Bijlage 3. Rapportage sturen op sociaal domein jan-jul 2022

Vier keer per week wordt in verschillende wijken samengewerkt met Sportpunt Gouda om buurtsportactiviteiten voor en met jongeren aan te bieden. De meeste overlastgevende jongeren zijn hierdoor in beeld en verbonden aan activiteiten van Gro-up Buurtwerk. Het nationaal programma onderwijs (NPO) is in 2021 in het leven geroepen om te werken aan leerachterstanden en vertragingen in het onderwijs die door corona zijn ontstaan. De rol van de gemeente is schooloverstijgend en gemeentebreed. De rol van de gemeente hangt samen met de taken en verantwoordelijkheden die de gemeente al heeft, onder andere met het onderwijsachterstandenbeleid.

21

In de 1e helft van 2022 is gewerkt aan de eerste fase van het plan met het uitbreiden van bestaande activiteiten. Deze activiteiten sluiten heel direct aan op de wensen en activiteiten van de scholen zelf. Ook is er een aantal onderzoeken gedaan naar de effecten van corona en de behoefte die er nog is aan ondersteuning. Alle extra activiteiten zijn gebundeld beschreven in de infosheet NPO. Daarnaast is er een bijeenkomst met VO-scholen geweest over de behoefte aan ondersteuning en is kennis en informatie met elkaar gedeeld. Naar aanleiding hiervan wordt voor het schooljaar 2022/2023 incidenteel extra jeugdhulp op school gerealiseerd om aan de toegenomen hulpvragen te kunnen voldoen. De voorbereidingen voor de 2e fase zijn nu in volle gang waarin wordt gewerkt aan een plan voor de langere termijn. Aandachtspunten en risico’s Bij toenemende armoede en financiële zorgen zoals dreigt ten gevolge van de huidige koopkrachtdaling van huishoudens, is er ook een verhoogd risico op toenemende gezondheidsverschillen in plaats van een daling.

22

1.4. Thema: Integrale benadering Opgaven beleidsnota sociaal domein De actuele opgaven voor jaar 2022 zoals opgenomen in de Programmabegroting zijn vetgedrukt  Herinrichting gemeentelijke toegang en uitvoering o o o o

 

Eén toegang Inrichting uitvoerende afdelingen naar levensfase Basishulp door sociaal team Oog voor de mantelzorger

Integraal ondersteuningsaanbod Cliëntbenadering: naast de inwoner staan

Doelstellingen en indicatoren (gewenste maatschappelijke effecten) waarde

indicator 2020

Q1 2021

Q2 2021

Doelstelling 2022 2021

1e helft 2022

Doelstelling: inwoners zijn bekend met gemeentelijke toegang (opgave: herinrichting gemeentelijke toegang en uitvoering) % Inwoners dat weet waarvoor (voor Nog niet van welke hulp) men terecht bij de toepassing gemeente (jaarcijfer) Doelstelling: inwoners zijn bekend met het sociaal team (opgave: herinrichting gemeentelijke toegang en uitvoering) Het percentage inwoners dat aangeeft bekend te zijn met het sociaal team 38% 36% >31% 0-100 jaar (jaarcijfer) Doelstelling: de klanttevredenheid is minimaal een 7 (opgave: integraal ondersteuningsaanbod, dienstverlening wordt door inwoners positief ervaren) Het % cliënten dat de dienstverlening van het sociaal team 0-100 met een 7 68% 77% 69% >65% of hoger beoordeelt (jaarcijfer) Doelstelling: de dienstverlening wordt door inwoners positief ervaren (opgave integraal ondersteuningsaanbod) % Cliënten Wmo, jeugd, werk en Jeugd: inkomen dat tevreden is over de gelijk of toename 73% geboden hulp en ondersteuning Doelstelling: de positie van mantelzorgers verbetert (opgave: integraal ondersteuningsaanbod) Het % mantelzorgers van Wmocliënten dat van mening is dat bij het aanbod van ondersteuning is rekening 33% 43% Toename gehouden met diens wensen en behoeften als mantelzorger (eens en helemaal mee eens) (jaarcijfer) Doelstelling: gemeente Gouda is een lerende organisatie Deze indicator wordt onderstaand (opgave: herinrichting gemeentelijke

toegang en uitvoering) toegelicht bij de voortgang

Toelichting ontwikkeling indicatoren % Inwoners dat weet waarvoor (voor welke hulp) men terecht bij de gemeente. Het % cliënten dat de dienstverlening van het sociaal team 0-100 met een 7 of hoger beoordeelt.

Vanaf 2022 wordt een nieuwe vraag opgenomen in de cliëntervaringsonderzoeken en de Stadspeiling (jaarcijfers); hierover kan dan voor het eerst in na de zomer van 2022 worden gerapporteerd. Deze cijfers zijn vooralsnog alleen bekend voor de dienstverlening van het sociaal team en van werk en inkomen. Vanaf 2022 worden deze vragen opgenomen in de cliëntervaringsonderzoeken Wmo en jeugd; hierover kan dan voor het eerst na de zomer van 2022 worden gerapporteerd.

Doelstelling: dienstverlening wordt door inwoners positief ervaren en inwoners zijn tevreden over de

De vragen gaan over in hoeverre inwoners tevreden zijn over de geboden zorg en inwoners kunnen aangeven of zij (heel) tevreden, neutraal of (heel) ontevreden zijn. De hiergenoemde cijfers zijn gemiddelden van tevredenheidspercentages over verschillende vormen van ondersteuning en hulp.

