Masterplan Westergouwe 2.0 versie 6 december lr
Tekst van het document
gezien.
Gouda, parallel aan het spoor tussen Rotterdam en Gouda. Hierdoor wordt het gemakkelijker om naar het
Voor langere afstanden, zoals naar familie, vrienden of werk is de auto of de trein een goede optie.
station te fietsen en om daar de trein te pakken. Maar ook andere bovenlokale verblijfsplekken, zoals de
Het gelaagd mobiliteitsprofiel wordt gekoppeld aan een ‘Masterplan deelmobiliteit’ met als doel om in
binnenstad of de natuur rond Westergouwe zijn op deze manier goed te voet of per fiets te bereiken.
de hele wijk deelauto’s te kunnen aanbieden. Goed denkbaar is dat ook andere deelvervoersmiddelen
Voor langere afstanden is Westergouwe goed ontsloten voor autoverkeer, maar ook per trein. Via de directe
beschikbaar komen zoals bijvoorbeeld speed pedelecs en elektrische scooters. Daarnaast is het van belang
aantakking op de A20 en op de Moordrechtboog zijn de steden Den Haag, Rotterdam en Utrecht makkelijk te
om directe snelfietsverbindingen te realiseren richting het station van Gouda en van een, bij Westergouwe
bereiken. Het regionale verkeersnetwerk zorgt voor goede verbindingen met meer nabij gelegen steden en
halterende, HOV-lijn tussen Rotterdam en Gouda.
horecavoorziening natuur (educatieve) voorziening
[ 27 ]
De plannen om de GroenBlauwe zone verder te activeren zijn positief ontvangen door het college van de gemeente Zuidplas. In de komende maanden zullen de gemeente Gouda en gemeente Zuidplas hun ambities voor de GroenBlauwe zone verder uitwerken in een Intentieovereenkomst, zo mogelijk gevolgd door een Addendum op de bestaande Bestuursovereenkomst tussen Zuidplas, Provincie en Gouda m.b.t. de GroenBlauwe zone. Hierbij wordt ook de wens van de gemeente Zuidplas meegenomen om de GroenBlauwe zone beter bereikbaar te maken vanaf de zijde van Moordrecht, middels een fietsverbinding parallel aan de Tweede Moordrechtse Tocht en een wandelpad in het verlengde van het boerenpad. Deze twee verbindingen zijn indicatief weergegeven in de impressie op pagina 28. Door de Groenalliantie Midden-Holland wordt in de komende jaren gewerkt aan het verder versterken van de recreatieve waarde van de Oostpolder. Ook deze ontwikkeling is zeer van belang voor Westergouwe. Met de voorgenomen snel-fietsverbinding tussen Gouda en Rotterdam komt er een tweede mogelijkheid voor langzaam verkeer om vanuit Westergouwe de Oostpolder te bereiken: via de Voltaweg en ter hoogte van het spoor. Er ontstaat hierdoor de mogelijkheid voor een rondje om te wandelen of fietsen door de Oostpolder.
Impressie van de GroenBlauwe zone met aansluitend op het centrumgebied van Westergouwe een aangepaste invulling met meer ruimte voor recreatieve functies zoals bijvoorbeeld een kanoverhuur.
[ 28 ]
[ 29 ]
4 Stedenbouwkundige hoofdopzet De stedenbouwkundige hoofdopzet van Westergouwe wordt bepaald door verschillende lagen die samen
Voor de stevige omranding die aansluit op de GroenBlauwe zone zijn in het kader van dit masterplan twee
een integraal en samenhangend raamwerk vormen. Dit raamwerk zorgt voor de ‘lange lijn’ binnen het plan.
varianten uitgewerkt. In de latere stedenbouwkundige uitwerking van dit deel van Westergouwe zal een
Dit hoofdstuk gaat in op deze structurerende stedenbouwkundige hoofdopzet van plan . Het beschrijft de
keuze worden gemaakt voor één van beide uitwerkingsrichtingen. Het verschil tussen beide varianten zit in
grotere stedenbouwkundige eenheden en de bijzondere elementen die in het plan zijn opgenomen. Het
de manier waarop de GroenBlauwe zone beleefbaar wordt gemaakt vanuit Westergouwe.
hoofdstuk sluit af met een korte kenschets per van de woonmilieus.
4.1 Polderkamer in het midden met een stevige rand eromheen
In de variant die in deze bundel gebruikt wordt als basistekening ‘variant A’ wordt er gekozen voor een zuidelijkere ligging van de Hoofdontsluitingsweg. Hierdoor is de ruimte tussen de hoofdontsluitingsweg en de GroenBlauwe zone beperkter. Doordat er in de tussenruimte wordt gekozen voor compacte bebouwingsclus-
De BAL-zone en de aansluitende groene assen die daarop aansluiten geven Westergouwe een groen hart.
ters afgewisseld met grote waterpartijen wordt de nabijheid van de GroenBlauwe zone centraal gesteld als
Rondom dit groene hart liggen meer ‘landelijke’ woonmilieus met relatief lage dichtheden en een informe-
kwaliteit voor de bewoners van de compacte bebouwingsclusters maar zeker ook voor het verkeer dat over
le gevarieerde bebouwingsopzet. Dit groene hart en de aangrenzende woonmilieus vormen tezamen de
de hoofdontsluitingsweg komt. Tussen de bebouwingsclusters door zie je namelijk steeds de GroenBlauwe
‘Polderkamer’. De Polderkamer wordt begrensd door de hoofdontsluitingsweg die als een doorlopende lus
zone. In zekere zin worden in variant twee kwaliteiten verenigd: de compacte bebouwingsclusters geven
rond de Polderkamer loopt en de verschillende woonmilieus binnen én buiten de Polderkamer ontsluit. Het
op een zelfbewuste manier vorm aan de zuidelijke omranding. Tegelijkertijd is er transparantie tussen de
bijzondere aan de Polderkamer is dat de natuur altijd nabij is, je loopt zo het groen in. Het groene hart van
clusters door waardoor de kwaliteit van de polder de wijk wordt ingetrokken.
