Bijlage 1 Beleidskader Armoede en Schulden Gouda 2025-2029 De Cirkel Doorbreken

Het digitale hulpmiddel kan in combinatie met coaching ondersteunen bij het beheren van de financiën en het verkrijgen en behouden van overzicht. Deze ondersteuning kan tijdelijk of langdurig een steuntje in de rug bieden van de inwoner om in actie te komen wanneer nodig en vol te houden ondanks tegenslagen. Door de ondersteuning zoveel mogelijk aan te passen aan de persoonlijke behoeften en vaardigheden kunnen inwoners zoveel mogelijk de eigen regie behouden over hun financiën. Het streven is dat dit aanbod in de gevallen dat dit mogelijk is bovendien een alternatief kan vormen voor beschermingsbewind. Bij de behandeling van doel 3 wordt hier verder op ingegaan. Voorgestelde maatregelen  Voor het gebruik van het volwassenentegoed wordt ingezet op een gebruik van 30% in 2026. In pasjaar 2023 was er sprake van een gebruik van 17% van de doelgroep. 

De gemeente gaat voor een periode van 2 jaar extra inzetten op financiële voorlichting en vaardigheden van volwassenen. Na 2 jaar wordt de intensiteit afgebouwd omdat de meeste volwassenen die interesse hebben in een training dan grotendeels voorzien zijn. Het huidige aanbod voor volwassenen wordt dan gehandhaafd.

pagina 20



Het aanbod van budgetbeheer en coaching wordt versterkt en uitgebreid in combinatie met de inzet van een digitaal hulpmiddel. Zo wordt zoveel mogelijk de eigen regie behouden of hersteld.

5.3 DOEL 3: HALVERING VAN HET AANTAL HUISHOUDENS MET PROBLEMATISCHE SCHULDEN Wat doen we al?  Vroegsignalering van schulden: op basis van de signalen van betalingsachterstanden van huur, energie, water en zorgverzekering en het CAK neemt de gemeente contact op met inwoners. We bellen, sturen een brief of brengen een huisbezoek, afhankelijk van hoe zorgelijk de betalingsachterstand is. In zorgelijke gevallen waarbij het lastig blijkt om in contact te komen met het desbetreffende huishouden kan er bemoeizorg worden ingeschakeld.  Verschillende sociale partners zijn in 2023 gezamenlijk gestart met het bieden van voorlichting aan volwassenen over geldzaken, zoals het omgaan met geld, het bijhouden van de administratie en het gebruiken van de DigiD.  Aan volwassenen wordt laagdrempelige schuldhulpverlening aangeboden. Bij de geboden schuldhulpverlening volgen we de richtlijnen van de NVVK. Inwoners30 met een hulpvraag op het gebied van schulden, kunnen op korte termijn een adviesgesprek aanvragen. Deze termijn is uiterlijk 4 weken, maar in de meeste gevallen korter. Naar aanleiding van het adviesgesprek wordt de inwoner altijd een passend aanbod gedaan.

Dit kan zowel betekenen dat er een traject voor schuldhulpverlening opgestart wordt waarbij de inwoner wordt ondersteund bij het stabiliseren van de situatie en het eventueel opzetten van een minnelijke of wettelijke schuldregeling en/of dat er externe ondersteuning wordt ingezet. De gemeente verstrekt hiervoor ook subsidie aan Humanitas thuisadministratie, SchuldHulpMaatje en het Sociaal Team voor het organiseren van de papierwinkels.  Voor jongeren tussen 18 en 27 jaar met schulden is de gemeente in 2023 gestart met een pilot: aanpak Jongerenperspectief (JPF). Deze aanpak richt zich op jongeren die niet in aanmerking komen voor reguliere schuldhulpverlening of die een hoge kans hebben op uitval (door problemen op één of meer andere leefgebieden). In deze aanpak krijgen jongeren 2 jaar intensieve begeleiding en werken zij aan het vergroten van hun toekomstperspectief. Ondertussen worden hun schulden gesaneerd. De gemeente neemt de restschuld van de jongere over. In ruil daarvoor levert de jongere een maatschappelijke tegenprestatie die bijdraagt aan het toekomstperspectief van de jongere. Het traject wordt afgesloten met een jaar nazorg.  Het bieden van schuldhulpverlening aan ondernemers vraagt om een andere expertise. De gemeente Gouda schakelt voor ondernemers daarom, afhankelijk van de situatie, Over Rood of Regionaal Bureau Zelfstandigen (RBZ) in.

Over Rood kan bijvoorbeeld cliënten die gebruik maken van de reguliere schuldhulpverlening ondersteunen bij zaken omtrent hun (vroegere) onderneming. RBZ kan ondersteunen bij het opstarten van een schuldregeling voor inwoners met een lopende onderneming.  Ondernemers die het (nog) niet lukt om een minimum inkomen te verdienen kunnen bijstand voor zelfstandigen aanvragen (Bbz). Deze aanvragen worden door de RBZ beoordeeld.  De communicatie richting cliënten is zo laagdrempelig mogelijk. De schuldhulpverlener gebruikt bijvoorbeeld het communicatiemiddel dat het beste aansluit bij de cliënt. De communicatie is zo duidelijk mogelijk en wordt aangepast aan het denk- en doen-vermogen van de cliënt.  Gekoppeld aan een traject voor schuldhulpverlening kan er financieel beheer of budgetbeheer via de Kredietbank worden ingezet. In tegenstelling tot de diensten van Kwintes wordt er door de Kredietbank Nederland geen coaching geboden.

