101657_RAP_BER_20200708.pdf

Bomen Effect Rapportage 44 bomen Gloriantplantsoen in Gouda

Colofon Opdrachtgever Naam: Afdeling: Contactpersoon: Adres: Postcode en plaats: Telefoon: E-mail:

Gemeente Gouda Projecten openbare ruimte Dhr. T. Terlouw Burgemeester Jamesplein 1 2803 BB Gouda 06 48 13 55 63 ton.terlouw@gouda.nl

Bedrijfsgegevens Naam: Adres: Postcode en plaats: Telefoon: Mobiel: E-mail: Internet:

Treevision boomtechnisch ingenieursbureau Zwanenhof 11 3862 LW Nijkerk (033) 245 08 58 (06) 30 68 60 60 info@treevision.nl www.treevision.nl

Projectgegevens Uw kenmerk: Onze referentie: Type onderzoek: Straat/locatie: Plaats: Datum onderzoek:

BER022020001 Bomen Effect Rapportage (BER) Gloriantplantsoen Gouda Woensdag 25 maart 2020

Boomtechnisch adviseur P.K. (Peter) Spijker European Tree Technician | Gecertificeerd boomtaxateur

Datum:

8 juli 2020

Handtekening adviseur:

© 2020 Treevision Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze rapportage mag worden vermenigvuldigd en/of openbaar gemaakt door middel van druk, scan, fotokopie of op welke wijze dan ook, anders dan bedoeld voor intern gebruik, zonder voorafgaande toestemming van Treevision boomtechnisch ingenieursbureau.

Inhoud 1

Inleiding ....................................................................................................... 1

2

Methode van onderzoek ................................................................................ 2 2.1 Visuele controle ........................................................................................ 2 2.2 Toekomstverwachting ................................................................................ 4 2.3 Te verwachten projectinvloed ..................................................................... 5

3

Situatie en planvorming ................................................................................ 6 3.1 Huidige situatie ......................................................................................... 6 3.2 Planvorming ............................................................................................. 9

4

Onderzoek en resultaten ............................................................................. 10

5

Boombeschermende maatregelen ............................................................... 13 5.1 Aandachtspunten voorafgaand aan de werkzaamheden .................................13 5.1.1 Boombeschermende maatregelen opnemen in het bestek .......................13 5.1.2 Bomenschouw ...................................................................................13 5.1.3 Instructie van het personeel ................................................................13 5.2 Aandachtspunten tijdens de werkzaamheden ...............................................13 5.2.1 Beschermd boomgebied ......................................................................13 5.2.3 Ophangen poster ...............................................................................14 5.3 Aandachtspunten na de werkzaamheden .....................................................14

Bijlage Posters ‘werken rond bomen’ ............................................................... 15

Bomen Effect Rapportage 44 bomen Gloriantplantsoen in Gouda

1 Inleiding Opdracht In opdracht van afdeling projecten openbare ruimte van de gemeente Gouda heeft Treevision boomtechnisch onderzoek uitgevoerd bij in totaal 44 bomen op en nabij het Gloriantplantsoen in Gouda. Aanleiding en doelstelling In het kader van een continue daling van de bodem in Gouda, is de gemeente bezig met plannen om het maaiveld in de omgeving van het Gloriantplantsoen op te hogen. Binnen de invloedssfeer van de geplande ophoging staan 44 (in beginsel) behoudenswaardige bomen. De opdrachtgever wil worden geïnformeerd over de kwantiteit en kwaliteit van de binnen het plangebied aanwezige bomen alsmede de mogelijke invloed van de geplande ophoging op de bomen. Vraagstelling In dit onderzoek staan de volgende vragen centraal:

•

Wat is de huidige conditie, mechanische kwaliteit en toekomstverwachting van de bomen bij gelijkblijvende omstandigheden?

•

Wat is de te verwachten invloed van de voorgenomen plannen op de bomen?

