Terugkoppeling themabijeenkomst 9 Juli definitief

Juli 2025

Terugkoppeling

Eerste Themabijeenkomst 9 juli 2025 Actualisatie Cultuurbeleid Gorinchem

Inhoudsopgave

2

2

|

Inhoudsopgave

3

|

Inleiding

6

|

Verslag Themabijeenkomst 1

13

|

Opbrengst Themabijeenkomst 1

26

|

Ideeën

42

|

Vervolg

Inleiding Aanleiding en proces

Aanleiding eerste Themabijeenkomst 9 juli actualisatie cultuurbeleid De Cultuurvisie 2019–2023 beschrijft de culturele ambities van de gemeente Gorinchem en vormde de basis voor het cultuurbeleid in de afgelopen jaren. Inmiddels zijn er nieuwe ontwikkelingen zoals: de ontwikkeling van het Cultuurhuis, veranderingen in de Bibliotheekwet (vanaf 2025), de aanzet voor een Cultuurfonds en actualisering van subsidiebeleid. Het doel van dit traject is om het bestaande cultuurbeleid te actualiseren en dit vast te leggen in een Programma Cultuur voor de periode 2026–2030. Dit programma geeft richting aan het cultuurbeleid van de komende jaren en benut de waarde van kunst en cultuur voor Gorinchem. Kunst en cultuur versterken het woon- en leefklimaat, zorgen voor ontmoeting en verbinding, dragen bij aan onderwijs en talentontwikkeling, en maken de stad aantrekkelijk voor bewoners, ondernemers en bezoekers. Vertegenwoordigers van culturele organisaties en andere betrokkenen worden uitgenodigd om mee te denken over de actualisering van het cultuurbeleid. Zodat het beleid waar mogelijk beter aansluit op hun ervaringen en op wat er leeft in de Gorinchemse samenleving. Dit verslag beschrijft de opgehaalde resultaten van de eerste Themabijeenkomst over de actualisatie van het cultuurbeleid.

Het centrale thema van deze bijeenkomst was: "Kunst en Cultuur zorgen voor identiteit en vertellen wie we zijn". 4

Proces Het traject voor het actualiseren van het cultuurbeleid loopt van mei tot en met december 2025. Het bestaat uit de volgende onderdelen: ● Interne evaluatie en voorbereidingen (mei–juni) ● Informatieronde gemeenteraad (I&O) – ophalen van wensen en aandachtspunten (26 juni) ● Drie thematische bijeenkomsten met vertegenwoordigers uit het culturele veld en andere stakeholders (9 juli, 18 september en 9 oktober) ● Opstellen van het concept-programma en bestuurlijke besluitvorming (eind 2025)

2025 mei

Intern

Participatie

5

juni

Evaluatie en voorbereidingen

juli

augustus

september

oktober

Informatie ronde gemeenteraad Thema bijeenkomst 1

november

I&O sessie Gemeenteraad

Thema bijeenkomst 2

Thema bijeenkomst 3

december

Concept programma

Verslag Themabijeenkomst 1 Overzicht en verloop

6

Themabijeenkomst 1 - Overzicht Datum

Woensdag 9 Juli

Tijd

19:30 -22.30

Locatie

I-Lab, Hoefslag 6, Gorinchem

Deelnemers

25

Uitnodigingen en genodigden Er waren voor deze Themasessie ruim 50 vertegenwoordigers uit de Gorinchemse cultuursector uitgenodigd..

Doel Het doel van deze themabijeenkomst was het terugblikken en vooruitkijken op ambitie 4.1 Cultureel erfgoed uit de Cultuurvisie 2019 - 2023. Deze ambitie bestaat in het gemeentelijke cultuurbeleid uit de onderwerpen: immaterieel erfgoed, kunst in de openbare ruimte, musea en community art. Het centrale thema van deze eerste bijeenkomst was: "Kunst en Cultuur zorgen voor identiteit en vertellen wie we zijn"; in relatie tot de genoemde onderwerpen. Inhoud Hoe vertellen we het verhaal van Gorinchem, aan de hand van immaterieel cultureel erfgoed, de musea, de kunst in de openbare ruimte en community art. Programma ● Kennismaken ● Terugblikken (Individueel en als groep) ○ Wat ging er in de afgelopen jaren goed en minder goed om het verhaal van Gorinchem te kunnen vertellen? En waarom? ● Vooruitblikken ○ Waarmee kunnen we het beste vooral doorgaan, en waar liggen kansen? ○ Welke (realistische) ideeën heeft u? Wie horen daarbij, wat is er nodig, en wat kunt u daarin betekenen (vanuit uw talent en werkterrein)? ● Presenteren ● Afronden en nazit

7

Uitnodiging bijeenkomst 1

Bijeenkomst 9 Juli - Verloop 19.15| Inloop en welkom Bij binnenkomst vingen we de deelnemers op, hierbij kregen ze een naamsticker en werden ze ingedeeld bij één van de vier gesprekstafels. 19.30 | Presentatie Vanuit de tafelopstelling luisterden de deelnemers eerst naar: ●

Het enthousiasmerende welkomstwoord van de wethouder over

de aanleiding voor en doel van het project. ●

Een presentatie van de gemeente Gorinchem over het proces, het bestaande cultuurbeleid en de mogelijkheden en kaders om mee te denken over de actualisatie van het cultuurbeleid. Voor deze bijeenkomst betreft dit de onderdelen: immaterieel* erfgoed, kunst in de openbare ruimte, musea en community art.

●

Vervolgens werd er ingegaan op de gewenste betrokkenheid van de deelnemers, het doel en programma van de avond.