30 Dit kunnen ook volwassenen uit gezinnen met minderjarige kinderen betreffen. Hier wordt geen

onderscheid in gemaakt (gevoerde beleid tav Wgs artikel 2 lid 4e).

pagina 21





Door middel van een cliëntervaringsonderzoek wordt uitgevraagd hoe cliënten het traject voor schuldhulpverlening (hebben) ervaren. Op basis van de bevindingen kunnen aanpassingen worden gedaan aan de dienstverlening. De schuldhulpverleners werken constant aan hun professionalisering. Het gaat hierbij zowel om inhoudelijke trainingen over bijvoorbeeld wetswijzigingen als het versterken van de communicatieve vaardigheden.

De Goudse vertaling van doel 3: het verminderen van het aantal mensen met problematische schulden Zoals eerder is genoemd legt het Rijk bij doel 3 de nadruk op:  Het grote aantal huishoudens dat betalingsachterstanden ontwikkelt, die zich in snel tempo verergeren, vindt en krijgt niet snel genoeg passende en effectieve hulp.  Huishoudens vallen na herstel regelmatig terug in problematische schulden. De Goudse inzet op het vergroten van de bekendheid en toegankelijkheid van schuldhulpverlening Volgens een onderzoek van de GGD gaf in 2022 3% van de Goudse huishoudens van 65 jaar en ouder aan problematische schulden te hebben. Voor de huishoudens van 18 tot 65 jaar gold dit voor 10%. In 2020 was dit respectievelijk nog 1% en 6% van de huishoudens.31 Uitgaande van dit onderzoek kunnen we ervanuit gaan dat er ook in Gouda sprake is van een stijging van het aantal huishoudens dat betalingsachterstanden ontwikkelt. Uit de aanmeldcijfers voor schuldhulpverlening in Gouda blijkt dat er weliswaar sprake is van een stijging van het aantal aanmeldingen, maar dat deze stijging achterblijft in verhouding tot het aantal huishoudens dat aangeeft te maken te hebben met problematische schulden. In 2021 was er gemiddeld sprake van 25 aanmeldingen per maand. In 2022 en 2023 waren dit er gemiddeld 27 en in 2024 gemiddeld 32 per maand.

Een aanmelding kan zowel één inwoner betreffen als een (gehuwd) stel. Het is een landelijk probleem dat slechts een klein deel van de huishoudens dat te maken heeft met ernstige financiële problemen de weg naar schuldhulpverlening weet te vinden. Schaamte, onderschatting van de situatie en verkeerde opvattingen over schuldhulp weerhouden mensen ervan hulp te zoeken.32 Juist omdat bekend is dat mensen terughoudend zijn bij het vragen van hulp bij schulden heeft de gemeente zich de afgelopen jaren ingezet om schuldhulpverlening zo toegankelijk mogelijk te maken. Zoals genoemd kunnen inwoners laagdrempelig een adviesgesprek aanvragen zonder dat daarvoor direct papieren verzameld hoeven te worden. De schuldhulpverleners worden doorlopend getraind op hun communicatieve vaardigheden, zoals stress sensitief werken. De gemeente communiceert via verschillende kanalen over de gemeentelijke schuldhulpverlening, waaronder via voorlichting aan haar sociale partners. Zodat sociale partners op hun beurt inwoners kunnen bewegen om zich aan te melden voor schuldhulpverlening. In Gouda heeft schuldhulpverlening een goede bekendheid. In het beleidskader Samen mee(r) doen was opgenomen dat de bekendheid van de gemeentelijke schuldhulpverlening minimaal 65% zou moeten zijn. Dit streefcijfer is behaald.

Uit de stadspeiling van 2023 blijkt namelijk dat schuldhulpverlening bij 72% van de inwoners in Gouda bekend is.33 Een ander streefcijfer dat is bereikt is het aantal minnelijke trajecten dat jaarlijks succesvol wordt afgerond. Vanuit het beleidskader Samen mee(r) doen was hierover het percentage van 65% opgenomen. Voor 2024 geldt dat afgerond 84% van de trajecten succesvol is afgerond, waarmee het gestelde streefcijfer ruimschoots is behaald. Ook in gesprekken met ervaringsdeskundigen kwam naar voren dat schaamte en het onderschatten van de situatie ervoor zorgde dat mensen geen hulp zochten bij hun schulden. Vooral ook het niet voldoen 31 https://eengezonderhollandsmidden.nl/dashboard/dashboardthemas/bevolking-en-armoede 32 https://www.kennisbundel.nl/wp-content/uploads/2019/08/Nibud-artikel-Schuldenaren-schuldhulp-ESB-

19-augustus-2019.pdf 33 https://gouda.incijfers.nl/mosaic/stadspeiling/zorg--ondersteuning-en-advies

pagina 22

aan het stereotype beeld van de personen die doorgaans gebruik maken van schuldhulpverlening, zoals de alleenstaande moeder of huishoudens met een uitkering, zorgde ervoor dat zij niet herkenden dat het ook voor hen verstandig zou zijn om zich aan te melden. Terwijl de schulden steeds verder opliepen gingen zij ervanuit dat het zelfstandig zou lukken om uit de financiële problemen te komen. Door er als gemeente vanuit te gaan dat iedereen te maken kan krijgen met schulden, heeft dit invloed op de manier van communiceren. Het JPF zorgt ervoor dat kwetsbare jongeren verder kunnen bouwen aan hun toekomst, waardoor zij ondanks hun schulden de kans krijgen om de situatie te doorbreken en een nieuwe start te maken. In het eerste jaar van de pilot (2023) zijn er 52 Goudse jongeren met schulden gesproken. Voor een deel hiervan is een reguliere aanpak passend en met een aantal is, ondanks diverse pogingen, het contact verloren. Voor anderen is er langer de tijd nodig om te onderzoeken of JPF een geschikte aanpak is, of dat er eerst andere hulp ingezet moet worden (zoals verslavingszorg, psychische/trauma behandeling). Soms blijkt tijdens deze onderzoeksfase dat een jongere niet gemotiveerd is om deel te nemen aan de aanpak. In november 2024 was het JPF-team in contact met 29 jongeren, waarvan 20 zich in een lopend traject bevonden en 9 nog in de onderzoeksfase.