Om antwoord te kunnen geven op bovenstaande vragen, is het onderzoek voor zover relevant uitgewerkt conform een zogenaamde Bomen Effect Rapportage (BER). De BER betreft enkel een visuele beoordeling en is een voorloper van een eventuele Bomen Effect Analyse (BEA). De BER geeft inzicht in de kwaliteit en omvang van de binnen het plangebied aanwezige bomen, de mogelijke knelpunten en te verwachten invloed van de geplande werkzaamheden op deze bomen. Bij bomen waarbij een negatieve invloed te verwachten is, kan aanvullend boomtechnisch onderzoek (BEA) nodig zijn om nader te kunnen adviseren omtrent eventuele planaanpassing en/of te nemen specifieke maatregelen met het oog op duurzaam boombehoud.

TREEVISION

1|Pagina

Bomen Effect Rapportage 44 bomen Gloriantplantsoen in Gouda

2 Methode van onderzoek 2.1 Visuele controle Voor het uitvoeren van de visuele controle maakt Treevision gebruik van twee methoden, de VTA en de IBA-methode. De VTA-methode (Visual Tree Assessment of visuele boomveiligheidsbeoordeling) is een systematiek ontwikkeld door prof. Dr. C. Mattheck. De boom wordt in zijn geheel (kroon, stam en stamvoet) beoordeeld op zichtbare fysische gebreken (verzwakkingssymptomen). De niet-visuele hulpinstrumenten zijn een sondeerstang en een klophamer waarmee verborgen holtes/rottingen kunnen worden vastgesteld. Tijdens de inspectie wordt er gelet op biologische en mechanische gebreken. De IBA-methode of Integrierte BaumAnalyse (Reinartz & Schlag, 1996) is vergelijkbaar met de VTA-methode. Een belangrijk onderdeel is de kennis van de biologie van houtrot veroorzakende (parasitaire) schimmels. Met name voor stam- en wortelrot worden belangrijke criteria gegeven om de ernst van de schade te beoordelen. De SIA (Statisch Integrierte Abschätzung) (Wessolly, 1996) is een nadere uitwerking van de IBA-methode en geeft ook beoordelingscriteria voor de stabiliteit en de breukgevoeligheid van bomen. Voor het toepassen van bovengenoemde methoden is specifieke kennis en ervaring een absolute vereiste.

Op basis van deze deskundigheid kunnen eventuele afwijkingen en gebreken worden vastgesteld (en indien gewenst nader onderzocht), om zodoende een uitspraak te kunnen doen over al dan niet aanwezige veiligheidsrisico’s. Het biologische gedeelte omvat een visuele conditiebepaling van de boom (of bomen); hierbij worden de volgende conditieklassen gehanteerd (zie tabel 1): Tabel 1: overzicht conditieklassen

Klasse

Kenmerken

Goed

Boom vertoont gewenste soortspecifieke groei, wat zichtbaar is aan de goede twijggroei en knopontwikkeling.

Voldoende

Boom vertoont niet optimale groei, wat zichtbaar is aan de verminderde scheutlengte en de meer transparante kroon als gevolg van verminderde ontwikkeling van zijknoppen. De verminderde (groei)omstandigheden hebben nog geen duidelijke negatieve gevolgen voor de verdere ontwikkeling.

Onvoldoende

Boom verkeert in een (sterk) verminderde conditie, wat zichtbaar is aan de transparante kroon door (deels) afstervende twijgen, matige twijggroei, afstervende takuiteinden en regeneratiegroei op hoofdgesteltakken. De levensverwachting van de boom is (sterk) verminderd.

Slecht

De boom vertoont duidelijke signalen van algehele aftakeling, wat zichtbaar is aan forse kroonsterfte en zeer beperkte groei. De levensverwachting van de boom is ernstig verminderd.