*Het materiële erfgoed is een apart beleidsterrein, waarvoor dan ook een een ander traject loopt. Hiervoor is in 2024 een gemeentelijke visie vastgesteld, die in 2025 wordt uitgewerkt in een apart programma.

Sfeerbeelden van de presentatie

8

Bijeenkomst 9 Juli - Verloop 19.50 | Kennismaken Na de plenaire presentatie begon de werksessie. Aan elke tafel werden dezelfde activiteiten uitgevoerd. Startend met een korte kennismakingsronde. Deelnemers kozen een LEGO-poppetje waarmee ze zich konden identificeren en noteerden op een kaartje hun naam, rol of specialisme en drie kernwoorden die hun kracht of bijdrage aan de sector verwoorden. Denk aan vragen als: Wat zijn jouw krachten, wat kan jij bijdragen, hoe kan jij iemand anders in de sector helpen en wat breng jij mee? Na enige invultijd gaf de gespreksleider het woord aan de eerste deelnemer, waarna de rest van de tafel volgde met hun toelichting.

9

Sfeerbeelden van de kennismaking

Materialen van de Kennismaking

Bijeenkomst 9 Juli - Verloop 20.00 | Terugblikken De werksessie begon per tafel met een terugblik op hoofdstuk 4.1 Cultureel (immaterieel) erfgoed van de Cultuurvisie 2019–2023. Dit hoofdstuk van de Cultuurvisie bestaat dus uit de onderwerpen: -cultureel (immaterieel) erfgoed, musea, kunst in de openbare ruimte en community art. Dit zijn de centrale onderwerpen van deze themasessie. Vooraf hadden de deelnemers dit ter voorbereiding alvast thuis kunnen doorlezen. Deelnemers dachten eerst individueel na over wat hierin volgens hen goed ging en wat minder goed werkte. Dit betrof zowel de genoemde onderwerpen uit de Cultuurvisie als ook concrete activiteiten van de afgelopen jaren die hiermee verband houden. De gespreksleider stuurde de gesprekken binnen de besproken kaders en doel van de bijeenkomst. Na een individuele toelichting volgde een gezamenlijke bespreking. De gespreksleider vatte samen wat er werd gezegd, waarbij de deelnemers konden aanvullen of corrigeren. Met als resultaat een gezamenlijke terugblik aan het einde van deze deelronde.

10

Sfeerbeelden van het terugblikken

Materialen

Bijeenkomst 9 Juli - Verloop 20.40 | Vooruitkijken In het tweede deel van de sessie gingen de groepen aan de slag om het verhaal van Gorinchem te vertalen naar de toekomst. Dit uiteraard weer aan de hand van de onderwerpen: cultureel (immaterieel) erfgoed, musea, kunst in de openbare ruimte en community art. De centrale vragen waren: Waar moeten we vooral mee doorgaan? Waar liggen kansen? Wat zijn nieuwe ideeën? En wat kun jij zelf bijdragen vanuit jouw talent of werkgebied? We werkten met een tijdlijn van nu, over 5 jaar en de lange termijn, waarop deelnemers ideeën en activiteiten konden toevoegen die zij in de toekomst voor zich zien. Bij elk idee werd stilgestaan bij wat hiervoor nodig is, wie je erbij kunt betrekken en welke rol je daar zelf in kunt spelen. De gemeente kan dit niet alleen realiseren. Daarom zochten we naar kansen voor samenwerkingen tussen organisaties, bewoners en andere betrokkenen. Als afsluiting plaatsten de deelnemers hun LEGO-poppetje bij een idee of kans waar zij zelf aan bij willen dragen. Zo werd zichtbaar waar energie zit, wie zich daarvoor wil inzetten, en waar al samenwerkingen ontstaan. 11

Sfeerbeelden van het vooruitblikken

Bijeenkomst 9 Juli - Verloop 20.12 | Presenteren en Afsluiten Elke groep presenteerde plenair de concrete ideeën die zij hadden bedacht, wat daarvoor nodig is en welke rol zij daar zelf in willen spelen. De grote tijdlijn werd tijdens de presentaties gefilmd en live gestreamd op het grote scherm, zodat iedereen aan tafel kon blijven zitten. Op tafel lagen twee soorten kaartjes: ●

voor vragen of suggesties

●

en voor het delen van kracht en talent dat mensen willen inzetten bij de ideeën.

Vanuit de gemeente Gorinchem werd het programma afgesloten met een korte reflectie en dankwoord en volgde een uitnodiging voor de nazit. Tijdens deze informele afsluiting werden nieuwe samenwerkingen gestimuleerd en was er nog de gelegenheid om kaartjes in te vullen en toe te voegen. Om daarmee nog aan te geven hoe men eventueel bij zou willen dragen aan een kans of idee.

12

Sfeerbeelden van het afsluiten

Opbrengst Themabijeenkomst 1 Wat is er opgehaald?

13

De resultaten van de Themabijeenkomst Tijdens de bijeenkomst hebben we teruggeblikt op ambitie 4.1. Cultureel (immaterieel) erfgoed van de huidige Cultuurvisie. En vooruitgekeken naar kansen en ideeën. Het thema van deze eerste sessie was: "Kunst en Cultuur zorgen voor identiteit en vertellen wie we zijn". Hierbij lag de focus op de centrale onderwerpen: immaterieel erfgoed, kunst in de openbare ruimte, musea en community art.

De volgende pagina's geven een overzicht van de belangrijkste kernpunten van het terugblikken tijdens de tafelgesprekken over deze onderdelen van het cultuurbeleid. Dit deel sluit af met een samenvatting van de besproken punten en de daaruit volgende kansen.

