Toelichting D66 Een redelijk alternatief - Perspectiefnota 2025-2028

Een redelijk alternatief De Perspectiefnota 2025-2028 vraagt om politieke keuzes. Sommige keuzes liggen voor de hand, maar anderen vereisen aandacht en een goede afweging tussen wat wel kan en wat niet kan. Om die keuzes te maken hanteert D66 vier uitgangspunten. De breedste schouders dragen de zwaarste lasten D66 kiest ervoor om kwetsbare inwoners zo veel mogelijk te ontzien. Gorcumers die ondersteuning nodig hebben om mee te doen in onze stad kunnen op ons blijven rekenen. Of het nu gaat om kinderen die in hun ontwikkeling worden bedreigd, ouderen die zorg nodig hebben of inwoners die moeite hebben om aan het einde van de maand de eindjes aan elkaar te knopen; wij houden hun voorzieningen op pijl. Lastenverzwaringen voorkomen Inwoners en maatschappelijke organisaties zoals buurthuizen, sportclubs en cultuurverenigingen moeten niet het kind van de rekening worden. Wij willen daarom lastenverzwaringen voor onze inwoners en maatschappelijke organisaties beperken door eerst te kijken wat we binnen de gemeentelijke begroting kunnen oplossen. Eerst beloften waarmaken, dan pas nieuwe ideeën bedenken In de afgelopen jaren heeft de gemeente veel plannen gemaakt en ambities uitgesproken. Wat D66 betreft maakt belofte schuld. We prioriteren daarom het realiseren van huidige plannen en zijn terughoudend met nieuwe ideeën.

We zadelen toekomstige generaties niet op met schulden Wij staan voor een financieel gezonde gemeente. Dat betekent ook dat we de schuldpositie van de gemeente binnen de perken willen houden zodat ook in de toekomst ruimte is voor investeringen.

| 1 Een redelijk alternatief – Perspectiefnota 2025-2028

Onze keuzes In het licht van onze uitgangspunten stelt D66 voor om de Perspectiefnota 2025-2028 op 12 punten te wijzigen. Dit is het resultaat van onze keuzes over enerzijds waar wij in willen investeren ofwel bezuinigingen willen voorkomen of beperken en anderzijds welke maatregelen we voorstellen om deze zaken mee te bekostigen. We laten eerst zien wat onze keuzes betekenen voor de meerjarenbegroting (tabel 1). Daarna laten we de effecten van onze keuzes zien op de Reserve ICT (tabel 2) en het investeringsplafond (tabel 3). Tot slot lichten we onze voorstellen stuk voor stuk toe. Tabel 1: Meerjarenperspectief Nr.

Begrotingsmaatregelen (bedragen x € 1.000)

2025

Startpunt: bijgesteld meerjarenperspectief

2026

2027

2028

289

1142

768

1878

1

Leges gehandicaptenparkeerplaatsen terugdraaien

-5

-5

-5

-5

2

Leges woonurgenties afschaffen

-5

-5

-5

-5

3

Bezuiniging Sociaal Domein verminderen

-200

-200

-200

-200

4

Bezuiniging Brede Scholen vertragen

0

-50

0

0

5

Bezuiniging Gorinchem Beweegt terugdraaien

-10

-10

-10

-10

6

Indexatie subsidies maatschappelijke organisaties

-80

-80

-80

-80

7

IHP Van Goudoeverstraat Samen Onderweg

0

0

-151

-151

8

Aanpak top-10 fietsknelpunten volledig uitvoeren

0

-21

-21

-20

9

Verhoging OZB verminderen

-200

-200

-200

-200

10

Wijziging Citymarketing vervroegen

82

0

0

0

11

Toeristenbelasting eerder verhogen

93

50

0

0

12

Implementatiekosten ICT eenmalig dekken uit

63

5

0

0

27

626

96

1207

reserve ICT Saldo meerjarenbegroting Meerjarenbegroting gebaseerd op keuzes D66

Tabel 2: Reserve ICT Nr.