TREEVISION

2|Pagina

Bomen Effect Rapportage 44 bomen Gloriantplantsoen in Gouda

Aanvullend wordt gekeken naar signalen (m.n. vruchtlichamen), die wijzen op een (houtparasitaire) schimmelaantasting. Indien dit het geval is, dan zal worden vastgesteld of en in welke mate er al houtafbraak heeft plaatsgevonden en in hoeverre dit van invloed is op de breukvastheid en/of stabiliteit. Het mechanische gedeelte omvat een boomveiligheidsbeoordeling, waarbij de volgende klassenindeling wordt gehanteerd (zie tabel 2): Tabel 2: klassenindeling mechanische kwaliteit

Klasse

Kenmerken

Goed

Geen signalen van mechanische verzwakking.

Voldoende

In enige mate signalen van (beginnende) mechanische verzwakking, als gevolg van bijvoorbeeld beginnende overbelasting, inrotting of (beperkt) ingerotte snoeiwonden.

Onvoldoende

Boom vertoont bv. als gevolg van zwaarbelaste gesteltakken, plakoksels, fors ingerotte wonden of recente scheefstand duidelijke signalen van mechanische verzwakking in de vorm van versterkings- en compensatiegroei en/of vormafwijkingen.

Slecht

De boom is mechanisch gezien sterk verzwakt; de kans op het uitbreken van kroondelen, stambeuk of windworp is reëel aanwezig.

In veruit de meeste gevallen is het mogelijk om op basis van een visuele beoordeling, eventueel met gebruikmaking van enige hulpmiddelen (sondeerstang en klophamer), te kunnen beoordelen of een boom voldoende stabiel en breukvast is. Bij een (sterk) vermoeden van een (potentieel) veiligheidsrisico is nader onderzoek vereist. Indien noodzakelijk kan dit plaatsvinden met behulp van geavanceerde meetapparatuur.

TREEVISION

3|Pagina

Bomen Effect Rapportage 44 bomen Gloriantplantsoen in Gouda

2.2 Toekomstverwachting De toekomstverwachting van de boom wordt met name bepaald door de volgende factoren:

• • • •

Kwaliteit (voeding) en kwantiteit (doorwortelbare ruimte) van de groeiplaats; Actuele conditie; Eventuele aanwezigheid van mechanische gebreken; Eventuele aantastingen door (houtparasitaire) schimmelsoorten.

Het bepalen van de toekomstverwachting betreft nadrukkelijk een momentopname en geldt uitsluitend bij gelijkblijvende (groeiplaats)omstandigheden. Bij de beoordeling wordt gebruik gemaakt van de volgende klassenindeling (zie tabel 3): Tabel 3: klassenindeling toekomstverwachting

Klasse

Kenmerken

Goed

Boom verkeert in een goede conditie, er zijn geen mechanische gebreken geconstateerd en kan veilig worden gehandhaafd. De levensverwachting van de boom is minimaal 15 jaar.

Voldoende

De toekomstverwachting van de boom is enigszins verminderd, maar de aangetroffen (geringe) afwijkingen zijn van dien aard dat eventueel herstel goed mogelijk wordt geacht. Op basis van de huidige toestand van de boom wordt de komende 10 jaar geen uitval verwacht. De boom kan veilig worden gehandhaafd maar, afhankelijk van de aangetroffen afwijking, kan in sommige gevallen een (licht) verhoogde controlefrequentie noodzakelijk zijn.

Onvoldoende

De toekomstverwachting van de boom is sterk verminderd. Er zijn mechanische gebreken en/of schimmelaantastingen aangetroffen of de conditie is verminderd, maar op grond van de huidige toestand van de boom wordt de komende 5 jaar geen uitval verwacht. De boom kan vooralsnog veilig worden gehandhaafd; in sommige gevallen kunnen gerichte (veiligheids)maatregelen nodig zijn. Een verhoogde controlefrequentie is (veelal) noodzakelijk.