23

geboden hulp, ondersteuning (integraal ondersteuningsaanbod). Het % mantelzorgers van Wmocliënten dat van mening is dat bij het aanbod van ondersteuning is rekening gehouden met diens wensen en behoeften als mantelzorger (eens en helemaal mee eens) (jaarcijfer)

(Vanaf 2022 worden nieuwe vragen opgenomen in de cliëntervaringsonderzoeken (jaarcijfer). Hierover kan dan voor het eerst na de zomer van 2022 worden gerapporteerd). 43% van de mantelzorgers zegt dat bij het aanbod van ondersteuning rekening is gehouden met de wensen en de behoeften van de mantelzorger. Voor een kwart geldt dit niet, een derde antwoordt neutraal. Dit is een toename ten opzichte van het jaar daarvoor (toen was slechts 33% tevreden).

Voortgang beleidsopgaven 2022 Dit onderdeel beschrijft de in de rapportageperiode behaalde resultaten, evt. afwijkingen van Programmabegroting en relevante in-/ externe ontwikkelingen Opgaven Betreft beleidsopgaven 2022

Toelichting voortgang (resultaten, evt. afwijkingen, ontwikkelingen)

Herinrichting gemeentelijke toegang en uitvoering: Basishulp sociaal team

Sociaal team 3.0 De drie locaties van het sociaal team (noord, oost, west) zijn er voor inwoners van 0 tot 100+ en leveren individuele en collectieve basishulp, basis-GGZ hulp aan jeugdigen, ondersteuning bij het voorkomen van schulden en onafhankelijke cliëntondersteuning. Na het eerste ontwikkeljaar van de teams 3.0 lag de nadruk in het eerste halfjaar van 2022 op het verstevigen van de (praktische) kortdurende intensieve basishulp gericht op zelfredzaamheid, participatie en het op orde krijgen en herstellen van regie van het huishouden. De verbinding en samenwerking met het onderwijs, de huisartsen en de gemeentelijke organisatie hebben eveneens prioriteit. Daarnaast is het de taak van het sociaal team om in verbinding met de wijk, de lokale partners en vrijwilligersorganisaties tot vernieuwende oplossingen voor de inwoners te komen. Tot slot is extra inzet geleverd ten behoeve van de noodopvang voor Oekraïners. De digitale respijtwijzer wordt door Mantelzorgcentraal (Palet Welzijn) bijgehouden. De website is in 2021 bijna 2.000 keer bezocht door ruim 600 unieke bezoekers. Er zijn 37 respijtverzoeken geweest in 2021. Er wordt nauw samengewerkt met het sociaal team. Het team Wmo-consulenten is in juni 2022 getraind door MantelzorgNL.

In de training werd veel aandacht besteed aan de rollen die de mantelzorger vervult, inzicht in de ervaren belasting door mantelzorgers en kennis gedeeld over hoe het aansluiten bij de zorgvrager en mantelzorgers en samenwerken aan goede mantelzorgondersteuning. De landelijke toeslagenaffaire kinderopvangtoeslag legt de focus op herstel van vertrouwen in de dienstverlening van de overheid. Eén van de acties is om mensen die in een kwetsbare positie verkeren extra te ondersteunen en/of te voorkomen dat ze in een kwetsbare positie terecht komen. Hiervoor zijn landelijk extra middelen beschikbaar gesteld ter versterking van de gemeentelijke dienstverlening; de zogenaamde POK-middelen (Parlementaire Ondervragingscommissie Kinderopvangtoeslag (POK). De middelen zijn via de decembercirculaire 2021 beschikbaar gekomen. In 2022 is gestart met de planvorming voor inzet van de POK-middelen ten behoeve van de doorontwikkeling van de integrale uitvoeringsorganisatie sociaal domein op drie punten:  Verbetering van de toegankelijkheid van de frontoffice  Meer tijd en meer resultaat voor de inwoner/klant  Faciliteren van de uitvoering om de vraag integraal te kunnen benaderen. Besluitvorming is voorzien in de tweede helft van 2022.

Oog voor de mantelzorger

Cliëntbenadering: naast de inwoner staan

Aandachtspunten en risico’s

Aandachtspunt blijft dat inwoners voldoende op de hoogte zijn hoe zij toegang tot ondersteuning kunnen krijgen (bekendheid met toegang). Ook is de samenwerking tussen de voorliggende voorzieningen (de sociale basis) en de maatwerkondersteuning een aandachtspunt. Goede samenwerking is belangrijk voor het normaliseren en demedicaliseren, zodat zorg en ondersteuning beschikbaar blijft voor wie het echt nodig heeft.

24

1.5. Thema: Sturen op kwaliteit van ondersteuning Opgaven beleidsnota sociaal domein De actuele opgaven voor jaar 2022 zoals opgenomen in de Programmabegroting zijn vetgedrukt  Kwaliteit re-integratie trajecten Participatiewet  Verbetering kwaliteit aanbod maatwerk Wmo en jeugd  Normalisatie jeugdhulp en afbakening jeugdwet  Versoepelen overgang van 18- naar 18+  Beschikbaarheid van zorg voor wie dit het hardst nodig heeft  Domeinoverstijgend samenwerken Doelstellingen en indicatoren (gewenste maatschappelijke effecten) indicator

waarden Q2 2021

2021

5

1

20

13

Geen streefwaarde

Aantal geconstateerde onrechtmatigheden 0 0 Doelstelling: we bieden hulp die aan de kwaliteitseisen voldoet (opgave: verbetering kwaliteit aanbod maatwerk Wmo en jeugd)

0

0

1

Geen streefwaarde

2

1

4

2

Geen streefwaarde

0

0

0

0

Geen streefwaarde

-

-

55%

-

Toename

-

-

61%

-

Toename

2020

Q1 2021

Doelstelling: verbetering van de kwaliteit van re-integratietrajecten

Doelstelling 2022 1e helft 2022 Deze indicator wordt onderstaand toegelicht bij de voortgang

Doelstelling: rechtmatige inzet van hulp (opgave: verbeteren kwaliteit aanbod maatwerk Wmo en jeugd) Aantal meldingen gedaan bij Meldpunt Vermoedens Zorgfraude

Aantal meldingen calamiteitentoezicht Wmo en jeugd

18

4

Aantal meldingen geweldsincidenten Wmo en 2 jeugd % Cliënten dat aangeeft dat de hulp Wmo het ervaren probleem heeft opgelost (jaarcijfer) % Cliënten dat aangeeft dat de jeugdhulp het ervaren probleem heeft opgelost (jaarcijfer) Doelstelling: Versoepelen overgang van 18- naar 18+

Deze indicator wordt onderstaand toegelicht bij de voortgang

Doelstelling: instellen van een Zorg- en veiligheidshuis (opgave: efficiënte hulpverlening en domeinoverstijgende samenwerking)

Deze indicator wordt onderstaand toegelicht bij de voortgang

Toelichting ontwikkeling indicatoren Aantal meldingen gedaan bij Meldpunt Vermoedens Zorgfraude

Deze indicator gaat over het aantal ontvangen meldingen.

