meicirculaire 2023 raadsmemo

memo aan de gemeenteraad aan dossiernummer onderwerp

van datum

de gemeenteraad 7275 Meicirculaire 2023 gemeentefonds - effecten voor Gouda het college van burgemeester en wethouders 20 juni 2023

memo 1. Inleiding Het Rijk informeert de gemeenten meerdere keren per jaar door middel van zogenoemde circulaires over de uitkering uit het gemeentefonds. De belangrijkste en vaak ook meest uitgebreide zijn de meicirculaire en de septembercirculaire. De meicirculaire is mede belangrijk omdat de provinciale toezichthouder voorschrijft dat de programmabegroting gebaseerd moet zijn op de meest recente meicirculaire. Dat betekent dat de meicirculaire 2023 verwerkt moet worden in de programmabegroting 2024-2027. De meicirculaire heeft ook gevolgen voor het financieel perspectief van 2023. 2. De meicirculaire 2023 op hoofdlijnen De meicirculaire laat voor alle jaren een significante stijging zien van de inkomsten ten opzichte van de decembercirculaire 2022. Dit komt deels door hogere accressen, deels door de vergoeding in 2024 en 2025 voor jeugd en deels door het structureel maken van de ‘financieringssystematiek’ vanaf 2027 (landelijk € 1 miljard). 2026 is het jaar van de dip. In dat jaar wordt de opschalingskorting (landelijk € 1 miljard) structureel ingeregeld. De toepassing daarvan is in de jaren voor 2026 geschrapt. De terugval in 2026 wordt ook veroorzaakt doordat het Rijk nog geen bedrag bekend heeft gemaakt voor de vergoeding voor jeugd vanaf 2026.

Overigens zijn in Gouda bij het bestuursakkoord structurele middelen voor jeugd beschikbaar gesteld, vanuit het begrotingsperspectief, in afwachting van deze extra middelen van het Rijk. Dit betekent dat de extra middelen van het Rijk nu ten gunste komen van het begrotingsperspectief. bedragen x € 1.000

2023

2024

2025

2026

2027

mutatie inkomsten uitkering gemeentefonds

-4.502

-10.438

-11.143

-7.899

-13.342

loon- en prijscompensatie

0

5.924

6.670

6.466

6.828

taakmutaties/oormerken

2.193

850

1.672

790

790

Gevolgen financieel perspectief (+ = nadeel / last | - = voordeel / baat)

-2.309

-3.664

-2.801

-643

-5.724

Naast de onzekerheid over de vergoeding voor jeugd bevat de circulaire een aantal andere opvallende zaken die maken dat de uitkomsten met de nodige terughoudendheid moeten worden bezien. Het gaat om: 1. Inwoneraantallen Ons inwonertal is de afgelopen periode flink gestegen. Het inwoneraantal is echter een verdeelmaatstaf, en geen absolute indicator voor meer middelen. Als bij een volgende circulaire blijkt dat andere gemeenten ook hard gestegen zijn in inwonertal, kan het zijn dat het nu verwachte relatieve effect van Gouda (negatief) moet worden bijgesteld. 2. WOZ-waarden De waarden in het rekenmodel van het Rijk zijn deels niet actueel en deels onverklaarbaar hoog. Op advies van derden hebben we de circulaire doorgerekend met de best mogelijke eigen schattingen.

3. Loon- en prijsstijging (indexatie) Loon- en prijsindexatie van de Goudse budgetten wordt gedekt uit de algemene uitkering uit het gemeentefonds. Voor 2024 is gerekend met 4,7% loonindex en 3,9% prijsindex conform de percentages in de meicirculaire en in lijn met de voorschriften van de provinciale toezichthouder. Dat deze percentages uit de meicirculaire komen betekent echter niet dat de bijdrage die we in de meicirculaire krijgen voor loon- en prijscompensatie voldoende is om de Goudse begroting te indexeren met hetzelfde percentage. De huidige hoge percentages maken meer dan voorgaande jaren inzichtelijk dat het zogenaamde accres binnen de algemene uitkering niet toereikend is om deze indexen te dekken. Vooralsnog kan dat echter binnen de totale uitkering worden opgevangen. Kort door de bocht betekent het echter dat bv. een deel van de extra inkomsten voor jeugdzorg, die op grond van eerdere besluiten vrijvallen ten gunste van het financieel perspectief, gebruikt worden ter dekking van de verwachte loon- en prijsstijgingen. 4. Loon- en prijsstijging meerjarig Vanaf 2025 liggen de verwachte percentages voor loonstijging 2-4% hoger dan de percentages voor prijsstijging. Het verschil is ongekend groot. Wij hebben besloten hier deels, maar niet volledig, nu op te anticiperen. Bij de volgende circulaires zullen we dit opnieuw bezien.

