Bijlage 2. Nieuw stembiljet samenvatting onderzoek experiment EP24

Proef met een kleiner stembiljet in 5 gemeenten Het stembiljet bij verkiezingen is groot en daardoor lastig te gebruiken. Daarom is er een proef geweest: in 5 gemeenten hebben de kiezers bij de Europees Parlementsverkiezing op 6 juni 2024 met een nieuw stembiljet gestemd. Dat stembiljet was kleiner en zag er anders uit. In alle andere gemeenten in Nederland stemden kiezers met het stembiljet dat ze gewend waren.

Een kleiner en handiger stembiljet Het nieuwe stembiljet is veel kleiner, dus overzichtelijker en handiger in het gebruik. Ook voor kiezers met een visuele beperking, bijvoorbeeld als zij stemmen met een hulpmiddel zoals een stemmal. En doordat de logo’s van de partijen op het stembiljet staan, kunnen mensen die moeite hebben met lezen beter zien welke partij waar staat. Ook zijn kleinere stembiljetten voor stembureauleden makkelijker te tellen.

In 5 gemeenten stemden kiezers met het nieuwe stembiljet. Kiezers die dat wilden konden na het stemmen meedoen aan een onderzoek.

Wat is er anders aan het nieuwe stembiljet? Het nieuwe stembiljet is veel kleiner en ziet er anders uit. Op het nieuwe stembiljet kies je eerst 1 partij en daarna 1 kandidaat van die partij. Je maakt dus 2 vakjes rood. De namen van de mensen waarop je kunt stemmen, staan niet meer op het stembiljet.

Alphen a/d Rijn Boekel Borne Midden-Delfland Tynaarlo

Het huidige stembiljet Westland Bladel Oldenzaal Zoeterwoude Leusden

99,26%

Die namen staan in een over­zicht dat iedereen vóór de verkiezing met de post thuis kreeg. Dat overzicht hing ook in elk stembureau en lag in elk stemhokje.

99,84%

Stembiljet voor de verkiezing van de leden van het Europees Parlement Kies één partij GROENLINKS / Partij van de Arbeid (PvdA)

00 20

11 ChristenUnie

00 19

2

VVD

28 00

12 Staatkundig Gereformeerde Partij (SGP)

39

3

CDA - Europese Volkspartij

00 27

13 BBB

21

4

Forum voor Democratie

00 31

14 Meer Directe Democratie

5

5

D66

34

15 SP (Socialistische Partij)

00 30

6

Partij voor de Dieren

00 41

16 vandeRegio

00 14

7

50PLUS

00 50

17 Volt Nederland

00 23

8

PVV (Partij voor de Vrijheid)

20

18 Belang Van Nederland (BVNL)

00 12

9

JA21

00 15

19 NSC

00 16

10 NL PLAN EU

10

20 Piratenpartij - De Groenen

00 42

Kijk voor namen in Overzicht van kandidaten

en kies één kandidaat van die partij

Kies geen hoger kandidaatnummer dan het aantal kandidaten van de partij

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

25

26

27

28

29

30

31

32

33

34

35

36

37

38

39

40

41

42

43

44

45

46

47

48

49

50

Dit is geen stembiljet

Overzicht van kandidaten Verkiezing van de Nederlandse leden van het Europees Parlement op donderdag 6 juni 2024 partijnaam

lijst

1 GROENLINKS / Partij van de Arbeid (PvdA) 2 VVD 3 CDA - Europese Volkspartij 4 Forum voor Democratie 5 D66 6 Partij voor de Dieren 7 50PLUS 8 PVV (Partij voor de Vrijheid) 9 JA21 10 NL PLAN EU

11 ChristenUnie 12 Staatkundig Gereformeerde Partij (SGP) 13 BBB 14 Meer Directe Democratie 15 SP (Socialistische Partij) 16 vandeRegio 17 Volt Nederland 18 Belang Van Nederland (BVNL) 19 NSC 20 Piratenpartij - De Groenen

Ga naar de bladzijde met de partij en kandidaat van uw keuze

OK3_a20_stemhokje kalender_EP2024_EXPERIMENT_297x285TG 42pag.indd 1

Het nieuwe stembiljet

Geldige stemmen

in de gemeenten waar gestemd is met het huidige stembiljet. in totaal 76.705 uitgebrachte stemmen | 123 ongeldig

op 6 juni 2024

1

Geldige stemmen

in de gemeenten waar gestemd is met het nieuwe stembiljet. In totaal 80.188 uitgebrachte stemmen | 591 ongeldig

Voor blinde en slechtziende kiezers was er een stemmal. Daarmee konden ze stemmen zonder hulp.

