Jaarstukken 2022 (versie Raad 28 juni 2023 MET wijzigingen bijhouden).pdf

Jaarstukken 2022

Inhoudsopgave 1 Introductie

5

1.1 Inleiding

5

1.2 Leeswijzer

6

2 Jaarverslag

7

2.1 Jaarstukken in beeld

8

2.2 Bestuurlijke samenvatting

10

2.3 Financiële samenvatting

12

3 Jaarverslag: programma's

17

3.1 Economie, werk en onderwijs

18

3.2 Energie en klimaat

28

3.3 Wonen en leefomgeving

35

3.4 Sociaal domein

44

3.5 Cultuur, sport en recreatie

60

3.6 Leefbaarheid en veiligheid

70

3.7 Bestuur en organisatie

76

3.8 Financiering en algemene dekkingsmiddelen

84

4 Jaarverslag: paragrafen

90

4.1 Lokale heffingen

90

4.2 Weerstandsvermogen en risicobeheersing

98

4.3 Onderhoud kapitaalgoederen

104

4.4 Financiering

109

4.5 Investeringen

114

4.6 Bedrijfsvoering

116

4.7 Verbonden partijen

122

4.8 Grondbeleid

135

4.9 Openbaarheidsparagraaf Wet open overheid

135

5 Jaarrekening

137

5.1 Inleiding

137

5.2 Overzicht van baten en lasten

137

5.3 Toelichting op het overzicht van baten en lasten

141

5.4 Overzicht inzet reserves

143

5.5 Incidentele en structurele toevoegingen en onttrekkingen aan reserves

144

5.6 Overzicht inzet voorzieningen

147

5.7 Incidentele baten en lasten

148

5.8 Resultaatbepaling

150

5.9 Resultaatbepaling op basis van vermogensmutaties

150

5.10 Resultaatbestemming

151

5.11 WNT-verantwoording 2022 gemeente Gouda

153

6 Balans en toelichting

155

6.1 Inleiding

155

6.2 Balans per 31 december 2022: activa

156

6.3 Balans per 31 december 2022: passiva

157

6.4 Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling

158

Jaarstukken 2022

3

6.5 Toelichting op de balans per 31 december 2022: activa

160

6.6 Toelichting op de balans per 31 december 2022: passiva

166

6.7 Niet uit de balans blijkende langlopende financiële verplichtingen

172

7 Taakvelden

175

8 Single information Single audit

179

9 Bijlagen

185

9.1 Afkortingenlijst

185

9.2 Toelichting wettelijke beleidsindicatoren

189

9.3 Bijlage risico's

191

4

Jaarstukken 2022

1 Introductie 1.1 Inleiding Met de jaarstukken 2022 van de gemeente Gouda legt het college van burgemeester en wethouders verantwoording af aan de gemeenteraad over het gevoerde beleid, de geleverde prestaties en de besteding van middelen in 2022. Dit gebeurt aan de hand van de programmabegroting 2022-2025 die kaderstellend is geweest voor de activiteiten van het college. De wet schrijft voor dat de opbouw van de jaarstukken analoog moet zijn aan de programmabegroting. Dit komt de vergelijkbaarheid tussen beide documenten ten goede. De jaarstukken bestaan uit het jaarverslag met de beleidsverantwoording en de jaarrekening met de financiële verantwoording inclusief verplichte overzichten, het voorgestelde raadsbesluit en de bijlagen.

Jaarstukken 2022

5

1.2 Leeswijzer Jaarstukken op hoofdlijnen Het jaarverslag start met een infographic, waarin kort en bondig wordt ingegaan op de belangrijkste inhoudelijke en financiële ontwikkelingen in 2022. Programma's Daarna volgt de verantwoording van de programma's en van het onderdeel algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien. De verantwoording gebeurt met de volgende vragen: ■ Wat heeft Gouda bereikt? ■ Wat heeft de gemeente ervoor gedaan? ■ Wat heeft het gekost? Paragrafen In dit onderdeel worden onderwerpen behandeld die van belang zijn voor het inzicht in de financiële positie van de gemeente. Er is specifiek aandacht voor onderwerpen waar politieke of financiële risico’s aan verbonden zijn. Rapportage interbestuurlijk toezicht De rapportage IBT is opgenomen vanwege de bestuursovereenkomst interbestuurlijk toezicht met de provincie ZuidHolland. Hierin wordt verantwoording afgelegd over de naleving van wet- en regelgeving waar de bestuursovereenkomst betrekking op heeft. Jaarrekening Deze omvat de financiële verantwoording over 2022 met het zogenoemde overzicht van baten en lasten en de balans. Ook de overzichten Taakvelden en Single information Single audit maken hier deel van uit. Besluit en bijlagen De jaarstukken worden gecompleteerd met het voorgestelde raadsbesluit en enkele bijlagen.

Weergave van bedragen In de financiële tabellen worden de bedragen zo veel mogelijk in duizenden euro's weergegeven. Hierdoor ontstaan soms afrondingsverschillen. In de toelichting op de financiële tabellen en in de overige teksten worden de bedragen voluit geschreven. In financiële tabellen duiden de min-tekens (bijvoorbeeld - € 1.000) meestal op inkomsten of baten. Bij de verschillenanalyses betekenen de min-tekens nadelen of verliezen.

6

Jaarstukken 2022

2 Jaarverslag

Jaarstukken 2022

7

2.1 Jaarstukken in beeld

8

Jaarstukken 2022

Jaarstukken 2022

9

2.2 Bestuurlijke samenvatting Het college heeft het afgelopen jaar opnieuw geïnvesteerd in de stad en de samenleving. Voor een aantrekkelijk en leefbaar Gouda. Het college heeft stappen gezet in duurzaamheid, groen, kansengelijkheid, bestaanszekerheid, cultuur, economie RO, wonen en sport. Het is de afsluiting van het oude coalitieakkoord ‘Nieuwe energie’ en de start van het nieuwe bestuursakkoord 'Geef Gouda door'. Economie, werk en onderwijs In 2022 is verder ingezet op versterking van het hoger onderwijs in Gouda en de regio Midden-Holland. Een belangrijke mijlpaal is dat de eerste hbo-studenten hebben in juni 2022 de opleidingsmodule 'communiceren in de zorg' hebben afgerond. Het experience lab zorgtechnologie is geopend. Door het deelakkoord Campus Gouda krijgen we meerjarig financiering van de Human Capital aanpak. De samenwerking rond de Goudse Onderwijsagenda is goed op gang gekomen. In verbinding met het Nationaal Programma Onderwijs en de Goudse Gelijke Kansen Agenda. Er is uitvoering gegeven aan het Taalakkoord en Regionaal Plan Laaggeletterdheid. De scholen Ark (De Startbaan)-Gemiva en De Goudse Waarden zijn opgeleverd en alle projecten van de 1e tranche IHP zijn gestart en in uitvoering. De werkloosheid onder jongeren t/m 27 jaar daalde in Gouda tussen oktober 2021 en oktober 2022 met 30 jongeren..

Energie en klimaat In 2022 is opnieuw geïnvesteerd in het ambitieuze doel om in 2040 CO2-neutraal te zijn. Het Gouds Isolatieprogramma is vastgesteld en twee buurten zijn aangewezen om te starten met nadere uitwerking van de plannen om aardgasvrij te worden. Het klusteam en mobiel energieloket helpen inwoners energie besparen. De eerste fase van het verduurzamingsprogramma gemeentelijk vastgoed is in 2022 afgerond. Het nationaal Kenniscentrum Bodemdaling en Funderingen is gevestigd aan de Markt in Gouda. Om de kwetsbaarheid van de stad voor klimaatverandering te verminderen zijn er meerdere acties van de klimaatadaptatiestrategie uitgevoerd. De inzet daarbij is op meer en kwalitatief beter groen, zoals 2.090m2 groene daken. Daarnaast is 1.320m2 grijs naar groen omgezet. Wonen en leefomgeving Om de woningbouw te versnellen zijn in 2022 in totaal 424 woningen gerealiseerd waarvan 60 sociale huur en 57 middeldure huurwoningen. Daarnaast is gestart met de bouw van aan 284 sociale huurwoningen, waaronder op de locatie naast de bioscoop in de Spoorzone. Voor de bereikbaarheid zijn 25 schoolzones ingericht en de wijkmobiliteitsplannen afgemaakt. Gestart is met de uitvoering van het Verkeerscirculatieplan. Ook zijn er 164 nieuwe laadpalen geplaatst.