Vorig jaar is vanwege fouten en onzekerheden in de septembercirculaire 2022 een bedrag afgezonderd op een stelpost. Op grond van de decembercirculaire is de stelpost ingezet ter dekking van de gecorrigeerde fouten. De onzekerheden in de meicirculaire 2023 nodigen uit tot een vergelijkbare werkwijze maar anders dan vorig jaar is het lastig, zo niet onmogelijk, om een inschatting te maken van het benodigde bedrag. Daarom wordt voorgesteld nu geen stelpost te vormen en eventuele mutaties naar aanleiding van een volgende circulaire te verwerken. 2. Toelichting taakmutaties Taakmutaties betreffen wijzigingen in de uitkering(en) uit het gemeentefonds vanwege nieuwe of vervallen gemeentelijke taken of vanwege aanpassingen op bestaande veelal geoormerkte uitkeringen (bv. vanwege de regiofunctie van Gouda of vanwege een raadsbesluit). Voor echt nieuwe taken is de werkwijze om de middelen beschikbaar te houden binnen de begroting voor nadere invulling/besteding door het college. En deze na besluitvorming door het college op een later moment via de PenC-cyclus aan de raad voor te leggen. De taakmutaties in de meicirculaire zijn in onderstaande tabel tot uitdrukking gebracht. Bedragen * € 1.000 (+ = meer geld om uit te geven door Gouda; - = minder geld om uit te geven) 1. Flankerend beleid energiearmoede 2. Structurele middelen Wet goed verhuurderschap 3.

Dienstverlening aanpak armoede en schulden 4. Integraal zorgakkoord (Wmo abonnementstarief) 5. Terugdraaien eigen bijdrage HH Wmo 6. Herinvoering eigen bijdrage Wmo breed 7. Voorschoolse educatie 8. Wet nieuwe procedure verkiezingsuitslag 9. Handhaving energielabel C kantoren 10. Bommenregeling 11. Brede impuls combifuncties / buurtsportcoaches 12. Maatschappelijke opvang 13. Vrouwenopvang 14. Wet goed verhuurderschap 15. Einde lening inburgeringsplichtig

2023

2024

2025

2026

2027

212

0

0

0

0

11

11

11

11

11

169

0

0

0

0

0 0 0 8 14 1 230

0 0 0 3 14 1 0

434 387 0 3 14 1 0

434 387 -880 3 14 -1 0

434 387 -880 3 14 -1 0

-351 15 8 80 9

-351 15 8 0 0

-351 15 8 0 0

-351 15 7 0 0

-351 15 7 0 0

pagina 2

Bedragen * € 1.000 (+ = meer geld om uit te geven door Gouda; - = minder geld om uit te geven) 16. Taal voor ontheemden Oekraïne 17. Leerlingenvervoer Oekraïne 18. Begeleiding jongeren naar werk 19. Nationaal actieplan dakloosheid 20. Maatschappelijke begeleiding 21. Beschermd Wonen Totaal taakmutaties

2023

2024

2025

2026

2027

63 87 131 306 50 1.150

0 0 0 0 0 1.150

0 0 0 0 0 1.150

0 0 0 0 0 1.151

0 0 0 0 0 1.151

2.193

850

1.672

790

790

(+ = nadeel / last | - = voordeel / baat)