Dit onderzoek gebeurde ook in 5 gemeenten waar kiezers stemden met het stembiljet dat ze gewend waren. Zo konden de onder­ zoekers het nieuwe stembiljet goed vergelijken met het huidige stembiljet.

Het nieuwe stembiljet

Resultaten

Overzicht in stemhokje

06-05-2024 10:31

In de gemeenten waar gestemd is met het nieuwe stembiljet waren er dus iets minder geldige stemmen. De onderzoekers hebben gekeken hoe dat komt. Zo is duidelijk wat er nog beter kan.

Wat vonden kiezers van het nieuwe stembiljet?

Het onderzoek Onderzoekers vroegen kiezers en stembureau­leden wat ze vonden van het stembiljet. De onderzoekers vergeleken de antwoorden over het nieuwe en het huidige stembiljet met elkaar.

6.174 1.578 71

vragenlijsten door kiezers vragenlijsten door stembureauleden

deelnemers aan langere gesprekken

Sommige kiezers en leden van het stembureau deden mee aan een langer onderzoek. Hierin gingen ze in kleine groepjes praten over wat ze vonden van het nieuwe stembiljet.

Vragen aan de kiezer

Het nieuwe stembiljet

Het huidige stembiljet

4,7

4,4

Wat vond u van de grootte? 1 = heel onhandig, 5 = heel handig

4,7

2,8

Wat vond u ervan dat de logo’s op het stembiljet stonden? 1 = heel onprettig, 5 = heel prettig

4,4

niet van toepassing

Kon u het stembiljet goed lezen? 1 = heel slecht leesbaar, 5 = heel goed leesbaar

4,7

4,4

Hoe vond u het om te stemmen met het stembiljet? 1 = heel moeilijk, 5 = heel makkelijk

Wisten kiezers van het nieuwe stembiljet? De gemeenten hebben de mensen in hun gemeente vóór de verkiezingen laten weten dat ze met een nieuw stembiljet gingen stemmen. Ze gebruikten hiervoor bijvoorbeeld folders, digitale borden, advertenties op sociale media en oefenmateriaal. Bijna alle inwoners hebben dit opgemerkt:

90% zegt dat ze van tevoren wisten dat ze met een nieuw stembiljet gingen stemmen.

“ Dit was zoveel makkelijker in en uitvouwen, laat ze hier maar mee doorgaan.” “ Ik vond het echt super eenvoudig, vond het veel beter. Stukken beter.”

Hoe nu verder? Wat vonden de stembureauleden van het nieuwe stembiljet? Het nieuwe stembiljet is sneller te tellen volgens de tellers omdat: • het makkelijker is uit te vouwen;

De mening van de medewerkers van de gemeenten Er is ook onderzoek gedaan onder de medewerkers van de verkiezingsteams. Medewerkers in de gemeenten waar kiezers stemden met het nieuwe stembiljet zijn positief. Ze willen bij de volgende verkiezing graag weer dit nieuwe stembiljet gebruiken. Maar ze zien ook mogelijkheden voor verbeteringen bijvoorbeeld de uitleg hoe je geldig stemt.

• je in één keer kan zien wat er is gestemd; • het kleiner is, waardoor de tellers minder heen en weer moesten lopen;

In 5 gemeenten is gestemd met het nieuwe stembiljet. Door het onderzoek is duidelijk wat er goed ging en wat er beter kan. Het ministerie van Binnenlandse Zaken stuurt hierover een verslag aan de Tweede Kamer. Tegelijk stuurt de Kiesraad een advies naar de Tweede Kamer. Zij hebben namelijk ook meegekeken met de proef. Uiteindelijk bepaalt de Tweede Kamer of er bij een volgende verkiezing weer een proef komt met het nieuwe stembiljet.

• er minder gescheurde stembiljetten waren.

99% van de tellers vond het nieuwe stembiljet makkelijker te tellen voor 1% van de tellers maakte het niet uit. Dit is een samenvatting , lees het hele rapport