Aantal geconstateerde onrechtmatigheden

Uit het aantal ontvangen meldingen, één onrechtmatigheid vastgesteld

Aantal meldingen calamiteitentoezicht Wmo en jeugd

Toelichting definitie Onder een calamiteit wordt verstaan een niet-beoogde of onverwachte gebeurtenis die betrekking heeft op de kwaliteit van een voorziening en die tot een ernstig schadelijk gevolg voor een cliënt of de dood van een cliënt heeft geleid. Voorbeelden van calamiteiten zijn: elk onverwacht en onbedoeld overlijden van een cliënt; elke suïcide(poging) van een cliënt die mogelijk samenhangt met onvoldoende toezicht, slechte communicatie of fouten bij de overdracht; een gebeurtenis die heeft geleid of kan leiden tot ernstig en/of blijvend lichamelijk letsel bij een cliënt; een gebeurtenis die heeft geleid of kan leiden tot ernstig geestelijk lijden van een cliënt; ernstig grensoverschrijdend gedrag: fysiek, psychisch en/of seksueel door hulpverleners of andere cliënten. Toelichting definitie

Aantal meldingen geweldsincidenten Wmo en jeugd

25

% Cliënten dat aangeeft dat de hulp Wmo het ervaren probleem heeft opgelost (jaarcijfer) % Cliënten dat aangeeft dat de jeugdhulp het ervaren probleem heeft opgelost (jaarcijfer)

Onder een geweldsincident wordt verstaan lichamelijk en geestelijk geweld of ontucht jegens een cliënt, of het seksueel binnendringen van het lichaam van een cliënt door een beroepskracht dan wel door een andere cliënt bij wie de cliënt gedurende het etmaal of een dagdeel in een accommodatie van een aanbieder verblijft. Dit cijfer is opgebouwd uit een gemiddelde over diverse categorieën: Wmo: Cliënten die hulp bij het huishouden ontvangen het vaakst tevreden over de mate waarin de ondersteuning bijdraagt aan de oplossing van het ervaren probleem (77%), gevolgd door cliënten met hulpmiddelen (72%) en begeleiding (68%). Inwoners met een woningaanpassing of beschermd wonen zeggen vaker ontevreden te zijn met de ondersteuning, respectievelijk 29% en 25% zegt niet tevreden te zijn over deze vorm van ondersteuning. Zes op de tien (61%) is dat wel. Jeugd: Tussen de 50% en 62% van de cliënten geeft aan (heel) tevreden te zijn over de wijze waarop de ondersteuning de problemen oplost die zij hebben. De meeste cliënten zijn tevreden over het effect van de jeugdhulp bij begeleiding of behandeling op locatie van de zorgaanbieder (62%), dyslexiebegeleiding (61%) en verblijf in een instelling (60%).

Voortgang beleidsopgaven 2022 Dit onderdeel beschrijft de in de rapportageperiode behaalde resultaten, evt. afwijkingen van Programmabegroting en relevante in-/externe ontwikkelingen Opgaven Betreft beleidsopgaven 2022

Toelichting voortgang (resultaten, evt. afwijkingen, ontwikkelingen)

Verbetering kwaliteit re-integratie trajecten Participatiewet

De gemeenteraad wordt 2-jaarlijks geïnformeerd over de effectiviteit van de reintegratie (dit is vastgelegd in de Re-integratieverordening Gouda 2022). Het eerste verslag van de re-integratie heeft de gemeenteraad ontvangen in januari 2022. In de eerste helft 2022 heeft de Rekenkamer groene Hart onderzoek gedaan naar de uitvoering van de participatiewet voor wat betreft de re-integratie. De gemeenteraad ontvangt na de zomer de resultaten hiervan. In het eerste halfjaar zijn onderzoeken uitgevoerd naar de ervaringen van cliënten van de gemeentelijke maatwerk Jeugd en Wmo en uitvoering van de participatie. De resultaten van deze onderzoeken zijn op 6 september 2022 naar de raad gestuurd. Overgang 18-/18+ Bij de overgang van 17 naar 18 jaar (van jeugd naar volwassenheid) krijgen jongeren te maken met andere wettelijke kaders. Daardoor verloopt de overgang van ondersteuning en hulp aan jongeren niet altijd soepel en de gemeente zet in op een vlotte overgang van die hulp en ondersteuning. De gemeente doet dat met de volgende acties:  pilot van twee woonzorgcoördinatoren voor jongeren met een verblijfstraject in het kader van jeugdhulp;  update van het toekomstplan door jongeren met ervaring in de jeugdhulp (Expex).