Voor de toelichting op de tabel wordt verwezen naar de bijlage. Een aantal taakmutaties wordt niet ingeboekt. Het betreft: 1. uitnames uit het gemeentefonds ter dekking van de werkdrukverlaging jeugdbescherming en de centrale financiering van de generieke digitale infrastructuur; 2. effecten van een kasschuif van 2022 naar 2023 voor de compensatieregeling voogdij 18+. Het voordeel is in 2022 ten gunste van het Gouds begrotingssaldo gekomen; de uitname in 2023 komt in 2023 dan ten laste van het begrotingssaldo; 3. loon- en prijsbijstellingen voor onderwerpen in het sociaal domein omdat de betreffende budgetten in de Goudse begroting reeds als loon- en prijsgevoelig zijn aangemerkt; 3. De effecten van de meicirculaire 2023 op het financieel perspectief Het belangrijkste doel van de doorrekening van deze meicirculaire is het bepalen van het effect van de circulaire op het financieel perspectief en tevens de aanscherping van het perspectief dat in de 1e bestuursrapportage 2023 en in de kadernota 2024-2027 is geschetst. Effect op het huidige jaar 2023 Onderstaande tabel vindt zijn basis in de oplegmemo bij de 1e bestuursrapportage 2023. Daaronder zijn de effecten van de meicirculaire toegevoegd. Het financieel perspectief na de 1e bestuursrapportage en de meicirculaire 2023 bedraagt € 361.000 negatief. 2023 -239

bedragen * € 1.000 Begroting 2023 (basis) Wijzigingen op grond van raadsbesluiten: Extra lasten tijdelijke huisvesting De Goudse Waarden 21-12-2022 Technische begrotingswijziging Winterplan 21-12-2022 Subtotaal

20 26 46

Begroting 2023 (na wijzigingen)

-193

1e bestuursrapportage 2023: Wijzigingen met een effect op het begrotingsperspectief Budgettair neutrale wijzigingen Subtotaal

2.863 0 2.863

Geactualiseerd financieel perspectief 2023

2.670

Uitkomsten meicirculaire 2023 (netto) Bijgesteld geactualiseerd financieel perspectief 2023 (+ = nadeel / last | - = voordeel / baat)

-2.309 361

pagina 3

Effect op de jaren 2024 en verder Onderstaande tabel vindt zijn basis in de kadernota 2024-2027. Regel F is het saldo zoals het gepresenteerd is. Daaronder zijn de effecten van de meicirculaire toegevoegd. Het financieel perspectief is na verwerking van de meicirculaire voor alle jaren vanaf 2024 positief, maar toont een dip in 2026, zoals hierboven toegelicht onder 2. De meicirculaire 2023 op hoofdlijnen. bedragen x € 1.000 A. Startsaldo kadernota B. Algemene financiële ontwikkelingen C. Wettelijke ontwikkelingen D. Overige ontwikkelingen E. Prognose inkomsten rijk* (compensatie inflatie ontwikkeling 2022) F. Doorkijk kadernota (A t/m E) G. Tegenboeken prognose inkomsten Rijk (is onderdeel van uitkomsten meicirculaire 2023) H. Uitkomsten meicirculaire 2023 (netto) I. Geactualiseerde doorkijk kadernota (+ = nadeel / last | - = voordeel / baat)

