PPN 2022-2025 Beantwoording College.pdf

Beantwoording wethouder Van Zanten Financiën Allereerst onze dank voor de in eerste termijn ingebrachte beschouwingen op de voorgelegde Perspectiefnota 2022-2025. Hoewel steeds meer gemeenten het moeilijk hebben om een sluitend meerjarenperspectief te presenteren, leggen wij ook dit jaar voor de exploitatie weer een positief sluitend meerjarenperspectief aan de Raad voor. Dank ook voor de waarderende woorden die hiervoor door enkele fracties zijn uitgesproken. Wij zijn er trots op dat we ondanks een zeer ingewikkeld Coronajaar en ondanks hele stevige maatschappelijke uitdagingen op het gebied van zorg, onderwijs en klimaat een gezonde koers als gemeente kunnen blijven varen. Ja, de schulden lopen de komende jaren op. Dat komt omdat wij broodnodige investeringen in onze prachtige stad noodzakelijk achten. Gelukkig zijn deze investeringen met uw brede instemming goed verwerkt in een lange termijn perspectief waarin ook de afbouw van deze schulden wordt bereikt. Wij zijn er ook trots dat GO2032 in deze collegeperiode is vertaald in Integraal Sociaal Beleid, Integraal Veiligheidsplan, een gemeentelijke reorganisatie, een mobiliteitsvisie, een woon- en transformatievisie, economische visie en een regionale energiestrategie.

Aan die visies wordt bovendien uitvoering gegeven in de vorm van uitvoeringsagenda’s en concrete plannen: denk aan projecten binnen het gelijke kansenbeleid, de opdracht die verstrekt kan worden voor het bouwen van de elektrische veerboten, de start van projecten binnen het Innovatie- en afstudeercentrum, de bouw van een multifunctionele sporthal voor OKK en Fortes, de voorspoedige realisatie van brede school Hoog Dalem met sportzaal, Tiny Forest en een anterieure overeenkomst voor de realisatie van het groene woonproject Arkelse Dijk, om maar een paar voorbeelden te noemen. Ook als raad mag u trots zijn op deze resultaten. De verschillende beleidstukken, uitvoeringsagenda’s en projecten zijn in nauwe samenwerking met partners in de stad tot stand gekomen. Hierin zien we ook de vruchten van de interne organisatieontwikkeling waar veel energie in is gestopt en die veel energie oplevert. Kortom: dit college staat vierkant achter deze perspectiefnota die helder maakt dat Gorinchem durft te investeren in zijn eigen kwaliteit en ontwikkeling. Investeringen die de stad sterker maken in lijn met de visie die de stad samen vastlegde in GO2032. Wij hebben als college de eerste stappen na de vaststelling van de visie van de stad met plezier gezet. Neemt niet weg dat er nog veel werk aan de winkel is.

Het college heeft er vertrouwen in dat hiermee een degelijke basis ligt voor verder bouwen aan een krachtig Gorinchem dat gesteld staat voor de vele maatschappelijke uitdagingen van de toekomst. Hiermee heeft het college ook een passende lijn gevonden voor het spanningsveld dat u terecht benoemt. Enerzijds willen we allemaal de schulden verlagen, en anderzijds vinden we ook allemaal dat we moeten investeren in zaken, die belangrijk zijn voor de stad. Er is samen met u gezocht naar een balans in die 2 zaken. Die oplossing is gevonden en doorvertaald in deze PPN, zoals dat ook in de vorige PPN gedaan, bekrachtigd door u als raad. Er is een investeringsruimte, of investeringsplafond, van € 5 mln. per jaar, zodat we de schuld afbouwen richting € 115 mln. in 2040. De meerjarenbegroting biedt normaal gesproken het enige kader of een investering wel of niet kan plaatsvinden, het investeringsplafond is in essentie een aanvullende maatregel om de schulden niet verder te laten oplopen. Alle investeringen uit deze PPN passen binnen het meerjarenperspectief, maar niet binnen het plafond. Nog niet, want het is de bedoeling om de investeringen te kunnen doen zonder de schulden te laten oplopen. Dat zal blijken in de uitwerking van deze PPN richting de begroting.

1

Het perspectief laat inderdaad ook zien dat we nog vele jaren aan een schuldpositie vastzitten die bepalend is voor de ruimte in de begroting ook op de lange termijn. Dat is logisch. Net zoals de schulden in vele collegeperioden vanuit het verleden zijn doorgegroeid naar een niveau dat onwenselijk is, zal het ook vele jaren kosten om hier substantieel in te verlagen. Zoals gezegd heeft het college met u een goede modus gevonden om de nodige investeringen te doen en tegelijk vast te kunnen houden aan het afgesproken regime voor schuldreductie en daarbij legt het college u een sluitend perspectief voor. Daarmee geeft het college ook antwoord op de vraag van enkele fracties of het college teveel geld uitgeeft. Dat antwoord luidt dus nee. En ook op vragen van Stadsbelang en Democraten Gorinchem, die vroegen of incidenteel het investeringsplafond wordt overschredenis het antwoord nee. En ja, daar zit een onzekerheid in. Daarom nemen we de gemeenteraad graag mee, in voorbereiding naar de begroting 2022 zoals het CDA in haar beschouwingen vraagt, in hoe deze dekkingsmogelijkheden zich ontwikkelen. Relevant hiervoor zijn de meicirculaire die op korte termijn aan de Raad wordt voorgelegd, de Turap 2021 die kort na het zomerreces beschikbaar komt en de septembercirculaire die eind september verschijnt.