Het belang van meer lokale inzet op het voorkomen van terugval in problematische schulden Inwoners die te maken krijgen met recidive kunnen zich altijd opnieuw aanmelden voor schuldhulpverlening. Dit kan na afronding van een traject maar ook als iemand na een eerste intake of advies andere keuzes maakt. In de praktijk komt dit voor. In Gouda worden hiervan geen cijfers bijgehouden. Het is de bedoeling dat de oorzaak van het ontstaan van de schulden gedurende het traject is weggenomen. Maar met het leven van een beperkt inkomen blijft het een dagelijkse uitdaging om geen nieuwe schulden te maken. Budgetbeheer en het eerdergenoemde digitale hulpmiddel zou hierbij kunnen ondersteunen. In de audit van de NVVK kwam in 2022 naar voren dat opviel dat er in Gouda in verhouding veel cliënten van schuldhulpverlening een bewindvoerder hebben. Maar liefst 60% à 70%. Een verklaring die hiervoor gegeven werd was het gebrek aan een alternatief in de vorm van budgetbeheer of coaching. Bewindvoering kan noodzakelijk zijn als een inwoner financieel onbekwaam is. Zodra bewindvoering wordt ingezet is het lastig om weer af te schalen. Zowel omdat bewindvoering alleen gestopt kan worden door tussenkomst van een rechter, als dat een inwoner die niet meer gewend is om zijn financiën zelf te beheren, hier niet zomaar weer toe in staat is.

In een deel van de gevallen zou bewindvoering voorkomen of opgeheven kunnen worden als er een alternatief voorhanden is. In oktober 2024 heeft er opnieuw een audit van de NVVK plaatsgevonden en is budgetcoaching benoemd als afwijking omdat het Goudse aanbod op dit onderwerp onvoldoende is. Dit bevestigt het belang van het uitbreiden van het aanbod van budgetbeheer en coaching in combinatie met de inzet van een digitaal hulpmiddel, zoals is genoemd bij doel 2. De gesproken ervaringsdeskundigen en inwoners die gebruik hebben gemaakt van schuldhulpverlening gaven aan dat zij de fase na het afsluiten van de hulpverlening heel spannend vonden, met uiteenlopende gevolgen. De één durfde nauwelijks geld uit te geven uit angst voor nieuwe schulden, de ander deed juist buitensporige uitgaven. Uit deze verhalen kan worden opgemaakt dat het omgaan met geld na het traject voor schuldhulpverlening meer aandacht mag krijgen tijdens het traject. Conclusie Uit het bovenstaande blijkt dat er de afgelopen jaren is ingezet op het verminderen van het aantal mensen dat te maken heeft met problematische schulden. Onder andere op het zo laagdrempelig mogelijk beschikbaar maken van de schuldhulpverlening, het vergroten van de bekendheid, en het verbeteren van de kwaliteit. Inwoners kunnen laagdrempelig en op korte termijn in gesprek met een schuldhulpverlener.

Schuldhulpverlening is volgens de stadspeiling uit 2023 bekend bij 72% van de Goudse Inwoners. (Ex-)cliënten zijn over het algemeen zeer te spreken over de kwaliteit van de schuldhulpverlening. Verder is in 2023 het JPF opgezet, waardoor de schulden van de deelnemende jongeren niet langer een belemmering vormen voor hun toekomstperspectief. Naast deze positieve resultaten en ontwikkelingen blijft ook in Gouda het aantal aanmeldingen voor schuldhulpverlening

pagina 23

achter bij het stijgende aantal inwoners dat aangeeft te maken te hebben met problematische schulden. Verder blijkt uit gesprekken met ervaringsdeskundigen, (ex-)cliënten en ambtelijke collega’s dat er tijdens de trajecten voor schuldhulpverlening meer aandacht nodig is voor het bieden van handvatten voor na het traject, om terugval te voorkomen. Waar gaan we extra op inzetten om het aantal mensen met problematische schulden te verminderen?  Coaching tijdens het traject voor schuldhulpverlening en nazorg. Juist nu de duur van de schuldregeling is teruggebracht naar 18 maanden zal er extra worden ingezet op het ontwikkelen van de redzaamheid van cliënten en blijft het coachen na afloop van het traject langer beschikbaar. Zodra de ergste (geld)zorgen zijn weggenomen zal naast het stabiliseren van de situatie en het regelen van de schulden extra aandacht zijn voor het behouden of vergroten van de financiële vaardigheden van de cliënt. Zodat de cliënt niet alleen zo goed mogelijk door de schuldregeling heen komt, maar ook voldoende handvatten heeft om na de schuldregeling terugval te voorkomen. Zowel de coach als de cliënt kunnen hierbij gebruik maken van het digitale hulpmiddel dat genoemd is bij doel 2. Het digitale hulpmiddel kan inwoners ook na afloop van een traject voor schuldhulpverlening helpen om de geldzaken zoveel mogelijk zelf te beheren.