de Polderkamer is een wandelgebied waar auto’s niet kunnen komen. Aan de buitenkant van de hoofdontsluitingsweg liggen de woonmilieus met een meer stads karakter. Aan de oostzijde zijn dit de koppen van de
In variant ‘B’ ligt de hoofdontsluitingsweg noordelijker waardoor de ruimte tussen de GroenBlauwe zone en
drie eilanden, aan de noord- en westzijde zijn dit de woonmilieus die aansluiten op Provincialeweg en aan
de hoofdontsluitingsweg dieper is. In deze variant is er sprake van een meer gesloten bebouwingsstructuur
de zuidzijde zijn dit de woonmilieus die grenzen aan de GroenBlauwe zone. Op deze manier ontstaat een
waardoor het uitzicht op de GroenBlauwe zone zich beperkt tot de uiterste rand van de wijk en de hoofdont-
opzet met een open structuur aan de binnenkant, de Polderkamer, en een stevige meer stadse omranding.
sluitingsweg meer het karakter krijgt van een laan, vergelijkbaar met de Burgemeester van Dijkesingel ter hoogte van WG-II.
Variant A: Zuidelijkere ligging hoofdontsluitingsweg in combinatie met compacte bebouwingsclus-
Variant B: Noordelijkere ligging hoofdontsluitingsweg met dichtere bebouwingstructuur in
ter waardoor de kwaliteit van de GroenBlauwe zone Westergouwe in wordt getrokken.
de omranding.
Conceptuele weergave Westergouwe met in het midden de Polderkamer met daarom heen de stevige omranding. De omranding verschilt per windrichting van karakter: in het oosten de koppen van de drie eilanden, in het noorden en westen de stadse woonmilieus in aansluiting op de Provincialeweg en in het zuiden de stevige maar ook transparante invulling met compacte woonclusters.
[ 30 ]
[ 31 ]
4.2 Hoogteaccenten Hoogte accenten hebben meerdere functies: Ze zijn belangrijk voor de oriëntatie in de wijk, ze markeren deelgebieden, begeleiden zichtlijnen en zorgen voor verbijzonderingen en afwisseling in bouwmassa’s.
Van belang is dat de hoogteaccenten de hoofdopzet van de wijk weerspiegelen zodat er een logisch en vanzelfsprekend geheel ontstaat. Vandaar dat er rondom het centrumgebied de hoogteaccenten, gemiddeld genomen, het hoogste zullen zijn. Hiermee ontstaat een krachtig oriëntatiepunt dat vanuit overal in de wijk maar ook daarbuiten goed zichtbaar zal zijn.
De hoogte accenten in Westergouwe zijn onder te verdelen in drie categorieën:
Rood: Hoogte accenten ter begeleiding van de noordelijke en oostelijke rand van de wijk. De accenten zorgen voor afwisseling en ritme in de bebouwing die uitkijkt over de Provincialeweg. Door de accenten ontstaat een spel van straatwanden afgewisseld met woontorens met veelal meer ruimte om zich heen. Er ontstaat hierdoor interactie en verbondenheid tussen Westergouwe en de Provincialeweg. De hoogteaccenten variëren in bouwhoogte van zes tot circa vijftien bouwlagen.
Blauw: Dit zijn woontorens in het centrum en aan de groene ‘diagonale’ as. Samen geven ze in ruimtelijke zin vorm aan het centrumgebied van de wijk. De torens omarmen en begeleiden als het ware het plein in het centrum en parkruimte in de groene ‘diagonale’ as.
Paars: Dit zijn doorgaans minder hoge accenten op verschillende plekken in de wijk. De accenten zorgen voor verbijzondering en oriëntatie in de wijk.
[ 32 ]
[ 33 ]
4.3 Hoofdontsluitingsstructuur Voor autoverkeer krijgt Westergouwe twee verbindingen met de Provincialeweg. De eerste hiervan is al gerealiseerd in de vorm van een rotonde op de N207 ter hoogte van de Voltaweg. De tweede verbinding wordt gerealiseerd direct ten noorden van de historische boerderij aan de N457 (Provincialeweg 38). Uiteindelijk zullen beide verbindingen worden uitgevoerd als kruispunten met verkeerslichten.
Westergouwe heeft een lusvormige hoofdontsluitingsweg. Het noordelijke deel van de lus (a) ontsluit de
woonbuurten voorkomen.
In de hoofdontsluitingsweg wordt uitgegaan van smalle rijbanen. Ook worden er punten aangebracht waarin het verkeer bewust wordt vertraagd. Dit gebeurt ter plekke van het commerciële centrum en in de grote bocht van de Burgemeester van Dijkesingel. Door deze punten van vertraging zorgen we ervoor dat er rustig wordt gereden door de wijk zodat het voor fietsers en voetgangers veilig is om over te steken. Daarnaast ontmoedigen we hiermee sluitverkeer, vanaf de Provincialeweg, door de wijk heen.
woonbuurten ten noorden van de BAL-leiding, het zuidelijke deel van de lus (b) ontsluit de woonbuurten ten zuiden van de BAL-leiding. In aanvulling hierop wordt parallel aan de Tweede Moordrechtse Tocht voorzien in een hoofdlontsluitingsweg die het noordelijke en het zuidelijke deel van de lus verbindt.
Het gedeelte van de noordelijke lus dat al is gerealiseerd, de Burgemeester van Dijkesingel, is ingericht met 50km/u wegen . De ambitie is om voor de nog te realiseren delen van de hoofdontsluitingsstructuur uit te gaan van 30km/u wegen. Hierdoor wordt oversteken makkelijker en de verkeersveiligheid en leefbaarheid verhoogd.
Op drie plekken kruist de hoofdontsluitingsweg met de BAL-zone: •
Tussen Eiland II en Eiland III.
•
In het verlengde van de aansluiting op de N457.
•
Parallel aan de tweede Moordrechtse Tocht.
Deze kruisingen worden alle uitgevoerd als brugconstructies.