Er zijn veel initiatieven in Gorinchem, "Er is altijd iets te doen".

"Iedereen zit op zijn eigen eiland, we moeten beter samenwerken."

"Ik mis soms te representatie van de diversiteit in de stad, kan iedereen zich bijvoorbeeld wel terug vinden in wat tentoon wordt gesteld in de musea."

Tafel 1: Kernpunten terugblik: Wat ging er goed? Positieve punten over de centrale onderwerpen werden uitgebreid besproken aan tafel 1. De belangrijkste en meest gedragen inzichten daarvan zijn hieronder samengevat: Versterkte positionering en cultureel aanbod: De promotie van Gorinchem als vestingstad, met de UNESCO-status en historische figuren, zorgt voor steun van externe partijen en bestuursorganen. Verder biedt Gorinchem, ondanks zijn omvang, een divers en uitgebreid cultureel aanbod. Effectieve samenwerking in (immaterieel) erfgoed: De goede samenwerking en overlegstructuur tussen belangrijke culturele instellingen (zoals Regionaal Archief, Gorcums museum, HVOG, Hamel museum) heeft geleid tot initiatieven zoals een erfgoedleerlijn. Samenhorigheid via 'Geworteld in Gorinchem': Het initiatief 'Geworteld in Gorinchem' bevordert saamhorigheid door het delen van verhalen uit verschillende culturen. Professionalisering en levendige cultuuruitingen: Daarnaast is de investering van de gemeente in de professionalisering van het Gorcums Museum (met een nieuw depot en verbeterde collectieregistratie) een belangrijke ontwikkeling. Ook de culturele uitingen via kleine theaters en tentoonstellingen van het Symposion, het Gorcums Museum en het Hendrick Hamel Museum zijn positief ontvangen.

Verbinding tussen diverse culturen: Tot slot wordt het samenbrengen en verbinden van diverse culturen binnen Gorinchem als een waardevol aspect ervaren.

Tafel 1: Kernpunten terugblik: Wat ging er minder goed? De volgende punten, die door meerdere deelnemers aan tafel 1 werden genoemd, belichten de voornaamste uitdagingen en mogelijke verbeteringen op het terrein van de centrale onderwerpen: Versnippering en gebrek aan eenduidigheid: Er is een tendens van versnippering in verhalen, waarbij instellingen te veel vanuit hun eigen perspectief werken. Er is behoefte aan een gezamenlijk verhaal door betere samenwerking. Beperkte capaciteit en continuïteit: De gemeente kampt met beperkte middelen en capaciteit, wat keuzes noodzakelijk maakt. Bovendien is de continuïteit van initiatieven een uitdaging, aangezien veel projecten sterk afhankelijk zijn van individuele trekkers en vrijwilligers. Een voorbeeld hiervan is het burgerinitiatief voor informatieborden over de geschiedenis van Gorinchem, dat door gebrekkige overdracht nooit gerealiseerd is. Onderbelicht (immaterieel) erfgoedbeleid: Aandacht voor erfgoed (zowel materieel als immaterieel) is soms onderbelicht. Daarnaast lijkt het erfgoedbeleid inconsequent. Knelpunten in verbinding en infrastructuur: Mogelijkheden om te kunnen verbinden zijn gebonden aan middelen en capaciteit. De teloorgang van theater de Nieuwe Doelen wordt ook als een gemis ervaren binnen het culturele landschap.

Tafel 2: Kernpunten terugblik: Wat ging er goed? Positieve punten over of in relatie tot de centrale onderwerpen werden uitgebreid besproken aan tafel 2. De belangrijkste en meest gedragen inzichten daarvan zijn hieronder samengevat: Versterkte stadspromotie en erkenning: De aandacht van de gemeente voor cultureel erfgoed en de toekenning als UNESCO Werelderfgoed hebben een significante impact gehad. Dit, samen met de komst van Gorinchem Citymarketing en de benoeming tot 'Mooiste Vestingstad' van Nederland, heeft Gorinchem een aanzienlijke impuls gegeven. Deze toegenomen aandacht richt zich niet alleen op de vestingwerken, maar ook op bredere promotie. Zo hebben evenementen met Sinterklaas, André van Duin en Janny van der Heijden bijgedragen aan de bekendheid van Gorinchem bij een breder publiek. Succes van 'Geworteld in Gorinchem': Het initiatief 'Geworteld in Gorinchem' wordt ook door deze groep als positief ervaren, wat de lokale betrokkenheid en verbinding versterkt. Levendigheid in kunst en cultuur: Verder is er veel enthousiasme binnen de Gorcumse samenleving voor kunst en cultuur. De tijdelijke tentoonstellingen in het Gorcums Museum dragen hieraan bij en trekken veel bezoekers. Succesvolle samenwerking bij herdenking: Een mooi voorbeeld van succesvolle samenwerking is de viering en herdenking van 80 jaar vrijheid.

Door een goede samenwerking tussen het Regionaal Archief Gorinchem (RAG), de gemeente, de wethouder en Vrienden van de Grote Kerk, resulteerde dit o.a. in een indrukwekkende expositie.

Effectieve communicatiekanalen: Tot slot worden de effectieve communicatiekanalen zoals 'De Zuil' en de website gewaardeerd. Ook het Symposion wordt specifiek genoemd als een positieve culturele bijdrage aan de stad.