Met de inzet van dit digitale hulpmiddel wordt bovendien voldaan aan punt 3 van de basisdienstverlening (zie bijlage 2).  Monitoring van recidive en registreren van de hoogte van de schuldenlast bij aanmelding. Zo kunnen op de lange termijn effecten van de extra inzet op de coaching op redzaamheid en vroegsignalering gemeten worden en kan er bijgestuurd worden op basis van de resultaten.  Het is het streven om de aanpak JPF voort te zetten. Deze aanpak wordt nu aangeboden in de vorm van een pilot. Voor deze pilot is budget beschikbaar tot en met 2026. Jongeren hebben in toenemende mate te maken met schulden die hen belemmeren in hun toekomstperspectief. Het NIBUD benoemt in zijn rapport ‘rondkomen en betalingsproblemen’, de situatie van de groep jongvolwassenen het meest zorgwekkend te vinden. Zij lijken het hardst getroffen te worden door de stijging van de vaste lasten en hebben meer dan gemiddeld te maken met betalingsproblemen. Jongvolwassenen van 18 tot en met 34 jaar hadden in 2018 in 36% van de gevallen te maken met moeite met rondkomen, in 2022 was dit 49%. Van deze jongvolwassenen geeft maar liefst 70% aan de afgelopen 12 maanden te maken te hebben gehad met betalingsproblemen.34 Omdat deze groep groeit en de reguliere schuldhulpverlening voor hen niet passend is, is het van belang om daar als gemeente een gerichte aanpak voor te hebben.

De aanpak JPF is in Den Haag erg effectief gebleken om jongeren duurzaam uit de schulden te helpen. Ook de Goudse ervaring met deze aanpak is tot dusver positief. Via het Herfstakkoord is dekking geregeld voor 2026. Voor het bestendigen van de aanpak JPF vanaf 2027 is structureel budget nodig. Dit is niet meegenomen in het beleidskader. De mogelijkheden voor structurele dekking worden separaat onderzocht.  Verkennen van vernieuwende vormen van schuldhulpverlening.35 Hierbij laten we ons onder andere inspireren door de ervaring met en de methodiek van de aanpak JPF. Er zal worden nagegaan of de doelgroep verbreed kan worden, waardoor bijvoorbeeld ook gezinnen ondersteund kunnen worden vanuit deze aanpak. Er zal bekeken worden of er aansluiting gevonden kan worden met andere (bestaande) projecten en of dit project vanuit de private sector gefinancierd kan worden.  De gemeente sluit zoveel mogelijk aan bij de verschillende onderdelen van de basisdienstverlening. In bijlage 2 zijn deze onderdelen opgenomen en is aangegeven welke termijnen we nastreven per onderdeel.  Het aanpassen van de aanpak voor vroegsignalering op basis van de laatste kennis omtrent het vergroten van het bereik. Vroegsignalering is een belangrijke manier om in contact te komen met inwoners met (beginnende) betalingsproblemen.

Er is recent onderzocht hoe het beste contact gelegd kan worden met inwoners waarvoor de gemeente vroege signalen ontvangt. De bevindingen 34 file:///Y:/Downloads/221112-Rapport-rondkomen-en-betalingsproblemen-Nibud-2022.pdf 35 Zoals de schuldenpilot in Arnhem waarbij de gemeente de schulden van 50 huishoudens uit de wijk

armste wijk van het land aflost.

pagina 24

gaan in op het normaliseren van de situatie en het bouwen aan vertrouwen.36 Deze kennis zal worden ingezet om de aanpak vroegsignalering verder te versterken en het bereik te vergroten. Hiervoor is geen extra budget nodig. Voorgestelde maatregelen  Tijdens het traject voor schuldhulpverlening wordt er extra ingezet op coaching en nazorg. Juist nu de duur van de schuldregeling is teruggebracht naar 18 maanden zal er extra worden ingezet op het ontwikkelen van de redzaamheid van cliënten gedurende het traject en blijft het coachen na afloop van het traject langer beschikbaar.    

Recidive en de hoogte van de schuldenlast bij aanmelding worden toegevoegd aan de monitoring, zodat inzichtelijk wordt of er op de lange termijn sprake is van een afname van beiden. De gemeente gaat inzetten op het verkennen van vernieuwende vormen van schuldhulpverlening. De gemeente streeft naar het aansluiten bij de verschillende onderdelen van de basisdienstverlening (zie bijlage 2). Het aanpassen van de aanpak voor vroegsignalering op basis van de laatste kennis omtrent het vergroten van het bereik.

36 https://www.verwey-jonker.nl/publicatie/handreiking-vroeg-eropaf-tips-voor-goed-contact/

pagina 25

6. MONITORING Verschillende periodieke rapportages De cijfermatige effecten van het beleid worden via de reguliere P&C cyclus periodiek gerapporteerd aan de raad. 1 keer per jaar ontvangt de raad een meer gedetailleerde rapportage, de Rapportage Sociaal Domein, waarin onder andere cijfers zijn opgenomen over de bekendheid van minimaregelingen bij inwoners en het aantal inwoners dat hiervan gebruik maakt. Bij de jaarlijkse stadspeiling, die gepubliceerd wordt op de website van Gouda in cijfers, wordt per minimaregeling uitgevraagd welke bekend zijn bij de respondenten. Minima Effect Rapportage (MER) Periodiek laat de gemeente ook de MER uitvoeren door het NIBUD. Deze rapportage geeft een beeld van het effect van zowel de landelijke als de lokale regelingen op het budget van Goudse huishoudens. De resultaten geven daarmee input voor eventuele aanpassingen voor het beleid en worden teruggekoppeld aan de raad. Uit de MER 2022 bleek dat nagenoeg alle Goudse huishoudens in staat zouden kunnen zijn om de vaste lasten te betalen en daarnaast in enige mate sociaal te participeren. Randvoorwaarden hiervoor zijn wel dat deze huishoudens goed om kunnen gaan met geld en zij gebruik maken van alle beschikbare regelingen, zowel landelijke fiscale regelingen als de Goudse minimaregelingen.

