Presentatie I&O Grondbeleid en kostenverhaal 2026

Nota Grondbeleid en kostenverhaal 2026-2029 11 december 2025

Inhoud presentatie 1. Aanleiding actualisatie 2. Grondbeleid 1.

Doelstellingen

2.

Vernieuwingen door Omgevingswet

3.

Beleidsuitgangspunten

4.

Rol gemeenteraad en college

3. Kostenverhaal 1.

Kostenverhaal in de Omgevingswet

2.

Beleidsuitgangspunten

4. Vervolgstappen besluitvorming

Doelstellingen grondbeleid • Grondbeleid van een gemeente vormt een kader waarbinnen het ruimtelijk beleid ten aanzien van de gemeentelijke ambities en doelstellingen op een verantwoorde en transparante wijze vorm kan krijgen.

• Het bevordert daarnaast een rechtvaardige verdeling van kosten en opbrengsten over gebruikers, exploitanten, eigenaren en gemeente Gorinchem.

• De Nota Grondbeleid biedt het afwegingskader om tot een keuze voor het te hanteren grondbeleid te komen en de bijbehorende inzet van het grondbeleidsinstrumentarium.

• Het grondbeleid is dus geen doel op zich, maar een instrument voor realisatie strategische ruimtelijke ambities.

4.

Strategische ambities • Gezonde groei ­ Balans in wonen/werken ­ Verbindingen tussen wijken

• Gezonde inwoners ­ Mobiliteitshub ­ Fietspaden ­ Tegengaan hittestress

• Groene stad ­ Groen/blauwe routes ­ Klimaateisen bij (her)ontwikkelingen

Bron: Omgevingsvisie 2050 5.

Aanleiding actualisatie • Periodieke actualisatie; huidige nota vastgesteld in 2019 • Omgevingswet in 2024 in werking getreden • Verruiming mogelijkheden qua grondbeleidsinstrumentarium ­

Wijziging in wet- en regelgeving werkt door in beleid en werkwijze

­

Mogelijkheden voor kostenverhaal gewijzigd en verruimd

­

Breder grondbeleidsinstrumentarium

• Nieuwe inrichting kostenverhaal

3.

­

Vroegtijdig zekerheid over bijdrage plankosten

­

Bovenwijkse voorzieningen

­

(verplichte) financiële bijdragen

Vernieuwingen door Omgevingswet 1. Voorkeursrecht: nieuwe regeling in het omgevingsrecht voor het geven van een voorkeursrechtbeschikking; 2. Onteigening: andere regels voor onteigening en geïntegreerd in de Omgevingswet; 3. Een nieuw grondbeleidsinstrument: stedelijke kavelruil.

6.

Beleidsuitgangspunten grondbeleid (1) 1.

Gorinchem kiest voor situationeel grondbeleid, afhankelijk van de volgende vier factoren:

1.

Sturing en regie: de mate waarin de gemeente vanwege het maatschappelijk belang van de ruimtelijke ontwikkeling meer invloed wil uitoefenen op de planinvulling

2. Marktwerking: in hoeverre de ontwikkeling door marktpartijen wordt opgepakt 3. Investeringsbereidheid: De mogelijkheid en bereidheid van de gemeente om middelen (financieel en organisatorisch) aan te wenden voor de totstandbrenging van de ontwikkeling

4. Risicoprofiel: Is er tevens bereidheid en ruimte om eventuele risico’s op te vangen

Beleidsuitgangspunten grondbeleid (2) 2. Bij de uitvoering van actief grondbeleid blijft het mandaat voor het college voor het doen van onvoorziene aankopen EUR 3,0 mln. (per transactie)

3. Erfpacht wordt niet actief als mogelijke uitgiftevorm aangeboden maar blijft wel mogelijk 4. Bij grote binnenstedelijke transformaties kunnen de volgende vier grondbeleidsinstrumenten worden ingezet: 1.

Verplichte kostenverhaalsbijdrage

2.

Stedelijke ruilverkaveling

3.

Vestigen voorkeursrecht als moderniseringslocatie

4.

Samenwerking met bestaande regionale bedrijventerreingroepen

Rol gemeenteraad en college gemeenteraad

college van B&W

Ten aanzien van beleid:

• Stelt Nota grondbeleid en kostenverhaal 2026-2029 vast

• Stelt Uitvoeringsprogramma

bovenwijkse voorzieningen en financiële bijdragen 2026 vast

• Stelt jaarlijks uitvoeringsnota

grondprijzen en uitvoeringsnota parameters vast

Ten aanzien van concrete invulling situationeel grondbeleid: • stelt vast bij gemengd grondeigendom (vanaf 0,5 ha)

• stelt per locatie vast, tenzij er sprake is

• stelt kaders ontwikkeling vast

• informeert raad vooraf bij afwijking

• beslist vooraf bij afwijking ruimtelijke kaders en bij grote inhoudelijke afwijkingen

van gemengd grondeigendom (vanaf 0,5 ha) ruimtelijke kaders en bij grote inhoudelijke afwijkingen

Rol gemeenteraad en college gemeenteraad

college van B&W

Ten aanzien van actief grondbeleid: • stelt grondexploitaties vast

• bevoegd tot onvoorziene aankopen tot 3 mln. euro; informeert raad achteraf

• geeft uitvoering aan ontwikkeling en de grondexploitatie

Ten aanzien van faciliterend grondbeleid: • Stelt kostenverhaalsregels vast als er geen anterieure overeenkomst is afgesloten

• Bevoegdheid tot aangaan van anterieure overeenkomst (voorkeur)

Kostenverhaal in Omgevingswet • • • • •

Nieuwe regels voor kostenverhaal Integrale en organische gebiedsontwikkeling PPT-criteria (proportionaliteit, profijt en toerekenbaarheid) blijven van kracht Kostenverhaalsregels in plaats van exploitatieplan Kostenverhaal blijft verplicht voor: ­

Ambtelijke kosten

­

Bovenwijkse kosten

­

Planschade en nadeelcompensatie

• Een integrale regeling voor planschade en nadeelcompensatie • Verplichte financiële bijdragen voor: -

Aanleg / verbetering van infrastructuur en groenvoorzieningen

Beleidsuitgangspunten kostenverhaal 1.

Bij faciliterend grondbeleid geniet het privaatrechtelijke spoor (anterieure overeenkomst) de voorkeur boven het publiekrechtelijke spoor (kostenverhaalsregels)

2. Indien geen samenwerkingsbrief en/of anterieure overeenkomst wordt gesloten wordt het kostenverhaal via kostenverhaalsregels in het omgevingsplan opgenomen

3. Kostenverhaal van plankosten vroegtijdig zekerstellen via voorschotbijdrage in een samenwerkingsbrief

4. De plankostenscan blijft leidend bij het bepalen van de hoogte van de (te verhalen) plankosten 5. Uitvoeringsprogramma: verplichte financiële bijdragen voor aanleg van infrastructuur en groenstructuur

­ EUR 500 per m2 bvo of kavel niet-wonen ­ EUR 300 per sociale huurwoning, EUR 1.200 per betaalbare koopwoning en EUR 2.300 per vrije sectorwoning

Vervolgstappen besluitvorming ­

B&A 8 januari 2026

­

Vaststellen Nota Grondbeleid en kostenverhaal 2026-2029 in raadsvergadering 29 januari 2026

­

Ingangsdatum Uitvoeringsprogramma bovenwijkse voorzieningen en financiële bijdragen 2026 per 1 april 2026

Dank voor jullie aandacht! Bart van Huit