Tafel 2: Kernpunten terugblik: Wat ging er minder goed? De volgende punten, die door meerdere deelnemers aan tafel 2 werden genoemd, belichten de voornaamste uitdagingen en mogelijke verbeteringen over of in relatie tot de centrale onderwerpen: Versnipperde verhalen en doelstellingen: De veelheid aan rondleidingen over diverse thema's in Gorinchem doet het hoofdverhaal verloren gaan. Er is behoefte aan het bepalen welk verhaal verteld wordt, met name over de vesting, dat nu te veel vanuit de gemeente lijkt te komen. Ook ontbreekt het aan duidelijke richting of doelstellingen. Kwaliteit en waardering van kunst: Er is te weinig aandacht voor kwaliteit ten gunste van kwantiteit van festiviteiten; de focus moet meer op de intrinsieke waarde van kunst liggen. Zorgen zijn er over verwaarlozing van bestaande kunstwerken en gebouwen, wat leidt tot een "smoezelig" beeld. Het realiseren van informatieborden bij de vesting blijft een aandachtspunt. Verbinding en behoud: Het betrekken van buiten de vesting bij binnen de vesting en het vergroten van de integrale verbinding, ook met migranten, zijn uitdagingen. Culturele instellingen moeten meer verbinding zoeken, met name digitaal. Ook het behoud van vrijwilligers en het binden van toeristen zijn belangrijke aandachtspunten. De focus zou moeten verschuiven naar "kunst in de breedte".

Tafel 3: Kernpunten terugblik: Wat ging er goed? Positieve punten over of in relatie tot de centrale onderwerpen werden uitgebreid besproken aan tafel 3. De belangrijkste en meest gedragen inzichten daarvan zijn hieronder samengevat: Interactieve ervaringen musea: Musea in Gorinchem worden steeds interactiever, wat ontmoeting en participatie stimuleert. Voorbeelden zijn de kookworkshop in het Hendrick Hamel Museum en de creatieve zolder bij het Gorcums Museum. Ook de persoonlijke betrokkenheid bij tentoonstellingen is een positieve ervaring. Kunst in de openbare ruimte verrijkt: De stimulering van kunst in de openbare ruimte verrijkt de stad en maakt kunst toegankelijk. Het Symposion speelt hierin een belangrijke rol door directe interactie te bevorderen en informatie over kunst naar buiten te brengen. Levendige burgerinitiatieven: Gorinchem kent veel initiatieven die vanuit de bevolking worden georganiseerd, zoals het Filmfestival, 'Geworteld in Gorinchem' en OpenRaam Concert. Dit toont de levendigheid en betrokkenheid van de gemeenschap. Groei en toerisme: Het Hendrick Hamel Museum heeft een sterke groei doorgemaakt. Bovendien wordt actief ingezet op het stimuleren van toerisme, mede door unieke culturele uitingen zoals foto's met verhalen op de wal van Johannes van Camp en 3D geveltekeningen.

Tafel 3: Kernpunten terugblik: Wat ging er minder goed? De volgende punten, die door meerdere deelnemers aan tafel 3 werden genoemd, belichten de voornaamste uitdagingen en mogelijke verbeteringen over of in relatie tot de centrale onderwerpen: Inclusiviteit en zichtbaarheid van (immaterieel) erfgoed: De representatie van diversiteit in de musea is een punt van aandacht; de vraag is of iedereen zichzelf hierin voldoende terugvindt. Ook roept de huisvesting van het brandweermuseum vragen op, waarbij gesteld wordt waarom dit niet als erfgoed wordt beschouwd. De 3D geveltekeningen vallen nog niet genoeg op, of zijn nog te verborgen. Toeristische ervaarbaarheid: Er zijn geen duidelijke routes door de stad, voor toeristen met weinig tijd, die zich richten op culturele hoogtepunten. Verstopte kunst in de openbare ruimte: De kunst in de openbare ruimte is niet altijd even goed zichtbaar. Bij sommige kunstwerken lijkt sprake te zijn van enig achterstallig onderhoud. Een voorbeeld hiervan is het beeld bij de rotonde van kantoor Vries Robé. Versterking van de binnenstad: Voor een aantrekkelijke binnenstad, die ook relevant is voor de beleving van kunst en erfgoed, is het van belang om het 'Stegenplan' door te zetten.

Tafel 4: Kernpunten terugblik: Wat ging er goed? Positieve punten over of in relatie tot de centrale onderwerpen werden uitgebreid besproken aan tafel 4. De belangrijkste en meest gedragen inzichten daarvan zijn hieronder samengevat: Levendige burgerinitiatieven: De stad kent sterke burgerinitiatieven en wijkactiviteiten die rechtstreeks vanuit bewoners zelf ontstaan. Dit resulteert in een rijk aanbod aan activiteiten, waarbij "iedere week wel iets te doen" is, dankzij de vele burgerinitiatieven. Krachtige samenwerking: Een goede samenwerking tussen culturele instellingen versterkt het geheel en draagt bij aan een dynamisch cultureel klimaat. Groei en gerichte ondersteuning: Gorinchem ervaart een groei in zowel toerisme als culturele activiteiten. Tegelijkertijd ontvangen kleine initiatieven effectieve ondersteuning via laagdrempelige middelen zoals de ABCD-methode voor community building. Waarbij ‘de Spreekkamer’ veel hulp heeft kunnen bieden. Succes door lokale aanpak: Activiteiten zijn het meest succesvol wanneer ze niet vanuit de gemeente als afzender worden georganiseerd, maar "uit de wijk, voor de wijk" komen. Deze benadering blijkt zeer effectief te zijn.