In de contracten met jeugdhulpaanbieders is vastgelegd dat jeugdhulpaanbieders met het toekomstplan werken;  herziening van folders voor jongeren, ouders en professionals;  ontwikkeling van nieuwe brieven gemaakt voor jongeren die jeugdhulp ontvangen. Jeugdigen met jeugdhulp in de leeftijd van 16 jaar krijgen bericht dat ze vanaf dan zelf mogen beslissen over de zorg die ze ontvangen en dat de gemeente vanaf dan hier met hen over communiceert. Deze brief verwijst ook naar het toekomstplan. Daarnaast ontvangen jeugdigen enkele maanden voor de 18e verjaardag een brief over het einde van de indicatieperiode. Bij deze brief zit de folder ‘Ik word 18! En nu?’  doorontwikkeling van Kwikstart.nl (of de app). Kwikstart geeft informatie aan jongeren die binnenkort 18 jaar worden over thema’s als wonen, werken, school en zorg. Naast de algemene informatie is de Kwikstart nu ook gevuld met specifieke informatie over de gemeente Gouda.  Ervaringstheater ExpEx Midden-Holland over volwassen worden voor jongeren, ouders, hulpverleners, beleidsmakers en gemeenteraadsleden. Ervaringsdeskundige jongeren en hulpverleners delen hun ervaringen over het 18 worden binnen jeugdzorg. Theatervoorstellingen waren in juni en juli.

Verbetering kwaliteit aanbod maatwerk Jeugd en Wmo

Versoepelen overgang 18- naar 18+

26

Domeinoverstijgend samenwerken

Ontwikkeling Zorg- en veiligheidshuis Sinds 1 januari 2021 is het Zorg- en Veiligheidshuis van start gegaan als nieuwe organisatie door samenvoeging van de sector Maatschappelijke Zorg en Veilig Thuis (GGD) en het Veiligheidshuis Hollands Midden. Door koppeling van de zorgen veiligheidsketens is er een betere afstemming tussen deze domeinen en kan complexe casuïstiek efficiënter en effectiever worden aangepakt. Deze nieuwe organisatie is binnen Hecht (gemeenschappelijke regeling) gepositioneerd. In de eerste helft van2022 is ingezet op een optimale afstemming en samenwerking met gemeenten en ketenpartners.

Aandachtspunten en risico’s

27

1.6. Thema: Samenhang met WLZ en ZV Opgaven beleidsnota sociaal domein De actuele opgaven voor jaar 2021 zoals opgenomen in de programmabegroting zijn vetgedrukt  Samenwerking met zorgaanbieders  Informele zorg door vrijwilligers en mantelzorgers Doelstellingen en indicatoren (gewenste maatschappelijke effecten) doelstellingen

indicatoren

Gezamenlijke financiering door gemeente en ZV als beide profiteren van de opbrengst

De opgaven en resultaten op dit thema kunnen niet worden gekwantificeerd. De voortgang en bereikte resultaten op dit thema worden onderstaand bij voortgang beschreven.

Beschikbaar blijven van zorg Betaalbaar blijven van zorg

Voortgang beleidsopgaven 2022 Dit onderdeel beschrijft de in de rapportageperiode behaalde resultaten, evt. afwijkingen van Programmabegroting en relevante in-/ externe ontwikkelingen Opgaven Betreft beleidsopgaven 2022

Toelichting voortgang (resultaten, evt. afwijkingen, ontwikkelingen)

Samenwerking met zorgaanbieders: Gedeelde zorg

Gedeelde Zorg Per 1 januari 2022 is de naam van Gedeelde Zorg veranderd in Vereniging gezondheidsregio Midden-Holland. De naam van de vereniging is vooral een juridische. Gedeelde Zorg is inmiddels zo'n begrip dat ervoor gekozen is om naar buiten toe te blijven werken met deze naam. Gemeenten zijn geen lid van de vereniging maar hebben zich aangesloten door een convenant. De gemoderniseerde structuur is de vrijblijvendheid voorbij en kent drie programma's: Acute zorg, Chronische Zorg en Gegevensuitwisseling.

Informele zorg door vrijwilligers en mantelzorgers

Dataplatform Midden-Holland Binnen Gedeelde Zorg is het Dataplatform Midden-Holland opgericht. Deelname aan het Dataplatform Midden-Holland om op (juridisch) verantwoorde manier data uit te wisselen tussen de deelnemende organisaties is per mei 2022 feit. Doel van de dataanalyse is vormgeven aan de juiste zorg de juiste plek, het opsporen van knelpunten op de raakvlakken (informele) zorg en sociaal domein. Het gaat hierbij om medischeen GGZ-zorg (ZvW) en 24 uur zorg (Wlz) en zorg en ondersteuning vanuit de Wmo. Organisaties als Burennetwerk, Present, Netwerk Samen voor Goud, Palet Welzijn en Thuisgekookt bieden hulp en ondersteuning door vrijwilligers voor kwetsbare inwoners van Gouda. Hulp wordt door de inwoner zelf aangevraagd of inwoners worden doorverwezen door het sociaal team of andere hulpverleners.

Aandachtspunten en risico’s

28

2. Voortgangsrapportage Sturen op kosten maatwerk Jeugd en Wmo Opgave Zorg en ondersteuning beschikbaar en betaalbaar houden voor wie dat nodig heeft. Te realiseren door te sturen op de open-einde regelingen voor maatwerkvoorzieningen op grond van de Jeugdwet en de Wmo.

2.1. Sturen op kosten maatwerk Jeugd Opgave Om de opgave te realiseren zijn voor Jeugd twee meerjarige doelstellingen geformuleerd, gebaseerd op het aantal cliënten en de gemiddelde kosten per cliënt (zorgzwaarte). Beide doelstellingen tezamen vormen de basis voor de begroting en de sturingsopgave. Sturen op aantal cliënten Voor het aantal cliënten is de doelstelling geformuleerd als een verhoudingsgetal: de doelstelling is om relatief minder cliënten een maatwerkvoorziening te geven ten opzichte van het totaal aantal jeugdigen in Gouda. Voor het monitoren van de doelstelling is dus ook het aantal inwoners van 0 tot 18 jaar relevant. Dit aantal wordt jaarlijks geactualiseerd aan de hand van bevolkingsopbouw prognoses. In 2019 was het verhoudingsgetal 1 op 7. Doel is toe te groeien naar 1 op 8 in 2024. De ontwikkeling over de jaren is niet lineair, vanwege een dalend aantal jeugdigen in Gouda, de geleidelijke uitstroom/ duur van trajecten en het ingroeipad van maatregelen. Te realiseren doelstelling aantal cliënten in maatwerk: Realisatie Realisatie 2020 2021 Streefcijfer: 1 op …. 6,97 6,68