Begrotingsmaatregelen (bedragen x € 1.000)

12

Implementatiekosten ICT eenmalig

2025

2026

2027

2028

-63

-5

0

0

419

414

414

414

dekken uit reserve ICT Bijgesteld saldo reserve ICT Reserve ICT gebaseerd op keuzes D66

| 2 Een redelijk alternatief – Perspectiefnota 2025-2028

Tabel 3: Investeringsplafond Nr.

Investeringsvoorstellen (bedragen x € 1.000)

2025

2026

2027

7a

IHP Van Goudoeverstraat Samen Onderweg

0

-2800

7b

Spaarruimte onderwijs

0

3000

8

Aanpak top-10 fietsknelpunten volledig uitvoeren

-350

Cumulatieve ruimte in investeringsplafond

-3898

2028 0

0

0

0

0

-980

-1489

118

Investeringsplafond gebaseerd op keuzes D66

1. Leges gehandicaptenparkeerplaatsen terugdraaien D66 wil géén leges heffen voor het realiseren van gehandicaptenparkeerplekken op kenteken. Wij willen de drempel voor mensen met een handicap om volledig mee te doen in de samenleving verlagen in plaats van verhogen. Met het heffen van leges zouden we deze groep inwoners tot kosten jagen, wat niet strookt met het VN-verdrag Handicap. Het terugdraaien van deze lastenverzwaring kost structureel € 5.000. 2. Leges woonurgenties afschaffen In bijzondere gevallen kan de gemeente inwoners voorrang geven op een sociale huurwoning. Bijvoorbeeld vanwege medische noodzaak of omdat dakloosheid dreigt buiten de schuld van de inwoner om. D66 wil de leges over de urgentieprocedure afschaffen, zoals in de evaluatie ook is aanbevolen.1 Het is naar onze mening niet maatschappelijk rechtvaardig om mensen in woningnood op kosten te jagen. We begroten daarom structureel € 5.000 om het afschaffen van de leges te bekostigen. 3. Bezuinigingen Sociaal Domein verminderen De voorzieningen in het Sociaal Domein vormen een (financieel) vangnet voor kwetsbare Gorcumers. Voor bijvoorbeeld inkomensondersteuning, begeleiding naar werk en jeugdzorg zijn inwoners (deels) afhankelijk van de gemeente.

Daarnaast ondersteunen we mensen die het hoofd soms moeilijk boven water kunnen houden zoals mantelzorgers en zorgen we voor gemeenschapszin met bijvoorbeeld buurthuizen. Door slimmer te werken kan wellicht geld worden bespaard, maar D66 wil voorkomen dat in deze zoektocht naar kostenefficiëntie kwetsbare inwoners in de kou komen te staan. We houden een slag om de arm en verminderen daarom de voorgenomen bezuiniging met structureel € 200.000.

1 Instituut Publieke Waarden. (2022). Evaluatie lokale urgentieprocedure Gorinchem.

| 3 Een redelijk alternatief – Perspectiefnota 2025-2028

4. Korting op Brede Scholen vertragen In de raadsagenda is vastgelegd dat Gorinchem werkt aan het creëren van een Pedagogisch Educatief Ecosysteem (PEE).2 Hoewel het verbeteren van het welzijn van jongeren hierbij voor ons voorop staat, gaat dit waarschijnlijk ook gepaard met kostenbesparingen op (middel)lange termijn. D66 stelt voor om deze korting te vertragen en pas volledig te verrekenen op het moment dat het PEE is gerealiseerd in 2026. We maken daarom € 50.000 vrij voor 2025 om ademruimte te creëren. 5. Bezuiniging Gorinchem Beweegt terugdraaien Gorinchem Beweegt vormt sinds jaar en dag een belangrijke schakel in het vergroten van sportdeelname, activering van inwoners en creëren van nieuwe verbindingen in de stad. Denk bijvoorbeeld aan de sportpunten in iedere wijk, waar kinderen maar ook ouders elkaar ontmoeten. We zijn blij met het activiteitenaanbod van Gorinchem Beweegt en zien geen reden om de activiteiten te versoberen. We schrappen daarom de voorgenomen bezuiniging van structureel € 10.000. 6. Indexeren subsidies maatschappelijke organisaties Onze maatschappelijke partners vormen de hoeksteen van Gorinchem. Van sport en spel tot cultuur en vermaak. Het zijn plekken die we moeten koesteren. Ook zij hebben te maken met prijsstijgingen vanwege de inflatie. D66 wil niet breken met de regel om maatschappelijke partners te indexeren voor prijsstijgingen.