Tafel 4: Kernpunten terugblik: Wat ging er minder goed? Deze punten belichten de aan tafel besproken uitdagingen en mogelijke verbeteringen, over of in relatie tot de centrale onderwerpen. De belangrijkste en meest gedragen inzichten daarvan zijn hieronder samengevat: Gemeentelijke rol en samenwerking: De gemeente wil te veel zelf organiseren; er is een duidelijke behoefte aan een faciliterende in plaats van een sturende rol. Tegelijkertijd is er sprake van versnippering en een gebrek aan samenwerking tussen culturele partijen, wat een gezamenlijke aanpak belemmert. Beperkte diversiteit en vernieuwing: Er is een gebrek aan diversiteit en vernieuwing, wat soms als vastgeroest of gesloten wordt ervaren. Dit duidt op een behoefte aan nieuwe gezichten en perspectieven voor het gezamenlijke verhaal van Gorinchem, hierin krijgen jong talent en nieuwe verhalen te weinig ruimte. Druk op capaciteit en lokale identiteit: Het groeiende toerisme legt druk op de organisatiecapaciteit. Grote evenementen verliezen soms hun lokale identiteit, bijvoorbeeld doordat lokale artiesten ontbreken bij de zomerfeesten. Kunst in de openbare ruimte en infrastructuur: Het onderhoud van kunst in de openbare ruimte vraagt op onderdelen meer continue aandacht.

Het afgelopen jaar is in het kader van het Symposionjubileum sprake van een aansprekende inhaalslag door stimulans en inzet van de wethouder, medewerkers en adviescommissie. Het is belangrijk dat deze focus behouden blijft. Er is ook zorg over kunstwerken in de publieke ruimte die vanwege stedelijk ontwikkeling of restauratie voor opslag naar de werf gaan, soms voor langere tijd, soms permanent. Het is belangrijk om actief te zoeken naar nieuwe mogelijkheden om een dergelijk werken opnieuw een plek te geven. Behoefte aan ondersteuning: Er behoefte aan ondersteuning bij fondsenwerving, bijvoorbeeld via de oprichting van een cultuurfonds. Beperkte ruimte voor kunstenaars: Gorinchem lijkt te kampen met een beperkt aantal vaste werk- en expositieruimtes voor kunstenaars, wat hun aansluiting en presentatiemogelijkheden in de stad kan beïnvloeden (en ze uit de stad weg gaan).

Samenvattend: Dus wat er goed ging? Uit de verschillende tafelgesprekken komen een aantal positieve punten consistent (aan meerdere tafels benoemd) naar voren met betrekking tot immaterieel erfgoed, kunst in de openbare ruimte, musea en community art in Gorinchem: Effectieve samenwerking tussen culturele instellingen: De goede samenwerking en overlegstructuur tussen belangrijke culturele instellingen (zoals Regionaal Archief, Gorcums Museum, HVOG, Hamel Museum) wordt consistent genoemd als een kracht. Deze samenwerking heeft al geleid tot concrete resultaten, zoals de ontwikkeling van een erfgoedleerlijn, en versterkt het culturele geheel.

Succes van 'Geworteld in Gorinchem': Het initiatief 'Geworteld in Gorinchem' wordt door meerdere tafels als zeer positief ervaren. Het bevordert saamhorigheid door het delen van verhalen uit verschillende culturen en versterkt de lokale betrokkenheid en verbinding. Sterke burgerinitiatieven: Een steeds terugkerend positief punt is de aanwezigheid van sterke burgerinitiatieven en wijkactiviteiten die rechtstreeks vanuit bewoners zelf ontstaan. Dit leidt tot een zeer levendig cultureel aanbod, waarbij er dankzij deze initiatieven "iedere week wel iets te doen" is. Dit toont de betrokkenheid en het organiserend vermogen van de gemeenschap.

Versterkte stadspromotie en groeiend toerisme: De promotie van Gorinchem als vestingstad, inclusief de UNESCO-status en de benoeming tot 'Mooiste Vestingstad' van Nederland, wordt consistent benoemd. Deze versterkte positionering zorgt niet alleen voor steun van externe partijen en bestuursorganen, maar draagt ook significant bij aan de groei in zowel toerisme als culturele activiteiten, wat de levendigheid van de stad en de culturele sector ten goede komt. Aandacht voor kunst in de openbare ruimte: De stimulering van kunst in de openbare ruimte wordt als positief benoemd. Het Symposion speelt hierin een belangrijke rol door directe interactie te bevorderen en kunst zichtbaar te maken buiten de traditionele setting. De rol van de gemeente: Er leven hoge verwachtingen richting de gemeente. Tegelijkertijd werd benoemd dat veel initiatieven van onderop ontstaan en dat de gemeente vooral een ondersteunende, faciliterende rol zou kunnen vervullen. Daarom zijn goede samenwerkingen binnen de culturele sector juist cruciaal, om gezamenlijk initiatieven waar te kunnen maken.

Samenvattend: Wat ging er dus minder goed? Uit de verschillende tafelgesprekken komen een aantal knelpunten consistent (dus aan meerdere tafels benoemd) naar voren met betrekking tot immaterieel erfgoed, kunst in de openbare ruimte, musea en community art in Gorinchem: Versnipperde verhalen en gebrek aan eenduidigheid: Meerdere tafels benoemen een tendens van versnippering in verhalen en een gebrek aan een gezamenlijk verhaal. Instellingen werken te veel vanuit hun eigen perspectief, wat het geheel minder krachtig maakt. Er is behoefte aan het bepalen welk verhaal verteld wordt en aan duidelijke richting of doelstellingen. Beperkte capaciteit en behoefte aan facilitering: De beperkte middelen en capaciteit van de gemeente worden breed erkend als een uitdaging. De wens is dat de gemeente een meer faciliterende in plaats van een sturende rol aanneemt. Dit raakt ook aan de continuïteit van initiatieven, die nu te veel afhankelijk zijn van individuele trekkers en vrijwilligers. Onderhoud en zichtbaarheid van kunst in de openbare ruimte: Het onderhoud van kunst in de openbare ruimte is een terugkerend punt van zorg, met een roep om blijvende focus en de verbetering door te zetten. Ook de zichtbaarheid van bepaalde kunstwerken is een issue, waarbij opgemerkt wordt dat sommige werken verborgen lijken of niet terugkeren.