Ondanks dat de inwerkingtreding van de omgevingswet opnieuw is uitgesteld is de organisatie volop bezig met de voorbereidingen op de inwerkingtreding. Door inzet op afvalscheiding, voorlichting, inzet PMD containers in verschillende wijken is de totale hoeveelheid huishoudelijk afval is in 2022 met ruim 10% gedaald. Sociaal domein In 2022 is de Lokale Inclusie Agenda ‘Onbeperkt meedoen’ (LIA) vastgesteld door de Gemeenteraad en is gestart met de uitvoering. Bijna alle acties uit het Gouds Preventieakkoord zijn uitgevoerd. Het werken aan continue verbetering van de dienstverlening vanuit de integrale uitvoeringsorganisatie heeft geleid tot hogere cliënttevredenheid op bijna alle onderdelen van de dienstverlening. De kwaliteit van de toegang jeugdhulp en Wmo is versterkt door consulenten bij de huisarts en de gedragswetenschappers. In de eerste helft van 2022 is de opvang van oorlogsvluchtelingen uit Oekraïne verzorgd. Er is in korte tijd een opvanglocatie geregeld waar nu 272 bedden beschikbaar zijn. Er verblijven ook nog ongeveer 70 mensen bij zo'n 35 gastgezinnen in Gouda Door het winterplan is een aanvullend pakket van (nood)maatregelen getroffen om Gouwenaars te helpen. Beschut wonen is uitgebreid met een nieuwe locatie in Westergouwe met 9 woonplekken. Het project Wonen Eerst is gestart; drie dakloze mensen hebben nu een huis.

150 bijstandsgerechtigden stroomden uit naar werk en 13 naar school. De sociale coöperatie maakte een doorstart. Cultuur, sport en recreatie Gouda kijkt terug op een prachtig feestjaar: het vieren van 750 jaar stadsrechten. Met vele evenementen en activiteiten en de feestelijke opening door de koning. Gouda750 vormde ook een springplank voor een vernieuwde aanpak van stadsmarketing. Verder is de Cultuurnota 2023-2027 “Gouda Sterker met Cultuur” vastgesteld, waarmee er komende jaren substantieel extra middelen voor cultuur zijn. De Goudse Sportraad is in het leven geroepen en dankzij het Volwassenfonds zijn meer 120 Gouwenaars gaan sporten. Het Meerjarenprogramma binnenstad 2022-2026 is opgesteld en de Horecavisie (Binnenstad) Gouda 2022-2028 is vastgesteld. De kaders en prioriteiten voor de reserve Waterfonds zijn vastgesteld door de gemeenteraad. Met de stad is gewerkt aan plannen voor herbestemming van het Stadhuis.

10

Jaarstukken 2022

Leefbaarheid en veiligheid Het aantal meldingen jeugdoverlast is in 2022 met 33% afgenomen. Mede door de sluitende aanpak van jeugdoverlast en jeugdcriminaliteit met focus op preventie. Het Interventieteam is in positie gebracht en pakt gericht signalen ondermijning op. De bewustwording van ondermijnende activiteiten is verder vergroot. In het afgelopen jaar zijn drie woningen gesloten na de vondst van soft- of harddrugs. Daarnaast is er tweemaal een last onder dwangsom opgelegd en zijn twee waarschuwingen uitgedeeld. In het jubileumjaar Gouda 750 zijn door de inzet van Stadstoezicht de vele evenementen en activiteiten mooi en veilig verlopen. Verder is gestart met het invoeren van een spreekuur met een BOA in de wijk. Bestuur en organisatie Ook in 2022 is veel ruimte geweest voor bewonersinitiatieven. Zo zijn er het afgelopen jaar meer dan 40 stukken buurtgroen ontstaan via Groen Moet Je Doen. Stichting GoudApot keerde ruim € xxx. uit aan initiatiefnemers van bewonersinitiatieven. In de regio Midden-Holland is ingezet op strategische herpositionering. Daarvoor zijn gezamenlijke lobbypunten benoemd die worden ingezet bij lobby-activiteiten. Verder is gewerkt aan o.a. het actualiseren van het regionale woningbouwprogramma en het uitvoeren van een pilot voor een regionaal energieloket. De gemeenten Alphen aan den Rijn, Gouda en Woerden werken al geruime tijd samen in een netwerkconstructie.

Deze samenwerking heeft de regiodeal Bodemdaling binnengehaald, die in 2022 volop in uitvoering was

Jaarstukken 2022

11

2.3 Financiële samenvatting In de onderstaande tabel is het financieel resultaat 2022 - voor en na inzet van reserves - opgenomen. Hierbij zijn de verschillen tussen de begroting 2022 en de jaarrekening vermeld. In deze financiële samenvatting zijn de financiële verschillen op hoofdlijnen toegelicht. In de afzonderlijke programma’s zijn de verschillen meer gedetailleerd weergegeven. Resultaat (bedragen * € 1.000)

Begroting 2022 (basis)

Begroting 2022 (na wijzigingen)

Rekening 2022

Saldo V/N op rekening min saldo begroting na wijziging

Gerealiseerd totaal saldo van baten en lasten

Saldo

8.132

-2.268 -24.752-24.282

22.48422.014

V

Totaal mutaties reserves

Saldo

-4.085

-8.938

-6.326

-2.611

N

4.046

-11.206 -31.079-30.609

19.87319.403

V

Gerealiseerd resultaat

Elk jaar worden diverse incidentele lasten en baten verrekend met de algemene reserve en bestemmingsreserves. In 2022 zijn incidentele uitgaven voor diverse projecten verrekend met de reserve. Bij diverse projecten zijn niet alle kosten zoals begroot ook daadwerkelijk gemaakt, zie hiervoor het overzicht inzet reserves in hoofdstuk 5.5 "Incidentele en structurele toevoegingen en onttrekkingen aan reserves". Hierdoor wordt er per saldo € 2.611.000 minder onttokken aan de reserves..* * Tegenover dit nadeel van een lagere onttrekking staat een voordeel van dezelfde omvang door lagere kosten bij het saldo van baten en lasten. Hierdoor hebben deze verschillen geen effect op het resultaat na inzet van reserves. Hoofdlijnenanalyse Na het verwerken van de raadsbesluiten tot en met december 2022 (begroting na wijziging) was rekening gehouden met een positief saldo van € 11,2 miljoen. Dit resultaat is door ontwikkelingen verbeterd met € 19,4 miljoen naar een positief saldo van € 30,6 miljoen. Deze ontwikkelingen zijn op hoofdlijnen hierna vermeld. Nr.

Onderwerp

Bedrag *€1.000

Programma

Taakveld

1

6.1 Samenkracht en burgerparticipatie

5.186

4

6.1 Samenkracht en burgerparticipatie

2

Decembercirculaire

4.158

8

0.7 Alg uitk en ov uitk gemeentefonds

3

Bouwvergunningen en versnellen woningbouw

3.309

3

8.3 Wonen en bouwen

4

Voorzieningen groot onderhoud gebouwen

2.864

3

0.3 Beheer overige gebouwen en gronden

5

6.81 Geëscaleerde zorg 18+

1.448

4

6.81 Geëscaleerde zorg 18+

6

Voorziening pensioenen (oud-)wethouders

1.297

7

0.1 Bestuur

7

Leerlingzaken en Regionale Meld- en Coördinatiefunctie.Minder

1.2921.137

13

4.3 Onderwijsbeleid en leerlingzaken2.1

Verkeer en Vervoer

meldingen en storingen, vertraging afwikkeling zuidelijk stationsgebied 8

Minder meldingen en storingen, vertraging afwikkeling zuidelijk stationsgebiedLeerlingzaken

1.137716

1

1.2 Openbare orde en veiligheid4.3 Onderwijsbeleid en leerlingzaken

en Regionale Melden Coördinatiefunctie. 9

Overige mutaties

1.7931.899

1 t/m 8

Diversen

10

Mutaties reserves

-2.611

1 t/m 8

Diversen

Totaal

19.87319.403

Toelichting op de mutaties 1. Taakveld 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie Op basis van de bekostigingsregeling Noodopvang Ontheemden Oekraine ontvangt Gouda een minimum normbedag per opvangbed per dag. Onderbesteding op dit bedrag hoeft niet terugbetaald te worden. Verder is er hogere vergoeding ontvangen van het Rijk voor de opvang van asielzoekers. Voorgesteld wordt om het voordeel te doteren aan de nog te vormen reserve Vluchtelingenopvang. Daarnaast is er een restantbedrag op het budget Winterplan. Vanuit de Tijdelijke subsidieregeling energiecompensatie maatschappelijke organisaties is minder subsidie aangevraagd en toegekend dan beschikbaar was. Voorgesteld wordt

12

Jaarstukken 2022

om de onderuitputting in 2023 in te zetten ter dekking van de reële indexatie van subsidies (zie ook het onderdeel budgetoverhevelingen in de financiële inleiding). 2. Decembercirculaire De decembercirculaire gemeentefonds 2022 heeft geleid tot € 4,1 miljoen extra baten. Diverse nacalculaties van het Rijk over 2020-2022 hebben geleid tot € 0,1 miljoen aanvullende baten. € 0,2 miljoen is bestemd voor maatschappelijke opvang, vrouwenopvang en beschermd wonen. Aan de raad wordt voorgesteld dit bedrag vanuit de resultaatbestemming toe te voegen aan de beschikbare bestemmingsreserve. € 1,0 miljoen vloeit vanuit het rekeningresultaat 2022 naar de algemene reserve. Daarnaast wordt aan de raad voorgesteld om voor diverse onderwerpen/taakmutaties in totaal € 2,8 miljoen (waarvan € 2,2 miljoen voor Energietoeslag voor mensen met een laag inkomen) opnieuw beschikbaar te stellen in 2023. Het restant betreft diverse kleine verschillen. 3. Bouwvergunningen en versnellen woningbouw Bouwvergunningen: de legesinkomsten zijn aanzienlijk hoger ten opzichte van de aangepaste begroting bij de tweede bestuursrapportage. Dat heeft deels te maken met een aantal vergunde grotere bouwprojecten 2022 waarbij toen voorzien was dat deze in 2023 vergund zouden worden. Dat geldt ook voor de verschuiving van het verlenen van een bouwvergunning voor Westergouwe.