Graag zeggen wij het CDA toe de raad middels een RIB spoedig na het verschijnen van de septembercirculaire te zullen informeren over de inzet van de verschillende mogelijkheden. De VVD stelt voor om de lasten voor inwoners niet te verzwaren. Dat is ook zeker niet het uitgangspunt van het college. Echter een ander uitgangspunt is dat bij de tarieven wordt gestreefd naar 100% kostendekkendheid. Dat is dan ook de reden dat de begraafrechten zullen stijgen, omdat die al jaren onder de 100% kostendekkendheid zitten. De SP trekt diverse conclusies uit de PPN, die wij niet ondersteunen. Zo zouden de oplossingen voor de financiële uitdagingen naar een volgende periode worden verschoven. Maar het college heeft juist aangegeven bij de begroting 2022, dus in deze collegeperiode, met een dekkingsvoorstel te zullen komen. Daarnaast laat het college ruimte voor toekomstige investeringen. De fracties CU-SGP en Gorcum Actief geven aan, dat er voor investeren in meekoppelkansen bij de dijkversterking Gorinchem-Waardenburg geen geld meer is. Deze constatering is correct. Nog meer investeren dan we al doen, kan niet vanwege het effect dat dat heeft op de schuldontwikkeling. Wel zeggen wij toe, dat we bij de begroting 2022 opnieuw willen bekijken hoe we dit (geheel of gedeeltelijk) alsnog mogelijk kunnen maken, mits de ruimte het dan toelaat.

D66 wenst een indexering van gesubsidieerde instellingen met in ieder geval (tenminste) 1,3% . Het College is van opvatting, dat het niet aangaat om via de (vaste) indexeringsmethodiek gesubsidieerde partijen van extra budgettaire ruimte te voorzien. Wij zullen deze suggestie van D66 dan ook niet overnemen. Gorcum Actief vraagt tot slot -en heeft daarvoor een motie voorbereid- om bij de begroting 2022 twee lijstjes op te stellen van ingeschatte meevallers en ingeschatte tegenvallers, geaccordeerd door de accountant als zijnde een realistische inschatting. Gorcum Actief gaat hierbij uit van de verkeerde veronderstelling, dat er bij zogenoemde ruimtegevers ‘eigenlijk’ sprake is van het nemen van een voorschot op mogelijke meevallers in de toekomst. En dat ruimtevragers ‘eigenlijk’ toekomstige tegenvallers kunnen zijn. Beide veronderstellingen zijn echter onjuist en het is ook zeker geen taak voor de accountant om lijstjes, zoals door Gorcum Actief bedoeld, te accorderen als zijnde realistische inschattingen. De wethouder kan Gorcum Actief op dit punt dan ook geen enkele toezegging doen.

2

Cultuur PvdA dient samen met Gorcum Actief een motie in om het herstel van de staat van kunstwerken in de openbare ruimte te bespoedigen. Uit onderzoek is inderdaad gebleken, dat sprake is van achterstallig onderhoud, waarvoor een extra onderhoudsinspanning gewenst/noodzakelijk is. Wij hebben de verwachting dat het instellen van de adviesgroep, herschikken van prioriteiten binnen onderhoudsbudgetten en het maken van slimme (onderhouds)combinaties al een stap in de goede richting zet. De motie van PvdA en GA om éénmalig € 20.000 in te zetten, kan hierop een goede aanvulling blijken en we adviseren positief op deze motie. GroenLinks mist in het overzicht van ruimtevragers een aanvraag van de stichting Gedenkplaats Gorcumse Martelaren 1572. Maar nu de contouren voor de begroting van 2022 getekend worden, wordt het tijd hierover na te denken. Bij motie: “Gedenk de martelaren”, roept GroenLinks het college op om in de begroting 2022 een bedrag te reserveren om de stichting te ondersteunen in het realiseren van hun plannen. Met betrekking tot het realiseren van een gedenkplaats voor de Gorcumse martelaren op de locatie Haarstraat-Kloostergang merken wij in de eerste plaats op, dat het College zich daar in principe positief over heeft uitgesproken, met als uitgangspunt dat hierbij geen beroep kan worden gedaan op de vrijgevallen gelden van de Open Kathedraal.

De stichting 'Gedenkplaats Gorcumse Martelaren 1572' (initiatiefnemer) en de gemeenteraad zijn hier respectievelijk via de principe-uitspraak, D740175, en de raadsinformatiebrief, Z/20/694635 D-740134, over geïnformeerd. Initiatiefnemer werkt nu binnen de randvoorwaarden en uitgangspunten van het college zijn plan nader uit. Hierbij maakt hij alle financiële aspecten m.b.t. realisatie en beheer van de gedenkplaats inzichtelijk. Het college staat dus zeker positief tegenover het idee achter deze motie. Dat hiervoor geen bedrag in de PPN is opgenomen heeft als reden dat op dit moment onbekend is hoe hoog de totaalkosten van realisatie en beheer van de gedenkplaats zullen uitpakken. Overigens is daarbij wel de verwachting dat de kosten voor dit initiatief veel hoger zullen zijn dan het eerdere initiatief. Vooralsnog is er geen ruimte om een dergelijke nieuwe, mogelijk structurele ruimtevrager te honoreren. De motie wordt daarom in deze fase waarin het initiatief zich nog bevindt, ontraden. Het college is echter in goed overleg met de initiatiefnemers, maar dit plan heeft ook flinke impact in de openbare ruimte en op ander vastgoed. Mocht het nader geconcretiseerd worden, komen we uiteraard terug bij uw raad.