Hoofdontsluitingsweg
Elke woonbuurt in Westergouwe heeft een directe verbinding met de hoofdontsluitingsweg zodat alle
Buurtontsluitingsstructuur
bewoners gemakkelijk de wijk uit kunnen rijden. Er zijn geen verbindingen voor autoverkeer tussen buurten onderling anders dan via de hoofdontsluitingsweg. Op deze manier wordt onnodig autoverkeer door de
[ 34 ]
[ 35 ]
4.4 Langzaam verkeersverbindingen Er zijn veel verschillende manieren om door Westergouwe heen te wandelen. Er zijn natuurlijk wandelpaden meegenomen in de meeste straatprofielen en op veel plekken worden er verbindingen gemaakt tussen de wandelpaden in de straatprofielen en de wandelpaden in de hoofdgroenstructuur. Op deze manier ontstaat er een rijk en uitnodigend wandelnetwerk door Westergouwe heen. Het groene raamwerk van Westergouwe, waarover meer in paragraaf 4.6.1, vormt een autoluw hart van
8 3
de wijk. Hier doorheen ligt een aaneengesloten stelsel van wandelpaden die samen als het ware een traag netwerk vormen dat het mogelijk maakt om vanuit grote delen van de wijk naar het centrumgebied en het scholencluster toe te wandelen, zonder een auto tegen te komen.
6
6.
Wandelpad door de BAL-zone.
7.
Wandelpad door de groene as (door het Polderpark).
8.
Het wandel/fietspad door de diagonale groene as die als belangrijke verbindingsader dient naar
het scholencluster en vanaf de noordelijke woonbuurten naar het centrum van de wijk. Na gereed komen van de snel-fietsverbinding tussen Gouda en Rotterdam, parallel aan het spoor, ontstaat er een tweede mogelijkheid om vanuit Westergouwe de Oostpolder te bereiken. Er ontstaat hierdoor de mogelijkheid voor een rondje om door de Oostpolder, via de Voltaweg en de nieuwe verbinding bij het spoor.
Aan de hierboven genoemde hoofdverbindingen wordt op verschillende plekken voorzien in bankjes om uit te rusten of om elkaar te ontmoeten.
De hoofdstructuur van het wandelnetwerk wordt gevormd door acht hoofd wandelverbindingen die samen met alle meer ondergeschikte wandelpaden het wandelnetwerk van Westergouwe vormen.
5 7 4
1.
De wandelpaden die samenvallen met de hoofdontsluitingswegen.
2.
De wandelpaden in de GroenBlauwe zone.
3.
Informele wandelroute noord: Tussen de Burgemeester van Dijkesingel en de Provincialeweg loopt
door de noordelijk gelegen woonbuurten een informele wandelroute. Deze wandelroute verbindt de eerder gememoreerde groene stepping stones. Om de wandelroute van buurt tot buurt te worden er op verschillen-
2
de plekken langzaam verkeersbruggen gerealiseerd. 4.
Informele wandelroute zuid: In het zuidelijke deel van Westergouwe loopt eveneens een informele
wandelroute die de verschillende woonbuurten daar met elkaar verbindt. De route loopt van Eiland 3 tot het centrumgebied. 5.
Hoofd-wandel-structuur
Het bestaande boerenpad wordt gehandhaafd als wandelverbinding tussen de BAL-zone en de
Groen Blauwe zone. In samenspraak met de Gemeente Zuidplas wordt gekeken naar mogelijkheden om het boerenpad als langzaam verkeersverbinding verder door te trekken naar het zuiden om op deze manier een verbinding over de Vijfde Tocht mogelijk te maken met Moordrecht.
[ 36 ]
[ 37 ]
Combinatietekening met wandelroutes, fietsroutes en rustpunten
Hoofdfietsverbindingen Met uitzondering van de drie eilanden is er in de hoofdontsluitingsweg overal een vrij liggend fietspad meegenomen. Daarnaast loopt een vrij liggend fietspad door de GroenBlauwe zone. Dit fietspad sluit terplekke van de Tweede Moordrechtse Tocht aan op het vrij liggende fietspad in de hoofdontsluitingsweg. Op verschillende plekken wordt het fietsnetwerk van Westergouwe verbonden met het wijk overstijgende fietsnetwerk: -
Bij de huidige rotonde ’t Weegje na wijziging in een kruising met verkeerslichten. Deze verbinding
gaat aansluiten op de nog te realiseren snelfietsverbinding tussen Rotterdam en Gouda. -
Bij de twee aantakkingen van de hoofdontsluitingsweg op de N457.
-
Bij Eiland 1 (verbinding met Oostringdijk).
-
Bij de huidige aansluiting van de Burgemeester van Dijkesingel op de N207. Na wijziging in een
kruising met verkeerslichten komt hier een verbinding voor fietsverkeer met de Voltaweg. -
Twee reeds gerealiseerde verbindingen van het fietspad in de GroenBlauwe zone.
Daarnaast wordt het wandelpad door de BAL-zone en het bestaande Boerenpad zo ingericht dat hier ook kan worden gefietst (fiets te gast) en wordt de verbinding door de diagonale groene as uitgevoerd als een wandelfietspad.
[ 38 ]
[ 39 ]
Hoogste Peilgebied NAP -5,5m Middelste Peilgebied NAP -6,0m Laagste Peilgebied NAP -6,37 / -6,48m
4.5 Blauw raamwerk
Scheiding peilgebieden
4.5.2 Waterkwaliteit Uit onderzoeken die in de afgelopen jaren hebben plaatsgevonden naar de ontwikkeling van de waterkwali-
Regelbare stuw
4.5.1 Waterhuishoudkundige opzet
teit in de drie peilgebieden blijkt dat de waterkwaliteit met name in het hoogste peilgebied en het middel-
Hoofdwatergang
Waterhuishoudkundig kent Westergouwe drie verschillende peilgebieden. Tussen het hoogste en het
ste peilgebied achter blijft bij eerdere verwachtingen. Dit komt doordat er veel meer kwel optreedt dan ver-
middelste peilgebied wordt een regelbare stuw aangebracht (a) waarmee de periode dat water wordt
wacht. In gesprekken hierover met het Hoogheemraadschap van Schieland en de Krimpenerwaard (HHSK)
vastgehouden wordt bepaald, overtollig water uit de Westergouweplas kan worden afgevoerd via het mid-
is de wens naar voren gekomen om de Westergouweplas anders in te richten dan eerder was voorzien in het
delste peilgebied én waarmee de omvangrijke waterberging van de plas kan worden ingezet om overtollig
addendum waterhuishoudingsplan om daarmee de waterkwaliteit te verbeteren.