Begroting 2022

Begroting 2023

Begroting 2024

7,04

7,56

8

Sturen op zorgzwaarte Voor de zorgzwaarte is een doelstelling geformuleerd over de gemiddelde kosten per cliënt. Doelstelling is deze in 2024 weer te stabiliseren. Dit bedrag zal jaarlijks geïndexeerd worden conform de contractuele verplichtingen. Onderstaande reeks is bijgesteld op basis van de indexatie en herijking tot en met 2021. Te realiseren doelstelling zorgzwaarte: Realisatie 2020 Gemiddelde kosten per cliënt € 11.130 Indexatie

incl

Realisatie 2021

Begroting 2022

Begroting 2023

Begroting 2024

€ 11.396

€11.738

€11.738

€11.738

incl

incl

excl

excl

Doelstellingen en indicatoren Doelstelling

Indicator

Prognose 2022 op basis van gegevens 1e half jaar

Aantal cliënten

Verhouding aantal inwoners tot 18 jaar met een maatwerkvoorziening (incl. Jeugdbescherming en reclassering en Pgb) i.r.t. het aantal inwoners tot 18 jaar Zorgzwaarte stabiliseren Gemiddelde uitgaven maatwerk jeugd per cliënt (uitgaven jeugdhulp/ aantal jeugdigen met een maatwerkvoorziening) * op basis van de prognose 2022 volgens Marap Q2.

29

1 op 6,55*

€ 11.184 *

Status op basis van 1e half jaar 2021 Doelstelling niet op koers; waarde is lager dan de doelstelling 7,04.

Doelstelling wel op koers: Waarde is lager dan doel van € 11.738

Toelichting: 2022 laat vooralsnog het beeld zien van een stijgend cliëntenaantal tegen de beoogde doelstelling in. De gemiddelde zorgzwaarte heeft zich volgens doelstelling ontwikkeld. Deze ontwikkelingen kunnen we nog niet nader verklaren. Jeugdhulp en het gebruik daarvan, is een complex vraagstuk. Er spelen verschillende oorzaken en ontwikkelingen, die tegelijkertijd spelen èn elkaar beïnvloeden. De verwachting is dat de uitgaven op maatwerk Jeugd over het jaar 2022 gelijk zullen zijn aan hetgeen opgenomen is in de begroting. Maatregelen Sturing op aanbieders

Sturen op de toegang

De gemeentelijke toegang

De gemeente Gouda werkt voor de inkoop van specialistische jeugdhulp en het daarbij behorende contractmanagement samen met de andere gemeenten in de regio Midden-Holland. Regionale contractmanagers zijn aangesteld en de sturing op aanbieders gebeurt in principe regionaal. De gemeente Gouda kan voor de regionale sturing op aanbieders gespreksonderwerpen meegeven en als het nodig is ook samen met de contractmanager gesprekken met aanbieders voeren. In de eerste helft van het jaar is voorbereidend werk verricht voor het opstellen van nadere regels omtrent de begrippen ‘eigen kracht’ en ‘gebruikelijke hulp’. In deze nadere regels wordt uitgewerkt welke hulp en de zorg ouders als opvoeders redelijkerwijs aan hun kind behoren te bieden. Het uitwerken van deze begrippen is een uitwerking van de wettelijke voorwaarde dat er geen of minder jeugdhulp hoeft te worden ingezet als de jeugdige of zijn ouders de 'problemen' (gedeeltelijk) zelf kunnen oplossen. Dit maakt onderdeel uit van bredere voorstellen tot wijziging van het juridisch kader maatwerk Wmo en Jeugdhulp dat in maart 2023 ter besluitvorming zal worden voorgelegd. Werkinstructie Jeugd. In maart 2022 is het document Uitgangspunten afbakening Jeugdwet en Wmo voor de regionaal ingekochte diensten in Midden-Holland vastgesteld.

Met dat document is een eerste aanzet gemaakt voor een gezamenlijke visie op de interpretatie van de Jeugdwet en de Wet maatschappelijke ondersteuning. Deze is geïmplementeerd bij de afdeling Opgroeien en Start Arbeidsmarkt (OSA). Voor sommige casussen biedt het document geen uitsluitsel; de beoordeling over het wel of niet toekennen van jeugdhulp is ambigu. Die casussen worden ingebracht tijdens het overleg ‘Acties Jeugd’ en wordt er tussen de senioren, kwaliteitsmedewerker, afdelingshoofd en beleidsadviseur gezamenlijk tot een afweging gekomen. Het gedachtegoed over de vraag wat is wel of niet jeugdhulp ontwikkelt hierdoor en groeit. Samenvattend zijn de uitgangspunten en de daarbij behorende resultaten voor afbakening van Jeugdwet: 1. ondersteuning gericht op het volgen van onderwijs en/of om de leerling verder te helpen in zijn onderwijsontwikkeling is geen jeugdhulp. Dat betekent: a) Huiswerkbegeleiding is geen jeugdhulp; een eventuele daling van het aantal verwijzingen voor het product begeleiding niet specifiek toe te wijzen aan de toepassing van dit uitgangspunt. Eventuele financiële besparingen kunnen niet inzichtelijk gemaakt worden. b) Diagnostiek en intelligentietest alleen bij diagnostisch proces voor jeugdhulp; de eventuele financiële besparingen worden in Q3 berekend 2.