Met betrekking tot de opmerking over de bibliotheek willen wij de SP teruggeven, dat wij de Raad dit voorjaar met een raadsinformatiebrief hebben laten weten, dat wij aan bibliotheek AanZet hebben gevraagd om voor het zomerreces een nieuwe visie op de dienstverlening in Gorinchem aan te leveren en twee scenario’s uit te werken voor de toekomstige huisvesting, inclusief programma van eisen. Hierover zijn wij intensief met bibliotheek AanZet in gesprek. Het besluitvormingstraject voor de raad hierover staat gepland in het najaar van dit jaar.

Beantwoording wethouder Van Doesburg Hartelijk dank voor uw vragen in de algemene beschouwingen. Punt voor punt loop ik er langs en hoop u zo naar tevredenheid te informeren. Kinderopvang en Onderwijs Democraten Gorinchem stelt: ruimtegever van 1 ton door het verlagen van de subsidie op kinderopvang mag geen consequenties hebben voor de ouderbijdrage. Dit graag monitoren en indien 3

nodig weer terugdraaien! De verwachting is dat een verlaging van de subsidie geen consequenties zal hebben omdat de SKG het beleid aanpast en omdat er naar verwachting meer VVE-kinderen zijn die via OAB extra subsidie krijgen. Opmerking van VVD dat we in basisonderwijs en voortgezet onderwijs moeten investeren en niet in andere onderwijsprojecten: Niet mee eens. De doorlopende leerlijn vraagt om een integrale benadering. De gemeente heeft hierin een belangrijke faciliterende rol. Consequenties van corona in onderwijs: het onderwijs (zowel po als vo) kan deelnemen aan het Nationaal Plan Onderwijs (NPO). Er worden flinke budgetten beschikbaar gesteld om de achterstanden die leerlingen hebben opgelopen te verminderen. Ook de gemeente zal NPO gelden krijgen om samen met maatschappelijke organisatie de kwetsbare jeugd te ondersteunen. Hierbij zullen gezamenlijke interventies opgepakt worden zoals bijvoorbeeld: zieke docenten! D66 mist de investering in Kansengelijkheid op diverse vlakken, maar ook in onderwijs en kinderopvang. De voorgestelde ruimtegever vindt D66 merkwaardig omdat de doeluitkering OAB niet ‘hard’ is. Kansenongelijkheid in het onderwijs wordt via NPO-budgetten aangepakt.

De verwachting is dat een verlaging van de subsidie voor kinderopvang geen consequenties zal hebben omdat de SKG het beleid aanpast en omdat er naar verwachting meer VVE-kinderen zijn die via OAB extra subsidie krijgen, zoals hierboven reeds aangegeven. Duurzaamheid in onderwijs. GroenLinks vraagt hier in het bijzonder aandacht voor. In het IHP po-so besteden we aandacht aan het verduurzamen van de onderwijsgebouwen. Verduurzaming is een verantwoordelijkheid van scholen en gemeenten en landelijke overheid. We gaan met de raad in gesprek bij IHP welke verantwoordelijkheid (financieel) de gemeente gaat nemen. In antwoord op D66: Het HBO initiatief is niet geblokkeerd, maar ondersteund door dit college in de aanloopfase met € 120.000. Het IAC biedt ook hoger onderwijs een kans om aan te sluiten in een brede onderwijs innovatie ontwikkeling die omarmd wordt door alle stakeholders uit stad en regio. Bovendien, en dat is al veel vaker gezegd: het IAC is ook een initiatief uit de stad en geeft rechtstreeks uitwerking aan de doelen 6, 8 en 9 uit de Visie van de stad GO2032. D66 wil graag het budget dat nu voor het HBO initiatief als startsubsidie is opgenomen blijven reserveren totdat de raad hier een besluit over heeft genomen. Op dit moment staat € 60.000 gereserveerd op grond van het raadsvoorstel.

Wijkbeheer/Buurthuizen/Klachten van inwoners PvdA legt via een motie (jaarlijkse wijkschouw) de uitdaging neer om de initiatieven van bewoners nog meer te stimuleren en te faciliteren vanuit het principe: “vertrouwen in de initiatiefnemers”. Werken vanuit vertrouwen is een lijn die dit college erg aanspreekt. We kunnen de motie positief adviseren en zullen in overleg met u binnen de huidige beleidskaders en budgetten zoeken naar een efficiënte invulling ervan. CU/SGP onderstreept het belang van betaalbare ontmoetingsplekken (buurthuizen) in de stad. Vragen hierover zijn eerder deze week door CU gesteld. Een maatschappelijke huur is nodig om het beheer en de exploitatie van buurthuizen rond te krijgen. O.h.a. zijn er weinig huurders vertrokken uit de Rozenobel alleen Syndion heeft ervoor gekozen om terug te gaan naar de locatie Boerenstraat. Gorcum Actief vraagt hoe het college omgaat met klachten bij de Haarsekade, Stalkaarsen en Havendijk. Klachten van inwoners worden altijd behandeld met de nodige zorgvuldigheid. Recent is jaarrapportage klachtafhandeling opgeleverd en daarin zien we terug dat klachten niet toenemen en overwegend snel en passend worden afgehandeld. Na de zomer zullen wij rapporteren vanuit data 4