water vanuit het middelste peilgebied tijdelijk op te slaan. Tussen het middelste en het laagste peilgebied
c
a
worden twee regelbare stuwen aangebracht (b en c) waarmee -wanneer er voldoende afvoercapaciteit in de Zuidplaspolder beschikbaar is- overtollig water vanuit het middelste peilgebied kan worden afgevoerd op het laagste peilgebied. Het laagste peilgebied is het agrarische peil van de Zuidplaspolder. De watergangen in dit deel van Westergouwe staan ook in directe verbinding met de watergangen in de GroenBlauwe zone
b
en de rest van de Zuidplaspolder. Vanaf de regelbare stuwen b en c wordt een hoofd watergang gerealiseerd waarmee het water vanuit het middelste peilgebied wordt afgevoerd richting de Vijfde Tocht.
In de eerste fase van Westergouwe (WG-I) is besloten om de BAL-leiding in te passen. Deze inpassing heeft een andere indeling van de drie peilgebieden tot gevolg. Deze gewijzigde indeling is vastgelegd in het ad-
jf Vi de
dendum waterhuishoudingsplan Westergouwe. In het addendum wordt er nog vanuit gegaan dat middelste
ht
c To
peilgebied het gehele plangebied boven de BAL-zone en ten westen van de tweede Moordrechtse Tocht beslaat. In de nieuwe situatie is dit anders geworden, er wordt namelijk voor gekozen om het tweede peilgebied direct boven de historische boerderij op Provincialeweg 38 te begrenzen. Het middelste peilgebied is hierdoor kleiner geworden en het laagste peilgebied groter. Dit houdt in dat er minder bergingscapaciteit uit de Zuidplaspolder wordt onttrokken dan eerder gedacht waarmee een positieve bijdrage wordt geleverd in de klimaatrobuustheid van de Zuidplaspolder als geheel.
[ 40 ]
Tekening uit het addendum Waterhuishoudingsplan Westergouwe
[ 41 ]
In het addendum wordt er voor de Westergouwe plas uitgegaan van circa 9,6 km aan oeverlengte (waarvan 50% natuurlijke oever). De wens is om de lengte aan natuurlijke oevers substantieel te verhogen om daarmee zuiverend vermogen toe te voegen aan de Westergouweplas. In dit nieuwe masterplan is aan deze wens gevolg gegeven door de inhammen (in het addendum) in de westelijke rand van Eiland 3 helemaal door het eiland heen te trekken in de vorm van sloten. Hierdoor ontstaat een opzet waarin Eiland 3 feitelijk bestaat uit een stelsel van lange landtongen in de Westergouweplas. Door deze wijziging neemt de oeverlengte toe met circa 30% (+ circa 2,9 km) en ontstaat er een robuuster slotenstructuur met een sterk waterkwaliteit verbeterend effect ten opzichte van de eerder voorziene opzet. Het uitvoeren van Eiland 3 als een stelstel van lange landtongen met natuurlijke oevers kost ruimte en is in de civiele uitvoering kostbaarder dan een Eiland uit één stuk. Om deze extra kosten te compenseren wordt het oppervlak aan water in het hoogste peilgebied teruggebracht van 20,27 ha naar 18,69 ha.
Door uit te gaan van een hogere opzet van water in het hoogste peilgebied bij extreme regenval blijft het
Compactere opzet Eiland 3 in het addendum waterhuishoudingsplan Westergouwe met inhammen in westzijde.
waterbergend vermogen gelijk.
In het laagste peilgebied werd er in het addendum waterhuishoudingsplan in het woongebied slechts voorzien in twee watergangen. Bijna het hele oppervlak aan water in het laagste peilgebied (in totaal 20,94 ha) kwam daarmee voor rekening van de BAL-zone en de GroenBlauwe zone. In de nieuwe opzet voor het laagste peilgebied worden veel meer watergangen gerealiseerd in het woongebied. De watergangen geven karakter aan de woonbuurten en zorgen ook hier voor een enorme toename in de lengte oevers (circa 4km) en dus ook voor een toename van het oppervlak aan water. Ook voor de oevers die worden toegevoegd in het laagste peilgebied is het de ambitie deze grotendeels natuurlijk uit te voeren.
Nieuwe 'conceptuele' opzet Eiland 3 uitgaande van sloten en
[ 42 ]
landtongen.
[ 43 ]
4.5.3 karakter peilgebieden In Westergouwe is water alom aanwezig. Inclusief de GroenBlauwe zone bestaat 25% van het oppervlak van Westergouwe uit water, wat neer komt op iets meer dan 50 hectaren. In elk Peilgebied heeft het water een eigen karakter.
Hoogste peilgebied Hier komt het water naar voren als grote waterpartij: de Westergouweplas. De Westergouweplas zorgt voor een weldadige ervaring van ruimte, schaal en overzicht bij het binnenkomen van de wijk over de Burgemeester van Dijkesingel of als je bijvoorbeeld over de oost ringdijk wandelt of fietst. Belangrijk zijn de lange zichtlijnen in oost-westelijke richting en noord-zuidelijke richting. De gedaante die Westergouweplas verkleurt van noord naar zuid. In het noorden zijn de waterpartijen groot en ruim en zijn de waterranden monumentaal (lange rechtstanden en grote gebogen vormen). Meer naar het zuiden toe worden de waterpartijen intiemer en de waterranden rafeliger van karakter. In het zuidelijke deel transformeert de Westergouweplas tot een stelsel van sloten in de structuur van het oorspronkelijke polderlandschap. Lange zichtlijnen in oost-westelijke en noord-zuidelijke richting zorgen ervoor dat de Westergouweplas als eenheid ervaarbaar is.
Middelste peilgebied In het middelste komt het water naar voren in een stelsel van brede watergangen die op een heldere manier
-
Watergang parallel aan de Burgemeester van Dijkesingel.
-
Watergang parallel aan de Provincialeweg.
Het merendeel van de watergangen heeft een openbaar karakter zodat de het ruim aanwezige water goed ervaarbaar is voor de alle bewoners van Westergouwe. In de openbare oevers worden informele wandelpaden aangebracht.