Bij versnelling woningbouw zijn voor het volledige budget beschikkingen afgegeven. De subsidies worden in termijnen verstrekt. Bij enkele projecten is de beoogde mijlpaal in 2022 niet bereikt. Voor deze projecten is / wordt die subsidietermijn in 2023 voldaan. Hierdoor schuiven de bestedingen op in de tijd. De beoogde doelen worden nog altijd behaald. Het bedrag wordt verrekend met de Reserve Versnelling Woningbouw, daar treedt een nadeel op omdat er vanuit die reserve minder vrijvalt. 4. Voorzieningen groot onderhoud gebouwen Met name door de vrijval van de voorzieningen, ontstaat een voordeel op groot onderhoud gebouwen. Voorgesteld wordt dit aan de nieuw te vormen Reserve groot onderhoud gemeentelijk vastgoed toe te voegen. 5. Taakveld 6.81 Geëscaleerde zorg 18+ De centrum- of regiotaken Beschermd wonen (BW), Maatschappelijke opvang (MO), Vrouwenopvang (VO) en kleine regionale projecten hebben gezamenlijk in de Meicirculaire 2022 meer geld ontvangen. Daarom is er in 2022 een overschot. Voorgesteld wordt om dit bedrag toe te voegen aan de reserve BW, MO, VO. 6. Voorziening pensioenen (oud-)wethouders Vanwege de jaarlijkse herberekening van de benodigde voorziening voor de pensioenen (oud-) wethouders kan een bedrag vrijvallen. 7.Diverse onderwerpen binnen taakveld Verkeer en vervoer De meevaller van € 1.137.000 is het saldo van diverse mee- en tegenvallers.

De grootste afwijkingen worden veroorzaakt door: minder meldingen voor herstel op straatwerk, minder storingen bij bruggen, lagere kosten voor inhuur en vertraging in de financiële afronding van het zuidelijk stationsgebied. 78. Leerlingzaken en Regionale Meld- en Coördinatiefunctie Bureau Leerlingzaken kiest er al jaren voor om de trajectbegeleiding in eigen hand te houden en niet uit te besteden. Hierdoor houden we jaarlijks een beperkt deel van het geoormerkte RMC-budget over, dat de gemeente Gouda rechtstreeks van het Rijk ontvangt voor RMC-taken in zeven gemeenten in Midden-Holland en de Rijnstreek. Dit heeft in de jaren tot 2020 geleid tot een opgebouwde reserve. Deze kunnen we besteden binnen de RMC-opdracht. Voorgesteld wordt om het restantbudget opnieuw beschikbaar te stellen in 2023. Daarnaast is er Er is

voornamelijke sprake van een doorbelaste salarispost die onterecht in de begroting is opgenomen. Deze is in de begroting 2023 wel correct opgenomen. Verder diverse kleine onderschrijdingen. Tegenover dit laatste voordeel (534) staat een lagere onttrekking aan de reserve zuidelijk stationsgebied. Daardoor is het effect op het resultaat van jaarrekening nihil.De meevaller van 1137 is het saldo van diverse mee- en tegenvallers. De grootste afwijkingen worden veroorzaakt door: minder meldingen voor herstel op straatwerk, minder storingen bij bruggen, lagere kosten voor inhuur en vertraging in financiële afronding zuidelijk stationsgebied.7.Diverse onderwerpen binnen taakveld Verkeer en vervoer8

9. Overige mutaties Dit betreft diverse overige mutaties binnen de programma's. 10. Mutaties reserves Voor een uitgebreide toelichting op alle mutaties in deze jaarstukken kunnen de afzonderlijke programma-analyses worden geraadpleegd.In 2021 zijn incidentele uitgaven voor het project ontwikkeling zuidelijk stationsgebied verrekend met de reserve. Daarnaast zijn voor het project versnelling woningbouw niet alle kosten in 2021 gemaakt (dit betreft een meerjarig project). Hierdoor wordt er per saldo € 181.000 meer onttr

In 2022 zijn incidentele uitgaven voor diverse projecten verrekend met de reserve. Bij diverse projecten zijn niet alle kosten zoals begroot ook daadwerkelijk gemaakt, zie hiervoor het overzicht inzet reserves in hoofdstuk 5.5 "Incidentele en structurele toevoegingen en onttrekkingen aan reserves". Hierdoor wordt er per saldo € 2.611.000 minder onttokken aan de reserves.

Jaarstukken 2022

13

Structureel en incidenteel resultaat Het onderscheid tussen structurele en incidentele resultaten is van belang voor het inzicht in de financiële positie van de gemeente. In het algemeen geldt dat de gemeente structurele taken uitvoert en daarvoor structurele lasten raamt in de begroting. Structurele lasten en baten zijn de regel, incidentele lasten en baten zijn de uitzondering. Structureel

Incidenteel

Rekening 2022

Lasten

315.106314.490

1.709

316.815316.199

Baten

-341.568-340.482

0

-341.568-340.482

Saldo

-26.462-25.991

1.709

-24.753-24.282

2.166

-8.492

-6.326

-24.296-23.826

-6.783

-31.079-30.609

Inzet reserves Rekeningresultaat ( - = overschot / + = tekort)

Het positieve saldo van € 31.07930.609.000 is opgebouwd is uit een structureel voordeel van € 243.296826.000 en een incidenteel voordeel van € 6.783.000. Ontwikkeling reservepositie Het beleid is om rekeningresultaten te verrekenen met de algemene reserve. We stellen voor om het overschot van afgerond € 22,0 miljoen (na resultaatbestemming) te verrekenen met de algemene reserve. Het effect van dit voorstel is in de onderstaande tabel weergegeven. Omschrijving (bedragen * € 1.000) Algemene reserve (31/12) Reserve sociaal domein (31/12)

2022

2021

39.565

33.476

0

1.207

39.565

34.683

Resultaatbestemming

22.11221.642

10.522

Beschikbaar weerstandsvermogen (31/12)

61.67761.207

45.205

Subtotaal voor resultaatbestemming

Resultaatbestemmingen De jaarrekening 2022 sluit met een positief saldo van € 30.609000. Het voorstel aan de raad is om vanuit dit rekeningsaldo een aantal verrekeningen met reserves te laten plaatsvinden (totaal € 8.967.000): a. € 100.000 toe te voegen aan de reserve Investeringen afval; b. € 1.734.000 toe te voegen aan de reserve Maatschappelijke Opvang, Vrouwenopvang en Beschermd Wonen; c. € 898.000 toe te voegen aan de nieuw in te stellen reserve "Klimaat & energie"; d. € 20.000 toe te voegen aan de reserve Groenfonds; e. € 3.559.000 toe te voegen aan de nieuw in te stellen reserve "Programma vluchtelingenopvang"; f. € 2.787.000 toe te voegen aan de nieuw in te stellen reserve "Groot onderhoud vastgoed"; g. € 131.000 te onttrekken aan de reserve nog uit te voeren werkzaamheden Bolwerk; h. het restant van het rekeningresultaat, te weten € 221.112642.000, toe te voegen aan de algemene reserve.

Toelichting op de resultaatbestemmingen A. Reserve investeringen Afval Dit betreft budget voor de uitvoering van de motie "verbeteren inzamelmiddelen". Voorgesteld wordt het bedrag toe te voegen aan de reserve investeringen afval. B. Reserve Maatschappelijke Opvang, Vrouwenopvang en Beschermd Wonen Op grond van een bestendige gedragslijn wordt voorgesteld om het saldo van mutaties in de decembercirculaire 2022 met betrekking tot de decentralisatie-uitkeringen maatschappelijke opvang en vrouwenopvang en met betrekking tot de integratie-uitkering beschermd wonen af te wikkelen naar de hiertoe ingestelde bestemmingsreserve MO/VO/BW. Het restantsaldo van de centrum taken Beschermd wonen, Vrouwen Opvang en Maatschappelijk Opvang hebben totaal in de meicirculaire 2022 meer geld ontvangen waardoor er een overschot in 2022 is. Voorgesteld wordt om dit overschot toe te voegen aan de Reserve MO/VO/BW. C. Reserve Klimaat & energie (nieuw in te stellen) Programma Energietransitie: Een voordeel van € 450.000 treedt op bij het Programma Energietransitie, voornamelijk door herprogrammering van de activiteiten en de niet-voorziene ontvangst van middelen Klimaatakkoord. Voorgesteld wordt om deze programmagelden toe te voegen aan de nieuw in te stellen Reserve: Klimaat en energie. DuurZaam Veilig: Dit heeft betrekking op de niet in 2022 besteedde middelen Klimaatakkoord (€ 241.000).