En het wenselijk is om een nieuwe geschikte plek te vinden voor deze werken. Noodzaak tot verbinding en diversiteit: Er is een duidelijke behoefte aan meer samenwerking en verbinding tussen culturele partijen, zowel fysiek als digitaal. Ook de representatie van diversiteit in musea en de bredere culturele programmering vraagt aandacht, waarbij de wens leeft voor meer diversiteit en vernieuwing en ruimte voor jong talent en nieuwe verhalen.

Kansen: Waarmee door te gaan: De Themabijeenkomst heeft geresulteerd in de onderstaande lijst met kansen voor het toekomstige cultuurbeleid/ programma, voortkomend uit de terugblikken van de vier tafels. Deze punten zijn in de bijeenkomst niet uitgewerkt, maar bieden richtlijnen voor initiatieven of mogelijkheden waar Gorinchem verder op kan bouwen: ● ●

●

●

● ● ●

Geworteld in Gorinchem voortzetten; Zowel nieuwe samenwerkingen blijven opzoeken, als doorgaan met lopende samenwerkingen tussen organisaties; ○ Bijvoorbeeld nieuwe samenwerking: Combineren van Het Kunstcafé Rivierenland met jongeren. Meer ruimte creëren om te exposeren en als kunstenaar te werken; ○ Iets vasts en met meer aansluiting met de stad. ○ Kans bij Podium Grote Kerk om te exposeren. Ruimte voor Jong Talent cruciaal voor Behoud; ○ Om jong Gorcums talent te behouden, moet het cultuurbeleid hen voldoende ruimte bieden voor hun creatieve ontwikkeling en eigen verhaal. Als deze ruimte ontbreekt, zullen zij de stad verlaten, waardoor het essentieel is hun perspectief centraal te stellen in het culturele beleid. Voortzetten van De Spreekkamer; Beeldenroute afronden; Brandweer museum in stand houden; ○ Dit vanuit particulier initiatief.

Ideeën in relatie tot het thema

26

De ideeën van de Themabijeenkomst De themabijeenkomst heeft ook verschillende nieuwe ideeën opgeleverd. Tijdens de sessie is aan de gesprekstafels helaas maar beperkt ingegaan op de volgende vragen die van belang zijn voor de realisatie van de ideeën: "Wat heb je hiervoor nodig?", "Wat breng jij zelf in?" en "Met wie zou je hiervoor kunnen samenwerken?". Desondanks bieden de kort beschreven ideeën op de volgende pagina's al een waardevol inzicht in de toekomstige mogelijkheden.

Tijdens de gehele avond waren er inspirerende gesprekken en bouwde men voort op elkaars ideeën en initiatieven. Hierdoor zijn er ook ideeën en kansen ontstaan die buiten het centrale thema van de avond vielen. Dit alles heeft geleid tot de volgende indeling: ● ● ●

Nieuwe ideeën in relatie tot het thema. Kansen en ideeën in relatie tot cultuurbeleid met daarbij een ‘parkeerplaats’ voor andere ideeën. Kansen en ideeën over andere beleidsterreinen.

Nieuwe ideeën Diversiteit als Speerpunt in Kunst- en Cultuur Programmering Een belangrijk en breed gedragen idee dat naar voren kwam, is de noodzaak om bewust te sturen op het vergroten van diversiteit binnen de programmering van kunst en cultuur. Om dit te realiseren, is het essentieel om de juiste mensen te betrekken bij dit proces. Dit betekent niet alleen het verbreden van het aanbod zelf, maar ook het zorgen voor representatie in de organisatie en uitvoering, zodat een breder scala aan stemmen en culturen een plek krijgt binnen het Gorcumse culturele landschap. Door actief te zoeken naar en samen te werken met diverse talenten en perspectieven, kan de programmering vernieuwd en verrijkt worden, wat de inclusie en aantrekkelijkheid voor alle inwoners van Gorinchem ten goede komt.

(1/7)

Nieuwe ideeën Vereenvoudiging Fondsenwerving: Stap-voor-Stap Ondersteuning Een duidelijk geuit idee is de behoefte aan concrete ondersteuning bij het aanvragen van culturele fondsen, inclusief het (landelijke) Cultuurfonds. Het proces van aanvragen en werven van diverse fondsen wordt als complex en tijdrovend ervaren, voornamelijk door de hoeveelheid benodigd papierwerk. Om dit proces toegankelijker te maken en te versnellen, is er grote vraag naar iemand die organisaties en initiatiefnemers stap voor stap verder kan helpen met hun aanvraag. Zo'n ondersteunende rol kan de drempel verlagen en de slagingskans vergroten voor culturele projecten in Gorinchem.

(2/7)

Nieuwe ideeën Cultuurladder: Een Verbindend Platform en Cultuuraanjager voor Overzicht en Samenwerking Een idee is de ontwikkeling van een 'Cultuurladder' als een nieuw, centraal platform voor kunstenaars van alle disciplines en organisatoren. Dit platform moet een helder overzicht bieden van lopende initiatieven en toekomstige plannen voor het komende jaar. Zodat men ook voor de langere termijn kan zien wat er al gebeurt en waar mogelijkheden zijn om aan te haken. Om de effectiviteit van deze initiatieven te maximaliseren en een duidelijke koers te borgen, wordt voorgesteld om een cultuuraanjager aan te stellen. Deze persoon zal fungeren als verbinder, door partijen bij elkaar te brengen, initiatieven te stimuleren en te helpen deze succesvol op te zetten.