Laagste Peilgebied Het laagste peilgebied wordt gekenmerkt door een stelsel van informele smalle en lange watergangen: -
In de Bal-zone geven twee smalle watergangen de grens aan tussen de toegankelijke groenzone in
het midden en de aansluitende privétuinen van de woningen in de BAL-zone. In de toegankelijke groenzone worden de bestaande poldersloten grotendeels gehandhaafd. Ten westen van het oude boerenpad ontstaat hierdoor een aaneenschakeling van kleine weilandjes die worden omgeven door slootjes. -
In de Groen Blauwe zone wordt het karakter bepaald door de bestaande smalle poldersloten en de
ruime watergangen waarin deze liggen ingekaderd. -
Door het woongebied lopen lange sloten parallel aan de Tweede Moordrechse tocht. De sloten
sluiten die veelal aansluiten op de achtertuinen van de aangrenzende woningen bieden lange doorzichten door het woongebied heen. De sloten zijn verbonden, zodat het mogelijk is om met een kano of een klein bootje vanaf de achtertuin de Polder in te varen.
verschillende woonbuurten in het middelste peilgebied uitsnijden. In hoofdzaak laten de watergangen zich in drieën onderverdelen: -
Watergangen parallel aan of haaks op de Tweede Moordrechtse Tocht. Deze watergangen weer-
spiegelen de dominante richting in de polderstructuur. De watergangen zorgen voor heldere en lange zichtlijnen in Westergouwe die zorgen voor rust en overzicht in de beleving van de ruimte. De lange zichtlijnen zijn zichtbaar vanaf de Provincialeweg maar ook vanaf de hoofdontsluitingsweg.
[ 44 ]
[ 45 ]
-5.08
LEGENDA -5.38
Werkgrens -5.58
Waterspeelplaats optioneel, nader uit te werken
-6.00
Kabelbaan Montana duo 35m heuvelinbouw (Eibe) Let op!! kabelbaan standaard 30m, verlengd naar 40m dient hierop aangepast te worden. Speellandschap met glijbanen (Eibe) -6.37/-6.48
Bank Pure (grijssen) Douglas hout Stalen poten in antraciet uitvoeren Valondergrond kunstgras rand kunstgras opsluiten met flexibele kunstof rand -6.37/-6.48
Zand
-6.00
-6.00
Kruidenvegetatie cf. plan Parkzone Intensief gemaaid gras
-6.00
5,00
-6.00
Schapenhekwerk bestaand
4.6 Groenstructuur
4,80
4,80
Kabelbaan Montana duo 30m heuvelinbouw (let op! kabelbaan verlengd naar 40m)
A
5,00
Waterspeelplaats
Westergouwe is een hele groene wijk met zeer ruim aanwezig openbaar groen. Exclusief de GroenBlauwe
Opsluiting kunstgras (flexibele kunststof rand)
Boom verplanten
zone bestaat het oppervlak van Westergouwe voor circa 27 ha uit openbaar groen. Het ruim aanwezige GEWIJZIGD
groen maakt van Westergouwe een heel klimaatrobuuste wijk doordat het groen ervoor zorgt dat regen-
Westergouwe
15-07-2021 31-08-2021
Speel/sport toestellen
01-09-2021 13-10-2021
Grote speelplek BAL zone
21-10-2021 26-10-2021 04-11-2021
85441300
FORMAAT
N
WERKNR.
A'
SCHAAL
1:200
DATUM
17-06-2021
GETEKEND
WH
A1
PROJECTMAP J:\854\413\00\3 Projectresultaat\WG Algemeen (lopend)\DWG
BESTAND
water in kan zijgen in de bodem. Het groen zorgt daarnaast natuurlijk voor een hele prettige ruimtelijke
wandelen en te fietsen Het trekt de sfeer van de polder diep de wijk in waardoor Westergouwe een uniek eigen karakter krijgt. Het verbindt de verschillende woonbuurten met de GroenBlauwe zone. Het groene raamwerk maakt het mogelijk om de belangrijke wijkfuncties zoals het scholencluster en de centrumfuncties via het autovrije hart van de wijk te benaderen als voetganger of als fietser.
S-FA-85441300-17-02 Grote Speelplek BAL-zone.dwg
BLAD
1/1
KuiperCompagnons Ruimtelijke Ordening, Stedenbouw, Architectuur, Landschap BV City & Regional Planning, Urban Design, Architecture, Landscape
b
DATUM PLOT USER
voorlopige uitwerking van de grote speelplek op de kruising van de BAL-zone en de Groene as
13-Feb-17 WHeikoop
Postadres: Postbus 13042 3004 HA Rotterdam Bezoekadres: Van Nelleweg 3042 3044 BC Rotterdam Telefoon: 010 433 00 99 Fax: 010 404 56 69 E-mail: kuiper@kuiper.nl Internet: www.kuiper.nl
woonomgeving met veel mogelijkheden voor buitenleven: spelen, wandelen, sporten en ontmoeten.
Groen ervaar je in Westergouwe natuurlijk overal in aansluiting op het water in de vorm van veelal natuurlijke oevers en de aansluitende met bomen ingeplante taluds. Daarnaast is er veel groen opgenomen in de
c
a
straatprofielen. In de hoofdtonsluitingsweg in de vorm van ruime groene bermen en in de buurtontsluitingswegen in de vorm van kleinere of grotere groenvakken. Op een hoger schaalniveau onderscheiden we in
e
Westergouwe op zichzelf staande grotere groenruimtes en een groen raamwerk dat bestaat uit grootschalige met elkaar verbonden groenstructuren in het middelste en laagste peilgebied van Westergouwe.
De opzichzelfstaande groenruimtes, stepping stones, treffen we hoofdzakelijk aan in de noordelijke woonbuurten en op Eiland 1 en 2. Het zijn doorgaans compact vormgegeven buurtparkjes om in te spelen, elkaar te ontmoeten of om doorheen te wandelen. De stepping stones worden met elkaar verbonden middels
d Stepping Stones a
[ 46 ]
Groene as
informele wandelroutes.