Voorgesteld wordt om dit bedrag toe te voegen aan de nieuw in te stellen Reserve: Klimaat en energie. Regeling Reductie Energiegebruik: Dit betreft het restant (niet besteedde deel: € 207.000) van de SiSa-regeling Regeling Reductie Energiegebruik. Gouda heeft in 2022 een beschikking ontvangen dat we dit restant bedrag mogen houden. Voorgesteld wordt om dit bedrag toe te voegen aan de nieuw in te stellen Reserve: Klimaat en energie.

14

Jaarstukken 2022

Het doel van de nieuwe reserve is om de financiële middelen die in 2022 beschikbaar zijn gesteld ook meerjarig beschikbaar te houden ten behoeve van klimaatgerelateerde maatregelen. Op basis van separate raadsvoorstellen/ besluiten zullen dotaties/ onttrekkingen aan deze reserve plaatsvinden. D. Reserve Groenfonds In 2022 is een bedrag van € 20.000 ontvangen in verband met afkoop Groen. Voorgesteld wordt om dit bedrag toe te voegen aan de Reserve Groenfonds. E. Reserve programma vluchtelingenopvang (nieuw in te stellen) Op basis van de bekostigingsregeling noodopvang ontheemden Oekraïne ontvangt Gouda een minimum normbedag per opvangbed, per dag. Onderbesteding op dit bedrag hoeft niet terugbetaald te worden. Dit was ten tijde van de 2e bestuursrapportage 2022 nog niet bekend en leidt daarmee tot een voordeel. Voorgesteld wordt om dit bedrag en het restant bedrag van de Hotelboot toe te voegen aan de nieuw in te stellen Reserve: Programma vuchtelingenopvang. Het doel van de nieuwe reserve is om de financiële middelen die in 2022 beschikbaar zijn gesteld ook meerjarig beschikbaar te houden ten behoeve van uitvoeringsmaatregelen (noodopvang) voor vluchtelingen/ ontheemden. Op basis van separate raadsvoorstellen/ besluiten zullen dotaties/ onttrekkingen aan deze reserve plaatsvinden. F.

Reserve groot onderhoud vastgoed (nieuw in te stellen) Het doel van de reserve is het reserveren van de vrijgevallen middelen (€ 2.787.000) uit de 4 voorzieningen groot onderhoud (gemeentelijke gebouwen en panden, huis van de stad, schouwburg en parkeergarage), in afwachting van het opstellen van nieuwe MJOP’s voor deze 4 onderwerpen. In 2019 zijn de Meerjarenonderhoudsplannen (MJOP’s) voor de gemeentelijke gebouwen en panden, het Huis van de Stad en de Parkeergarage opgesteld en door het College vastgesteld. Voor de Schouwburg was geen MJOP vastgesteld, maar wel een voorlopig onderhoudsplan. Dit in afwachting van de opstelling van een businesscase. Op basis van deze besluiten zijn de dotaties en onttrekkingen bij deze voorzieningen in de verschillende P&C documenten aan de raad voorgesteld en vastgesteld. Daarbij hebben er in de loop van de jaren diverse aanpassingen op de uitvoering van de MJOP’s plaatsgevonden. Deze zijn met name gedaan op basis van de jaarplannen die per pand worden vastgesteld. Dit aan de hand van de feitelijke staat van onderhoud en een slimme uitvoering van het benodigd onderhoud. Hierbij worden werkzaamheden uitgevoerd, maar ook gecombineerd, vooruit gehaald, uitgesteld en/of aangepast . Hiermee wordt een doelmatige en efficiënte wijze van onderhoud gewaarborgd.

Ook wordt daarbij telkens bezien of de komende 5 jaar het benodigd onderhoud met de beschikbare voorzieningen kan worden uitgevoerd. Elke 5 jaar worden op basis van een integrale herziening de nieuwe MJOP’s opgemaakt. Hierbij worden alle wijzigingen die lopende de afgelopen jaren gemaakt zijn, meegenomen. In 2023 worden deze MJOP’s weer opgesteld (inclusief de kadernota Vastgoed die door de raad wordt vastgesteld). In de tussenliggende jaren is er door de aanpassingen in de uitvoering van de MJOP’s geen directe rekenkundige aansluiting meer tussen de oorspronkelijke MJOP’s en de daarop gebaseerde voorzieningen en de werkelijke hoogte van de voorziening. De accountant vindt deze aansluiting een voorwaarde voor het aanhouden van de voorziening. Omdat de aansluiting er niet 100% aanwezig is, is het voorstel van accountant om de voorzieningen vrij te laten vallen in de jaarrekening 2022. Na opstelling van de nieuwe MJOP’s wordt bekeken wat per voorziening de voeding kan en moet zijn. In het kader van de verbetering van de financiële functie zal ook een werkwijze worden geïmplementeerd om ook de jaren tussen 2 actualisaties de rekenkundige aansluiting te bewaken tussen de geactualiseerde MJOP’s en de hoogte van de voorziening. G. Reserve nog uit te voeren werkzaamheden Bolwerk De grondexploitatie Bolwerk is reeds enige jaren geleden afgesloten.

Voor de nog uit te voeren civieltechnische werken in de openbare ruimte en bijbehorende plankosten is een afzonderlijke reserve. De werkzaamheden voor het woonrijp maken van de openbare ruimte zijn eerder uitgevoerd dan vooraf gedacht. Oorspronkelijk was dit werk pas in 2023 voorzien en begroot – het werk is echter eind 2022 opgestart. In 2022 is voor een bedrag van afgerond € 131.000 werkzaamheden uitgevoerd. Voorgesteld wordt om deze lasten, conform het doel en bestemming van deze reserve, te dekken uit de reserve "nog uit te voeren werkzaamheden Bolwerk". Budgetoverhevelingen 2022 - 2023 In de onderstaande tabel zijn de budgetoverhevelingen 2022 - 2023 weergegeven. Aan deze budgetoverhevelingen liggen veelal verplichtingen ten grondslag, zoals: subsidieverplichtingen en regionaal budget. Het budget wordt door een begrotingswijziging in het boekjaar 2023 beschikbaar gesteld. Voor een uitgebreide toelichting op de mutaties wordt verwezen naar de afzonderlijke programma analyses. Nr.

Programma

Onderwerp

1

1

Baggerwerkzaamheden, regeling RMC en transformatie Goudse Poort (doorlopend in 2023)Baggerwerkzaamheden en transformatie Goudse Poort (doorlopend in 2023)

Bedrag in €

2

3

Project wonen boven winkels (subsidieverplichting)

80.000

3

3

Implementatie omgevingswet (doorlopend in 2023)

283.000

4

4

Transformatiefonds Jeugd, teammodel jeugdbescherming en versterken arbeidsmarktregio (regionaal budget)

971.000

752.000175.000

Jaarstukken 2022

15

Nr.

Programma

Onderwerp

Bedrag in €

5

4

Saldo jeugdtegoed Rotterdampas, budget statushouders, POK-middelen en pilot hygiëne kastjes (doorlopend in 2023)

1.453.000

6

4 en 5

Onderuitputting Winterplan budget 2022 (dekking reële indexatie subsidies)

1.410.000

7

5

Restauratie gemeentelijke monumenten en erfgoedvisie/ gevelherstel (subsidieverplichting)

8

7

Decembercirculaire gemeentefonds 2022 (doorlopend in 2023) Totaal budgetoverhevelingen 2022 - 2023

16

Jaarstukken 2022

153.000 2.813.000 7.915.0007.338.000

Jaarstukken 2022

17

3.1 Economie, werk en onderwijs Waar staat het programma voor? Lasten * € 1.000 23.463 Baten * € 1.000 9.451 Percentage van totale uitgaven 7%

Het programma Economie, werk en onderwijs draait om het versterken van de economie, waarbij inwoners zoveel mogelijk meedoen. Dit vraagt om een stevige verbinding tussen de drie werkvelden economie, werk en onderwijs. Het programma draagt bij aan een aantrekkelijk vestigingsklimaat, aan innovatie en aan een goed functionerende arbeidsmarkt. Tevens draagt dit bij aan een goed onderwijsaanbod, adequate onderwijshuisvesting en een goede verbinding tussen onderwijs en het sociaal domein. Circulair produceren en consumeren gelden in dit kader als uitgangspunt.