uit ons Dashboard dienstverlening. Op plekken in de stad waar meerdere projecten tegelijk spelen zijn projectmanagers actief om het gesprek steeds te faciliteren. Subsidieverwerving De subsidioloog is nu één jaar actief. Bij de werkzaamheden wordt telkens gekeken op welke wijze de subsidioloog de meeste toegevoegde waarde levert. Daaruit blijkt dat in het afgelopen jaar de subsidioloog bij 2/3 van de 30 subsidietrajecten (aanvragen, afrekeningen) een rol heeft gehad als (mede) opsteller, adviseur, coördinator, aanjager. Daarnaast heeft de subsidioloog onderzoek verricht naar de subsidiemogelijkheden voor 20 projecten / initiatieven en wordt het beheer verzorgd van twee provinciale subsidieprogramma’s voor de regio AV. Voor wat betreft de Europese subsidies kan worden opgemerkt dat in Europa met meerjarige financiële kaders wordt gewerkt. Hierbinnen worden dan subsidieregelingen voor indiening opengesteld. Nu doet zich de situatie voor dat we ons hiervoor in een overgangsperiode bevinden: het vorige meerjarige kader (2014 – 2020) liep af en het volgende kader (2021 – 2027) moet nog opstarten. Dit betekent dat de afgelopen periode vrijwel geen indieningsmogelijkheden bestonden.

Waar nog wel Europese mogelijkheden bestonden in de vorm van REACT-EU gelden (Brusselse middelen om uit de coronapandemie te investeren) die onder meer toegevoegd zijn aan de ESF regeling, hebben we daarvan gebruik gemaakt met aanvragen op het gebied van actieve inclusie (t.b.v. Avres) en Pro/vso (voor onze praktijkscholen).

Beantwoording wethouder Kraaijeveld Geachte leden van de gemeenteraad, Laat ik ook beginnen met dank te zeggen aan de positieve punten die zijn geschetst. Sociaal domein Ondanks dat het ook voor het sociaal domein een roerig jaar was ben ik trots hoe onze organisatie hierop heeft ingespeeld, hoe de partijen in het sociaal domein elkaar met korte lijnen wisten te vinden en hoe Avres een erg belangrijke rol heeft gespeeld voor zovelen inwoners in onzekere situaties. Eens met het CDA dat hier lessen uit te trekken zijn en zo hebben we met partners in de lijn van de motie beeldzorg hier met partijen verdere stappen in gezet (en komen we hiervoor nog voor de zomervakantie met een RIB). Voor komend jaar zal er ongetwijfeld ook nog de nodige dynamiek zijn, want zal de afbouw van steunpakketten nog voor nieuwe onzekerheden zorgen? Samen met werkgeversorganisaties, bonden, UWV en onderwijs maken wij ons - zoals bij de recente regionale radenbijeenkomst geschetst - in ieder geval klaar voor crisisdienstverlening om perspectief te kunnen blijven geven voor mensen in een onzekere situatie onder de noemer RMT AV (Regionaal Mobiliteitsteam Alblasserwaard-Vijfheerenlanden) en die na de zomer operationeel moet zijn.

Als het gaat om de kostenontwikkeling in het sociaal domein – verschillende fracties hebben hier in hun bijdrage iets over gezegd – het volgende; we zien dat in de breedte de kosten nog steeds toenemen, vandaar dat wij – waar het kan – kostenbeheersingsmaatregelen onderzoeken en nemen. Zo hebben we recent – zonder dat het de client raakt – strakkere afspraken gemaakt met aanbieders tbv arrangementen WMO. Zorgvragen nemen toe (bij arrangementen bijvoorbeeld 15% in twee jaar tijd), zorgvragen worden complexer, de vergrijzing neemt toe en door dergelijke maatregelen proberen we de autonome kostenstijging zoveel als mogelijk te dempen. En ook als zijn het kleinste postjes, ook in het sociaal blijven we scherp kijken naar waar het minder of effectiever kan. Het schrappen van het abonnementstarief door een nieuw kabinet zou gemeenten in ieder geval weer de nodige verlichting kunnen geven, want ook binnen de WMO geven we op dit moment meer uit dan we van het Rijk krijgen. Markeert ook de sociale gemeente die we willen zijn, maar maakt de uitdaging voor 5

het financieel meerjarenperspectief wel groter. Op jeugd zien we gelukkig nu wel meer perspectief op financiële lucht, zodat we jeugdigen en gezinnen kunnen blijven ondersteunen en dit weer verlichtend kan werken op de kostenontwikkeling binnen het sociaal domein. Specifieker naar aanleiding van vragen die zijn gesteld: • (DG) Hoort Gorinchem ook bij de gemeenten die met Avres aanbiedt om een deel van de uitvoering over te nemen? Antwoord: we nemen niet zozeer de uitvoering over, wel bieden we als de gemeente lokaal hulp aan de gedupeerden van de toeslagaffaire. Dit doen wij samen met Avres en andere partners in de stad. Denk aan schuldhulpverlening, budgetbeheer, arbeidsbegeleiding, psychosociale ondersteuning en zorg. Recentelijk heeft het college besloten om de gemeentelijke vorderingen voor 11 ouders kwijt te schelden. Bij Avres gaan we inmiddels ook de eventuele vorderingen kwijtschelden. En we hopen dat meer partijen (ook in de private sector) dit gaan doen. Verder blijven we gedupeerden in de volle breedte ondersteunen. • (CU) Sluiten we graag bij aan, we zien de uitrol van preventief budgetbeheer als een belangrijk puzzelstukje in de sluitende ketenaanpak schulden • (CU) Een terechte vraag tav ‘Menstruatie armoede’. Vanuit Bliek in actie is hiervoor een subsidie verleend aan de Speelgoedbank Gorinchem.