4.6.1 Het groene raamwerk van Westergouwe Het groene raamwerk bestaat uit de GroenBlauwe zone, de BAL-zone en uit twee zogenaamde polderpar-
b
'Diagonale' Groen as
c
BAL-zone
fietsers. Slechts op enkele plaatsen wordt het groene raamwerk gelijkvloers gekruist door autoverkeer. Het
d
GroenBlauwe zone
groene raamwerk heeft op verschillende manieren betekenis voor Westergouwe:
e
Grote speelplek in BAL-zone
Het biedt de mogelijkheid om op een ontspannen manier in de wijk door een groene omgeving heen te
ken. Bijzonder is dat het groene raamwerk aaneengesloten is en alleen toegankelijk is voor voetgangers en
BAL-zone De BAL-zone is een langgerekte landschappelijke zone in het hart van Westergouwe. De zone wordt niet opgehoogd om daarmee de centraal gelegen Bergambachtleiding (BAL-1) niet te verstoren. De BAL-zone ontleent zijn karakter aan het bestaande polderlandschap met smalle slootjes en weilandjes. In het midden van de BAL-zone bestaat de begroeiing hoofdzakelijk uit bloemrijk grasland. Meer naar watergangen aan de zijkanten toe is er ook ruimte voor struiken en bomen, zoals treurwilgen en knotwilgen. Centraal door de BAL-zone meandert een drie meter breed wandelpad (fiets te gast). Parallel aan dit doorlopende wandelpad lopen smallere informele paadjes. De begrazing door schapen vormt een integraal onderdeel van de opzet van de BAL-zone. Het is de bedoeling om permanent een kleine kudde schapen te laten grazen in de BAL-zone (en in de GroenBlauwe zone). Om ervoor te zorgen dat de schapen niet weglopen worden in de BAL-zone afsluitbare weilandjes gerealiseerd. De kudde zal zich van weiland naar weiland verplaatsen. Ter hoogte van WG-II is de BAL-zone al helemaal ingericht en is er goed te zien hoe de beschreven inrichtingselementen samenwerken. Als de schapen er niet grazen zijn de omheinde weilandjes toegankelijk voor wandelaars. Niet de hele BAL-zone zal worden begraasd door schapen. Ongeveer de helft van het groen is niet omheind.
Dit groen zal op een traditionele manier extensief worden beheerd.
De BAL-zone is een groene oase in het midden van de wijk waar je doorheen kan lopen maar waar ook in kan worden gespeeld en gesport.
[ 47 ]
GroenBlauwe zone
Spelen
op uit te trekken.
Aan de zuidwestzijde wordt Westergouwe begrensd door de GroenBlauwe zone, een waterrijk natuur- en
In Westergouwe wordt voorzien in voldoende plekken voor kinderen om te spelen. Hierbij wordt een onder-
-
recreatiegebied van 45 ha met tal van recreatiemogelijkheden voor de bewoners van Westergouwe. De
verdeling aangehouden in drie leeftijdscategorieën: tot zes jaar, tot tien jaar en vanaf tien jaar. De speelplek-
obstacle course in de GroenBlauwe zone en een plek voor Callanetics en een sportvoorziening voor senioren
GroenBlauwe zone heeft onder andere een natuurspeelplaats, een visvijver, een uitkijktoren en broedschu-
ken tot zes en tot tien jaar worden grotendeels opgenomen in de woonmilieus zodat kinderen veilig kunnen
in de BAL-zone.
ren voor beschermde vogelsoorten. Door een stelsel van wandel- en fietspaden en vlonderbruggen is 55%
spelen in de nabijheid van de eigen woning. Voor kinderen vanaf 10 jaar zijn er tal van natuurlijke speelaan-
-
van het gebied toegankelijk. Het andere deel is natuur- en stiltegebied.
leidingen te vinden in de hoofdgroenstructuur.
spelaanleidingen worden samengebracht op één plek.
Door concrete sportaanleidingen in de buitenruimte te realiseren, zoals een bootcamproute en een
Door het realiseren van een ‘skills garden’ bij het scholencluster, waarin een veelheid aan sport- en
De GroenBlauwe zone ligt er nu nog wat geïsoleerd bij op grote afstand van de al gerealiseerde woningen in WG-I en WG-II. In de toekomst wordt dit natuurlijk anders, dan sluiten de woonbuurten en ook het cen-
In Westergouwe worden drie grote speelplekken gerealiseerd, waar kinderen vanuit de hele wijk naar toe
trum direct aan op de GroenBlauwe zone en wordt het recreatieve deel, veel meer dan nu het geval is, een
kunnen gaan om te spelen:
levendig park.
-
De GroenBlauwe zone heeft de potentie om een wijkoverstijgende aantrekkingskracht te krijgen door de
spelen.
recreatieve waarde ervan verder uit te bouwen. Denk hierbij bijvoorbeeld aan een kanoverhuur en een
-
horecavoorziening in het park.
in de nieuwe inrichtingsplannen voor de GroenBlauwe. -
Groene Assen
De speelpleinen bij het scholencluster, die ook buiten schooltijden toegankelijk zijn om op te
De natuurspeelplek in de GroenBlauwe zone. Deze speelplek is al in gebruik en wordt geïntegreerd
Begrazing door schapen vormt een integraal onderdeel van de inrichting van de BAL-zone.
Een omvangrijke speelplek op de kruising van de BAL-zone met het Polderpark met onder andere
een kabelbaan en een groot speelslot.
Haaks op de hoofdrichtingen in de BAL-zone en de GroenBlauwe zone krijgt Westergouwe twee groene
[ 48 ]
assen. Deze groene assen zorgen ervoor dat er een verbonden raamwerk ontstaat. De eerste groene as
Sporten in de buitenruimte wordt op verschillende manieren gefaciliteerd en gestimuleerd:
loopt parallel aan de Tweede Moordrechtse tocht. Deze as deelt WG-II in tweeën, doorkruist de BAL-zone en
-
loopt vervolgens helemaal door tot in de GroenBlauwe zone. De groene as krijgt een natuurlijk karakter dat
gaan wandelen of hardlopen. Door in deze beweegroutes op strategische plekken beweegaanleidingen op
aansluit op het karakter van de BAL-zone. In de groene as zijn doorlopende wandelpaden meegenomen die
te nemen, wordt sporten en bewegen extra gestimuleerd. Denk hierbij bijvoorbeeld aan een boulderwand
verbonden zijn met de wandelpaden in de BAL-zone en in de GroenBlauwe zone.
onder een van de bruggen over de BAL-zone.