Slecht

Boom heeft, vanwege sterk verminderde conditie en/of ernstige mechanische gebreken en/of houtparasitaire schimmelaantastingen een uiterst beperkte toekomstverwachting. De kans is reëel aanwezig dat de boom binnen korte tijd geheel afsterft of anderszins uitvalt. Naast een verhoogde controlefrequentie kan het noodzakelijk zijn gerichte (veiligheids)maatregelen te treffen, om de boom (vooralsnog) veilig te kunnen handhaven.

TREEVISION

4|Pagina

Bomen Effect Rapportage 44 bomen Gloriantplantsoen in Gouda

2.3 Te verwachten projectinvloed Op basis een visuele beoordeling van de boom en groeiplaats wordt uitgaande van de aangeleverde projectinformatie, de te verwachten projectinvloed ingeschat. Bij deze inschatting wordt gebruik gemaakt van de volgende klassenindeling (zie tabel 4): Tabel 4: klassenindeling te verwachten projectinvloed

Klasse Geen

Zeer beperkt

Beperkt

Aanzienlijk

Onhoudbaar

TREEVISION

Kenmerken Er is geen negatieve invloed te verwachten van de geplande werkzaamheden op de kwaliteit, conditie en/of de toekomstverachting van de boom. Er is slechts tijdelijk een zeer beperkt, negatieve invloed te verwachten van de geplande werkzaamheden op de kwaliteit en/of conditie van de boom. Er is geen negatieve invloed te verwachten op de toekomstverachting van de boom. Mogelijk zijn boombeschermende maatregelen nodig om schade te voorkomen. Er is tijdelijk een beperkt negatieve invloed te verwachten van de geplande werkzaamheden op de kwaliteit en/of conditie van de boom. Er is geen of slechts een beperkt negatieve invloed te verwachten op de toekomstverwachting van de boom. Mogelijk zijn naast algemene boombeschermende maatregelen, specifieke maatregelen nodig om schade te voorkomen of te beperken. Er is een aanzienlijk negatieve invloed te verwachten op de kwaliteit en/of conditie van de boom. Om de boom duurzaam te kunnen handhaven is, eventueel na uitvoering van een Bomen Effect Analyse (BEA), planaanpassing en/of zijn naast algemene boombeschermende maatregelen, specifieke maatregelen noodzakelijk. Er is een ernstig negatieve invloed te verwachten op de kwaliteit en/of conditie van de boom. Verwacht wordt dat de boom als gevolg van de werkzaamheden binnen afzienbare tijd uitvalt.

Om de boom toch duurzaam te kunnen handhaven is, eventueel na uitvoering van een Bomen Effect Analyse(BEA), planaanpassing noodzakelijk.

5|Pagina

Bomen Effect Rapportage 44 bomen Gloriantplantsoen in Gouda

3 Situatie en planvorming 3.1 Huidige situatie Het onderzoek betreft in totaal 44 bomen rondom de flats in het gras of in plantvakken met heesters nabij het Gloriantplantsoen in Gouda (zie foto 1 t/m 7 op pagina 6 t/m 8).

Foto 1: bovenaanzicht onderzoekslocatie

TREEVISION

6|Pagina

Bomen Effect Rapportage 44 bomen Gloriantplantsoen in Gouda

Foto 2: bomen in gras achter flats, westzijde Gloriantplantsoen

Foto 3: platanen in heestervakken langs rijbaan

TREEVISION

Foto 4: acacia’s in heestervakken tegen gevel flat

7|Pagina

Bomen Effect Rapportage 44 bomen Gloriantplantsoen in Gouda

Foto 5: zuileik in heestervak tussen flats

Foto 6: plataan in gras voor flats

Foto 7: bomen in gras achter flats, oostzijde Gloriantplantsoen

TREEVISION

8|Pagina

Bomen Effect Rapportage 44 bomen Gloriantplantsoen in Gouda

3.2 Planvorming De gemeente is voornemens om de omgeving van het Gloriantplantsoen met 10 tot plaatselijk 40 centimeter op te hogen. Onderstaande afbeelding geeft de geplande (gemiddelde) ophoging weer.