Wat heeft Gouda bereikt? Verbeteren aansluiting onderwijs en arbeidsmarkt en stimuleren innovatie Gouda wil dat het aanbod van opleidingen in Midden-Holland aansluit op de vraag en wil daarnaast de innovatie in Triple Helix-verband versterken. Met bedrijven en studenten werkten we aan oplossingen voor maatschappelijke vraagstukken. Via Campus Gouda haalden we extra hbo-aanbod naar onze stad en regio. Het experience lab zorgtechnologie is geopend. Door het deelakkoord Campus Gouda krijgen we meerjarig financiering vanuit de Human Capitol aanpak. Sluitende aanpak jeugdwerkloosheid Gouda zette in op preventie en bestrijding jeugdwerkloosheid (jongeren t/m 27 jaar). Doel: een daling van de jeugdwerkloosheid in de periode 2018-2022 met 100 jongeren. Resultaat: - In 2022 een daling met 30 jongeren (271 versus 241; meetdata oktober 2021 en oktober 2022); - In 2018-2022 een daling met 85 jongeren (326 versus 241; meetdata: oktober 2018-oktober 2022). Versterken vestigingsklimaat in Gouda en de regio Gouda wil een aantrekkelijke stad met een levendige economie in een sterke regio zijn. Met de Economische Agenda 2021-2024 werkten we samen met Gouda Onderneemt aan een sterk vestigingsklimaat. In de regio werkte Gouda samen op het gebied van bedrijventerreinen, kantoren, detailhandel en circulaire economie.

In Triple Helix verband gaf de gemeente uitvoering aan innovatieve projecten op het gebied van technisch vakmanschap, zorgtechnologie, bouwen in moeilijke bodemomstandigheden en transport, logistiek & distributie. Versterken onderwijs en tegengaan schooluitval Het percentage voortijdig schoolverlaters (vsv’ers) in de regio Zuid-Holland Oost bleef in 2022 met 1,95% ruim onder het landelijk gemiddelde van 2,34%. Landelijk staan we zelfs in de top 5 van best presterende regio’s. In Gouda lag het percentage met 2,08% in 2022 ook ruim onder het landelijk gemiddelde. Via de 'Goudse Onderwijsagenda' werd het Goudse onderwijs versterkt en de verbinding met het 'Nationaal Programma Onderwijs' gelegd. In 2022 kreeg Gouda weer een cluster 4 onderwijsvoorziening. Aanpak laaggeletterdheid De uitvoering van het 'Gouds Taalakkoord' en het 'Regioplan Laaggeletterdheid' waren in 2022 prioriteiten. De gemeente speelde hierin een voorbeeldrol, door 'direct duidelijk' te communiceren en mensen te verwijzen vanuit haar baliefuncties. In 2022 heeft Gouda de ‘Direct duidelijk deal’ ondertekend. Gezien de urgentie van dit vraagstuk werd in het bestuursakkoord structureel € 400.000 vrijgemaakt en een plan van aanpak ontwikkeld. Onderwijshuisvesting De projecten Ark (De Startbaan)/Gemiva en De Goudse Waarden (Heemskerkstraat) werden opgeleverd. Alle 1e tranche projecten uit het IHP zijn inmiddels opgestart.

18

1,87%

85

-0,5%

Voortijdige schoolverlaters Streefwaarde: 1,75%

Afname jeugdwerkloosheid Streefwaarde 2019-2022: 100 jongeren

Leegstand kantoren Streefwaarde: dalende trend

Jaarstukken 2022

3.1.1 Wat heeft de gemeente ervoor gedaan? Dit programma heeft een sterke relatie met de opgave in programma 4 Sociaal Domein, dat zich richt op ‘aan het werk en meedoen’. Thema 1: Verbeteren aansluiting onderwijs en arbeidsmarkt en innovatie Er wordt gewerkt aan een sterkere samenwerking in de ‘Triple Helix’, tussen bedrijfsleven, onderwijs en overheid. Met als doel om de aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt te versterken en innovatie aan te jagen. Triple Helix meerjarige projectenagenda • In 2022 zijn verschillende deelprojecten van start gegaan, mede dankzij de MKB-deal met de provincie Zuid-Holland. De activiteiten zorgen ervoor dat de betrokken sectoren beter gaan samenwerken, kunnen innoveren en nieuw talentvol personeel kunnen opleiden; • Het ‘Smart Welding’ skills lab werd opgericht. Hier worden deelnemers uit onderwijsinstellingen (Centrum voor Innovatief Vakmanschap (CIV) Smart Technology) en bedrijven opgeleid tot lasrobotprogrammeur; • De regionale ondernemersverenigingen (waaronder Gouda Onderneemt) zijn gestart met het vormgeven van een businesscase rondom regionale stadsdistributie. Campus Gouda In 2022 werd verder ingezet op versterking van het hoger onderwijs in Gouda en de regio Midden-Holland. • De eerste hbo-studenten hebben in juni 2022 de opleidingsmodule 'communiceren in de zorg' afgerond.

De nieuwe module 'klinisch redeneren' werd toegevoegd aan het opleidingsaanbod. In september startte vanuit beide modules een tweede lichting; • Rondom 'bodem en technologie' werd met het werkveld in co-creatie gewerkt aan modulair onderwijs rondom bodemdaling. Er werd een moduleplan opgeleverd, dat in 2022 met hogescholen werd ontwikkeld naar twee opleidingsmodules. Deze ontwikkelingen werden ook actief gefaciliteerd vanuit de provincie Zuid-Holland; • In februari 2022 is een deelakkoord 'Human Capital Agenda' gesloten met als resultaat meerjarige financiering tot en met 2024 voor Campus Gouda; • Campus Gouda heeft sinds september ook een fysieke locatie en is samen met het nationale Kenniscentrum Bodemdaling en Funderingen (KBF) in Arti Legi getrokken. Hiertoe heeft de gemeente het gebouw in maart aangekocht. Centrum voor Innovatief Vakmanschap (CIV) Smart Technology (ST), CIV Welzijn en Zorg (WZ) en CIV Leven Lang Flex (LLF) De samenwerking met de CIV's werd verder uitgebouwd en hiermee is een bijdrage geleverd aan de arbeidsmarkttekorten in techniek en zorg. Daarnaast droegen de CIV’s bij aan innovatie. • Samen met Campus Gouda en het CIV WZ werd in februari 2022 een experience lab in de Rietkraag geopend.

Binnen deze zorginstelling van Zorgpartners Midden-Holland werd een woonruimte ingericht als plek waar studenten, zorgmedewerkers, docenten en cliënten leren en ervaren hoe ze zorgtechnologie in de zorg kunnen toepassen. Dit lab is een concreet resultaat van een samenwerking tussen zorgorganisaties, onderwijs, overheid en regio Midden-Holland; • Met het CIV ST werd een agenda opgesteld om met bedrijfsleven en overheid te leren van 'bouwen in moeilijke omstandigheden'. Vanuit het CIV worden ook projecten opgepakt die bijdragen aan de energietransitie, bijvoorbeeld de ontwikkeling van een elektrische tuktuk op de Goudse autotechniek campus. • Vanuit het CIV LLF wordt de aansluiting van onderwijs op mbo-niveau 1 en 2 richting de kansrijke sectoren in zorg onder andere verbeterd. Zo worden ook de kansen van kwetsbare (jong)volwassen op de arbeidsmarkt vergroot. Techniekwerkplaats in de Chocoladefabriek (techniekakkoord) Vanuit het techniekakkoord werd met onderwijspartners (inclusief brede school en bibliotheek) en bedrijven gewerkt aan de doorlopende leerlijn techniek. Resultaat: • Een gezamenlijke portal (www.techniektalentgouda.nl); • De Techniekwerkplaats werd in september 2022 door staatssecretaris Uslu geopend. Het beschikbare programma in de werkplaats werd volledig benut door de basisscholen (zie ook hierna bij doorlopende leer- en ontwikkellijnen).