De tweede ‘diagonale’ groene as ligt opgespannen tussen de grote bocht in de Provincialeweg en de knik
-
in de zuidelijke rand van Westergouwe. Deze as krijgt een ander karakter en wordt vormgegeven als een
zone en de Oostpolder, ook om er toe uit te nodigen een stuk te wandelen of hard te lopen.
campusachtige parkruimte.
-
Door in en om de wijk worden verschillende wandel/hardlooproutes te markeren.
-
Door goede verbindingen te realiseren met het regionale fietsnetwerk om er makkelijk met de fiets
Door aantrekkelijke beweegroutes in de wijk aan te leggen die er toe uitnodigen om een stuk te
Door aantrekkelijke verbindingen te realiseren tussen de wijk en de aansluitende GroenBlauwe
De groene as of 'Polderpark' in WG-II
[ 49 ]
4.7 Centrumgebied van Westergouwe Westergouwe krijgt een aantrekkelijk centrumgebied dat de bewoners van de wijk uitnodigt om samen te komen en elkaar te ontmoeten. In het centrumgebied zijn de voorzieningen van de wijk samengebracht. Denk hierbij aan de commerciële voorzieningen zoals supermarkten, horeca en winkels, aan maatschappelijke voorzieningen zoals een zorgcentrum en aan een scholencluster. Het centrumgebied van de wijk heeft een centrale plek, zodat het vanuit alle woonmilieus makkelijk te bereiken is per auto, maar vooral ook te voet of per fiets, via zowel het groene raamwerk en de informele verbindingen, als via de hoofdstructuur. Het centrumgebied culmineert in een prachtig plein dat aansluit op de BAL-zone en een balkon heeft aan de GroenBlauwe zone. Aan dit plein worden de commerciële voorzieningen en een deel van de maatschap-
Woningen in het centrumgebied In het centrumgebied zullen naast commerciële- en maatschappelijke voorzieningen ook woningen worden gerealiseerd. Het gaat hierbij om circa 250 woningen waarvan circa 60% meergezinswoningen.
Hoofdontsluitingsweg in relatie tot het centrum De manier waarop de hoofdontsluitingsweg ten zuiden van de BAL-zone door het centrumgebied heen gaat lopen is onderwerp van nader onderzoek. De wens is om de hoofdontsluitingsweg substantieel af te schalen zodat er geen barrière dwars door het centrum heen komt te liggen.
pelijke voorzieningen gesitueerd. Het plein is de centrale ontmoetingsplek van de wijk, de ‘open space’ van Westergouwe.
Het centrumgebied van Westergouwe ligt op de tweede ‘diagonale’ groene as. Ten noorden van de BAL-zone komen verschillende maatschappelijke voorzieningen als onderdeel van WG-III voor, zoals een scholencluster. Ten zuiden van de BAL-zone komen in een latere fase commerciële- en maatschappelijke voorzieningen. Het centrumgebied van Westergouwe sluit aan de zuidzijde aan op de GroenBlauwe zone en biedt daarmee kansen om dit natuur- en recreatiegebied in de toekomst verder te gaan activeren, door hier bijvoorbeeld horecavoorzieningen aan toe te voegen en vrije tijd activiteiten in te passen.
Commerciële- en maatschappelijke voorzieningen in het centrumgebied Net als in het Masterplan van 2005 wordt er uitgegaan van een winkelcentrum met twee supermarkten, aangevuld met, bij een wijkwinkelcentrum behorende detailhandel, zoals een bakker en een slager, ter grootte van in totaal circa 6.000m2 BVO. Daarnaast is er sprake van circa 4.500m2 BVO aan maatschappelijke voorzieningen. De maatschappelijke en commerciële voorzieningen worden in afzonderlijke bouwblokken uitgewerkt met als uitgangspunt wonen op de voorzieningen.
[ 50 ]
Schetsverkenning van de relatie van het centrum met de GroenBlauwe zone.
[ 51 ]
4.8 Een rijkheid aan woonmilieus
a
Het Masterplan 2005 kent vijf verschillende grote, rationele, vormgegeven woonmilieus die goed aansluiten op het hoge bouwtempo waar rekening mee wordt gehouden. De differentiatie tussen de woonmilieus is
b
beperkt aangezien alle woonvelden, of ze nu horen bij het woonmilieu grachten, tuinen of landelijk wonen, uitgaan van hetzelfde orthogonale stratenpatroon. Feitelijk liggen alle woningen ten westen van de Westergouweplas in één groot woonveld en beperkt de differentiatie zich grotendeels tot de woningdichtheid en de zwaarte van de secundaire structuur. Hoe anders is dit nieuwe Masterplan: door de inpassing van de BAL-leiding, de lusvormige hoofdontslui-
c
tingsweg, de keuze voor de stevige rand en juist de open Polderkamer in het midden ontstaat er een grote rijkdom aan verschillende woonmilieus.
e De huidige opzet van Westergouwe gaat uit van 17 kleinere woonmilieus. Als het ware sub-buurten van
d a
Stadswonen II
b
Stadswonen III
c
Landschappelijkwonen II
d
De Terp
e
Het Centrum
f
Polderbuurt
g
Wonen aan de Polderrand
h
Wonen aan de steiger
i
Eilandenrijk
ieder gemiddeld circa 260 woningen die zich van elkaar onderscheiden met elk een eigen uniek karakter en
f
een mix van kwaliteiten. Er is dus veel meer te kiezen in Westergouwe, wat de variatie in de wijk ten goede komt maar ook de ontwikkelbaarheid.
g
De opdeling in kleinere woonmilieus draagt bij aan de mogelijkheden voor diversificatie. Ook komt het de
h
faseerbaarheid ten goede, waarbij telkens buurten ontstaan die snel geheel kunnen worden afgerond met de beoogde kwaliteit van inrichting van de openbare ruimte.