Met dit geld ondersteunt de Speelgoedbank onder andere vrouwen, die het zich financieel niet of nauwelijks kunnen veroorloven, met menstruatieproducten. Zij bieden dus al een oplossing in deze. De Voedselbank heeft heel sporadisch menstruatieproducten in hun assortiment. Op landelijk niveau wordt vanuit Voedselbank Nederland de menstruatie-armoede wel erkend, maar op lokaal niveau is hier nog geen beeld van bij de Voedselbank. Er komen geen signalen binnen bij de Voedselbank, maar de Voedselbank Gorinchem sluit niet uit dat schaamte hierin een rol speelt. • (CU) Komend jaar is het laatste jaar in het oude inkoopregime. In het nieuwe inkoopkader is beter geborgd hoe het loopt met doorstroom en uitstroom. Zorg over wachtlijsten wordt gedeeld, in sommige zwaardere vormen van jeugdzorg neemt deze toe dan wel stokt het in de keten. Het rijk heeft hier extra middelen voor vrijgemaakt, maar het probleem zit ook in de beschikbare capaciteit bij verschillende zorgaanbieders. Zullen we op de voet blijven volgen, ook of er nog een bepaalde mate van achtergestelde zorg plaats vindt door Corona. De Service Organisatie Jeugd is gevraagd om een plan op te stellen om de wachttijden (binnen de GGZ) terug te dringen.

Om die reden is er een werkgroep gestart met als doel dat er een duidelijke, effectieve, toegankelijke, organisatie overstijgende samenwerkingsketen ontstaat rondom signalering –ondersteuning, consultatie en advies, (door)verwijzing /afschaling en wachtlijstbeheer binnen de GGZ. Deze werkgroep trekt ook op met de werkgroep rondom de nieuwe inkoop vanaf 2022. • (GL en CDA) Als het gaat over de budgetten in het sociaal domein volgen we in principe de lijn om deze op te nemen in de Reserve Sociaal Domein om tegenvallers op te kunnen vangen, incidenteel te investeren dan wel tijd in te kunnen bouwen voor kostenbeheersingsmaatregelen. We hebben processen zodanig ingericht dat we structureel per run kijken of we nog steeds de juiste dingen doen om onze doelen te bereiken zowel naar inhoud als financiën. Voor dit jaar lijken we voor jeugdhulp nagenoeg budget neutraal uit te kunnen komen met de extra middelen van het Rijk, volgend jaar krijgen we nog meer middelen van het kabinet en zullen we moeten bezien hoeveel middelen er overblijven. De lijn die we voorstellen aan het AB DG&J is om voor 2022 alleen middelen ter beschikking te stellen die reëel benodigd zijn. • Om kosten te blijven beheersen gaan een aantal onderzoeken opstarten waarbij we kijken welke alternatieven er mogelijk zijn.

• (GL/ CU) Het college ziet de was- en strijkservice niet als bezuiniging, maar als een middel om door laagdrempelige inzet aan de voorkant op de huishoudelijke ondersteuning te besparen, en daarom als een ruimtegever. Of dat daadwerkelijk reëel en haalbaar is gaan we 6

onderzoeken. Daarbij onderzoeken we ook of bij een eventuele uitvoering ook mensen met een beperking kunnen inzetten. Dan snijdt het mes aan twee kanten. Duurzaamheid Ook op het gebied van Duurzaamheid zijn nog enkele vragen gesteld. Onder de noemer Gorinchem Duurzaam proberen we als gemeenten samen met partijen, bedrijven en inwoners stappen te zetten. Bijvoorbeeld het NK Tegelwippen of het willen realiseren van een waterstoftankstation en het besluit om te starten met een warmtenet in de Gildenwijk zijn daar concrete en impactvolle voorbeelden daarvan. Daarnaast zien we nog steeds veel inwoners de online informatiebijeenkomsten volgen, bijvoorbeeld tbv isoleeracties of energiebeparingsacties. Het Nieuwe Wonen blijft ook nog steeds actief en spreken jaarlijks meer dan 65 inwoners (149 hebben een infrarood scan laten maken). Tav de Regionale Energiestrategie blijven we natuurlijk ook in gesprek met bedrijven, partijen en inwoners (ook in reactie op SB). Recentelijk met een eerste fysieke informatiebijeenkomst met verschillende bedrijven uit de Avelingen en omgeving, georganiseerd door het IKG. De RES is een grote opgave, waar steeds meer betrokkenheid bij ontstaat. Dat is goed en maakt ook dat we proberen zo goed mogelijk daarop als gemeente op te anticiperen.

Richting Democraten Gorinchem kan ik nog aangeven dat we niet zozeer in een kleine RES zijn gepropt, dit is van onderop ontstaan vanuit de regionale samenwerking die we al kenden. En wij hebben de RES juist zo breed mogelijk verkend; vandaar dat we naast warmte, zon en wind in de RES nadrukkelijk energiebesparing (20% in 2030) en innovaties hebben opgenomen. De besluitvorming heeft plaats gevonden, zowel in de gemeenteraden als bij het Waterschap en de Provincie. Het college gaat nu samen met de RES partners verder aan de slag met het op papier zetten van het uitvoeringsprogramma, en we willen werken aan een spoorboekje. We komen daarvoor bij u terug, ook tav de beoogde invulling van de Reserve Duurzaamheid. Steeds meer mensen onderkennen dat er wat moet gebeuren. En dat is waar het steeds om moet blijven gaan; het vormgeven van een energietransitie om uiteindelijk te komen tot een energieneutrale stad en regio. Als iedereen in de stad daar een steentje aan bijdraagt kunnen we de duurzame toekomst steeds sneller naar ons toetrekken. Een onzekerheid zijn de financiële middelen de lange termijn op het vlak van duurzaamheid, terecht door verschillende fractie benoemd. Als college zie we in de meerjarenbegroting vooralsnog geen ruimte om meer te doen dan we nu doen, zolang er vanuit het Rijk hierover geen duidelijkheid komt.