In 2022 zijn in totaal ruim 160 techniekactiviteiten georganiseerd, waarmee zo'n 3.500 leerlingen zijn bereikt. Binnen Kijken Bij Bedrijven (voorheen ‘Kom Binnen bij Bedrijven’) Het WerkgeversServicepunt (WSP) organiseerde in de week van 13 juni t/m 17 juni in de gehele arbeidsmarktregio de week van ‘Binnen Kijken Bij Bedrijven’. De Horeca stond dit jaar in de spotlight. 91 bedrijven openden de deuren van hun bedrijven en 300 bezoekers (werkzoekenden en studenten die op zoek waren naar een stageplek) kregen de gelegenheid om kennis te maken met deze bedrijven. Match vraag en aanbod op de arbeidsmarkt in relatie tot de energietransitie Om de energietransitie te realiseren ontstaan bij bedrijven nieuwe vacatures en functies. Dit is een opgave waar arbeidsmarktpartners op moeten acteren. Gouda wil daarom dat het onderwijs hierop inspeelt via her-, bij- en omscholing. In dit kader heeft de gemeente een agenderende en faciliterende rol. In 2022 werden werkzoekenden, in nauwe samenwerking met werkgevers die actief zijn in de energietransitie, door het WerkgeversServicepunt, met inzet van

Jaarstukken 2022

19

werkleertrajecten, toegeleid naar deze vacatures. Ook het CIV ST speelt met haar leerlijn Smart Energy een belangrijke rol om het aantal vakkrachten te laten toenemen. Versterken samenwerking arbeidsmarktpartijen In 2022 werd de regionale samenwerking tussen het WSP, het Regionaal Mobiliteitsteam (RMT), het Leerwerkloket en de aanpak jeugdwerkloosheid in de arbeidsmarktregio Midden-Holland verder doorontwikkeld. Onder andere het Werkcafé vloeide hieruit voort. Tevens werd de uitrol van Social Return naar de andere regiogemeenten voorbereid (Krimpenerwaard, Waddinxveen en Bodegraven-Reeuwijk). Met de andere samenwerkingspartners (zoals regiogemeenten, werkgevers- en werknemersvertegenwoordigers, onderwijspartners, Promen en het UWV) werd het ’Regionaal Jaarplan Midden-Holland Werkt Door 2022’ uitgevoerd. De belangrijkste resultaten zijn als volgt: 288 ingevulde vacatures, 50 Oekraïners aan het werk, 20 uitgegeven Praktijkverklaringen, 39 werkzoekenden aan het werk via het RMT, 685 testen en adviezen via het Leerwerkloket, 41 trajecten voor mensen met psychische kwetsbaarheid (onder behandeling van GGZ), 97 gerealiseerde garantiebanen, 12 voorschakeltrajecten. Thema 2: Sluitende aanpak jeugdwerkloosheid Resultaten in cijfers De werkloosheid onder jongeren t/m 27 jaar daalde in Gouda tussen oktober 2021 en oktober 2022 met 30 jongeren (271 versus 241).

In onderstaande tabel komt tot uiting dat de jeugdwerkloosheid in Gouda ten opzichte van Nederland sneller daalde dan landelijk (2018=100). Dit gold ook voor de arbeidsmarktregio Midden-Holland. De daling was sterker dan op landelijke niveau.

Wat hebben we gedaan? Diverse trajecten/activiteiten werden vanuit de regionale aanpak jeugdwerkloosheid uitgevoerd. Een greep: • School@work. Wegens gebrek aan kandidaten is in september geen nieuwe groep gestart (wel naar verwachting in september 2023; ook voor statushouders). Resultaat in 2022: 10 deelnemers en 5 jongeren behaalden een diploma op niveau 1 en 5 bleven in traject; • Ontwikkeladviezen en Oriëntatietrajecten Door Llokaal (mboRijnland). Resultaat: 9 trajecten; • Llokaal Expeditie Empowermenttraject voor werkzoekenden met een geringe afstand tot de arbeidsmarkt. Resultaat: 12 kandidaten (vooral jongeren) participeerden; • Coördinator Praktijkonderwijs/Voorgezet Speciaal Onderwijs (vanuit regionale middelen). Doel: preventie werkloosheid en betere werkafspraken; • Jongerencoach ‘jongeren buiten beeld’. Jongeren die niet bekend zijn bij gemeenten, UWV, onderwijs en/of justitie worden begeleid naar werk en/of school. 117 jongeren stonden op de lijst. Resultaat in 2022: 10 jongeren naar werk, 7 jongeren naar een opleiding, 14 doorverwijzingen naar hulpverlening, 3 jongeren naar een uitkering en nog 13 jongeren in begeleiding; • Stage- en leerwerkplekken (leerbanen). Samenwerkingsorganisatie Beroepsonderwijs Bedrijfsleven zet in op voldoende stage- en leerwerkplekken. Zodra een tekort werd gemeld, werd hier direct op geacteerd om dit op te lossen.

Er bleek nauwelijks een tekort aan leerbanen;

20

Jaarstukken 2022

• Discriminatie van jongeren op de arbeidsmarkt. Complexe problematiek dat langdurige aandacht behoeft. Werd waar mogelijk bij samenwerkingspartners geagendeerd; • Via Stageplus hebben we met MboRijnland en Hiretime ingezet op videosollicitaties om een goede eerste indruk achter te laten en jongeren extra handvatten te bieden om een stageplek te vinden. Thema 3: Versterken vestigingsklimaat in Gouda en de regio In deze jaarrekening wordt op verschillende plaatsen gerapporteerd over de voortgang van actiepunten uit de Economische Agenda, onder andere bij Gouda750, de binnenstad, (zakelijk) toerisme en duurzaamheid. Uitvoering Economische Agenda 2021-2024 • De ‘Shell Entree’ werd gerealiseerd. Hierdoor is de afrit richting bedrijventerrein Goudse Poort overzichtelijker en beter zichtbaar; • In 2022 werd gestart met het nieuwe ondernemersnetwerk 'StartUp Gouda' samen met Gouda Onderneemt, Centric en het Hoornbeeck College. Dit netwerk is voor startende ondernemers in de Goudse regio; • In het Winterplan en met de oprichting van het regionaal 'Servicepunt Energie Besparing' (SEB) werd ondersteuning aan ondernemers geboden om hun bedrijf te verduurzamen en energie te besparen. Er is een folder ontwikkeld om verduurzamingsmaatregelen te stimuleren bij bedrijven.

Ontwikkelstrategie ''Schuifpuzzel Kromme Gouwe - Goudse Poort'' met als doel versterken van de vitaliteit van de Goudse Poort en Kromme Gouwe • De eerste fase van het project (opdracht Vliegende Brigade) werd afgerond. In deze fase werden individuele en gezamenlijke wensen inzichtelijk gemaakt door middel van een haalbaarheidsadvies. De conclusie is dat ondernemers en eigenaren, onder voorwaarden, willen meedenken over verplaatsing of vertrek; • Het tempo van de ontwikkelingen werd in sterke mate bepaald door de marktomstandigheden en investeringsbeslissingen van de betrokken partijen. Regionale bedrijventerreinenstrategie De regio Midden-Holland heeft een kwalitatieve bedrijventerreinenstrategie aangeboden aan Gedeputeerde Staten ter aanvaardingen en heeft het regionale programma voor bedrijventerreinen geactualiseerd. De strategie richt zich op het behouden, versterken en vernieuwen van bestaande bedrijventerreinen en regionale afspraken op het gebied accountmanagement. De verwachting is dat de regionale visie in het voorjaar van 2023 definitief klaar is. Stadsdistributie en Zero Emission Stadslogistiek (ZES) • In 2022 is de inzet van de logistiek makelaar voortgezet. De website gouda.nl/zes is uitgebreid en alle Goudse ondernemers met een fossiele bestelbus werden per brief geïnformeerd.

Twintig ondernemers zijn telefonisch geholpen en 31 ondernemers hebben een persoonlijk adviesgesprek gehad; • Met het landelijke ZES-team zijn stappen gezet in het oprichten van een landelijk ZES-loket (portal voor registratie voertuigen die toegang krijgen tot de ZES-gebieden), het ontheffingenbeleid, programma van eisen registratie-camera's en de te nemen verkeersbesluiten; • Voor de 'Nota grote en zware voertuigen' werd overleg gevoerd met ondernemers over de invoering van lengte(<10 meter) en gewichtsbeperking (<20 ton) in de binnenstad en woonwijken. Ondernemerskoepels zien een stadsdistributiehub/overslagpunt als wezenlijk onderdeel van het beleid. Hier wordt in regionaal verband over nagedacht. Werkbezoeken en accountmanagement • De wethouders economie legden in totaal 7 werkbezoeken af. Deze varieerden van bezoeken aan Goudse bedrijven tot het lopen van verschillende rondes langs ondernemers in de binnenstad. Bijvoorbeeld om een brochure met subsidieregelingen uit te delen in het kader van de energiecrisis of te horen hoe het met ondernemers ging na twee jaar corona en tijdens de energiecrisis; • Op 30 augustus organiseerde de gemeente samen met Gouda Onderneemt een goed bezochte Bedrijvendag. In samenwerking met Startersdagen.nl werd op 11 oktober de Startersdag georganiseerd.

Daarnaast publiceerde de gemeente Gouda in 'Gouda Into Business' 5 interviews en was de gemeente aanwezig bij de Goudse Businessclub; • In 2022 is het initiatief gestart om meer zichtbaarheid te geven aan het ondernemersloket waar (startende) ondernemers wegwijs worden gemaakt in regelgeving. In totaal zijn 14 ondernemers gesproken. Circulaire economie De circulaire economie heeft aandacht van de gemeente in samenwerking met het platform 'Groene Hart Werkt' en de werkgroep 'Circulaire economie Midden-Holland'. In beleid en in de uitvoering neemt Gouda kansen voor circulariteit mee. Ook in onderwijshuisvestingsprojecten. Bijvoorbeeld het isoleren van de vernieuwbouw van de Goudse Waarden met 6000 spijkerbroeken. In 2023 komt ruimte voor circulaire bedrijvigheid op het Ecopark. Gouda is tevens toegetreden tot het bestuurlijk netwerk Circulaire Transitie Zuid-Holland.