Daarom wordt op deze randvoorwaarden in het beleidskader De cirkel doorbreken extra ingezet, ook als het gaat om het monitoren van cijfers. Monitoring van de effecten op de 3 doelen Uiteenlopende cijfers worden bijgehouden en periodiek teruggekoppeld aan de raad. Waar gaan we extra op monitoren verdeeld onder de 3 gestelde doelen vanuit het Rijk? DOEL 1: VERMINDEREN VAN HET AANTAL KINDEREN DAT OPGROEIT IN ARMOEDE Het beleidskader De Cirkel Doorbreken richt zich op het bijdragen aan het verminderen van het aantal kinderen dat opgroeit in armoede. Dit doen we in Gouda door te zorgen dat kinderen en jongeren ongeacht hun thuissituatie zoveel mogelijk mee kunnen doen en hen gelijke kansen te bieden. Zo worden zij zo min mogelijk beperkt in hun ontwikkeling en wordt de kans op intergenerationele armoede kleiner. Waar gaan we extra op monitoren?  Het gebruik van de tegoedbonnen voor huiswerkbegeleiding wordt toegevoegd aan de stadspeiling. Deze tegoedbonnen zijn per 1 november 2023 voor het eerst op de passen geplaatst en daarom nog vrij onbekend onder de doelgroep. In 2024 zijn er 46 tegoedbonnen verzilverd door in ieder geval 23 kinderen. De extra aandacht die we hieraan gaan besteden moet zorgen voor een grotere bekendheid.

 Er wordt Ingezet op een stijging van het gebruik van de tegoedbonnen van sport- en cultuur van 40% van de doelgroep naar tenminste 50% in de komende 4 jaar. Omdat meedoen de ontwikkeling van kinderen en jongeren ondersteunt en sociaal isolement voorkomt. Dit is een belangrijke beschermende factor tegen de gevolgen van opgroeien van armoede.  Naast het gebruik van de verschillende tegoedbonnen door de doelgroep is het ook belangrijk dat Goudse inwoners in het algemeen weten dat deze vorm van ondersteuning er is. Hierdoor kunnen zij mensen in hun omgeving hier ook op wijzen. Daarom zetten we in op een toename van de bekendheid van de tegoedbonnen sport en cultuur van 20% (cijfer stadspeiling 2023) naar 30% in 2026. Wat betreft de gewenste bekendheid van de tegoedbonnen voor huiswerkbegeleiding zetten we in op minimaal 25%. Via de reguliere P&C cyclus wordt hierover gerapporteerd.

pagina 26

DOEL 2: VERMINDEREN VAN HET AANTAL MENSEN IN ARMOEDE Waar gaan we extra op monitoren?  De bekendheid van het volwassenentegoed zal worden toegevoegd aan de stadspeiling. Sinds pasjaar 2023 wordt dit tegoed op de Rotterdampas geplaatst en is het tegoed daarom waarschijnlijk nog vrij onbekend onder de doelgroep. Door dit cijfer toe te voegen aan de stadspeiling kunnen we vergelijken of deze bekendheid beter wordt in de loop der jaren. Er wordt hierbij gestreefd naar een bekendheid van 25% in 2026.  Het gebruik van het volwassenentegoed wordt toegevoegd aan de Rapportage Sociaal Domein. Daarbij wordt gestreefd naar een toename van het gebruik van 17% van de doelgroep in 2023 naar 30% in 2026 en een verdere stijging in de jaren daarna. DOEL 3: VERMINDEREN VAN HET AANTAL HUISHOUDENS MET PROBLEMATISCHE SCHULDEN Waar gaan we extra op monitoren?  We zetten extra in op het voorkomen van recidive. Onder recidive verstaan we een nieuwe aanmelding voor schuldhulpverlening voor problematische schulden binnen 5 jaar nadat het vorige traject voor schuldhulpverlening succesvol was afgerond. Zowel landelijk als lokaal hebben we hierover op dit moment geen cijfers tot onze beschikking.

Door dit cijfer lokaal bij te gaan houden en extra in te zetten op het versterken van de (financiële) vaardigheden, budgetcoaching en verdere ondersteuning van cliënten, streven we naar een daling van dit cijfer.  Er zal gestart worden met het (anoniem) registreren van de hoogte van de schuld bij aanmelding. Het is het streven dat de hoogte van de schuld bij aanmelding gaandeweg zal dalen omdat inwoners zich eerder melden, mede door de inzet op vroegsignalering en de inzet op communicatie met als doel dat inwoners tijdig hulp zoeken.  We streven ernaar om aan te sluiten bij de verschillende onderdelen van de basisdienstverlening37, waaronder de monitor die ontwikkeld wordt en die ingaat op de resultaten en de kwaliteit van schuldhulpverlening op lokaal niveau. Wat er opgenomen zal worden in deze monitor is tijdens het schrijven van dit beleidskader nog onbekend. Te zijner tijd zal blijken wat dit betekent voor de Goudse monitoring en hoe Gouda hierop kan aansluiten. Monitoring Gebruik tegoedbonnen sport en cultuur Bekendheid tegoedbonnen sport en cultuur Bekendheid tegoedbonnen huiswerkbegeleiding Bekendheid volwassenentegoed Gebruik volwassenentegoed Recidive Hoogte van de schuld bij aanmelding

van 40% 20% onbekend onbekend 17% onbekend onbekend

naar 50% 30% 25% 25% 30% daling daling

37 Met de basisdienstverlening streven organisaties zoals de NVVK, VNG, Divosa en het ministerie van

SZW naar een toegankelijker en gelijkwaardiger hulpaanbod in de verschillende gemeenten.