buitenschoolse opvang valt niet onder de Jeugdwet, alleen de extra begeleiding; In dit kader oriënteert Gouda zich op de mogelijkheden voor een zogenaamde BSO +. Een richting hiervoor wordt naar verwachting in Q4 2022 bepaald. 3. een laag inkomen is geen reden voor toekenning van jeugdhulp; in het kader van de Jeugdwet is het niet toegestaan om het inkomen mee te nemen als afweging voor het wel of niet toekennen van jeugdhulp. Gouda werkte en werkt conform de Jeugdwet en dit regionale uitgangspunt. 4. verlengde jeugdzorg alleen als andere wetten geen oplossing bieden; Om dit uitgangspunt te monitoren is het interessant om het aantal jeugdigen tussen 18-23 jaar met jeugdhulp te monitoren en om de uitgaven aan jeugdhulp voor deze doelgroep te analyseren. Deze analyse wordt in Q3 uitgevoerd 5. begeleiding bij activiteiten is gekoppeld aan de te behalen doelen; Het advies is om dit uitgangspunt te monitoren via een vragenlijst bij verlengingsaanvragen. Deze actie is nog niet uitgezet. 6. alleen inzet van interventies die voor de cliënt effectief zijn voor behalen doelen; Belangrijk is dat er een termijn aan de oplossing verbonden wordt en dat bij een herindicatie beoordeeld wordt of het ontwikkeldoel nog actueel is. Uit het cliëntervaringsonderzoek blijkt dat de geboden jeugdhulp niet altijd helpend is in het bereiken van de doelen.

Deze actie zal binnen het kader van versterking van de integrale uitvoeringsorganisatie worden opgepakt. Het vergt meer en ander klantcontact dan op dit moment mogelijk is. 7. de zorgverzekering is voorliggend; Met name de toewijzingen van het product Begeleidingjeugd is interessant om te monitoren voor de leeftijd tot 18 jaar. De verwachting is dat eventuele

30

onterechte afgegeven indicaties met name voor jonge jeugdigen zal gelden. Persoonlijke verzorging tot de leeftijd van 4 jaar kan immers worden beschouwd als gebruikelijke zorg. Gelet op het lage aantal jonge jeugdigen tot 4 jaar (8 indicaties) zullen de financiële besparingen beperkt zijn. 8. indien een locatie zonder vervoer passend is, is dat voorliggend op een indicatie met vervoer; Aangenomen dat indicaties doorgaans een jaar worden afgegeven voor dagbesteding en dagbehandeling, zullen de eerste besparingen pas na 31 december 2022 zichtbaar worden. 9. een interventie die niet geïndiceerd is kan ook niet met een Pgb ingezet worden; Bij een ondersteuningsvraag vindt op inhoudelijke gronden een beoordeling plaats of ondersteuning nodig is en zo ja, welke. Pas daarna worden afspraken gemaakt over de leveringsvorm: zorg in natura of een persoonsgebonden budget (Pgb). Indien een interventie of begeleiding op basis van inhoudelijke gronden niet geïndiceerd wordt, kan deze ook niet via een persoonsgebonden budget ingezet worden. De huidige praktijk sluit dus al aan op dit uitgangspunt. 10. indien de ondersteuningsvraag onder de reikwijdte van de Wet langdurige zorg (Wlz) valt wordt daar een aanvraag ingediend. Gouda heeft hierop een pilot lopen.

Er is een externe cliëntondersteuner ingezet die de consulenten en regisseurs inhoudelijk ondersteunt om de juiste jeugdigen door te verwijzen naar de Wlz en ondersteunt bij de Wlz aanvraag, zijn in Q2 2022 de eerste twee indicaties uit de Wlz pilot toegekend. Dit levert de volgende besparing op: Leeftijd cliënt

Geïndiceerd bedrag per jaar volgens Wlz (zonder dagbesteding) 6 €73.975,92 6 €73.975,92 Totale besparing per jaar

Indicatie per jaar vanuit Jeugdwet vóór afgifte Wlz indicatie €66.196,€77.087,68,€143.283,68

Door deze twee toegekende indicaties binnen de Wlz, bespaart de gemeente op deze twee trajecten €143.283,68 per jaar. Op dit moment worden 4 jeugdigen en hun ouders/vertegenwoordigers begeleidt bij een aanvraag voor een indicatie binnen de kaders van de Wlz. De verwachting is dat er in Q3 uitspraak wordt gedaan. Normalisering Het gedachtegoed over normalisering is in Gouda in ontwikkeling. Afgelopen voorjaar is voor de afdeling OSA een inspiratiebijeenkomst over normaliseren georganiseerd en afgelopen zomer sessies voor professionals. In het najaar 2022 wordt dit gedachtegoed verder doorontwikkeld en ook met externe partijen besproken. Uit de cijfers over het de eerste helft van 2022 blijkt dat het aantal verwijzingen naar maatwerk via de gemeente afneemt. Aannemelijk is dat dit een effect is van het normaliseringsdebat dat intern plaats heeft gehad. Het waterbedeffect dat mensen vervolgens de weg via de huisarts bewandelen lijkt ook af te vlakken. De toegang via autonome verwijzers

Pilot Huisartsen In Gouda hebben we sinds november 2019 een ‘huisartsenpilot’ waarbij we de toegang tot de jeugdhulp via de huisartsen versterken door inzet van een consulent kind en jeugd. In het najaar van 2021 is de pilot huisartsen geëvalueerd met alle betrokken partijen. De bevindingen ten aanzien van de huisartsenpilot waren positief. Er wordt momenteel gewerkt aan de uitvoering van de kosten-baten analyse op basis van deze gegenereerde dataset. Over de uitkomsten besluit het college van BenW over een voorstel voor het structureel maken van de samenwerking met de huisartsen en een uitbreiding naar meer huisartsen. In dit voorstel wordt ook gerapporteerd over de kwantitatieve analyse. De raad wordt geïnformeerd middels een raadsmemo.