Afbeelding 8: geplande ophoging Gloriantplantsoen

TREEVISION

9|Pagina

Bomen Effect Rapportage 44 bomen Gloriantplantsoen in Gouda

4 Onderzoek en resultaten Om te beoordelen of het überhaupt zinvol en mogelijk is om de bomen te behouden zijn allereerst de conditie en de mechanische kwaliteit vastgesteld. Slechts een gezonde vitale boom is voldoende in staat (levensvaardig) om, tot op zekere hoogte en rekening houdend met soortspecifieke eigenschappen, adequaat te reageren op veranderingen in zijn leefomgeving. Wanneer een boom vanwege conditionele en/of mechanische gebreken een (sterk) verminderde toekomstverwachting heeft, is het veelal niet zinvol nog langer in de boom te investeren. Vervolgens zijn de te verwachten knelpunten en de te verwachten projectinvloed ingeschat m.b.t. de geplande ophoging. Dit betreft enkel een inschatting op basis van de visuele beoordeling van de bomen (huidige kwaliteit) en de aangeleverde projectinformatie m.b.t. tot de geplande ophoging (zie paragraaf 3.2 op pagina 9 hierboven). Er is nadrukkelijk geen bodem- en bewortelingsonderzoek uit gevoerd. De inspectieresultaten, te verwachten knelpunten en projectinvloed, zijn samengevat in tabel 5 op pagina 11. De laatste kolom in deze tabel betreft een advies per boom op basis van de kwaliteit van de bomen en met het oog op de te verwachten projectinvloed. Ten behoeve van het onderzoek zijn de bomen genummerd van 1 t/m 44, deze nummering komt overeen met de boomnummers zoals weergegeven op afbeelding 9 op pagina 12.

In de tabel zijn voor zover bekend, tevens de boomnummers weergegeven waaronder de bomen geregistreerd staan in het gemeentelijk boombeheersysteem. Zowel de tabel als de kaart zijn eveneens separaat aangeleverd in een beter leesbaar formaat als xls (tabel) en pdf (kaart) document en zijn genaamd:

•

Gouda BER Gloriantplantsoen e.o. tabel inspectieresultaten, projectinvloed en advies_TREEVISION_10042020

•

Gouda BER Gloriantplantsoen kaart projectinvloed_TREEVISION_10042020

TREEVISION

visualisatie

toekomstverwachting

en

10 | P a g i n a

Bomen Effect Analyse 44 bomen Gloriantplantsoen in Gouda

Tabel 5: resultaten visuele inspectie bomen Gloriantplantsoen Gouda

TREEVISION

11 | P a g i n a

Bomen Effect Rapportage 44 bomen Gloriantplantsoen in Gouda

Afbeelding 9: bomenkaart Gloriantplantsoen met weergave boomnummers, toekomstverwachting (huidige situatie) en te verwachten projectinvloed

TREEVISION

12 | P a g i n a

Bomen Effect Rapportage 44 bomen Gloriantplantsoen in Gouda

5 Boombeschermende maatregelen Algemene adviezen en aandachtspunten bij werkzaamheden rond bomen Geadviseerd wordt de te handhaven bomen gedurende de werkzaamheden adequaat te beschermen. Om deze duurzaam te behouden dienen onderstaande boombeschermende maatregelen onveranderd in acht te worden genomen! Wanneer dit onvoldoende wordt nageleefd, kunnen de werkzaamheden leiden tot schade, (snelle) conditievermindering of het (uiteindelijk) geheel afsterven van de bomen.

5.1 Aandachtspunten voorafgaand aan de werkzaamheden 5.1.1 Boombeschermende maatregelen opnemen in het bestek Het is voor een goede naleving van de in dit hoofdstuk genoemde boombeschermende maatregelen, noodzakelijk een goede boete- en schaderegeling op te nemen in het bestek. Let op: Beschadigingen aan boven- en/of ondergrondse boomdelen kunnen ertoe leiden dat de aannemer hiervoor aansprakelijk gesteld wordt, middels een schadeclaim conform het ‘Rekenmodel Boomwaarde’ volgens de richtlijnen NVTB, versie 2013. Vooral indien deze zijn opgenomen in de bouwvergunning en/of een aannemerscontract.