pagina 27

7. FINANCIEN Huidige structurele middelen gereserveerd binnen de programmabegroting Vanuit de gemeente wordt al flink ingezet op het voorkomen en bestrijden van armoede en schulden. Hier gaat de gemeente mee door. Hiervoor is structureel een budget van zo’n 6 miljoen euro gereserveerd binnen de huidige programmabegroting, waarvan 4,2 miljoen wordt ingezet voor de verstrekkingen aan inwoners en de rest uitvoeringskosten zijn, waaronder loonkosten. Voor de voorgestelde benodigde extra inzet is aanvullend budget nodig. Tabel 1 geeft weer hoeveel budget er op basis van de in dit beleidskader beschreven plannen voor de verschillende onderdelen nodig is. Omdat deze kosten niet vanuit de beschikbare middelen betaald kunnen worden toont tabel 2 een afgeslankte variant, waarin de beoogde inzet aangepast is aan het beschikbare budget. Dit beschikbare budget betreft de restantmiddelen 2023 en 2024 en de middelen die vanuit het Winterplan 2024 gereserveerd zijn voor dit beleidskader. Er vanuit gaande dat deze middelen verspreid kunnen worden over de 4 jaar waar dit beleidskader betrekking op heeft. Daarnaast heeft het Rijk toegezegd structureel 40 miljoen euro extra beschikbaar te stellen voor de dienstverlening op het gebied van armoede en schulden. Voor Gouda gaat dit om een bedrag van ongeveer € 170.000,per jaar (tabel 3).

Als we deze middelen in gelijke mate verdelen over 4 jaar, dan is er samen met de € 170.000,- aan structurele middelen jaarlijks € 420.000,- (€ 250.000,- + € 170.000,-) beschikbaar voor de beschreven plannen. Als het beleidskader per 1 juli 2025 ingaat dan zal de uitvoering daarna opgestart worden en in dat jaar nog niet direct het gehele budget van € 420.000,- uitgegeven worden. Dit geeft bovendien iets meer financiële ruimte in 2029.

Tabel 1 Benodigd budget op basis van beschreven plannen Wat 2025 2026 2027 2028 2029 Structureel ophogen € 70.000,- € 70.000,- € 70.000,- € 70.000,- € 70.000,Jeugdtegoed Financiële voorlichting € 50.000,- € 50.000,- € 20.000,- € 20.000,- € 20.000,kinderen, jongeren en volwassenen Budgetbeheer en € 185.000,- € 185.000,- € 185.000,- € 185.000,- € 185.000,coaching (incl. digitaal hulpmiddel)* Coaching & nazorg € 230.000,- € 230.000,- € 230.000,- € 230.000,- € 230.000,schuldhulpverlening** Voldoen aan € 20.000,- € 20.000,- € 20.000,- € 20.000,- € 20.000,onderdelen basisdienstverlening Totaal € 555.000,- € 555.000,- € 525.000,- € 525.000,- € 525.000,Bestendigen JPF*** € 260.000,- € 260.000,- € 260.000,* Hierbij is uitgegaan van 1,5 fte van € 170.000,- en een digitaal hulpmiddel van € 15.000,** Hierbij is uitgegaan van 2 fte van € 230.000,***Het benodigde budget voor JPF is separaat ingediend voor de begroting 2024 en is daarom niet meegenomen in het totale bedrag.

pagina 28

Tabel 2: Bijgesteld (afgeslankt) budget aanvullende maatregelen Wat juli 2025 2026 2027 2028 2029 Structureel ophogen € 70.000,- € 70.000,- € 70.000,- € 70.000,- € 70.000,jeugdtegoed Financiële voorlichting € 40.000,- € 10.000,- € 10.000,- € 10.000,kinderen, jongeren en volwassenen Budgetbeheer en € 130.000,- € 160.000,- € 160.000,- € 109.000,coaching (incl. digitaal hulpmiddel)* Coaching & nazorg € 172.000,- € 172.000,- € 172.000,- € 172.000,- € 172.000,schuldhulpverlening** Voldoen aan € 8.000,€ 8.000,€ 8.000,€ 8.000,onderdelen basisdienstverlening Totaal € 242.000,- € 420.000,- € 420.000,- € 420.000,- € 369.000,Bestendigen JPF*** € 260.000,- € 260.000,- € 260.000,* Gebaseerd op 1 fte (inclusief overhead) en een digitaal hulpmiddel van € 15.000,- en vanaf 2027 iets meer ruimte omdat 1 fte waarschijnlijk aan de lage kant is. ** Gebaseerd op 1,5 fte (inclusief overhead) *** Voor het bestendigen van de aanpak JPF vanaf 2027 is jaarlijks een budget nodig van € 260.000,-. Dit budget is niet meegenomen in het beleidskader. De mogelijkheden voor structurele dekking worden separaat onderzocht.

Budget 2024 Restantmiddelen 2023 en 2024 Winterplan 2024 Extra structureel budget € 170.000,Rijk Totaal € 170.000,-

Tabel 3: Aanvullende middelen 2025 2026 en verder € 426.000,€ 425.000,€ 170.000,-

€ 170.000,-

€ 1.021.000,-

€ 170.000,-

*Inclusief onttrekking €214.000 uit algemene reserve (vrijval uit 2023).