We zetten beleidsmatig grote stappen, met de RES, maar ook met de Transitievisie Warmte die er na de zomer aan komt alsook de Lokale (klimaat)adaptiestrategie richting 2022 volgend op de Regionale Adaptatiestrategie. We verwachten hiervan van het nieuwe kabinet klare wijn, als er structurele middelen volgen zijn we in staat deze opgaven in onze stad te versnellen. Bij de vaststelling van de RES heeft u hiervoor ook een motie aangenomen om een lobbybrief te sturen. Naar de Staten is dit gebeurd, de brief richting het Rijk zal spoedig volgen nu de RES 1.0 ook door de Staten zijn vastgesteld. Over het vervolgtraject hebben we inmiddels gesproken met de partijen die zitting hebben in de Coördinatiegroep en werken we aan een Raadsinformatiebrief, waarin we ook aan willen geven hoe we invulling geven aan de motie die u in dit kader op 14 april heeft aangenomen. Ondanks dat we de motie “Duurzaamheid in woord en daad” (GL) goed begrijpen, meerdere fracties hebben hierover iets in hun bijdrage opgenomen, ontraden we deze motie. Met de incidentele middelen van het Rijk en de beschikbare formatie proberen we de opgaven onder ‘Gorinchem Duurzaam’ zo goed mogelijk verder te brengen en hebben we al de nodige stappen kunnen zetten (bijvoorbeeld besluit Warmtenet Gildenwijk, de RES en inzet via RRE subsidies).

Ook is door uw raad 5 miljoen in een reserve Duurzaamheid opgenomen en waar we bij het uitvoeringsprogramma van de RES bij u op terug komen. Voor versnelling of een bredere uitrol zijn, zoals in bovenstaande bijdrage geschetst, meer structurele middelen van het Rijk nodig. 7

Beantwoording wethouder Van der Geest Voorzitter, Dank aan uw raad voor de (schriftelijke) bijdragen in eerste termijn. Dank ook aan een deel van uw raad voor de complimenten en dankzeggingen aan onze organisatie. Die geef ik graag door, want ook in ‘mijn’ portefeuilles is afgelopen jaar ontzettend gebuffeld. Samen met en voor de stad. En laat ik ook maar zeggen, dat ik hoop dat we de begrotingsbehandeling (en eigenlijk alle debatten na de zomer) ‘gewoon’ weer op het stadhuis kunnen doen en we elkaar weer echt in de ogen kunnen kijken. Ik kijk er in ieder geval weer naar uit! Dan naar de inhoud. Er is een aantal moties aangekondigd en een aantal vragen gesteld. Ik heb het hieronder gegroepeerd per portefeuille, dat zijn dit jaar economie, sport en buitenruimte. Tot slot behandel ik ook de aangekondigde moties. Economie Laat ik beginnen met economie. Na anderhalf jaar deels op slot te hebben gezeten, zijn we nu weer zo goed als helemaal open. En dat geeft perspectief, zeker aan de ondernemers. We hebben afgelopen jaar ook vaak bij elkaar gezeten om het hierover te hebben. En voorzitter, uw raad heeft de nodige besluiten genomen om binnen de beperkte rol die wij als gemeente hebben, de handschoen op te pakken. Ook vorige week nog in de I&O ‘economiemaatregelen & corona’ hebben we het gehad over de investeringsagenda voor de middellange termijn.

De fracties van VVD en CDA vragen hoe dit nu verder gaat. Deze werken we nu verder uit met ondernemers en ondernemersverenigingen, daarbij nemen we uiteraard de punten en vragen mee die vorige week naar voren zijn gekomen, richting de begroting van november. Een van de lessen op deze portefeuille, waar het CDA naar vraagt, is in ieder geval dat een nauwe samenwerking en overlegstructuur tussen ondernemers en gemeente waardevol is en ook gewoon nodig. De korte lijnen en nauwe contacten blijken uit de maatregelen die we in overleg met de ondernemers(verenigingen) aan u als raad hebben kunnen voorleggen. Ook zien we dat het begrip en kennis voor elkaars mogelijkheden en onmogelijkheden is gegroeid afgelopen jaar. De afspraak “we gaan fouten maken, maar we gaan in ieder geval dingen doen” heeft, zeker aan het begin, goed gewerkt voor de betrokken partijen. Ik pak in dit blok ook de vraag mee van de fractie van GroenLinks over citymarketing. Net als GroenLinks onderschrijven wij als college het belang van citymarketing. Ook als instrument om de economie en (binnenlands) toerisme weer aan te zwengelen. De taakstelling is in coronatijd niet reëel gebleken en ook de daarbij horende opdracht om te komen naar samenwerking en eigen inkomsten. Een gebruikelijke insteek voor marketingorganisaties.