In het hoogste peilgebied is het water van de Westergouweplas uiteraard alom aanwezig. In de omranding zien we grote waterpartijen en helder uitgesneden woonbuurten met een formele stedenbouwkundige opbouw. In de polderkamer zorgt een lagere woningdichtheid en het stelsel van sloten en landtongen voor een veel informeler karakter.
In het middelste peilgebied hebben de woonmilieus in de omranding een rationele en orthogonale hoofdopzet die wordt bepaald door de loop van de Provincialeweg en de Burgemeester van Dijkesingel. De woonmilieus worden van elkaar losgesneden door de brede en lange watergangen. De orthogonale hoofdopzet en de hogere woningdichtheid geven de woonmilieus een formeel en stads karakter. Bij de woonmilieus in de polderkamer ontbreekt de orthogonale hoofdopzet, de straten zijn korter en veelal geknikt. Deze woonmilieus hebben een lagere woningdichtheid dan in de omranding en het karakter wordt sterk bepaald door de direct aansluiting op groene raamwerk.
In het laagste peilgebied zorgt het stelsel van lange en smalle poldersloten voor een informeel en vriendelijk karakter. Hier woon je letterlijk in de polder tussen de knotwilgen en de rietkragen. In de polderkamer zijn de ruimtes intiem en kleinschalig. De omranding heeft een compactere opzet maar wel met forse tussenruimtes tussen de verschillende woonclusters zodat er mooie doorzichten op de GroenBlauwe zone ontstaan.
De precieze uitwerking van de verschillende woonmilieus maakt onderdeel uit van de stedenbouwkundige
i
uitwerking van de twee nog volgende fases: WG-IV en WG-V. In het kader van dit nieuwe masterplan wordt volstaan met een eerste schets van de typologisering van de verschillende woonmilieus. Deze typologisering komt op een vanzelfsprekende manier voort uit de hoofdopzet van de wijk. Het karakter van de woonmilieus wordt in sterke mate bepaald door de ligging in één van de drie peilgebieden en door de ligging in de omranding of juist in de meer landschappelijke polderkamer.
[ 52 ]
[ 53 ]
[ 54 ]
STADSWONEN II
STADSWONEN III
“KLEIN GOUDA” • Markante plek in kom Provincialeweg en in hoofdstructuur Westergouwe. • Woonmilieu met relatief hoog aandeel meergezinswoningen (circa 50%) en relatief hoge woningdichtheid. • Eerder stads dan dorps. • Compact wooneiland met stevige omranding. • Dicht verkaveld, autoluwe binnenstraten. • Historiserende verwijzing naar de binnenstad Gouda.
• Rationele verkaveling binnen rechthoekig kader. • Woonmilieu met relatief hoog aandeel meergezinswoningen (circa 50%) en relatief hoge dichtheid. • Duidelijke stevige omranding met vriendelijke binnenkant. • Eerder stads dan dorps. • Dicht verkaveld. • Sterke variatie in bouwhoogte en bouwvolumes.
[ 55 ]
[ 56 ]
LANDSCHAPPELIJKWONEN
DE TERP
• • • •
• • • • •
Informele stedenbouwkundige opzet met knikkende straten en korte zichtlijnen. Landschappelijk karakter met veel groen en smalle straatprofielen. Ruim verkaveld met landschappelijk groen voor de deur. Romantisch karakter en tegelijkertijd statig.
Compact langwerpige woonmilieu omgeven door groen en water. Panoramisch wonen met een prachtig uitzicht over de GroenBlauwe zone. Moderne kubistische uitstraling. Open zichtlijnen zorgen voor verweving met landschap. De nabijheid van het centrum maar tegelijkertijd een heel eigen karakter.
[ 57 ]
[ 58 ]
HET CENTRUM
POLDERWONEN
• -
• • • • • • •
Het kloppend hart van Westergouwe. Zwaartepunt bij meergezinswoningen op de voorzieningen van het centrum (circa 60%). Winkels, horeca en maatschappelijke voorzieningen. Winkelen rondom een intiem plein. Horeca met uitzicht op de GroenBlauwe zone. Wonen op de voorzieningen. Een geactiveerde GroenBlauwe zone met wijk overstijgende recreatieve betekenis.
Informele en vriendelijke sfeer. Woonmilieu met ontspannen woningdichtheid met alleen grondgebonden woningen. Smalle lange straten en aansluitend op de achtertuinen sloten. Mix van vrijstaande woningen, tweekappers en korte rijtjes. Natuurlijk/landschappelijk karakter met rietkragen en wilgen en wilde grassen. Weilandtuinen (zoals bij BAL-woningen) Vanuit je achtertuin de polder in kanoën, suppen over varen.
[ 59 ]
[ 60 ]
WONEN AAN DE GROENBLAUWE ZONE
WONEN AAN DE STEIGER
• Compacte woonclusters in het water • Zwaartepunt bij middelduur en duur programma. Relatief veel meergezinswoningen (circa 65%). • Panoramisch uitzicht over de GroenBlauwe zone • Op zichzelf staande woonclusters, samen niet echt een buurt vormend. • Individueel wonen op een steenworp afstand van het centrum. • Combinatie van appartementen en rijwoningen.
• • • • • •
Wonen op smalle landtongen in de Westergouweplas Zwaartepunt bij middelduur en duur programma. Overwegend grondgebonden woningen. Wonen op palen Terrassen aan het water. Nautische sfeer met moderne uitstraling Ruimtelijk op de koppen en intiem en kleinschalig aan de watergangen.
[ 61 ]
EILANDENRIJK (EILAND 3) • Luxe en ontspannen wonen in de Westergouweplas. • Woonmilieu met ontspannen woningdichtheid met overwegend grondgebonden woningen (circa 70%). • Hoogste marksegment Westergouwe. • Traditionele sfeer met gekapte rijk gedetailleerde bebouwing. • Ruime percelen aan plas of sloot. • Landschappelijk karakter met natuurlijke oevers. • Lange zichtlijnen over lange sloten. • Begeleidende bebouwing uitkijkend over dijk en GroenBlauwe zone.
[ 62 ]
[ 63 ]
DECEMBER 2021
[ 64 ]