2024

2025

2026

2027

-3.984

-9.577

-2.989

-456

771

678

563

784

1.505

1.398

1.398

964

836

596

596

596

-2.000

-2.000

-2.000

-2.000

-2.872

-8.905

-2.432

-112

2.000

2.000

2.000

2.000

-3.664

-2.801

-643

-5.724

-4.536

-9.706

-1.075

-3.838

pagina 4

Bijlage - Toelichting op de tabel met taakmutaties 1. Flankerend beleid energiearmoede Gouda ontvangt in 2023 € 212.000 via de algemene uitkering voor de verwachte extra inzet die nodig zal zijn op het gebied van vroegsignalering en om gemeenten tegemoet te komen in het verwachte extra beroep op bijzondere bijstand. De middelen maken deel uit van een maatregelenpakket van het kabinet om een stapeling van sociale en maatschappelijke problemen als gevolg van de hoge inflatie te voorkomen. In lijn met eerdere besluitvorming wordt voorgesteld deze middelen toe te voegen aan het functionele programma. 1. 2. Structurele middelen Wet goed verhuurderschap 2. Het betreft een correctie op de verdeling van de structurele middelen voor de Wet goed verhuurderschap. In de decembercirculaire 2022 heeft het Rijk niet de met de VNG overeengekomen verdeling gehanteerd. In deze meicirculaire wordt een en ander gecorrigeerd. Dat levert Gouda structureel € 11.000 per jaar op. Voorgesteld wordt deze middelen toe te voegen aan de reeds eerder geoormerkte middelen in afwachting van invulling/besteding door het college. 3. 3. Dienstverlening aanpak armoede en schulden Gouda ontvangt in 2023 € 169.000 via de algemene uitkering ten behoeve van een investering in betere dienstverlening door gemeenten op het gebied van armoede en schulden.

Gouda kan deze middelen inzetten om aan de slag te gaan met de prioriteiten van de Aanpak geldzorgen, armoede en schulden, zoals het verdubbelen van het gebruik van de schuldhulpverlening en het tegengaan van kinderarmoede. In lijn met eerdere besluitvorming wordt voorgesteld deze middelen toe te voegen aan het functionele programma. 4. Integraal zorgakkoord (Wmo abonnementstarief) Met ingang van 2025 ontvangst Gouda € 434.000 per jaar samenhangend met het Integraal Zorgakkoord, ter compensatie voor gestegen kosten als gevolg van de invoering van het abonnementstarief Wmo. Voorgesteld wordt om deze middelen toe te voegen aan het functionele

programma. 5. Terugdraaien eigen bijdrage huishoudelijke hulp Wmo Het abonnementstarief in de Wmo 2015 wordt afgeschaft, hetgeen zich vertaalt in een verhoging van de algemene uitkering van € 387.000 met ingang van 2025. Voorgesteld wordt om deze middelen toe te voegen aan het functionele programma. 6. Herinvoering eigen bijdrage Wmo breed In plaats van het abonnementstarief in de Wmo 2015 wordt een inkomensafhankelijke eigen bijdrage ingevoerd. Dit vertaalt zich in een verlaging van de algemene uitkering met € 880.000 vanaf 2026. Voorgesteld wordt om deze middelen toe te voegen aan het functionele programma. 7. Voorschoolse educatie Gemeenten ontvangen via de algemene uitkering een aanvullende bijdrage op de specifieke uitkering voor het onderwijsachterstandenbeleid vanwege het (eerstelijns) toezicht dat de GGD’en houden. In 2023 ontvangt de gemeente middelen met betrekking tot 2022 en 2023. De bijdrage is vanaf 2024 structureel en bedraagt voor Gouda € 3.000 per jaar. In lijn met eerdere besluitvorming wordt voorgesteld deze middelen toe te voegen aan het functionele programma. 8. Wet nieuwe procedure verkiezingsuitslag Op 1 januari 2023 is de Wet nieuwe procedure vaststelling verkiezingsuitslagen in werking getreden. Vanaf dit uitkeringsjaar ontvangt de gemeente € 14.000 per jaar voor de financiële gevolgen die de uitvoering van deze wet met zich meebrengt voor gemeenten.

Dit houdt in dat er geen koppeling is met het daadwerkelijk plaatsvinden van verkiezingen in een gegeven jaar. Voorgesteld wordt de middelen beschikbaar te houden voor nadere invulling/besteding door het college.

9.