Begroting en risico's Voor het minimabeleid streven we naar een sluitende begroting. Wel is er sprake van een aantal onzekerheden bij het opstellen van deze begroting, namelijk:  De minimaregelingen worden verstrekt op basis van een ‘open einde’ regeling. Dat betekent dat de gemeente eventuele kosten vergoed en/of minimaregelingen verstrekt indien de inwoner hiervoor in aanmerking komt, ook al is het budget inmiddels overschreden.  Daarnaast streven we naar een optimaal gebruik van de minimaregelingen en (financiële) voorzieningen maar houden we voor de begroting rekening met een bereik van een deel van de doelgroep. Het jeugdtegoed wordt al gebruikt door een groot deel van de doelgroep, waardoor deze uitgave behoorlijk zeker is. Het volwassenentegoed is daarentegen vrij nieuw en het bereik tot nu toe relatief laag. Door meer aandacht te besteden aan deze regeling zou het bereik en daarmee de kosten kunnen stijgen.  De genoemde bedragen voor de coaching zijn gebaseerd op een grove schatting. Het is zeer afhankelijk van hoeveel inwoners daadwerkelijk gebruik maken van de coaching en hoeveel

pagina 29



ondersteuning zij in de praktijk nodig hebben, wat het benodigde budget is. Het kan zijn dat het budget uiteindelijk niet toereikend blijkt te zijn of juist te hoog is. Binnen de programmabegroting, waarvan de kaders door de raad worden vastgesteld, kan het college op grond van ontwikkelingen en omstandigheden de inzet van toegekende middelen optimaliseren.

pagina 30

8. INWERKINGTREDING EN INTREKKEN Het beleidskader armoede en schulden Gouda 2017-2020 Samen mee(r) doen wordt ingetrokken. Hierdoor komt het beleidskader armoede en schulden Gouda 2017-2020 Samen mee(r) doen te vervallen op het moment dat dit beleidskader armoede en schulden Gouda 2025-2029 De cirkel doorbreken in werking treedt. Het beleidskader armoede en schulden Gouda 2025-2029 De cirkel doorbreken treedt in werking met ingang van 1 juli 2025.

pagina 31

BIJLAGEN Bijlage 1: De voorzieningen die opgezet zijn sinds 2017 verdeeld onder de landelijk gestelde doelen. Halvering aantal kinderen in Halvering van het aantal mensen armoede 2025 in armoede in 2030

Halvering van het aantal huishoudens met problematische schulden in 2030

Inkomen structureel te  Mensen met te weinig,  Groot aantal onzeker en onvoorspelbaar huishoudens ontwikkelt  Gezinnen met ouders inkomen betalingsachterstanden die te weinig werken of niet  En/of hogere uitgaven  Deze groep zoeken en werken dan gemiddeld krijgen niet snel genoeg  Belang  verminderd welzijn en/of passende en effectieve hulp intergenerationele doen-vermogen  Na herstel terugval in armoede doorbreken problematische schulden 

laag

1. 2.

Stadspas Jeugdtegoed €150,-

3.

Sport- en cultuurvouchers Huiswerkbegeleiding

1. Stadspas 2. Volwassenentegoed €50,-

1. Pilot JPF 2. Convenant Goudse Standaard voor schuldhulp 3. Nibud geldplannen

3. Individuele inkomenstoeslag 4. 4. Bijzondere bijstand inclusief 4. maatwerkbepaling 5. Peuteropvang tot 4 jaar, 2 5. Collectieve zorgverzekering, 5. dagdelen per week bijdrage gemeente van €20,of €30,- per maand 6. Individuele 6. Bereken uw recht 6. inkomenstoeslag, toeslag van €50,- per inwonend kind 7. ID kaart kind 14-17 jaar 7. Pilot verzorgingsproducten 7. (eenmalig) (2022-2023) 8. Schoolkostenregeling 8. Menstruatiearmoede €100 of €200 per stichting Armoede fonds schooljaar (start 2024) 9. Laptop 1x per 5 jaar 9. Ophoging inkomensgrens 120% naar 130% 10. Fiets 1x per 5 jaar 10. Studietoeslag 11. Kinderfonds Brede 11. Energietoeslag landelijk School 130% (2022-2023) 12. Tijdelijke subsidie 12. Lokale energietoeslag schoolontbijt (2023) (2023-2024)

Nederlandse schuldhulproute (Geldfit) Vroegsignalering van schulden Pilot Ervaringsdeskundige schulden (2019-2023) Budgetbeheer via Sociaal team/Kwintes

pagina 32

Bijlage 2: de 20 belangrijkste onderdelen van de basisdienstverlening en de termijn waarop deze onderdelen vermoedelijk in Gouda kunnen worden ingezet.

1

2

3

4

Basisdienstverlening Ingezet in Korte Middellange financiële Gouda termijn termijn hulpverlening Gebruik van een x registratiesysteem dat samenwerking met andere hulpverleners versterkt en doorgeleiding naar professionele schuldhulpverlening bevordert Hulpvragers die zich x aanmelden voor schuldhulpverlening komen geen drempels tegen (aanmelding zonder vooraf vereist papierwerk) Gebruik van 'bewezen x instrument' bij systematische intake & triage, zodat het individuele verhaal goed in beeld komt en er op maat van de hulpvrager gewerkt kan worden Hulpaanbod dat is x toegespitst op specifieke groepen

5

Maximale doorlooptijden hanteren per processtap

6

De begeleiding start vanaf het eerste gesprek

7

Beschikking afgeven inclusief Plan van Aanpak voor elke hulpvrager die meer

x

x

Lange termijn

Toelichting Hiervoor is de inwerkingtreding van de wet WAMS nodig en een uitbreiding van het ondersteuningssysteem. Vermoedelijk is er geen sprake van extra kosten.