(3/7)

Nieuwe ideeën Publieke Site voor Kunst in de Openbare Ruimte Een idee dat geopperd is, betreft de lancering van een publieke website voor kunst in de openbare ruimte. Op deze site staat dan diverse informatie over de kunstwerken die toegankelijk is voor alle inwoners. "Het zou mooi zijn om alle beelden in de stad te ontsluiten in een online omgeving zoals een website. Met de Audiotour heeft Symposion al een basis gelegd, dit zou relatief makkelijk uitgebreid kunnen worden. Dat zou een verrijking kunnen zijn ook vanuit het perspectief van toerisme”.

(4/7)

Nieuwe ideeën Vestingdag: Een Cultureel Feest voor Gorinchem Een veelbelovend idee is het organiseren van een Vestingdag of Vestingweekend op de Gorcumse wal en/of buiten de Waterpoort. Het doel is om heel cultureel Gorinchem samen te brengen: denk aan zang, theater, kunst, historische verenigingen, en meer. Door een werkgroep met initiatiefnemers op te zetten en gebruik te maken van de bestaande samenwerking met Slot Loevestein, kan deze dag tevens een kans bieden om de wijken met elkaar te verbinden. Dit evenement kan een bruisend hoogtepunt worden voor de culturele sector en de gemeenschap van Gorinchem.

(5/7)

Nieuwe ideeën Human Library: Een Overzicht van Lokale Talenten Een innovatief idee is het opzetten van een 'Human Library': een digitaal overzicht van alle kunstenaars, vaklieden en andere talenten in Gorinchem, inclusief hun kwaliteiten en expertise. Dit platform maakt het voor iedereen, van bewoners tot instellingen, gemakkelijk om elkaar te vinden en te bereiken. Het doel is om meer verbinding en samenwerking te stimuleren door de persoonlijke vaardigheden en kennis binnen de gemeenschap transparant te maken en toegankelijk te stellen.

(6/7)

Nieuwe ideeën Verbind heel Gorinchem via Kunst en cultuur Gorinchem kan één geheel worden door kunst en cultuur in te zetten als verbindende factor, dus zowel binnen als buiten de vesting. Dit houdt in dat we actief stimuleren dat mensen en initiatieven zowel binnen als buiten de vesting met elkaar in contact komen. Het doel is om verschillende culturen en leeftijdsgroepen met elkaar te verbinden via diverse culturele uitingen en activiteiten, wat bijdraagt aan een meer inclusieve en hechte stad.

(7/7)

Kansen en ideeën in relatie tot cultuurbeleid

35

Kansen & ideeën voor elders in het cultuurbeleid Op deze pagina presenteren we kansen en ideeën die buiten het centrale thema van de bijeenkomst vielen, maar in relatie staan tot andere thema’s van het cultuurbeleid.

Kansen, doorgaan met:

Educatie van leerlijn P.O. tot Gorcum Academie voortzetten. (De Gorcum Academie is een cursus voor iedereen die meer wil weten over de geschiedenis en ontwikkeling van Gorinchem. In tien colleges, gegeven door experts, komen onderwerpen aan bod zoals geschiedenis, archeologie, industrialisatie en landschapsontwikkeling, zie link voor website Academie).

Nieuwe ideeën: Jaarlijkse laagdrempelige kunstmarkt: Organiseer een jaarlijkse kunst- en hobbymarkt waar burgers hun werk kosteloos kunnen tentoonstellen en verkopen, wat de lokale creativiteit stimuleert. Kunstproject voor scholen: Lanceer een jaarlijks kunstproject gericht op scholen en kinderen om hen gezamenlijk een kunstwerk te laten maken of organiseren. Steun voor theater Peeriscoop: Bied gerichte steun aan Theater Peeriscoop om dit belangrijke lokale culturele anker te behouden en te versterken.

Parkeerplaats ideeën tijdens de sessie Tijdens de werksessie is gebruik gemaakt van een Parkeerplaats: een methode die gespreksleiders hielp om het gesprek binnen de kaders van de avond te houden. Kansen of ideeën die daarbuiten vallen, konden hier worden genoteerd. Zo bleef het gesprek gefocust, maar gingen de onderwerpen niet verloren. Hieronder worden deze onderwerpen toegelicht.

Kans: Zorg voor openbare kunstwerken De Nieuwe Doelen (DND). Met speciale aandacht voor de muur kleurvlakken (Sonia Rijnhout) en licht objecten (Jan van Munster) bij de ingang. Kans: Theater Peeriscoop beschermen zodat dit open kan blijven. Idee: Gorinchem als cultuurstad mist een schouwburg als De Nieuwe Doelen. Idee: Er moet een ambtenaar zijn voor uitvoering erfgoedbeleid. Idee: Podium grote kerk meenemen als aanbieder van cultuur.

Idee: Overlegstructuur erfgoed: een helder overleg → Vrienden van de Grote Kerk doen graag mee! Kans: Podium grote kerk noemen in de cultuurvisie als serieuze aanbieder van cultuur. Podium grote kerk biedt graag ruimte aan lokale kunstenaars en/of scholieren. Meer ruimte om te exposeren → Podium grote kerk biedt dat podium.

Kansen en ideeën in relatie tot andere beleidsterreinen

38

Kansen & ideeën in relatie tot andere beleidsterreinen: Op deze pagina’s presenteren we de genoemde kansen en ideeën die buiten het centrale thema van bijeenkomst vallen en in relatie staan tot andere beleids- en werkterreinen.