Daarom kiezen we ervoor om nog twee jaar op het huidige niveau te financieren en pas daarna af te bouwen, zo komt er meer lucht om tot een nieuwe opzet te komen. De afgelopen jaren heeft stichting Gorinchem Citymarketing (GCM) hard gewerkt om Gorinchem op de kaart te zetten en de organisatie op te zetten en te laten draaien. Dit geldt voor het team, maar minstens net zoveel voor bestuursleden die het op vrijwillige basis en voor hart voor de stad zich hebben ingezet. Samen zijn we op zoek gegaan naar een meerjarenperspectief; inhoudelijk en op governance. Dat heeft geleid tot goede gesprekken op bestuurlijk en ambtelijk niveau. Inhoudelijk bent u bijgepraat door GCM tijdens de I&O op 8 april. Recent heeft het bestuur GCM de balans opgemaakt en ons aangegeven dat zij trots zijn op de resultaten en het harde werken van de 8

afgelopen drie jaar. Desondanks zien zij zichzelf niet als de meest geschikte partij om de noodzakelijke doorontwikkeling uit te voeren. Ook omdat de afgelopen jaren veel van hen heeft gevraagd van hen als vrijwilligers naast hun bestaan als ondernemer. GCM heeft daarom aangegeven de opdracht terug te geven. Hierover zullen we volgende week het gesprek met het bestuur van GCM voeren Ze zijn bereid mee te denken over een structurele en duurzame toekomst van citymarketing. Daar maken we uiteraard graag gebruik van. Wat dit exact betekent weten we nu nog niet, daar komen we na het zomerreces bij u als gemeenteraad op terug. Tot die tijd blijven het bestuur en het team van GCM uiteraard onze vestingstad op de kaart zetten en zijn de voorbereidingen van het winterfestijn bijvoorbeeld al begonnen. De PvdA vraagt ten slotte nog naar de meest actuele planning omtrent de ontsluiting van Groote Haar, wij hebben u hierover ook in mei van dit jaar per RIB geïnformeerd. De huidige planning is uiterlijk Q2 2026. Mede omdat vorig jaar Rijkswaterstaat vertraging heeft opgelopen vanwege de lange wachttijd voor de uitspraak van de Raad van State op het tracébesluit. We blijven in gesprek richting de uitvoering om dit waar kan te versnellen. Parallel onderzoeken we als gemeente de tijdelijke oostelijke ontsluiting.

Sport Ik kan het niet vaak genoeg zeggen, maar we kunnen in Gorinchem trots zijn op onze sportverenigingen. Niet voor niets terecht gewaardeerd bij het winnen van de titel sportgemeente van het jaar in 2019. Ook in deze ingewikkelde tijd met veel veranderende beperkingen, weinig tot geen wedstrijden, leden (vooral senioren) uit het oog en onzekerheden rond sponsorbijdragen, hebben de verenigingen zich kranig geweerd. Vandaar dat we ze afgelopen maandag tijdens het binnen- én buitensportoverleg ook hebben bedankt voor hun inzet en hopen op een gewoon sportseizoen 2021-2022. Het heeft enorm geholpen dat het rijk coulant heeft gecompenseerd en dat wij als gemeente de ruimte hadden om wat extra’s te kunnen doen. Hierover hebben wij uw raad geïnformeerd in verschillende raadsinformatiebrieven. D66 vraagt nog naar de wachtlijst rond de zwemlessen. Er is altijd wel een beperkte wachtlijst en tijdens de lockdown is deze iets opgelopen. Logisch natuurlijk als het zwembad een periode helemaal gesloten dient te zijn. Maar inmiddels gaan de zwemlessen in het Caribabad, door extra inzet sinds de heropening met bijvoorbeeld iets kleinere groepen, de goede kant op en gaan de wachtlijsten voor kinderen en volwassen terug naar het normale niveau. Hierover blijven we in contact met het Caribabad. Buitenruimte De fractie van Gorcum Actief stelt een aantal zaken rondom werkzaamheden.

Wethouder Van Doesburg heeft daar al een en ander over gezegd, maar ik zou daarbij nog wel willen benadrukken wat wij al eerder hebben gezegd. Wij kunnen (en willen) niet voor projecten de communicatie op ons nemen waar wij geen opdrachtgever van zijn, zoals bij het project Haarsekaden dat wordt aangehaald. Wel wijzen wij in een dergelijk geval Stedin op de geluiden en klachten die wij hierover ontvangen. Democraten Gorinchem roept op om de ontmoetingsplekken in de openbare ruimte uit te breiden. We zijn nog steeds voortvarend bezig met de uitrol van het speelruimteplan 2018-2028, recent is nog het park bij de Tiendepenninglaan opgeleverd. Het is echt schitterend geworden en het is leuk om te zien hoe er veel gebruik van wordt gemaakt. Ook het ombouwen van het oude Achillesveld naar een multiveld, wat door jongeren overdag gebruikt kan worden, kan hieronder geschaard worden.

9

Ik maak op dat de fractie van ChristenUnie-SGP net als ik verheugd is dat er statiegeld is op kleine flesjes en per 31 december 2022 ook op blikjes. De vraag over doneerringen kan ik positief beantwoorden om te onderzoeken of en waar dit het beste kan. Moties Ten slotte voorzitter, de moties. Allereerst de motie ‘Gastvrij Gorinchem, een toilet voor iedereen’ van de fractie Stadsbelang. De afgelopen jaren heeft uw raad meermaals aandacht gevraagd voor openbare wc’s. Dit heeft geresulteerd in een 24/7 toegankelijk en inclusief wc in parkeergarage Kazerneplein, Makelaardij Leuk heeft een openbaar wc in de passage geopend en recent hebben we tijdelijk een unit geplaatst op Buiten de Waterpoort. We zijn daar op zoek naar een definitieve oplossing. Ook zijn we aangesloten bij de Hoge Nood app. Hier kun je zien waar het dichtstbijzijnde toilet is. De motie roept op tot een aantal punten. Allereerst om samen met ondernemers aan de slag te gaan, dat lijkt ons een goed uitgangspunt, voorzitter. Gastvrij zijn kan alleen samen en uit een inventarisatie bij ondernemers blijkt dat er bereidheid is bij ondernemers om zich aan te melden bij de Hoge Nood app en dit kenbaar te maken met een sticker op de deur. Het punt rond het kernwinkelgebied wil ik nog wel nuanceren voorzitter. Het lijkt mij goed om dit punt bespreekbaar te maken bij gesprekken, maar dit kunnen (en willen) we niet afdwingen.