Als wij gemeentelijke budgetten hiervoor corrigeren, dan hebben we de plicht om dat ook te doen bij maatschappelijke organisaties. Het terugdraaien van deze besparing vraagt om structureel € 80.000 die we toevoegen in de begroting. 7. IHP Samen Onderweg locatie Van Goudoeverstraat In 2023 stemde de gemeenteraad in met het Integraal Huisvestingsplan (IHP) voor scholen. Onderdeel daarvan was de noodzakelijke aanpak van vijf schoolgebouwen. D66 kiest ervoor om niet langer te wachten met de noodzakelijke renovatie die benodigd is. We starten daarom met één van de meest urgente schoolgebouwen, namelijk de CBS Samen Onderweg aan de Van Goudoeverstraat. We nemen deze investering op in de investeringsplanning voor 2026 en benutten hiervoor de gespaarde ruimte voor onderwijs. Daarmee blijven we binnen het investeringsplafond.

2 VVD, SB, PvdA & D66. (2023). Initiatiefvoorstel Jeugd- en jongerenproblematiek Gorinchem.

| 4 Een redelijk alternatief – Perspectiefnota 2025-2028

8. Aanpak top-10 fietsenknelpunten volledig uitvoeren D66 is voorstander van een stad waar de fiets een snel, duurzaam en gezond alternatief is voor de auto. Voor woon-werkverkeer, de reis naar school of om mensen te ontmoeten; de fiets moet steeds aantrekkelijker worden. We zetten daarom in op een verbetering van de fietsveiligheid en willen dat alle 10 fietsknelpunten worden aangepakt. Inclusief de drie fietsknelpunten zoals het Paardewater, de Newtonweg en de rotonde Spijksedijk-Lingebrug. Afspraak is afspraak. Om dat te realiseren handhaven we deze investering in de investeringsplanning voor 2025. 9. Verhoging OZB-belasting verminderen De reguliere verhoging van de OZB-belasting is in 2025 3,4%. Daar bovenop wil D66 behoedzaam zijn met een extra lastenverhoging voor huiseigenaren. De financiële uitdagingen waar we voor staan, maken een beperkte verhoging onontkoombaar. Echter, dat houden we graag beperkt: richting 3% in plaats van de voorgestelde verhoging van 5%. Deze verhoging raakt immers een te grote groep Gorcumers. We maken daarom € 200.000 financiële ruimte waarmee we de extra verhoging beperkt houden. 10. Wijziging Citymarketing vervroegen Wij stellen voor om de al aanstaande bezuinigingen op Citymarketing één jaar naar voren te halen. D66 vindt een bescheiden rol op dit gebied passend, zeker gelet op het feit dat citymarketing geen klassieke overheidstaak is.

We kunnen hierdoor in 2025 € 82.000 aan extra baten inboeken om andere plannen mee te dekken. 11. Toeristenbelasting eerder verhogen De toeristenbelasting in Gorinchem ligt onder het landelijk gemiddelde. Wij stellen voor om deze niet stapsgewijs te verhogen, maar deze in één keer op niveau te brengen. Onderaan de streep gaat dit om een relatief laag bedrag; de toeristenbelasting stijgt met van ongeveer € 1,96 naar € 3,51 (verhoging van € 1,55). Dit levert € 93.000 op in 2025 en € 50.000 in 2026. 12. Implementatiekosten ICT eenmalig dekken vanuit reserve ICT De nieuwe ICT-inrichting en het nieuw financieel systeem vragen om eenmalige kosten in 2025 en 2026, zoals de implementatie van het nieuwe systeem. Deze eenmalige kosten dekken we vanuit de reserve ICT, waardoor deze geen beslag leggen op de exploitatie.

| 5 Een redelijk alternatief – Perspectiefnota 2025-2028