingen RES = Regionale energiestrategie GIP = Gouds Isolatieprogramma EKG = Energiekaravaan Gouda SEB = Servicepunt energietransitie bedrijven Midden-Holland

pagina 4