Met die nuancering kan ik de motie daarmee positief adviseren, maar wel alvast met een winstwaarschuwing. Recent zijn er in Dordrecht twee openbare wc’s geplaatst, hieraan hing het prijskaartje van € 350.000 aanschaf en € 120.000 schoonmaak en onderhoud. Daar roept de motie nu niet toe op en ik ga er vanuit dat we samen met ondernemers en slimme koppelingen met gemeentelijk vastgoed niet naar een dergelijke investering hoeven te gaan. Vervolgens van fractie Democraten Gorinchem de motie ‘Gidslijnen naar de binnenstad van Gorinchem’. Die kan ik ook positief adviseren aan uw raad voorzitter, ook omdat de indiener dekking heeft gevonden om het uit te voeren, omdat er nu geen ‘werk met werk’ gemaakt kan worden zoals eerder besproken. En als derde de motie van het CDA ‘Een boom voor de toekomst’. Vorig jaar heeft uw raad het beleidsstuk openbare ruimte ‘buitengewoon groen’ vastgesteld. Daarin was veel aandacht voor klimaatactief en duurzaam beheer van de openbare ruimte. En ook ons beleid rond duurzaamheid, klimaatadaptatie en biodiversiteit heeft een verdere vlucht genomen. Waarbij we ook ons er bewust van moeten zijn, dat we er zonder bedrijven, verenigingen én inwoners niet komen. Vandaar dat we deze motie ook interessant vinden en positief kunnen adviseren. Naar de uitwerking en uitvoering gaan we goed kijken hoe we dit zo goed mogelijk kunnen uitvoeren.

Beantwoording burgemeester Melissant Veiligheid In antwoord op de vragen van de CDA-fractie ten aanzien van coffeeshopbeleid het volgende: op 16 maart 2021 stelde het college het Plan van aanpak Ondermijning gemeente Gorinchem 2021 en 2022 vast. In dit plan is opgenomen dat in het 4e kwartaal van 2021 het coffeeshopbeleid wordt geactualiseerd. Op donderdag 08 april 2021 verzorgde het college een presentatie tijdens de I&O Ondermijning aan de gemeenteraad. De komende maanden worden gesprekken gevoerd met de coffeeshopeigenaren, omwonenden, politie, hulpverleners en overige belanghebbenden. Deze gesprekken zijn het startpunt voor de actualisatie van het coffeeshopbeleid. De onderwerpen verkeersveiligheid en leefbaarheid zijn ook onderdeel van deze gesprekken. 10

Lobby Ook heeft het college van de CDA-fractie een vraag gekregen ten aanzien van de lobby voor een ruimere bijdrage aan gemeenten via het gemeentefonds. Het college ondersteunt deze lobby die door de VNG gevoerd wordt actief. En het is ook van belang dat de VNG deze lobby voert, want als gemeenten hebben we elkaar nodig om den stevig geluid te laten horen in Den Haag. Meer in het bijzonder heeft Gorinchem als onderwijsstad ook een specifiek spoor ingezet. Tijdens de algemene ledenvergadering van de VNG in september 2020 is de door de gemeente Noordoostpolder ingediende motie “bekostiging onderwijs huisvesting” vastgesteld. Hiermee is aan de VNG opgedragen een toezegging van het kabinet en parlement te verkrijgen voor aanvullende financiële maatregelen passend bij de kostenontwikkeling en de extra eisen die zij wettelijk hebben gesteld aan gebouwen en verduurzaming van de onderwijshuisvesting, zodat gemeenten hier op een verantwoorde manier uitvoering aan kunnen geven. Gemeente Gorinchem heeft als stad met een unieke regionale onderwijsfunctie een aanzienlijk hoger aantal leerlingen (185 vs gemiddeld 60 per 1000 inwoners) dan andere gemeenten. Om deze positie nader onder de aandacht te brengen voeren wij samen met de qua leerlingaantallen vergelijkbare gemeenten Goes en Culemborg een aanvullende bestuurlijke lobby richting VNG en kabinet.

Met de directeur van de VNG is afgesproken dat er na het zomerreces door hem wordt gesproken met de portefeuillehouders onderwijs van deze gemeenten, om de VNG nader te informeren over onze specifieke positie en deze te betrekken in de gesprekken rond de kabinetsformatie over dit onderwerp conform de motie Noordoostpolder. Naast de lobby voor een ruimere bijdrage aan gemeenten in het gemeentefonds is Gorinchem ook op andere onderwerpen actief met lobby, bijvoorbeeld via de tafel die we met het Rijk hebben voor de Regio Deal en op het onderwerp van inburgering. Motie gedenken Corona CU-SGP dient een motie Gedenkteken Coronapandemie in. Tegenover het idee achter deze motie staat het college zeker positief. Het college wil de motie graag zo uitleggen dat de gemeente welwillend staat tegenover het mogelijk maken van een gedenkteken op initiatief van de stad. In die zin dat het college graag bij uw raad terug komt om – bij een initiatief vanuit de stad – het gesprek te voeren over hoe de gemeente qua cofinanciering en ook faciliterend bij kan dragen aan een dergelijk gedenkteken. Als we hem zo mogen uitleggen, dan adviseren wij graag positief ten aanzien van deze motie.

11