Aandachtspunten, ontwikkelingen en risico’s 



Veel uitvoeringsorganisaties kampen met personeelstekorten. Dit leidt soms tot erg lange wachtlijsten. Regelmatig kiezen jeugdigen en ouders voor een andere oplossing (bijvoorbeeld een ander type jeugdhulp), omdat deze jeugdhulp sneller geleverd kan worden. Lange wachtlijsten en de inzet van minder passende zorg, kunnen vervolgens leiden tot verzwaring van de problematiek bij jeugdigen. Het aantal unieke jeugdigen met jeugdhulp is in het tweede kwartaal 2022 licht gedaald ten opzichte van het eerste kwartaal. Het aantal lopende indicaties bij jeugdhulpaanbieders is ook gedaald, evenals het aantal verwijzingen. De vraag is of deze trends standhouden. De afgelopen jaren is het aantal unieke jeugdigen, het aantal lopende voorzieningen en het aantal verwijzingen vaker gedaald, maar ook weer gestegen.

31

2.2. Sturen op kosten maatwerk Wmo Opgave Met Sturen op kosten maatwerk Wmo richten we ons op de voorzieningen die vallen onder Maatwerkdienstverlening 18+. Dit bestaat uit Hulp bij het huishouden, Begeleiding, Dagbesteding, Kortdurend verblijf en Vervoer naar dagbesteding. De uitgaven van de Wmo zijn in 2020 en 2021 op deze posten meer gegroeid dan verwacht. Vanwege het open-einde karakter, de vergrijzing en het abonnementstarief dat in ieder geval van kracht blijft tot 2025, is het wenselijk om tot sturing op het totaal van de Wmo opgaven te komen. Gezien de groei in de uitgaven Wmo en de aanwas van vooral cliënten met een GGZ-achtergrond is het van belang de focus te verbreden. Waar in eerste instantie de taakstellingen Wmo moesten bijdragen aan het oplossen van tekorten in de Jeugdzorg, is het nu zaak de ontwikkelingen van de Wmo-vraag bij de grootste cliëntengroepen ouderen en mensen met GGZproblematiek te verdisconteren in de begroting. Dat geeft een meer realistisch beeld van de te verwachten kosten en geeft houvast bij kostenbeheersing. Voor het daadwerkelijk sturen op de kosten treffen we in aansluiting een aantal maatregelen. Maatregelen

Tot 2022 werden voor de Wmo taakstellingen gehanteerd om de kosten voor de Wmo omlaag te brengen. Door investeringen in de toegang zou het aantal indicaties voor hulp bij het huishouden moeten dalen met 1% en voor begeleiding met 5%. Daarnaast zou een deel van individuele begeleiding omgezet moeten worden naar groepsbegeleiding. We hebben echter vastgesteld dat de toename van de vraag in de praktijk te grillig is en de opbouw van de begroting de afgelopen jaren onvoldoende gebaseerd was op realisatie om op deze wijze de kosten terug te brengen. Het college treft een aantal maatregelen om te komen tot meer zicht en grip op de kosten op de voorzieningen die vallen onder Maatwerkdienstverlening 18+. Daarbij gaat het om zowel de ontwikkeling van instrumenten als daadwerkelijke interventies in de huidige werkwijze. Deze moeten uiteindelijk leiden tot het terugbrengen van de kosten of in ieder geval het remmen van de groei. Realistische reeks

Het college heeft voor de uitgaven voor de Wmo maatwerkvoorzieningen 18+ een realistische reeks opgesteld. Dit is een verbeterde prognose voor de uitgaven Wmo op grond van demografische ontwikkelingen, de autonome groei door o.a. de aanzuigende werking van het abonnementstarief en de herijkte tarieven voor gecontracteerde maatwerkproducten. Ook is er sprake van een landelijke taakstelling op Hulp bij het Huishouden. Deze gaat in per 2025, het jaar waarin het ook weer mogelijk wordt om een inkomensafhankelijke eigen bijdrage te heffen. De verbeterde prognose wordt verwerkt in de begroting 2023-2026 met daarbij de volgende inhoudelijke doelstellingen voor de voorzieningen die vallen onder Maatwerkdienstverlening 18+.:  De gemiddelde kosten per cliënt per jaar voor begeleiding stabiliseren op het niveau van 2022.  De gemiddelde kosten per cliënt per jaar voor dagbesteding stabiliseren op het niveau van 2022.  De gemiddelde kosten per cliënt per jaar voor hulp bij het huishouden stabiliseren op het niveau van 2022  Voor hulp bij het huishouden brengen we om de besparing van € 322.000 te realiseren het aandeel inwoners van 65 jaar en ouder met een indicatie voor hulp bij het huishouden terug van 1 op 9,4 in 2021 naar 1 op 9,75 in 2025.

De doelstellingen gaan gepaard met de onderstaande op de toegang gerichte maatregelen, waarvan een aantal al in werking is en een aantal nog getroffen moet worden.

Werkinstructies

Voor de volgende voorzieningen zijn er aangepaste werkinstructies opgesteld en in werking gegaan:  

Hulp bij het huishouden: handvatten om een niet meer dan noodzakelijk aantal uren te indiceren. Begeleiding en dagbesteding: handvatten om een niet meer dan noodzakelijk aantal uren en dagdelen te indiceren en richtlijnen voor consultatie van de gedragswetenschapper en toetsers (zie onder). Bijzondere aandacht voor de toeleiding van 18 tot 27-jarigen naar arbeid in plaats van dagbesteding.