Handhaving energielabel C kantoren

pagina 5

In het Bouwbesluit is vastgelegd dat per 1 januari 2023 een kantoor energielabel C of beter moet hebben om nog als kantoor gebruikt te mogen worden. De gemeente is het bevoegde gezag en handhaaft de wetgeving. Via de algemene uitkering ontvangen gemeenten compensatie voor de handhavingslasten voor de periode 2021 tot en met 2029. De VNG en het ministerie van BZK vinden dat toezicht en handhaving van deze maatregel voortvarend moet worden opgepakt en haalt de beschikbare middelen naar voren zodat het zwaartepunt van de financiering ligt in de jaren 2023 tot en met 2025. Met de kasschuif is jaarlijks € 1.000 gemoeid. 10. Bommenregeling Gemeenten kunnen in aanmerking komen voor een bijdrage in de gemaakte kosten voor het opsporen en ruimen van conventionele explosieven uit de Tweede Wereldoorlog. Gouda ontvangt

hiertoe € 1.028.000. Daarvan is € 778.000 al in de jaarstukken 2022 van Gouda als verwachte opbrengst verantwoord. Zodoende resteert € 230.000 voor het jaar 2023. In lijn met eerdere besluitvorming kunnen deze middelen aan het functionele programma worden toegevoegd. 11. Brede impuls combinatiefuncties / buurtsportcoaches De middelen voor de brede impuls combinatiefuncties / buurtsportcoaches worden vanaf 2023 niet langer via het gemeentefonds uitgekeerd maar via een specifieke uitkering (SPUK). De begroting moet hierop worden aangepast.

12. Maatschappelijke opvang De mutatie op de uitkering voor maatschappelijke opvang wordt toegevoegd aan het bestaande budget conform bestendige werkwijze. 13. Vrouwenopvang De mutatie op de uitkering voor vouwenopvang wordt toegevoegd aan het bestaande budget conform bestendige werkwijze.. 14. Wet goed verhuurderschap Gouda krijgt in 2023 € 80.000 voor de eenmalige kosten die de gemeente wellicht maakt als gevolg van de landelijke regels op grond van het wetsvoorstel Wet goed verhuurderschap en voor het instellen van een meldpunt. Voorgesteld wordt de middelen beschikbaar te houden voor nadere invulling/besteding door het college. 15. Einde lening inburgeringsplichtig In 2023 ontvangt Gouda € 9.000 voor de ondersteuning van ELIPs. Het betreft inburgeraars die hun lening voor de inburgering (vrijwel) volledig hebben uitgeput, maar nog steeds inburgeringsplichtig zijn. Gemeenten kunnen inburgeraars die tot deze doelgroep behoren begeleiden. Voorgesteld wordt om deze middelen toe te voegen aan het functionele programma. 16. Taal voor ontheemden uit Oekraïne Gouda ontvangt in 2023 € 63.000 om het gemeentelijke aanbod van taalonderwijs aan volwassen ontheemden uit Oekraïne te stimuleren. Voorgesteld wordt de middelen beschikbaar te houden voor nadere invulling/besteding door het college. 17.

Leerlingenvervoer Oekraïne

Als tegemoetkoming voor de kosten die Gouda heeft gemaakt en maakt voor het leerlingenvervoer aan leerlingen uit Oekraïne komt binnen de uitkering uit het gemeentefonds € 87.000 beschikbaar. De uitkering ziet toe op de periode van januari 2023 tot en met 31 juli 2023. Voorgesteld wordt om

deze middelen toe te voegen aan het functionele programma. 18. Begeleiding jongeren naar werk Voor de arbeidsmarktregio komt in 2023 € 131.000 beschikbaar voor de aanpak jeugdwerkloosheid. Het gaat om de voortzetting van de crisisdienstverlening op dit vlak tijdens COVID-19. Voorgesteld wordt om de middelen toe te voegen aan de bestaande budgetten voor dit onderwerp.

19. Nationaal actieplan dakloosheid Voor Gouda als centrumgemeente komt in 2023 € 306.000 beschikbaar voor maatregelen op grond van het Nationaal Actieplan Dakloosheid. Voorstel is om de middelen toe te voegen aan de bestaande budgetten. 20. Maatschappelijke begeleiding Conform artikel 18 van de Wet inburgering 2013 voorziet het college in de maatschappelijke begeleiding

pagina 6

van inburgeringsplichtige asielmigranten en hun gezinsleden. Het betreft € 50.000 in 2023. Het bedrag kan worden toegevoegd aan de bestaande budgetten. 21. Beschermd wonen De mutatie op de uitkering voor beschermd wonen wordt toegevoegd aan het bestaande budget conform bestendige gedragslijn

pagina 7