Jaarstukken 2022

21

Thema 4: Versterken onderwijs en tegengaan schooluitval Met het onderwijs werkte Gouda aan een goed onderwijsaanbod, aan doorlopende leerlijnen en aan de voorwaarden opdat jongeren een startkwalificatie behalen. Goudse Onderwijsagenda De samenwerking tussen het Goudse onderwijsveld en de gemeente kwam goed op gang rond de thema’s op de 'Goudse Onderwijsagenda': • Taalontwikkeling - versterking educatief thuismilieu. Er is een onderzoeksproject Taalontwikkeling gestart, gefinancierd uit het budget Nationaal Programma Onderwijs; • Doorlopende ontwikkelingslijnen/oriëntatie op loopbaan en beroep. Met subsidie van de 'Gelijke Kansen Alliantie' versterkten 2 voortgezet onderwijs (vo)-besturen en 2 primair onderwijs (po)-besturen de doorgaande lijn po-vo. Goudabreed werd de doorgaande lijn techniek versterkt; • Burgerschap – segregatie/verbinding onderwijs – thuis -vrije tijd. Er werden onderwijsprojecten uitgevoerd/gestart met als doel het bevorderen van kansengelijkheid en het tegengaan van onderwijssegregatie (zie onder Goudse Gelijke Kansen Agenda). De Goudse schoolbesturen vo hebben in 2022 hun samenwerking versterkt door vaststelling van een 'Regionaal Plan Onderwijsvoorzieningen'. Bij de uitvoering van de 'Goudse onderwijsagenda' werd de verbinding gelegd met het 'Nationaal Programma Onderwijs' en de 'Goudse Gelijke Kansenagenda'.

Doorlopende leer- en ontwikkellijnen De overgang tussen voorschools onderwijs, basisonderwijs en voortgezet onderwijs werd in 2022 doorontwikkeld. Tevens werd ingezet op een soepele overgang van vmbo naar mbo om uitval te voorkomen. Jongeren werden vroegtijdig in aanraking gebracht met techniek en 21-eeuwse vaardigheden. Dat deed Gouda door de realisatie van een Techniekwerkplaats in de Chocoladefabriek en het afsluiten van een Gouds Techniekakkoord. Dit akkoord bouwt voort op de samenwerking die rondom Sterk Techniekonderwijs is ontstaan tussen onderwijs, bedrijfsleven en gemeente onder de noemer 'Techniek Talent Gouda'. Via de plannen vanuit dit Sterk Techniekonderwijs werden de mogelijkheden gecreëerd voor een doorlopende leerlijn techniek in de Goudse regio en zo duurzaam gewerkt aan inspirerend techniekonderwijs. Vanuit het CIV ST (project Precious Plastic Gouda) leren sinds 2022 op meerdere vmbo-scholen leerlingen hun eigen plastics shredder te bouwen. Voor- en vroegschoolse educatie, onderwijsachterstandenbeleid en samenwerking Brede school en Weekendschool Gouda zette in op het bestrijden van onderwijsachterstanden, binnen de landelijke kaders, ingevuld met gemeentelijk beleid. De rijksuitkering onderwijsachterstandenbeleid (OAB) werd via gemeentelijke subsidieregelingen doorgezet naar kinderopvangorganisaties, schoolbesturen, Brede school en Weekendschool.

De uitvoerende organisaties werkten, waar mogelijk wijkgericht, samen aan een afgestemd en doorlopend OAB-aanbod voor de doelgroep. Zo was er een pilot met weekendschool-onderwijs onder schooltijd. Nationaal Programma Onderwijs (NPO) Gouda krijgt in de periode 1 augustus 2021 tot en met 31 juli 2025 een specifieke uitkering uit het NPO. De regeling is bedoeld voor maatregelen om onderwijsvertragingen in te halen die kinderen opliepen tijdens de coronapandemie (voorschoolse periode, primair- en voortgezet onderwijs). Het betreft onderwijsvertragingen op cognitief, executief, sociaal en emotioneel vlak. De maatregelen moeten aansluiten op de behoeften van kinderen/jongeren en bij de interventies, die scholen al nemen. In 2022 is bekend geworden dat de einddatum is verschoven naar medio 2025 (in plaats van medio 2023). • Eind 2021 zijn in het college de uitgangspunten voor het gemeentelijk NPO vastgesteld. Hiervoor is eerst draagvlak gezocht bij schoolbesturen en maatschappelijke organisaties. Het uitgangspunt is om vooral aan te sluiten bij bestaande taken van de gemeente en die te versterken of tijdelijk uit te breiden. Hoewel het om tijdelijke middelen gaat, wordt nagestreefd om met tijdelijke middelen een duurzaam effect te bereiken. • De inzet van de gemeente Gouda bestond in 2022 uit twee fases. De eerste fase werd in het 1e kwartaal in 2022 afgerond.

De gemeente heeft voor alle leeftijdsgroepen ingezet op het versterken van de door gemeente gefinancierde activiteiten waarop vertragingen zichtbaar zijn en extra inzet mogelijk is. In de 2e fase werd geïnventariseerd waar nog behoefte aan was. Ook deze activiteiten lopen of er ligt een plan om ze uit te gaan voeren. Zo hadden bijvoorbeeld de voortgezet onderwijs scholen behoefte aan extra laagdrempelige hulp op school. Dit is er na de zomervakantie ook gekomen. De meeste activiteiten lopen door in 2023. Dan zullen middelen ook deels gerichter worden ingezet op de scholen met de grootste problematiek. Goudse Gelijke Kansen Alliantie (GKA) Agenda • Er was een bovenschoolse ‘Stimulansklas’ met extra taalondersteuning en/of metacognitieve ondersteuning. Doelgroep: leerlingen met de cognitie mavo/havo/vwo, maar die vanuit hun thuissituatie onvoldoende ondersteuning krijgen om succesvol op mavo/havo/vwo te functioneren;

22

Jaarstukken 2022

• Het Gelijke Kansen project ‘Diploma-ontwikkeling VSO’ werd afgerond met de eerste uitreiking van diploma’s aan de leerlingen van de Startbaan door de wethouder Onderwijs. Een landelijke primeur, waarvoor een wetswijziging nodig was; • Er werd een nieuw addendum aan de GKA Agenda toegevoegd met als doel: het huidige (onvolledige en versnipperde) aanbod van gelijke kansen projecten verder aan te vullen, uit te bouwen en beter onder scholen en doelgroepen te communiceren. Doelgroep: leerlingen in groep 4 po t/m klas 3 vo die cognitief een hoger onderwijsniveau aankunnen dan ze nu veelal bereiken vanwege onvoldoende taalvaardigheid, ondersteuning vanuit thuis enz. Versterken samenwerking jeugdhulp aansluiting op passend onderwijs In 2022 zijn de volgende resultaten zowel regionaal als in Gouda behaald: • De werkwijze integraal arrangeren (samenwerking tussen onderwijs en jeugdhulp) is ontwikkeld en beschreven in een brochure. Scholen zijn hierover geïnformeerd; • Er is een Goudse routekaart gemaakt voor po en vo met de route naar zorg of ondersteuning; • Alle scholen in Gouda hebben vaste contactpersonen bij het Sociaal Team (vanuit het NPO) en bij de gemeentelijke toegang jeugdhulp. Resultaat: de lijnen tussen onderwijs en zorg zijn korter geworden; • Vanaf schooljaar 2022-2023 is weer een voorziening voor speciaal po cluster 4 kinderen gestart. Deze is ingepast bij SBO De Oostvogel.

Er zijn verbouwingsmiddelen toegekend door de gemeente; • Er is regionaal een dashboard ontwikkeld waarin data vanuit het onderwijs en jeugdhulp aan elkaar gekoppeld zijn. Doel: inzichtelijk krijgen op welke scholen het efficiënt is om jeugdhulp op een andere wijze te organiseren (bijvoorbeeld formatie financieren in plaats van individuele beschikkingen jeugdhulp); • De pilot Raatsamen in Gouda werd in de eerste helft van 2022 geëvalueerd. Deze hulpverlening heeft als doel om thuiszitten te voorkomen en duurzame deelname aan onderwijs te bevorderen. Deze werkwijze is succesvol bij kinderen die op het moment van evaluatie een zorgtraject hebben; • In de overstap po-vo is er een groep hoogbegaafde leerlingen die cognitief klaar is voor het vo, maar qua vaardigheden nog niet. Een pilot voor een groep 9 is in september 2022 gestart bij basisschool De Triangel. Aanpak Laaggeletterdheid Gouda is centrumgemeente voor de regio Midden-Holland. Samen met de regiogemeenten zoekt Gouda naar de beste manieren om laaggeletterden te bereiken. Voor de periode tot en met 2024 is een regionaal plan gemaakt. Daarin wordt op een brede manier samengewerkt met alle partijen die bij de aanpak laaggeletterdheid betrokken zijn. In 2022 is gewerkt aan een regionaal plan van aanpak ‘werkgevers’. Bij dit onderwerp ligt regionale samenwerking voor de hand.