32

Gedragswetenschapper

Van november 2021 tot november 2022 is als pilot voor de Wmo een gedragswetenschapper (ook wel “GW”-er) aan de slag. Het hoofddoel van de pilot is: inhoudelijke ondersteuning aan consulenten op passende besluitvorming met als resultaat doelmatige inzet van zorg en ook kostenbesparing. Daaronder vallen de volgende subdoelen:    

Het inzetten van een dalende trend in de omvang en duur van indicaties (ook kostenbesparing) Zoeken naar (integrale) oplossingen bij complexe casussen Verbetering inhoudelijke onderbouwing van de indicaties Verhogen kwaliteit in uitvoering, proces en rapportage

De inzet van de GW-er is gericht op bewustwording, kennisdeling en deskundigheidsbevordering onder consulenten. De GW-er zit casuïstiekbesprekingen voor en geeft consulenten advies rond complexe casuïstiek en praktische ondersteuning bij het bepalen van de omvang en duur van indicaties, integraal werken en de verbetering van het opstellen van rapportages. De gedragswetenschapper wordt standaard geraadpleegd bij voorgenomen indicaties vanaf een bepaalde omvang (gestuurde consultatie) of als consulenten behoefte aan hebben aan deskundig advies in het kader van hun onderzoek. Daarnaast verzorgt de gedragswetenschapper In het eerste half jaar van 2022 is de gedragswetenschapper 40 keer geconsulteerd, waarvan de helft gestuurd en de helft ongestuurd. In totaal heeft dit geleid tot een besparing van € 162.744 aan aanvankelijk voorgenomen voorzieningen. Doordat de looptijd van de bijgestelde beschikkingen uiteen loopt, is dit niet toe te rekenen naar een specifiek bedrag per maand of jaar, maar vrijwel alle bijgestelde indicaties hadden betrekking op een periode van drie maanden tot een jaar vanaf de voorgenomen beschikkingsdatum. Toetsers

Naast een gedragswetenschapper zijn vanaf het einde van het eerste kwartaal in 2022 ook aangewezen toetsers aan de slag die met collega’s mee kijken voor indicaties van een bepaalde omvang. Zij zien ook toe op de kwaliteit van rapportages en de daarin opgenomen onderbouwing van de indicatie.

Wlz

In navolging van Jeugdhulp, gaan we ook voor de Wmo na in hoeverre huidige cliënten mogelijk in aanmerking komen voor de Wlz. Hierbij maken we gebruik van de kennis van het CIZ en de gedragswetenschapper. Zoals ook voor Jeugd, gaan we voor de Wmo aan de slag met “normaliseren”: het optimaal gebruik maken van de veerkracht en mogelijkheden van inwoners zelf en het zo min mogelijk problematiseren van hun situatie en etiketteren van hun ondersteuningsvraag. Hoewel primair gericht op het ontwikkelen van een nieuwe visie op de ondersteuning van inwoners, helpt dit concept ons ook om voor de Wmo uiteindelijk minder maatwerk in te zetten en door te verwijzen naar eigen mogelijkheden, het voorveld en algemene voorzieningen. We zijn hiermee intern gestart aan het einde van het tweede kwartaal en geven hier verder invulling aan.

Normaliseren

Voorveld en algemene voorzieningen

We investeren in een voortdurend actueel overzicht van algemene voorzieningen waarvan inwoners gebruik kunnen maken, zodat het sociaal team en de consulenten hier naartoe door kunnen verwijzen. Daarnaast inventariseren we ontbrekend voorliggend aanbod dat ingezet kan worden voor afschaling of voorkoming van zwaardere maatwerkvoorzieningen en zoeken naar mogelijkheden om dit alsnog in te richten.

Hulp bij het huishouden

Voor Hulp bij het Huishouden is het vanaf 2025 weer mogelijk een inkomensafhankelijke bijdrage in de kosten te vragen van inwoners. Er is in aanloop hierop een taakstelling van € 50.000 ingesteld voor 2024. In 2022 buigen we ons over mogelijke maatregelen die we kunnen treffen om ook deze taakstelling te behalen.

Realisatie

De meest recente stand van zaken in cliëntenaantallen en uitgaven voor de voorzieningen onder de Maatwerkdienstverlening 18+ in het kader van de Wmo ziet er afgezet tegen de afgelopen jaren voor de eerste helft van 2022 als volgt uit: Voorzieningengroep

Gemiddelde 2022

33

Gemiddelde 2021

Gemiddelde 2020

Hulp bij het huishouden (incl. HbH Mantelzorg) Begeleiding Dagbesteding Kortdurend verblijf Vervoerdiensten

1.642 978 381 8 117

1.608 961 365 9 101

1.557 931 405 7 100

Hoewel de toe- en afname van het aantal cliënten over de kwartalen heen nog wel eens per voorziening kunnen schommelen, zien we over de hele linie een aanhoudende stijging van de aantallen cliënten en bijbehorende kosten. Voor Hulp bij het Huishouden speelt daarin naar verwachting het abonnementstarief een belangrijke rol. Wat we voor begeleiding in het tweede kwartaal van 2022 zien gebeuren, is dat het aantal indicaties afneemt (niet separaat weergegeven in bovenstaande tabel). Dit zien we echter nog niet terug in de kosten. Wel weten we dat door de consultaties bij de GW-er een nog verdere stijging van kosten op begeleiding (en dagbesteding) is tegengegaan. Aandachtspunten, ontwikkelingen en risico’s 



Veel uitvoeringsorganisaties kampen met personeelstekorten. Voor de Wmo levert dit met name knelpunten op in de Hulp bij het Huishouden. Dit leidt soms tot lange wachtlijsten van meer dan 8 weken. Dit is geen wenselijke situatie. Daarom wordt, zoveel mogelijk in regionaal verband, samen met aanbieders gekeken naar haalbare oplossingen met een concreet effect binnen afzienbare termijn. Bij ernstige situaties wordt altijd in overleg met aanbieders gezocht naar noodoplossingen. Over de hele linie zien we een stijging aanhouden van het aantal cliënten. Deze ligt in de lijn der verwachting. De realistische reeks voor de Wmo houdt hier rekening mee, maar gaat daarbij wel uit van de doelstelling dat de gemiddelde kosten per cliënt per jaar stabiliseren.

34