Kansen, doorgaan met:

Nieuwe ideeën:

Borgen van Buurtverbinders: Een belangrijke kans is het behouden en borgen van de rol van buurtverbinders, om zo de gemeenschapszin te versterken.

Helder verhaal voor de vestingroute: Creëer een helder en zichtbaar verhaal voor de vestingroute. Dit omvat goede informatie en een duidelijke route die zowel de geschiedenis van Gorinchem vertelt als toont wat de stad te bieden heeft.

Versterken van lokale initiatieven: Blijf vasthouden aan en voortbouwen op het principe 'Uit de buurt, voor de buurt', wat de kracht van lokale initiatieven benut.

Bredere overlegstructuur erfgoed breed: Zet een bredere overlegstructuur op voor erfgoed in Gorinchem, zoals een specifiek ‘erfgoedoverleg Gorinchem’. Dit bevordert samenwerking en afstemming binnen de erfgoedsector.

Uitvoeren van GO2032: Een kans is het uitvoeren van de plannen uit GO2032, het uitgebreide toekomstvisiedocument voor Gorinchem.

Elektrisch vervoer voor de binnenstad: Onderzoek de mogelijkheden voor elektrisch vervoer in de binnenstad, vergelijkbaar met het tuktuk-project in Delft. Dit kan bijdragen aan de aantrekkelijkheid en bereikbaarheid van de stad op een duurzame manier.

Benutten van status en identiteit: Blijf de status van ANWB 'Mooiste Vestingstad' en UNESCO Werelderfgoed actief benutten. Tegelijkertijd is het cruciaal om de Gorcumse identiteit vast te houden bij groeiende evenementen, zodat deze hun lokale karakter behouden.

Kansen & ideeën over andere beleidsterreinen: Op deze pagina’s presenteren we de opgehaalde kansen en ideeën die buiten het centrale thema van bijeenkomst vallen en in relatie staan tot andere beleids- en werkterreinen.

Kansen, doorgaan met:

Nieuwe ideeën:

Continuering erfgoedbeleid: Een kans ligt ook in het doorgaan met de realisering van het erfgoedbeleid, wat bijdraagt aan het behoud van de rijke geschiedenis van Gorinchem.

Onderzoek naar vesting Gorinchem: Start een onderzoeksproject over Gorinchem als vestingstad en bied dit aan bij gespecialiseerde onderwijsinstellingen voor dieper inzicht.

Voortzetten van het Stegenplan: Ook zien deelnemers een kans om door te gaan met het stegenplan, wat de kwaliteit en aantrekkelijkheid van de binnenstad verbetert. Doorgaan met Linge II (Land tussen de oude stad en rivier, in 2022 heeft Gemeente Gorinchem hier een Nota van Uitgangspunten voor vastgesteld om het te veranderen in een plek waar mensen kunnen wonen, werken en recreeren. Dit is plan is bevroren tot 2026 door plannen die tegen het NvU in gingen) -> Deelnemers zien een kans in het oppakken van het bestaande plan bij de gemeente voor toeristisch ontwerp en informatievoorziening.

Parkeerplaats opmerkingen/tips buiten het cultuurbeleid ‘Samen Gorinchem’ Meerdere deelnemers noemen dat dit niet efficiënt werkt vanuit de organisaties. Dit is al eerder besproken en aangegeven bij de gemeente. Het werkt ingewikkeld om up-to-date te houden, het is te complex in gebruik.

Begeleiding bij veiligheid en aansprakelijkheid: er is behoefte aan concrete begeleiding bij de inpassing en omgang met voorschriften op het gebied van veiligheid en aansprakelijkheid. Zodat de organisatie van activiteiten en evenementen zo goed, verantwoord en uitvoerbaar mogelijk plaats kan vinden.

Vervolg

42

Hoe verder? In de inleiding van dit verslag treft u een schema aan van het proces, waarin dus het vervolg is aangegeven. Hierin is aangegeven dat we in aansluiting op de themabijeenkomsten een concept Programma cultuur ontwikkelen, met daarin het geactualiseerde beleid. Daarbij zal dankbaar gebruik worden gemaakt van uw meedenken. De opbrengst uit de themabijeenkomst benutten wij alsvolgt: 1.

2.

3. 4.

Terugblik met kernpunten: de kernpunten die betrekking hebben op het cultuurbeleid, zijn van belang voor de evaluatie van dit beleid op de aspecten: Wat ging goed, waarmee vooral doorgaan en wat ging minder goed en waar liggen kansen en mogelijkheden tot verbetering. Ideeën in relatie tot het thema: de concrete en realistische ideeën verwerken we in het programma. Andere ideeën bestaan al in een bepaalde vorm, sommigen zijn niet concreet en/of uitwerking ontbreekt. Tot slot zijn er nog enkele ideeën die op de weg liggen van particulier initiatief/culturele organisaties. Kansen en ideeën in relatie tot cultuurbeleid met daarbij een ‘parkeerplaats’: zelfde benadering als bij 2. Kansen en ideeën over andere beleidsterreinen: deze geven we - ter informatie en ter overweging - intern door binnen de gemeentelijke organisatie aan de medewerkers van deze andere (beleids)terreinen.

Aan het slot van de bijeenkomst is toegezegd dat alle deelnemers dit uitgebreide terugkoppelingsverslag per mail ontvangen! Zodat een ieder een overzicht heeft van de bijeenkomst, de opbrengst en wat daar verder mee wordt gedaan.

././././././././././././././././././././././././././.

43