Dit betreft het aan te schaffen digitale hulpmiddel, dat de coach samen met de inwoner kan gebruiken. Dit digitale hulpmiddel bevat een geïntegreerd meetinstrument. Voorbeelden zijn de Pilot JPF en de ondersteuning voor ondernemers (RBZ en Overrood). De maximale doorlooptijden zijn geborgd in de processen, in de praktijk loopt dit proces (ook in voordeel van de cliënt) wel eens uit. In principe wordt er direct gestart met de begeleiding, maar de coaching kan beter. Daar zal extra op worden ingezet.

x

pagina 33

8

9

10

11

12

nodig heeft dan advies. Plan van Aanpak bevat ook altijd begeleiding- en nazorgplan op basis van het toekomstperspectief van de hulpvrager. Zonodig met inzet (via professionals) van budgetcoaching, beheer of schuldenbewind Hulpvrager krijgt 'procesoverzicht' mee met volgende contactmomenten, op basis van behoefte Aangesloten op het systeem van de Verwijsindex Schuldhulpverlening (Vish)* Aangesloten op de Landelijke Schuldpauzeknop

x

x

x

Hier kan direct op worden aangesloten. Dit is waarschijnlijk kosteloos.

x

Hulpvrager kan via gemeente begeleiding krijgen, waaronder financiële begeleiding op maat (coaching, training, ondersteuning, beheer, bewind) Aansluiten op het Schuldenknooppunt, om invulling te geven aan de plicht tot ontzorgen

x

14

Schulden regelen met een saneringskrediet

x

15

De afloscapaciteit wordt berekend op

x

13

De praatplaat wordt ontwikkeld. De plaat brengt periodieke drukkosten met zich mee.

De Schuldpauzeknop is nog in ontwikkeling. Eenmalige aansluitkosten zijn €300. Jaartarief is €3000 Dit kan nu via Sociaal Team/Kwintes budgetbeheer. Het voorstel is om hierop te intensiveren.

x

Het schuldenknooppunt is nog in ontwikkeling. Op termijn is het interessant om aan te sluiten. Ook als we zijn overgegaan naar een nieuwe versie van het ondersteuningssysteem. In iedere casus wordt de afweging gemaakt tussen een saneringskrediet of een schuldbemiddeling.

pagina 34

16

17

18

19

20

basis van het Vrij te laten bedrag Plan van Aanpak wordt tijdig geëvalueerd d.m.v. meetinstrument, en eventueel herzien met aangepast aanbod begeleiding en nazorg Bij terugval hulpvrager neemt hulporganisatie altijd persoonlijk contact op Van binnenkomende vroegsignalen wordt gecheckt of de betrokkene in de voorgaande 6 maanden een schuldregeling afrondde De hulpvrager die doorgaat naar de Wsnp, krijgt ook daarbij begeleiding Convenant Lokale overheid is ondertekend en wordt toegepast, zodat het minnelijk traject efficiënter verloopt

x

Op dit moment wordt er nog geen gebruik gemaakt van een meetinstrument. De inzet van het genoemde digitale hulpmiddel kan hiervoor de oplossing zijn.

x

Terugval binnen 6 maanden na afsluiting dossier wordt door de voormalige regisseur SHV opgepakt.

x

Dit is ingeregeld in het ondersteuningssysteem.

x

x

Het Convenant Lokale Overheid is een convenant tussen de gemeente als schuldhulpverlenende instantie en de lokale overheid als schuldeiser. Denk aan BSGR, afdeling Financiën, afdeling Werk & Financiën van gemeente Gouda en het waterschap. De afspraken in het convenant versterken het minnelijke traject door bijvoorbeeld instelling van een incassopauze en het versnellen van het traject door bijvoorbeeld het automatisch instemmen met een minnelijk voorstel.

pagina 35

Bijlage 3 CIJFERS ARMOEDE EN SCHULDEN IN GOUDA Laaginkomenhuishoudens in Gouda in 2023

aantal

percentage

Aantal huishoudens met een inkomen tot 130% van de bijstandsnorm (laaginkomenhuishouden)

5.200

15,4%

Aantal personen woonachtig in laaginkomenhuishoudens

8.200

11,3%

Aantal kinderen (jonger dan 18 jaar) woonachtig in laaginkomenhuishoudens

1.600

11,4%

Voornaamste inkomstenbron (van de hoofdkostwinner) laaginkomenhuishoudens in Gouda in 2023

aantal

percentage

Uitkering pensioen

2.100

23,4%

Uitkering sociale voorziening

1.600

90,8%

Uitkering arbeidsongeschikt

500

44,3%

Inkomen als werknemer

600

3,1%

Inkomen als zelfstandige

300

9,4%

Uitkering werkloosheid

0

0%

Woonbezit laaginkomenhuishoudens in Gouda in 2023 Huurwoning

aantal 4.900

percentage 33,5%

Eigen woning

200

1,3%

Bron: https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/86006NED/table?searchKeywords=inkomen%20gouda

Problematische schulden % huishoudens in Gouda

2020

2022

65 jaar en ouder

1%

3%

18 tot en met 64 jaar

6%

10%

Bron: https://eengezonderhollandsmidden.nl/dashboard/dashboardthemas/bevolking-en-armoede

pagina 36