5.1.2 Bomenschouw Geadviseerd wordt de bomen en de standplaatsen daags voor de aanvang van de werkzaamheden (nogmaals) te schouwen en al aanwezige schades en gebreken schriftelijk vast te leggen. Op deze wijze ontstaat er een nul opname die gebruikt kan worden om de situatie na het uitvoeren van de werkzaamheden aan te toetsen.

5.1.3 Instructie van het personeel Tijdens het werk moet het uitvoerende personeel voorafgaand aan de werkzaamheden goed op de hoogte zijn van de ‘speciale’ regels die gelden met betrekking tot werken rondom bomen (zie bijlage posters ‘Werken rond bomen’).

5.2 Aandachtspunten tijdens de werkzaamheden 5.2.1 Beschermd boomgebied Voorkomen moet worden dat er tijdens de bouwwerkzaamheden onnodige schade aan de boven- en/of ondergrondse delen van de bomen ontstaat. Binnen de kroonprojectie van de bomen mogen er geen activiteiten plaatsvinden, die de boom kunnen beschadigen of de bodem kunnen verdichten. Om risico's zoveel mogelijk uit te sluiten, wordt geadviseerd de stammen te ommantelen. De ommanteling moet bestaan uit houten delen van 22 mm dik en 75 mm breed. Tussen de stam en de ommanteling moet een afstand van 80 tot 100 mm aanwezig zijn. Deze ruimte kan worden opgevuld met een drainbuis, die tegelijkertijd dienst doet als schokabsorber. Voor zover praktisch haalbaar, wordt aanvullend geadviseerd om door middel van het plaatsen van koppelbare bouwhekken beschermde boomgebieden in te stellen (zie TREEVISION

13 | P a g i n a

Bomen Effect Rapportage 44 bomen Gloriantplantsoen in Gouda

afbeelding 10). Binnen deze hekken mogen geen bouwwerkzaamheden plaatsvinden, zoals transport, plaatsing van een bouwkeet, opslag van materialen etc.

Afbeelding 10: schematische weergave kwetsbare zone en beschermd boomgebied (Bron: Handboek Bomen 2014)

5.2.3 Ophangen poster Het uitvoerende personeel moet goed op de hoogte te zijn van de ‘speciale’ regels die gelden met betrekking tot werken rondom bomen. Daarom wordt geadviseerd posters op te hangen in de directie- en/of bouwkeet, met aandachtspunten voor het behoud van bomen op bouwlocaties (zie bijlage posters Werken rond bomen). Deze posters zijn te bestellen bij Vereniging Stadswerk (www.stadswerk.nl).

5.3 Aandachtspunten na de werkzaamheden Tijdens de werkzaamheden kunnen ondanks deze boombeschermende maatregelen schades ontstaan. Geadviseerd wordt om de bomen en de groeiplaatsen na uitvoering van de werkzaamheden, maar voor de formele oplevering (opnieuw) te schouwen en te toetsen aan de situatie tijdens de nulmeting. Op deze wijze is het mogelijk om de aannemer conform het bestek aansprakelijk te stellen voor onaanvaardbare en verwijtbare schades ontstaan ten gevolge van de uitgevoerde werkzaamheden (zie paragraaf 5.1.1).

TREEVISION

14 | P a g i n a

Bomen Effect Rapportage 44 bomen Gloriantplantsoen in Gouda

Bijlage Posters ‘werken rond bomen’

TREEVISION

15 | P a g i n a

Bomen Effect Rapportage 44 bomen Gloriantplantsoen in Gouda

TREEVISION

16 | P a g i n a