Eind 2022 zijn twee bedrijven gestart met taallessen op de werkvloer (waarvan één in Gouda). Dit krijgt een vervolg in 2023. In 2022 is hard gewerkt om laaggeletterden te bereiken en ook het bereik van NT1-ers (laaggeletterden met Nederlands als eerste taal) te vergroten. In Gouda heeft in september voor het eerst de ‘ik wil leren’ campagne plaatsgevonden en hier kwamen 90 aanmeldingen uit voort (waarvan 10% NT1). Bij de campagne zijn buurtvoorlichters succesvol ingezet om het taalaanbod in de wijk te promoten. Bij Sagenn (de officiële aanbieder van taalcursussen) is voor het eerst een cursusgroep gestart met alleen NT1-ers. Ook de extra activiteiten van het Taalhuis in de zomer zijn goed bezocht, er zijn in totaal 103 deelnemers geweest. Reductie schooluitval en bieden van kansen aan jongeren die een startkwalificatie willen behalen Het percentage vsv’ers in de regio Zuid-Holland Oost bleef in 2022 met 1,95% ruim onder het landelijk gemiddelde van 2,34%. Landelijk staan we zelfs in de top 5 van best presterende regio’s. In Gouda lag het percentage met 2,08% in 2022 ook ruim onder het landelijk gemiddelde. Een belangrijke oorzaak van vsv is ongediplomeerde uitstroom naar werk (‘groenpluk’). In de aanpak daarvan werd de samenwerking gezocht met het WerkgeversServicepunt.

Bemiddelen maatschappelijke stages Bemiddeling rond maatschappelijke stages is primair de verantwoordelijkheid van de vo-scholen. De gemeente faciliteerde in het kader van de maatschappelijke diensttijd (mbo/hbo) het netwerk ‘Samen voor Goud’. Thema 5: Kosten efficiënte onderwijshuisvesting met duurzame en toekomstbestendige schoolgebouwen Uitgangspunt is een goede balans tussen kosten én duurzame en toekomstbestendige schoolgebouwen, onder andere gebaseerd op een clustering van scholen. Wat is het resultaat in 2022 • De realisatie van De Goudse Waarden – Heemskerkstraat is afgerond, opgeleverd en in gebruik genomen; • De realisatie van De Startbaan (eerder Ark – Gemiva aan de Clematislaan) is afgerond, opgeleverd en in gebruik genomen. De oude locatie van De Ark (Luykenstraat) wordt in 2023 gesloopt en getransformeerd tot een park; • Alle projecten uit het Uitvoeringsplan 1e tranche IHP 2020-2024 zijn gestart en in uitvoering: ◦ Uitbreiding Johannes Calvijnschool. Afsprakenbrief is ondertekend, het Voorlopig- en Definitief Ontwerp zijn afgerond en de aanbesteding is afgerond; ◦ Auris Taalplein – De Triangel. Voorlopig Ontwerp is afgerond en Definitief Ontwerp is ver gevorderd; ◦ Uitbreiding en renovatie Kesper College. Het Voorlopig Ontwerp is afgerond en er is gestart met het Definitief Ontwerp; ◦ Uitbreiding Al Qalam.

De afsprakenbrief is ondertekend en het Voorlopig Ontwerp is gestart;

Jaarstukken 2022

23

◦ Renovatie Casimirschool – locatie Herpstraat. Afsprakenbrief is ondertekend en er is gestart met het opstellen van een programma van eisen; ◦ Nieuwbouw Livingstoneschool. De startbrief is ondertekend en de afsprakenbrief wordt opgesteld; ◦ Sloop Gymzaal Hoogenburg. Voorbereidende onderzoeken voor sloop zijn uitgevoerd. Er wordt gekeken naar herbestemmingsmogelijkheden van het perceel; ◦ De voorzieningencluster in Westergouwe – KC De Ontdekkingsreizigers. Het voorlopig Ontwerp is afgerond, Definitief Ontwerp is vergevorderd en de aanbesteding is gestart. De huidige tijdelijke onderwijshuisvesting voor KC De Ontdekkingsreiziger is wederom uitgebreid met vier lokalen.

3.1.2 Eigen indicatoren Taakveld

Omschrijving

3.3 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen

Aantal banen

Begroot 36.300

Streefwaarde

Behoud van het aantal banen 36.900 (stand 2021)

Stand 2022

3.3 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen

Aantal bedrijfsvestigingen

6.449

Behoud van het aantal bedrijfsvestigingen

3.3 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen

Leegstand kantoren als positie van gemeente met hoogste leegstand (Bron Cushman & Wakefield)

4.3. Onderwijsbeleid en leerlingenzaken

Afname aantal jongeren zonder werk t/m 27 jaar

plek 11 (C&W, Plek buiten top 10 jan 2018)

226

7.590 (stand 2020) Cushman & Wakefield geven de monitor niet meer uit. Leegstandspercentage in 2022: 5,12%* (2021: 5,62%)

In de periode 2020-2023 241 werkzoekende jongeren daling realiseren van 100 jongeren (van 326 naar 226)

* Leegstandspercentage: In Gouda staat niet elk leegstaand kantoorpand te huur of te koop. Dit leegstandspercentage is gebaseerd op gebouwen waarin aan het einde van het kalenderjaar minimaal 500 v.v.o. m2 kantoorruimte beschikbaar is of komt voor verhuur of verkoop. Het werkelijke leegstandspercentage ligt hoger. Bron: Kantorenmarkt monitor Provincie Zuid-Holland door Cushman & Wakefield.

3.1.3 Wettelijk voorgeschreven indicatoren Het BBV verplicht de gemeente om in de programma’s te rapporteren over de realisatie van de maatschappelijke effecten aan de hand van voorgeschreven beleidsindicatoren, die gepubliceerd worden op waarstaatjegemeente.nl. De wetgever wil met deze kengetallen de vergelijkbaarheid tussen gemeenten vergroten. Alle gemeenten zijn immers verplicht deze kengetallen te publiceren. Veel kengetallen zijn echter niet van recente datum en sluiten vaak onvoldoende aan bij wat de gemeente zelf wil bereiken. Daarom heeft de gemeente naast de wettelijke verplichte indicatoren ook eigen indicatoren opgenomen. Daarnaast zijn in onderstaande tabel in voorkomende gevallen relevante referentiewaarden van voorgaande jaren en/of eigen streefwaarden toegevoegd. Taakveld

Indicator

Meeteenheid

3. Economie

Functiemenging

%

Periode 2021

Gouda 52,6

Nederland Streefwaarde 53,3 Gouda stuurt niet op deze indicator

Realisatie 2021: Gouda: 52,6% en Nederland: 53,3% (bron: Waarstaatjegemeente.nl); Gouda stuurt niet op deze indicator

3. Economie

Vestigingen (van bedrijven)

per 1.000 inw.15 t/m 64jr

2021

151,6

165,1 Gouda stuurt niet op deze indicator

2021: Gouda: 151,6 en Nederland: 165,1 (bron: Gouda in Cijfers); Gouda stuurt niet op deze indicator

4. Onderwijs

Absoluut verzuim

per 1.000 leerlingen

2018

1,8

2,1 Gelijk blijven

Ja, dit cijfer is blijvend zeer laag in Gouda

4. Onderwijs

Relatief verzuim

per 1.000 leerlingen

2021

53

20 Afname

Nee, stijging ten opzichte van 2020 (toen 36 verzuimers in Gouda)

4. Onderwijs

Voortijdige schoolverlaters zonder startkwalificatie (vsv-ers)

%

2018

2

1,9 Afname naar 1,75 (100 jongeren)

Nee, lichte stijging ten opzichte van 2020 (toen 1.60 % VSV voor Gouda)

2021

1,9

1,9

Toelichting 1. Het streefcijfer van 1,75% is gebaseerd op de landelijke gerealiseerde cijfers van schooljaar 2016-2017. Van alle vo- en mbo-leerlingen/studenten samen (tot 23 jaar) verliet in 2016-2017 1,75% het onderwijs zonder startkwalificatie. Aangezien de uitval landelijk sindsdien licht stijgt, is ingezet op 1,75% als streefcijfer. Die licht stijgende trend zet zich landelijk en ook in onze regio door. Daarom is het streefcijfer niet gehaald. De regio Gouda scoort in landelijk perspectief overigens goed. Gouda zit in de top 5 van regio's met de minste schooluitval.